04a rv RES NML

Stuknummer: 21.0002864 -

Raadsvoorstel onderwerp

Vaststellen Regionale Energiestrategie Nood- en Midden Limburg 1.0

datum raad

1 juni 2021

portefeuillehouder

T. Kuipers

bladnummer 2021.050

clustermanager

M. Massa

agendapunt

behandeld door

4

Voorstel 1. De Regionale Energiestrategie Noord- en Midden Limburg 1.0 en de daarin geformuleerde regionale ambities vaststellen.

Aanleiding Bijgevoegd treft u de Regionale Energiestrategie Noord- en Midden Limburg (RES NML) 1.0 aan. De RES vertaalt de ambities uit het klimaatakkoord naar het regionale niveau en geeft hiermee richting aan de energietransitie. De RES zal periodiek worden herzien. De Regionale Energiestrategie Noord- en Midden Limburg (RES NML) is opgesteld in intensieve samenwerking door 18 regionale partners: gemeenten, provincie en het waterschap Limburg. De conceptversie van de RES 1.0 is ter consultatie voorgelegd aan de volksvertegenwoordigers, stakeholders en inwoners van onze regio. De uitkomsten hiervan zijn verwerkt. Na akkoord van gemeenteraden, provinciale staten en het algemeen bestuur van het waterschap kan de RES NML voor 1 juli 2021 worden ingediend bij het rijk.

Bezoekadres: Wilhelminaplein 6, Horst

Postbus 6005 / 5960 AA Horst

T 077 – 477 97 77

F 077 – 477 97 50

Pag. 2 van 5

Beoogd resultaat Het vaststellen van de Regionale Energiestrategie Noord- en Midden Limburg 1.0 en de daarin geformuleerde regionale ambities. Argumenten 1.1 Deelname aan de RES NML 1.0 is onderdeel van het nationale klimaatakkoord. Het klimaatakkoord verplicht de gemeente om deel te nemen aan de Regionale Energiestrategie en in de regio een gedeelde opgave vast te stellen en samenwerking te zoeken op het verduurzamen van de gebouwde omgeving. 1.2 Door middel van energiebesparing en kleinschalige opwek (minder dan 50 panelen) zet de RES in op minimaal 25% minder CO 2 uitstoot in 2030 ten opzichte van 2015. De aanpak in de RES NML 1.0 om te komen tot energiebesparing sluit en vult aan op de aanpak in Horst aan de Maas. De RES zoekt onder andere aansluiting bij het Duurzaambouwloket waar de gemeente Horst aan de Maas sinds begin 2021 gebruik van maakt. 1.3 Met het vaststellen van de RES 1.0 committeert de regio Noord- en Midden Limburg zich aan het bod van 1,2 Twh. Door het ontwikkelen van duurzame zon- en windprojecten in de regio realiseren we in 2030 1.200 gigawatt uur aan duurzame energie. Het gaat hier om vóór 2025 vergunde projecten. Momenteel wordt er gewerkt aan een regionaal afsprakenkader met betrekking tot de samenwerking en programmering van grootschalige opwek projecten. De uitwerking van dit bod dient zich te vertalen in lokale projecten.

In KODE hebben we afgesproken hoe we op zoek gaan naar mogelijke grootschalige energieprojecten. Middels de gebiedsverkenning voor energielandschappen die momenteel wordt uitgevoerd, verkennen we of, waar en onder welke voorwaarden grootschalige energieprojecten gerealiseerd kunnen worden. 1.4 De RES brengt regionale warmte bronnen in beeld en ondersteunt daarmee de transitievisie warmte. De RES geeft een beeld van warmtebronnen die regionaal inzetbaar zijn en zoekt afstemming over de inzet van deze bronnen. Om een beter beeld te krijgen van de mogelijkheden in de regio is het ook van belang dat gemeenten aan de slag gaan met hun lokale transitievisie warmte. De transitievisie warmte zal in november 2021 in uw gemeenteraad besproken worden. Eind 2021 dienen alle gemeenten een lokale transitievisie te hebben, deze resultaten worden dan ook weer gedeeld met de RES organisatie. Daarnaast zijn we als regio sterk afhankelijk van de uitkomsten van het SCAN onderzoek, dit onderzoek moet uitsluitsel geven in de mogelijkheden voor geothermie in onze regio. 1.5 De RES streeft naar een vorm van lokale medezeggenschap bij alle grootschalige zon- en windprojecten. De energietransitie is meer dan alleen een technische oplossing voor een klimaatvraagstuk.

De energie transitie heeft impact op ons landschap en ons dagelijks leven, daarom moeten alle belanghebbenden een rol kunnen nemen in het verkennen en ontwikkelen van grootschalige zon- en windprojecten. Iedere inwoner en organisatie, in de breedste zin van het woord, moet op zijn eigen manier kunnen meepraten, mee kunnen denken en mee kunnen doen. Zo wordt een duurzamere manier van leven onderdeel van de samenleving en ontstaat er meer acceptatie en draagvlak. Lokaal medezeggenschap en lokaal (coöperatief) eigendom zijn centrale uitgangspunten in KODE en de gebiedsverkenning voor energielandschappen. Ook in de beoordeling van middelgrote zonneweides (5-15 hectare) vormt lokaal medezeggenschap en lokaal coöperatief eigendom een belangrijk aandeel van de scoring. 1.6 Inwoners hebben een webinar over de RES NML 1.0 kunnen volgen en opmerkingen kunnen indienen Naast de consultatie van gemeenteraden, provinciale staten en het Algemeen Bestuur van het Waterschap over de RES NML 1.0, hebben ook inwoners de mogelijkheid gekregen om zich te laten informeren over de RES NML 1.0 en opmerkingen en vragen in te dienen. Op 11 februari 2021 heeft de RES organisatie een webinar over de RES NML 1.0 voor inwoners georganiseerd. Tijdens dit webinar is de RES NML 1.0

2

Pag. 3 van 5

uitgelegd en toegelicht. De vragen en opmerkingen zijn daar waar mogelijk verwerkt in de RES NML 1.0 of worden meegenomen in de uitvoering van de RES NML en het opstellen van de RES 2.0.

Kanttekeningen 1.1 De uitvoering van de RES NML is nog een onzekere route De route naar een volledig energie neutrale gemeente en regio is nog onzeker en afhankelijk van landelijke ontwikkelingen: De RES is een onzeker en langdurig traject. De gemeenten, provincie, het waterschap en Enexis staan samen met de omgeving aan de lat om de afspraken uit de RES waar te maken. Deze afspraken worden, na vaststelling van de RES 1.0 vastgelegd in een uitvoeringsconvenant. Onderdeel van het convenant zijn in ieder geval de bestuursafspraken over de verankering van de RES in het omgevingsbeleid en de afspraken over de toekomstige regionale samenwerking. Onderdeel van dit uitvoeringsdocument vormt ook een monitoringsysteem, waarmee de voortgang van de RES gevolgd kan worden. 1.2 We staan aan het begin van de transitie naar een duurzame gebouwde omgeving. Het wettelijk kader krijgt verder vorm terwijl wij ons eigen proces in de RES NML en in de sporen van KODE voortzetten. Ook is nog niet duidelijk hoe de structuur, middelen en organisatie vanuit het Rijk eruit komt te zien. Dit brengt risico’s en vragen met zich mee waar we nu nog onvoldoende antwoord op kunnen geven. De RES NML blijft zich hiervan bewust. En vraagt hiervoor aandacht in o.a. de landelijke overleggen waar de RES NML aan deelt neemt.

Het is van groot belang dat we ontwikkelingen op het gebied van wet- en regelgeving op de voet volgen en dit blijven agenderen. 1.3 Participatie bij het opstellen van de RES en de vertaling hiervan in lokaal beleid is geen garantie voor draagvlak We kunnen niet iedereen uit de samenleving betrekken in de totstandkoming van de RES, ons lokale beleid en projecten. Door in een vroeg stadium, bij de totstandkoming van de RES NML 1.0, gebruik te maken van diverse (digitale) momenten hebben we een zo goed mogelijk beeld gekregen van de diverse belanghebbenden en hun rol in het proces. 1.4 De energietransitie is sterk aan verandering onderhevig De veranderende nationale en regionale context is kaderstellend voor de lokale opgaven en de mogelijkheden. We proberen hier zoveel mogelijk op te anticiperen en in een vroegtijdig stadium eventuele wijzigingen te erkennen en toe te passen. Via het kennis- en leerprogramma en het Nationaal Programma RES worden de innovaties op de voet gevolgd en gedeeld met de gemeenten. 1.5 De uitvoering van de RES NML 1.0 is afhankelijk van financiële middelen vanuit de Rijksoverheid Op dit moment is de uitvoeringscapaciteit van onze gemeente nog onvoldoende om alle ambities uit de RES NML 1.0 te kunnen realiseren. Dit geldt overigens voor alle gemeenten.

Het Rijk heeft in het klimaatakkoord met gemeenten afgesproken dat zij de uitvoeringskosten vergoed krijgen. De uitvoering van de gemaakte afspraken in de RES NML 1.0 is daardoor in sterke mate afhankelijk van de mate waarin en het tijdstip waarop de Rijksoverheid de benodigde middelen hiertoe beschikbaar stelt. Financiële consequenties Ten aanzien van de financiering van het vervolg proces heeft de rijksoverheid een onderzoek uitlaten voeren. Op basis hiervan, zullen na de kabinetsformatie middelen beschikbaar komen vanuit het Rijk voor de uitvoering van de taken voor gemeenten in het klimaatakkoord. In de begroting van het duurzaamheidsbudget is rekening gehouden met de vertaalslag van RES NML 1.0 naar lokaal beleid. Gedeelten van de RES 1.0 zijn al verankerd in het lokale beleid, zoals KODE. Daarnaast wordt eind 2021 de lokale warmtetransitie visie vastgesteld. Op dit moment is de uitvoeringscapaciteit van onze gemeente echter nog onvoldoende om alle ambities uit de RES

3

Pag. 4 van 5

NML 1.0 te kunnen realiseren. Dit geldt overigens voor alle gemeenten. Het Rijk heeft in het klimaatakkoord met gemeenten afgesproken dat zij de uitvoeringskosten vergoed krijgen. De uitvoering van de gemaakte afspraken in de RES NML 1.0 is daardoor in sterke mate afhankelijk van de mate waarin en het tijdstip waarop de Rijksoverheid de benodigde middelen hiertoe beschikbaar stelt. De opgave naar een duurzame gebouwde omgeving is een forse. De regio Noord- en Midden Limburg wil de vanuit de overheid opgelegde taken goed uitvoeren. Dit brengt een capaciteitsvraagstuk met zich mee, maar ook een organisatorisch vraagstuk. Ten tijde van de vaststelling van de RES 1.0 loopt een onderzoek naar de toekomstige regionale samenwerkingsorganisatie van de RES NML. Vervolgtraject / communicatie Dit document is opgesteld in afstemming met regionale belanghebbenden die vertegenwoordigd zijn in een klankbordgroep. Maar ook lokaal draagvlaak is van groot belang voor de uitvoering van de transitie opgave. De RES laat nadrukkelijk de vrijheid aan de individuele gemeenten om te communiceren met hun eigen inwoners en overige belanghebbenden. De vertaling van de RES en het gesprek hierover met de inwoners wordt meegenomen in onze eigen trajecten zoals in de transitievisie warmte en de gebiedsverkenning voor energielandschappen.

De gemeenten, Provincie Limburg, Waterschap Limburg en Enexis staan samen met de omgeving aan de lat om de afspraken uit de RES te realiseren. Deze afspraken worden, na vaststelling van de RES 1.0 vastgelegd in een uitvoeringsconvenant. Onderdeel van het convenant zijn in ieder geval de bestuursafspraken over de verankering van de RES in het omgevingsbeleid en de afspraken over de toekomstige regionale samenwerking. Onderdeel van dit uitvoeringsdocument vormt ook een monitoringsysteem, waarmee de voortgang van de RES gevolgd kan worden. Wij nemen u als raad mee in de vervolgstappen op het gebied van uitvoering en monitoring. Leeswijzer Dit raadsvoorstel bevat vijf bijlagen met betrekking tot de Regionale Energie Strategie Noord- en Midden Limburg. 





 

In februari 2021 is de concept RES NML 1.0 ter consultatie ingebracht bij de gemeenteraden, Provinciale Staten en het Algemeen Bestuur van Waterschap Limburg. In het consultatiedocument (bijlage I) zijn de opmerkingen en vragen uit de consultatie en de beantwoording opgenomen. In de oplegnotitie (bijlage II) worden het proces om te komen tot de RES NML 1.0 en het beoogde besluitvormingstraject toegelicht. Daarnaast worden de verschillen met de concept RES NML (door het college van B&W vastgesteld in juni 2020) beschreven. In de samenvatting (bijlage III) worden het doel en de ambitie van de RES NML 1.0, de vier centrale thema’s (energie besparen, duurzaam opwekken, warmte verdelen, samenwerken) en de doorkijk naar uitvoering van de RES NML 1.0 tot 2030 samengevat. Bijlage IV bevat de complete RES NML 1.0. De ambities en de plannen in de RES NML 1.0 hebben een impact op de energie-infrastructuur. Enexis heeft de knelpunten die ontstaan en welke netinvesteringen nodig zijn om de RES 1.0 ambities te realiseren verwerkt in een netimpact analyse (bijlage V). Naast de netimpact analyse geeft Enexis ook adviezen met betrekking tot systeemefficiëntie en een gezamenlijk uitvoeringsprogramma. Met behulp van deze adviezen kunnen de maatschappelijke kosten worden beperkt.

4

Raadsvoorstel stuknummer: 21.0002864

Burgemeester en wethouders van Horst aan de Maas,

De burgemeester, {HAND1}

De secretaris, {HAND}

drs. R.F.I. Palmen

mr. L.M.C. Beckers

Bijlagen I: Consultatiedocument RES NML II: Oplegnotitie Regionale Energiestrategie Noord- en Midden Limburg 1.0 III: Samenvatting Regionale Energiestrategie Noord- en Midden Limburg 1.0 IV: Regionale Energiestrategie Noord- en Midden Limburg 1.0 V: Netimpact analyse Regionale Energiestrategie Noord- en Midden Limburg 1.0

Bezoekadres: Wilhelminaplein 6, Horst

Postbus 6005 / 5960 AA Horst

T 077 – 477 97 77

F 077 – 477 97 50