04a rv Nota Verbonden Partijen

Raadsvoorstel stuknummer: 25.0001013

Raadsvoorstel Nota Verbonden Partijen

onderwerp

datum raad

13 mei 2025

portefeuillehouder

bladnummer 2025.024

clustermanager

agendapunt

behandeld door

4

R. Palmen

Voorstel Te besluiten tot vaststelling van de Nota Verbonden Partijen gemeente Horst aan de Maas. Aanleiding Sturing op gemeentelijke deelnemingen (verbonden partijen), is een complex vraagstuk, waar veel raden en colleges mee worstelen. Taken worden met een reden op afstand geplaatst. Vervolgens is het aan het college en/of aan de raad om in het oog te houden of de beoogde doelen nog bereikt worden met de deelneming. Recente casus binnen Horst aan de Maas zijn voor de raad aanleiding geweest om in een nota Verbonden partijen, kaders voor de sturing en de verantwoording te laten vaststellen. Op 14 januari is de concept nota in een themabijeenkomst behandeld. De door uw raad mondeling gemaakte opmerkingen en suggesties zijn gewogen en verwerkt. Dit heeft geleid tot een aangepaste Nota Verbonden Partijen. De wijzigingen ten aanzien van het op 14 januari behandelde concept zijn zichtbaar in bijlage 4 bij dit voorstel. In dit voorstel is zoveel mogelijk aangegeven op welke wijze de opmerkingen zijn meegenomen. Daar waar een reactie op de gestelde vragen niet binnen de nota is aangegeven, wordt ingegaan in de argumenten bij dit voorstel.

Bezoekadres: Wilhelminaplein 6, Horst

Postbus 6005 / 5960 AA Horst

T 077 – 477 97 77

F 077 – 477 97 50

Pag. 2 van 5

vervolg raadsvoorstel

Beoogd resultaat Een door de gemeenteraad vastgestelde Nota Verbonden partijen die door gemeenteraad en college gebruikt kan worden als document voor het voeren van het goede gesprek over samenwerking in en sturing van verbonden partijen. Argumenten 1.1. Recente casus is voor de raad aanleiding om in een nota Verbonden partijen, kaders voor de sturing en de verantwoording voor verbonden partijen te laten vaststellen. De gemeente is niet verplicht om een nota verbonden partijen vast te stellen. Tot nu toe legt het college van B&W verantwoording af over de verbonden partijen in de paragraaf verbonden partijen die opgenomen is in de begroting en het jaarverslag. Ook worden jaarverslagen en begrotingen van verschillende gemeenschappelijke regelingen met de mogelijkheid van zienswijze aan de raad voorgelegd. Recente casussen binnen Horst aan de Maas geven aanleiding om door de raad in een nota Verbonden partijen, kaders voor de sturing en de verantwoording te laten vaststellen. Daarnaast is de wetgeving op het gebied van verbonden partijen in de afgelopen jaren gewijzigd. Dit betreft vooral het Besluit begroting en Verantwoording (BBV) en de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr). Wijzigingen die bijdragen aan de mogelijkheden voor grip en sturing op verbond partijen. 1.2.

Nota is tot stand gekomen in samenwerking met ambtelijke beleidsverantwoordelijken binnen onze organisatie Dit ook om te toetsen of uitvoering daarvan reëel en uitvoerbaar is. Na te hebben ingezoomd op de financiële en bestuurlijke belangen, is ambtelijk geconcludeerd dat een verdeling in standaard (een laag financieel en laag bestuurlijk belang) en uitgebreid (een gemiddeld tot hoog financieel en of bestuurlijk belang) het meest passend is bij de verbonden partijen waar wij mee verbonden zijn. Ook is gekeken en in beeld gebracht wat al wordt gedaan in het kader van verantwoording en informeren van/ aan de raad (welke instrumenten worden al benut). We zien dat er op het gebied van verbonden partijen al veel gebeurt (jaarstukken worden door verbonden partijen rechtstreeks aan raad verzonden en veel informatie is actief raadpleegbaar op de websites van verbonden partijen. De nota kan er aan bijdragen dit beeld te verscherpen en hier een meer standaard werkwijze van te maken. 1.3. Gestelde vragen tijdens de themabijeenkomst van 14 januari zijn verwerkt in de nota. 1) Vragen in relatie tot bepaling bestuurlijk belang In paragraaf 4.4.3. is de wijze waarop het bestuurlijk belang aan de hand van de genoemde levensgebieden nader geconcretiseerd.

In de bij dit voorstel horende tabel is nader toegelicht of er impact is op de diverse levensgebieden en is het uiteindelijke bestuurlijke belang bepaald (normaal of hoog). Zie ook bijlage 1. 2) Vragen in relatie tot de hoogte van de financiële bijdrage en keuze sturingsprofiel Bedragen moeten gezien worden in de context van de totale gemeentelijke begroting. De gestelde grens op een jaarlijkse bijdrage van €500.000 vormt minder dan 0,5 % van onze begroting. Daarnaast wordt het financieel belang niet alleen bepaald op basis van de bijdrage die wij als gemeente betalen, maar is dit ook afhankelijk van het financieel risico dat wij lopen als de verbonden partij niet aan haar financiële verplichtingen kan voldoen. Daarvan is sprake als de gemeente naast de jaarlijks bijdrage risico loopt op het niet terugontvangen van in een verbonden partij met rechtspersoonlijkheid ingebrachte financiële middelen. Wanneer er sprake is van een aanvullend financieel risico, classificeren we het financieel belang, ongeacht de hoogte van de jaarlijkse bijdrage als hoog. Hiermee wordt bewerkstelligd dat verbonden partijen met een

Bezoekadres: Wilhelminaplein 6, Horst

Postbus 6005 / 5960 AA Horst

T 077 – 477 97 77

F 077 – 477 97 50

Pag. 3 van 5

vervolg raadsvoorstel

bijdrage, onder de €500.000,- maar met een hoog financieel risico, onder het uitgebreide toezicht vallen. 3) Hoe regelen we een goede informatievoorziening aan de raad. Naast de afspraken in de nota regelen we een goede informatievoorziening voor de raad door daarover, in lijn met bestaande wettelijke verplichtingen op dit punt, afspraken met samenwerkingspartijen te maken in de gemeenschappelijke regelingen en in de samenwerkingsovereenkomsten zelf. Daarin zijn en worden bepalingen opgenomen hoe de deelnemende colleges en de raden van de samenwerkende gemeenten worden geïnformeerd. Daarnaast zit er, voortvloeiende uit de Wet open overheid, een actieve openbaarmakingsverplichting aan te komen voor gemeenschappelijke regelingen: algemene besturen moeten notulen en dagelijkse besturen moeten agenda’s en besluitenlijsten actief openbaar maken in de toekomst. Sommige verbonden partijen doen dat al, anderen nog niet. Op dit moment is opdracht verleend aan een externe juriste om het huidige niveau van openbaarheid binnen al onze verbonden partijen, zowel de publiek- als de privaatrechtelijke, proberen te verhogen. Hierover zal op een later moment nog aan uw raad worden gecommuniceerd. Een beoogd resultaat van deze opdracht is dat verbonden partijen meer informatie op hun eigen websites openbaar maken.

Dat zal in de meeste gevallen niet tot gevolg hebben dat er méér informatie naar uw raad toekomt, maar uw raad kan op deze websites wel méér informatie opzoeken, indien gewenst 4) Wordt de raad niet standaard geïnformeerd over verbonden partijen met een laag belang De lijn bij standaard sturing is erop gericht dat we de raad informeren via de paragraaf verbonden partijen in onze eigen reguliere P&C documenten (begroting en jaarrekening). De belangrijkste ontwikkelingen, het eigen en vreemd vermogen op de balans en het begrote en werkelijke resultaat worden dan toegelicht. Dit betekent dat de jaarlijkse begroting en de jaarrekening van de verbonden partijen met een standaard besturingsprofiel niet afzonderlijk met een RIB of raadsvoorstel in de raad worden gebracht. Uitzondering hierop zijn de begroting en de jaarrekening van een gemeenschappelijke regeling. Daar is het wettelijk verplicht de jaarrekening en begroting voor zienswijze aan de raad te verstrekken. Voor overige verbonden partijen met een toegekend standaard sturingsprofiel geldt dat de jaarrekening en begroting altijd door de raad opgevraagd kunnen worden. Daarbij is al veel informatie over de meeste verbonden partijen openbaar toegankelijk via de website van die betreffende partijen.

5) Vraag tijdens themabijeenkomst was hoe een goede informatievoorziening aan de raad wordt geregeld en welke instrumenten de raad ter beschikking staan. Ten aanzien van de verbonden partijen is de nota bedoeld om meer structuur te geven aan de informatieverstrekking. Voor de instrumenten die de raad ter beschikking staan voor een goede informatievoorzienig, is een algemeen overzicht toegevoegd van de instrumenten bij dit raadsvoorstel. Zie hiervoor bijlage 2. 6) Vraag in het kader van de (on)wenselijkheid van deelname in privaatrechtelijke rechtspersonen. In de nota is benadrukt dat de wetgever, in de Gemeentewet, nadrukkelijk de voorkeur heeft uitgesproken voor publiekrechtelijke samenwerking. Pas op het moment dat samenwerking op basis van Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) of gemeente als subsidie of regelgever niet mogelijk is, of met moverende redenen onderbouwd niet wenselijk is, komt een privaatrechtelijke samenwerkingsvorm in beeld.

Bezoekadres: Wilhelminaplein 6, Horst

Postbus 6005 / 5960 AA Horst

T 077 – 477 97 77

F 077 – 477 97 50

Pag. 4 van 5

vervolg raadsvoorstel

Wettelijk uitgangspunt is dat het college slechts besluit tot de oprichting van en de deelneming in privaatrechtelijke entiteiten als dat in het bijzonder aangewezen moet worden geacht voor de behartiging van het daarmee te dienen openbaar belang. Er moet dus goed gemotiveerd worden waarom deelname in een privaatrechtelijk entiteit wenselijk en noodzakelijk is. Daarmee zal dus alleen in uitzonderlijke gevallen worden gekozen voor deelname in privaatrechtelijke entiteiten. In de nota zijn uitgangspunten geformuleerd (in het kader van integriteit, informatiedeling, toezichtsmechanisme, beginselen van behoorlijk bestuur en good governance)) die door het college bij het aangaan worden nagestreefd.

7) Vraag in het kader van het informeren van de raad bij belangrijke ontwikkelingen Het vinkje stond uit bij de standaard sturing. Omdat in zijn algemeenheid uit artikel 169 Gemeentewet voortvloeit dat het college de raad informeert bij belangrijke ontwikkelingen is dit niet juist. Daarom is het vinkje nu wel aangezet. Kanttekeningen De nota verbonden partijen draagt bij aan een betere grip en sturing op verbonden partijen. Een casus zoals Californië kan hiermee niet voorkomen worden. In de eerst instantie door het construct waarbij we als aandeelhouder van het ontwikkelbedrijf ‘slechts’ indirect aandeelhouder zijn van de daarbij betrokken BV. Tevens moet men er altijd op bedacht zijn dat het gaat om samenwerkingsverbanden met grotendeels. bestaande structuren (vaak ingesteld in verband met een wettelijke verplichting), waar wij als individuele gemeenten niet eenzijdig kunnen bepalen dat zaken anders moeten. Financiële consequenties n.v.t. Vervolgtraject / communicatie Na vaststelling wordt de nota voor inwerkingtreding gepubliceerd.

Burgemeester en wethouders van Horst aan de Maas, De burgemeester, {HAND1}

De secretaris, {HAND}

drs. R.F.I. Palmen

drs. H. Mensink

Bezoekadres: Wilhelminaplein 6, Horst

Postbus 6005 / 5960 AA Horst

T 077 – 477 97 77

F 077 – 477 97 50

Pag. 5 van 5

vervolg raadsvoorstel

Bijlagen Bijlage 1: Totaal overzicht verbonden partijen (keuze sturing) Bijlage 2: Raadsinstrumenten Bijlage 3: Concept Nota Verbonden Partijen (geschoonde versie) Bijlage 4: Concept Nota Verbonden Partijen (met wijzigingen bijhouden)

Bezoekadres: Wilhelminaplein 6, Horst

Postbus 6005 / 5960 AA Horst

T 077 – 477 97 77

F 077 – 477 97 50