03d Toelichting

Noorderhof 16 | 5804 BV Venray | (+31) 077 – 208 6099 contact@bureauleefomgeving.nl | www.bureauleefomgeving.nl

TAM-omgevingsplan

Identificatienummer:

Concept: Ontwerp: Vastgesteld:

TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22v Molenstraat 16 Swolgen NL.IMRO.1507.SGMOLENSTR16-BPV1

20 oktober 2025 11 november 2025 9 juni 2026

COLOFON

Projectnaam:

INHOUDSOPGAVE

1

INLEIDING............................................................................................................................................................3 1.1

Aanleiding............................................................................................................................................................................................................... 3

1.2

Ligging van het plangebied .............................................................................................................................................................................. 4

1.3

Vigerend omgevingsplan .................................................................................................................................................................................. 4

2

HUIDIGE SITUATIE ...........................................................................................................................................7

3

BEOOGDE SITUATIE........................................................................................................................................8

4

3.1

Planbeschrijving ................................................................................................................................................................................................... 8

3.2

Stedenbouwkundige / ruimtelijke effecten.............................................................................................................................................. 8

3.3

Toetsing aan afwijkingsvoorwaarden ........................................................................................................................................................ 9

BELEIDSKADER ............................................................................................................................................... 11 4.1

4.1.1

Nationale Omgevingsvisie .............................................................................................................................................................. 11

4.1.2

Instructieregels Rijk (AMvB’s) ...................................................................................................................................................... 12

4.1.3

Ladder voor duurzame verstedelijking .................................................................................................................................... 14

4.2

Provinciaal beleid ............................................................................................................................................................................................. 15

4.2.1

Omgevingsvisie Limburg ................................................................................................................................................................. 15

4.2.2

Omgevingsverordening Limburg................................................................................................................................................. 18

4.3

5

Rijksbeleid ........................................................................................................................................................................................................... 11

Gemeentelijk beleid ....................................................................................................................................................................................... 18

4.3.1

Omgevingsvisie Horst aan de Maas 2040 ............................................................................................................................... 18

4.3.2

Beleidsnota “Plattelandswoningen” Horst aan de Maas................................................................................................... 20

4.3.3

Masterplan Wonen Horst aan de Maas 2021-2025........................................................................................................... 20

FYSIEKE LEEFOMGEVING EN MILIEU ..................................................................................................... 22 5.1

Milieueffectrapportage .................................................................................................................................................................................. 22

5.2

Bodem- en grondwaterkwaliteit .............................................................................................................................................................. 23

5.3

Bedrijven en milieuzoneringen .................................................................................................................................................................. 23

5.4

Geluid ................................................................................................................................................................................................................... 25

5.5

Luchtkwaliteit .................................................................................................................................................................................................... 26

5.6

Geur ...................................................................................................................................................................................................................... 27

5.7

Externe veiligheid ............................................................................................................................................................................................ 30

5.8

Trillingen .............................................................................................................................................................................................................. 32

5.9

Water ................................................................................................................................................................................................................... 32

1

5.9.1

Waterbeleid ......................................................................................................................................................................................... 32

5.9.2

Waterhuishoudkundige situatie plangebied (huidige situatie)........................................................................................ 33

5.9.3

Water in relatie tot de ontwikkeling (nieuwe situatie)..................................................................................................... 33

5.10

Kabels, leidingen en straalpaden ........................................................................................................................................................ 34

5.11

Natuur ........................................................................................................................................................................................................... 34

5.11.1

Flora en fauna....................................................................................................................................................................................... 35

5.11.2

Gebiedsbescherming ........................................................................................................................................................................ 35

5.12

6

7

8

Archeologie en cultuurhistorie .......................................................................................................................................................... 36

5.12.1

Archeologie .......................................................................................................................................................................................... 36

5.12.2

Cultuurhistorie.................................................................................................................................................................................... 37

5.13

Verkeer en parkeren .............................................................................................................................................................................. 37

5.14

Duurzaamheid............................................................................................................................................................................................ 38

5.15

Gezondheid ................................................................................................................................................................................................. 38

5.15.1

Endotoxinen ......................................................................................................................................................................................... 39

5.15.2

Geitenhouderij .................................................................................................................................................................................... 39

5.15.3

Spuitzones ............................................................................................................................................................................................. 39

JURIDISCHE PLANVORM ............................................................................................................................. 42 6.1

Algemeen ............................................................................................................................................................................................................ 42

6.2

Planregels ............................................................................................................................................................................................................ 42

MAATSCHAPPELIJKE UITVOERBAARHEID .......................................................................................... 43 7.1

Participatie .......................................................................................................................................................................................................... 43

7.2

Vooroverleg....................................................................................................................................................................................................... 43

7.3

Procedure ........................................................................................................................................................................................................... 43

ECONOMISCHE UITVOERBAARHEID .................................................................................................... 44

2

1 INLEIDING

1.1

Aanleiding

In de woning Molenstraat 16, gelegen aan de rand van de bebouwde kom van Swolgen, woont sinds 2001 initiatiefnemer als zijnde een burger. De woning betreft op basis van het tijdelijk omgevingsplan een (agrarische) bedrijfswoning, behorende bij het achtergelegen agrarisch bedrijf Molenstraat 16a. Een bedrijfswoning mag echter alleen bewoond worden door iemand met een functionele binding met het bedrijf. Het wonen als burger in een bedrijfswoning is op basis van het tijdelijk omgevingsplan dus formeel gezien niet toegestaan. Om als burger toch legaal in de woning te kunnen wonen wenst de initiatiefnemer de woning om te zetten naar een plattelandswoning. Plattelandswoningen zijn bedrijfswoningen die door burgers bewoond mogen worden zonder dat zij een functionele binding hebben met het bedrijf, maar geen bescherming verkrijgen voor de bedrijvigheid van het agrarisch bedrijf waar zij van afgesplitst worden.

Afbeelding 1. Locatie betreffende woning (rood omcirkeld) ten opzichte van bebouwde kom van Swolgen

Omdat het gebruik van de woning als plattelandswoning op basis van het tijdelijk omgevingsplan van de gemeente Horst aan de Maas niet rechtstreeks is toegestaan, dient het omgevingsplan gewijzigd te worden om het gebruik als plattelandswoning mogelijk te maken. In dat kader is de voorliggende wijziging van het omgevingsplan opgesteld. Hiermee wordt voorzien in een actueel juridisch-planologisch kader waarmee de woning als plattelandswoning wordt aangewezen.

3

1.2

Ligging van het plangebied

De woning van initiatiefnemer ligt aan de westelijke rand van de bebouwde kom van Swolgen, aan de Molenstraat. Het perceel waarop de woning is gelegen staat kadastraal bekend als gemeente Meerlo, sectie B, nummer 4604 en heeft een oppervlakte van 1.500 m2. Het achtergelegen agrarisch bedrijf is gelegen op de percelen kadastraal bekend als gemeente Meerlo, sectie B, nummers 4896 en 4897 en hebben een gezamenlijke oppervlakte van 2.840 m2. Betreffende percelen worden in dit ruimtelijk plan aangemerkt als “het plangebied”. Ook agrarische gronden welke zijn gelegen binnen een afstand van 50 meter rond het perceel met daarop de woning behoren tot het feitelijke plangebied, dit om hier een gebruiksverbod voor gewasbeschermingsmiddelen op te leggen zodat een goed woon- en leefklimaat in de woning gegarandeerd kan worden.

Afbeelding 2. Luchtfoto van het plangebied en de directe omgeving (betreffende woning met een pijl aangewezen)

De Molenstraat betreft de belangrijkste verbindingsweg tussen de nabij tot elkaar gelegen kerkdorpen van Swolgen en Tienray. Aan de Molenstraat is sprake van een transparant bebouwingslint, bestaande uit woningen, afgewisseld met enkele (kleinere) agrarische bedrijven. Ten zuiden van de Molenstraat bevinden zich de gezamenlijke sportvelden van Swolgen en Tienray. Andere onbebouwde gronden zijn in gebruik als landbouwperceel of zijn bebost. Verder in oostelijke richting gaat het transparante bebouwingslint van de Molenstraat over in de dorpse bebouwing van Swolgen. De woning van initiatiefnemer maakt onderdeel uit van het bebouwingslint. Naast het perceel met daarop de woning bevindt zich een verharde oprit naar achteren waar het agrarisch bedrijf is gelegen, een voormalige champignonkwekerij. Aan de andere zijde van deze oprit bevindt zich een landbouwperceel. Aan de westelijke zijde van de woning bevindt zich een ander agrarisch bedrijf. Aan de overzijde van de weg bevinden zich woningen en de wijkontsluitingsweg van de in ontwikkeling zijnde woonwijk “Kerkveld”.

1.3

Vigerend omgevingsplan

Het tijdelijke deel van het omgevingsplan bestaat uit de geldende bestemmingsplannen, de verordeningen tijdelijk deel omgevingsplan en de bruidsschat. Op dit moment gelden voor het plangebied de bestemmingsplannen “Buitengebied Horst aan de Maas” (vastgesteld d.d. 19 december 2017), “Buitengebied Horst aan de Maas, herziening 2020” (vastgesteld 4

d.d. 8 september 2020), “Parapluplan Internationale werknemers Horst aan de Maas” (vastgesteld d.d. 21 september 2021) en “Veegplan 2021” (vastgesteld d.d. 20 september 2022). Laatstgenoemde bestemmingsplannen betreffen of een gemeentebreed parapluplan of algemene herzieningen en hebben voor de beoogde functiewijziging verder geen specifieke betekenis. Derhalve is voornamelijk het bestemmingsplan “Buitengebied Horst aan de Maas” beschouwd. Op grond van het tijdelijk omgevingsplan kent het plangebied de functies ‘Agrarisch met waarden’ en is de woning samen met het achtergelegen agrarisch bedrijf gelegen binnen een bouwvlak met een oppervlakte van circa 3.700 m2. Verder gelden binnen het plangebied de gebiedsaanduiding ‘overige zone – kampen’ en de functie ‘Waarde – Archeologie 3’.

Afbeelding 3. Uitsnede verbeelding vigerend bestemmingsplan c.q. tijdelijk omgevingsplan

De voor ‘Agrarisch met waarden’ aangewezen gronden zijn bestemd voor een agrarisch bedrijfs- en hobbymatig gebruik. Ter plaatse van het bouwvlak is een grondgebonden agrarisch bedrijf toegestaan. Per bouwvlak is één bedrijfswoning toegestaan. Een bedrijfswoning betreft daarbij een woning in of bij een bedrijf of instelling, bestemd voor (het gezin van) een persoon wiens huisvesting daar gelet op de functie noodzakelijk is. Initiatiefnemer heeft geen enkele verbondenheid met het ter plaatse gevestigde bedrijf, zij wonen daarom als burgers sinds 2001 in de woning. Burgerbewoning, dus bewoning door een persoon die geen binding heeft met het agrarisch bedrijf, in woningen die als bedrijfswoning zijn aangeduid is op basis van het tijdelijk omgevingsplan niet toegestaan. Het is voor burgers dus formeel niet toegestaan te wonen in de woning Molenstraat 16. Initiatiefnemer wenst de woning in dat kader te wijzigen van een bedrijfswoning naar een plattelandswoning. Een plattelandswoning betreft een bedrijfswoning, welke door een persoon en diens huishouden, die géén binding hebben met 5

de desbetreffende landbouwinrichting, wordt of mag worden bewoond. De woning blijft daarmee een bedrijfswoning, maar mag toch worden bewoond door burgers. In het vigerende bestemmingsplan, onderdeel van het tijdelijk omgevingsplan, is onder artikel 3.6.3 een afwijkingsbevoegdheid opgenomen om een bedrijfswoning om te zetten naar een plattelandswoning, mits wordt voldaan aan de gestelde afwijkingsvoorwaarden. Het tijdelijk omgevingsplan biedt zodoende binnenplanse mogelijkheden om de woning om te zetten naar een plattelandswoning. In dit geval is er echter voor gekozen het omzetten van de woning door een wijziging van het omgevingsplan vast te leggen omdat daarmee kan worden gewaarborgd dat sprake is van een evenwichtige toedeling van functies aan locaties in verband met spuitzones. Met de invoering van de Omgevingswet is het landelijke beleid ten aanzien van plattelandswoningen bovendien aangepast. Hiermee dient met deze wijziging van het omgevingsplan ook rekening gehouden te worden. In het Bkl zijn hiervoor instructieregels opgenomen.

6

2 HUIDIGE SITUATIE De woning bevindt zich in het westelijke deel van de bebouwde kom van Swolgen (want is gelegen binnen de begrenzing van de komborden), aan de Molenstraat. De Molenstraat betreft de belangrijkste westelijke entree van Swolgen en verbindt Swolgen met het nabijgelegen Tienray. Tussen de kernen is aan de noordzijde van de Molenstraat sprake van een transparant bebouwingslint bestaande uit woningen en (kleinere) agrarische bedrijven. Aan de zuidzijde van de Molenstraat bevindt zich het lokale sportpark. Het transparante bebouwingslint van de Molenstraat loopt door tot in de bebouwde kom van Swolgen. Hier bevindt zich ook de woning Molenstraat 16. De woning betreft een vrijstaande woning met inpandige garage, bestaande uit één bouwlaag met daarboven een verdieping onder de kap. De woning wordt omringd door een groene, ruime tuin. Achter de woning is een overkapping gerealiseerd en in de tuin staat een hobbykas.

Afbeelding 4. Foto van betreffende woning

Achter de woning bevindt zich een agrarisch bedrijfsgebouw, een (voormalige) champignonkwekerij. Deze is bereikbaar via een eigen oprit, welke langs de woning loopt. Het bedrijfsgebouw is voorzien van een eigen huisnummer; Molenstraat 16a. Dit bedrijfsgebouw is in eigendom van een derde en wordt in afwijking van het omgevingsplan gebruikt voor een garagebedrijf.

7

3 BEOOGDE SITUATIE

3.1

Planbeschrijving

Initiatiefnemer woont sinds 2001 met veel plezier in de woning Molenstraat 16. Nu initiatiefnemer ouder wordt vergt de ruime gezinswoning met grote tuin veel van initiatiefnemer om alles goed bij te houden. Initiatiefnemer wil daarom graag verhuizen naar een kleinere, meer geschikte, woning. Desbetreffende woning betreft op basis van het tijdelijk omgevingsplan de bedrijfswoning bij het agrarisch bedrijf Molenstraat 16a. De woning en het bedrijf liggen echter elk op een ander kadastraal perceel met elk een andere eigenaar. Praktisch gezien behoren de woning en het bedrijf sinds 2001 niet meer bij elkaar. Lang geleden was dit anders; toen behorende de woning en het bedrijf bij dezelfde inrichting als zijnde champignonkwekerij. Sinds de initiatiefnemer de woning in eigendom heeft (sinds 2001) is echter geen sprake meer van dezelfde inrichting. Onderhavig initiatief voorziet in de functiewijziging van de bedrijfswoning tot plattelandswoning. Met de functie als plattelandswoning kan de woning (legaal) bewoond worden door burgers, terwijl de agrarische activiteiten van het achtergelegen bedrijf gewoon kunnen worden voortgezet. De woning blijft immers behoren bij het bedrijf. Onderhavige wijziging van het omgevingsplan heeft betrekking op het gedeelde bouwvlak van de adressen Molenstraat 16 en 16a.

Het enige wat gewijzigd wordt ten opzichte van het tijdelijk omgevingsplan is dat aan het perceel met adres Molenstraat 16 de functieaanduiding ‘specifieke vorm van wonen – plattelandswoning’ wordt toegekend. Met deze functieaanduiding betreft de woning geen agrarische bedrijfswoning meer, maar een plattelandswoning. De bewoning door initiatiefnemer, die geen binding heeft met het bedrijf op het adres Molenstraat 16a, is daarmee gelegaliseerd. Verder heeft de wijziging van het omgevingsplan betrekking op het toekennen van spuitvrije zones op landbouwgronden op 50 meter rondom de functieaanduiding ‘specifieke vorm van wonen – plattelandswoning’. In deze spuitvrije zones mag, om een goed woon- en leefklimaat in de woning te waarborgen, niet meer gespoten worden met gewasbeschermingsmiddelen.

3.2

Stedenbouwkundige / ruimtelijke effecten

De functiewijziging van de woning heeft geen effecten die tot een wijziging van de ruimtelijke uitstraling leiden. De woning blijft immers behouden zoals deze momenteel reeds aanwezig is. Met onderhavige wijziging van het omgevingsplan wordt uitsluitend geregeld dat in de woning iemand mag wonen die geen binding heeft met het ter plaatse toegestane agrarische bedrijf.

8

Afbeelding 5. Beplantings- c.q. inrichtingsplan tuin rondom woning

In het kader van de functiewijziging tot plattelandswoning zal de instandhouding van huidige tuinbeplanting, behorende bij de woning, juridisch worden geborgd. Met andere woorden; het groene karakter van de tuin, grotendeels bestaande uit inheemse boom- en plantsoorten, blijft gegarandeerd. De woning blijft daarmee op een juiste wijze in het landschap ingepast.

3.3

Toetsing aan afwijkingsvoorwaarden

Om te woning om te kunnen zetten tot plattelandswoning biedt het tijdelijk omgevingsplan een binnenplanse mogelijkheid welke is opgenomen in artikel 3.6.3 van het bestemmingsplan “Buitengebied Horst aan de Maas”, mits aan de volgende voorwaarden wordt voldaan: a. deze afwijking uitsluitend is toegestaan indien wijziging naar de bestemming ‘Wonen’ onmogelijk is; b. deze afwijking niet is toegestaan ter plaatse van de aanduidingen 'Overige zone - ontwikkelingsgebied glastuinbouw' en/of 'overige zone - ontwikkelingsgebied TOV'; 9

c. d. e.

het aantal (bedrijfs)woningen op het betreffende perceel niet toe mag nemen; ter plaatse sprake is van een aanvaardbaar woon- en leefklimaat; de overige bebouwing op het bouwvlak in gebruik blijft ten behoeve van de agrarische functie.

Hierna volgt de toetsing aan deze voorwaarden: Ad. a. Een wijziging naar de bestemming ‘Wonen’ is in dit geval niet wenselijk. Een belangrijke voorwaarde voor een bestemmingswijziging naar ‘Wonen’ is dat voldaan wordt aan de reguliere maatvoering voor woningen (wijzigingsvoorwaarde 3.8.5 onder l). Dat betekent dat bij een woning (met een maximale inhoudsmaat van 1.000 m3 (waaraan in dit geval wordt voldaan)) maximaal 150 m2 aan bijgebouwen is toegestaan. De agrarische bedrijfsbebouwing achter de woning heeft een aanzienlijk grotere omvang, circa 1.000 m2. Om de bestemming te wijzigen naar ‘Wonen’ dient derhalve een groot deel van de agrarische bedrijfsbebouwing gesloopt te worden. Deze bedrijfsbebouwing is echter van een derde partij, welke de bedrijfsbebouwing aanwendt voor een agrarische bedrijfsvoering en hier inkomsten mee genereert om te voorzien in levensonderhoud. Het (grotendeels) afbreken van de bedrijfsbebouwing om daarmee de woning om te kunnen zetten in een burgerwoning is daarmee niet reëel. De agrarische bedrijfsvoering dient voor het achterliggende deel namelijk behouden te blijven en daarmee ook de bedrijfsbebouwing. Het omzetten naar de bestemming ‘Wonen’ is daardoor onmogelijk.

Als tweede argument voor het niet kunnen wijzigen naar de bestemming ‘Wonen’ wordt aangedragen dat de te behouden bedrijfsactiviteiten van het achtergelegen bedrijf kunnen leiden tot een aantasting van het woon- en leefklimaat in de woning. Bij een burgerwoning is sprake van een strengere toetsing dan bij een plattelandswoning om een aanvaardbaar woon- en leefklimaat aan te tonen. Ad. b. Ter plaatse van het plangebied gelden niet de aanduidingen ‘Overige zone – ontwikkelingsgebied glastuinbouw’ en/of ‘Overige zone – ontwikkelingsgebied TOV’. Ad. c. Het aantal woningen op betreffende locatie bedraagt één woning. Met het omzetten van de huidige woning naar een plattelandswoning blijft het aantal woningen één woning. Het betreft daarmee louter een functionele wijziging, zonder dat er fysiek op locatie iets wijzigt. Ad. d. Zie de uitgebreide motivatie in hoofdstuk 5. Ad. e. De overige bebouwing op het bouwvlak is op dit moment niet in agrarisch gebruik, in de voormalige champignonkwekerij is immers een garagebedrijf gevestigd. Juridisch is de bestemming echter leidend (zie ECLI:NL:RVS:2020:590/ 26 februari 2020). Gelet op de lange periode waarin de bewoning door een burger plaatsvindt is een afwijking van het gemeentelijk beleid op dit punt niet bezwaarlijk. Het tijdelijk omgevingsplan biedt zodoende binnenplanse mogelijkheden om de woning om te zetten naar een plattelandswoning.

In dit geval is er echter voor gekozen het omzetten van de woning door een wijziging van het omgevingsplan vast te leggen omdat daarmee kan worden gewaarborgd dat sprake is van een evenwichtige toedeling van functies aan locaties in verband met spuitzones.

10

4 BELEIDSKADER

4.1

Rijksbeleid

4.1.1 Nationale Omgevingsvisie Nederland staat voor grote uitdagingen die van invloed zijn op onze fysieke leefomgeving. Complexe opgaven zoals verstedelijking, verduurzaming en klimaatadaptatie zijn nauw met elkaar verweven. Dat vraagt een nieuwe, integrale manier van werken waarmee keuzes voor onze leefomgeving sneller en beter gemaakt kunnen worden. De Nationale Omgevingsvisie (NOVI) zorgt voor een gezamenlijke aanpak die leidt tot een duurzaam perspectief voor onze leefomgeving. Dit is nodig om onze doelen te halen en is een zaak van overheid en samenleving. Aan de hand van een toekomstperspectief op 2050 brengt de NOVI de langetermijnvisie in beeld. Op nationale belangen wil het Rijk sturen en richting geven. Dit komt samen in vier prioriteiten. 1. Ruimte voor klimaatadaptatie en energietransitie Nederland moet zich aanpassen aan de gevolgen van klimaatverandering. In 2050 is Nederland klimaatbestendig en water robuust. Dit vraagt om maatregelen in de leefomgeving, waarmee tegelijkertijd de leefomgevingskwaliteit verbeterd kan worden en kansen voor natuur geboden kunnen worden. In 2050 heeft Nederland daarnaast een duurzame energievoorziening. Dit vraagt echter om ruimte. Door deze ruimte zoveel mogelijk te clusteren, wordt versnippering van het landschap voorkomen en wordt de ruimte zo efficiënt mogelijk benut.

Het Rijk zet zich in door het maken van ruimtelijke reserveringen voor het hoofdenergiesysteem op nationale schaal. 2. Duurzaam economisch groeipotentieel Nederland werkt toe naar een duurzame, circulaire, kennisintensieve en internationaal concurrerende economie in 2050. Daarmee kan ons land zijn positie handhaven in de top vijf van meest concurrerende landen ter wereld. Er wordt ingezet op een innovatief en sterk vestigingsklimaat met een goede quality of life. Belangrijk is wel dat onze economie toekomstbestendig wordt, oftewel concurrerend, duurzaam en circulair. 3. Sterke en gezonde steden en regio's Er zijn vooral in steden en stedelijke regio's nieuwe locaties nodig voor wonen en werken. Het liefst binnen de bestaande stadsgrenzen, zodat de open ruimten tussen stedelijke regio's behouden blijven. Dit vraagt optimale afstemming op en investeringen in mobiliteit. Dit betekent dat voorafgaand aan de keuze van nieuwe verstedelijkingslocaties helder moet zijn welke randvoorwaarden de leefomgevingskwaliteit en -veiligheid daar stelt en welke extra maatregelen nodig zijn wanneer er voor deze locaties wordt gekozen. Zo blijft de gezondheid in steden en regio's geborgd. 4. Toekomstbestendige ontwikkeling van het landelijk gebied Er ontstaat een nieuw perspectief voor de Nederlandse landbouwsector als koploper in de duurzame kringlooplandbouw.

Een goed verdienpotentieel voor de bedrijven wordt gecombineerd met een minimaal effect op de omgevingskwaliteit van lucht, bodem en water. In alle gevallen zetten we in op ontwikkeling van de karakteristieke eigenschappen van het Nederlandse landschap. Dit vertegenwoordigt een belangrijke cultuurhistorische waarde. Verrommeling en versnippering, bijvoorbeeld door wildgroei van distributiecentra, is ongewenst en wordt tegengegaan. De druk op de fysieke leefomgeving in Nederland is zo groot, dat belangen soms botsen. Het streven is combinaties te maken en win-win situaties te creëren, maar dit is niet altijd mogelijk. Soms zijn er scherpe keuzes nodig en moeten belangen worden afgewogen. Hiertoe gebruikt de NOVI drie afwegingsprincipes: 1. Combinatie van functies gaan voor enkelvoudige functies. In het verleden is scheiding van functies vaak te rigide gehanteerd. Met de NOVI wordt gezocht naar maximale combinatiemogelijkheden tussen functies, gericht op een efficiënt en zorgvuldig gebruik van onze ruimte;

11

2.

3.

Kenmerken en identiteit van een gebied staan centraal. Het verschilt tussen gebieden wat de optimale balans is tussen bescherming en ontwikkeling en tussen concurrentiekracht en leefbaarheid. Sommige opgaven en belangen wegen in het ene gebied zwaarder dan in het andere; Afwentelen wordt voorkomen. Het is van belang dat de leefomgeving zoveel mogelijk voorziet in mogelijkheden en behoeften van de huidige generatie inwoners, zonder dat dit ten komst gaat van die van toekomstige generaties.

Op basis van de vier verschillende prioriteiten en de drie afwegingsprincipes zijn 21 nationale belangen geformuleerd. Het Rijk heeft voor alle nationale belangen een zogenaamde systeemverantwoordelijkheid. Voor een aantal belangen is het Rijk zelf eindverantwoordelijk. Maar voor een groot aantal nationale belangen zijn dat de medeoverheden. De NOVI richt zich op die ontwikkelingen waarin meerdere nationale belangen bij elkaar komen, en keuzes in samenhang moeten worden gemaakt tussen die nationale belangen. Relevante nationale belangen voor onderhavig initiatief zijn als volgt: ▪ Bevorderen van een duurzame ontwikkeling van Nederland als geheel en van alle onderdelen van de fysieke leefomgeving; ▪ Realiseren van een goede leefomgevingskwaliteit; ▪ Waarborgen en bevorderen van een gezonde en veilige fysieke leefomgeving; ▪ Zorgdragen voor een woningvoorraad die aansluit op de woonbehoeften. Analyse Met de functiewijziging tot plattelandswoning wordt in bepaalde zin ingespeeld op de geformuleerde nationale belangen aangezien de gevolgen van de functiewijziging op de fysieke leefomgeving zijn onderzocht (hoofdstuk 5) en waaruit blijkt dat de functiewijziging geen nadelige effecten heeft op of ondervindt van de fysieke leefomgeving. De leefomgevingskwaliteit kan daarmee worden gewaarborgd.

Verder speelt de functiewijziging tot plattelandswoning in op een woningvoorraad die aansluit op de woonbehoefte (van initiatiefnemer). Verder geldt dat sprake is van een lokale ontwikkeling, waarbij geen specifieke nationale belangen zoals genoemd in de NOVI in het geding zijn. 4.1.2 Instructieregels Rijk (AMvB’s) De Omgevingswet werkt door in vier algemene maatregelen van bestuur (AMvB's): ▪ het Omgevingsbesluit (Ob); ▪ het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl); ▪ het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal); ▪ het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl); In deze AMvB's staan regels voor het praktisch uitvoeren van de wet. Omgevingsbesluit Het Omgevingsbesluit richt zich tot alle partijen die in de fysieke leefomgeving actief zijn: burgers, bedrijven en de overheid. Het Omgevingsbesluit regelt in aanvulling op de wet onder meer welk bestuursorgaan het bevoegd gezag is om een omgevingsvergunning te verlenen en welke procedures gelden. Ook regelt dit besluit wat de betrokkenheid is van andere bestuursorganen, adviesorganen en adviseurs bij de besluitvorming en een aantal op zichzelf staande onderwerpen, zoals de milieueffectrapportage. Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl) In hoofdstuk 5 van het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl) staan instructieregels voor het omgevingsplan.

Het grootste deel heeft betrekking op een evenwichtige toedeling van functies aan locaties (afdeling 5.1 Bkl). De instructieregels zijn van toepassing op het stellen van regels in het omgevingsplan als bedoeld in artikel 4.2, eerste lid, van de omgevingswet. Aan

12

deze regels mogen geen economische motieven ten grondslag liggen, die leiden tot strijd met de Europese dienstenrichtlijn (artikel 5.1a Bkl). Het Bkl bevat instructieregels voor de volgende hoofdonderwerpen: ▪ Waarborgen van veiligheid (paragraaf 5.1.2); ▪ Beschermen van waterbelangen (paragraaf 5.1.3); ▪ Beschermen van gezondheid en milieu (paragraaf 5.1.4), waaronder instructieregels voor de kwaliteit van de buitenlucht, trillingen, geluid en geur en bodemkwaliteit; ▪ Beschermen van landschappelijke of stedenbouwkundige waarden en cultureel erfgoed (paragraaf 5.1.5), waaronder de ladder voor duurzame verstedelijking; ▪ Het behoud van ruimte voor toekomstige functies (paragraaf 5.1.6) voor autowegen, buisleidingen, natuur- en recreatiegebieden; ▪ Het behoeden van de staat en werking van infrastructuur of voorzieningen voor nadelige gevolgen van activiteiten (paragraaf 5.1.7), waaronder landsverdediging en nationale veiligheid, elektriciteitsvoorziening, rijksvaarwegen en luchtvaart, fiets- en wandelroutes, aanwijzing van woningbouwcategorieën; ▪ Het bevorderen van de toegankelijkheid van de openbare buitenruimte voor personen (paragraaf 5.1.8). Daarnaast bevat afdeling 5.2 van het Bkl instructieregels voor de uitoefening van taken voor de fysieke leefomgeving. Daarbij gaat het onder meer om het voorkomen van belemmeringen van gebruik en beheer van spoorwegen en rijkswegen.

In enkele bijzondere gevallen kan het college van burgemeester en wethouders de Minister vragen om een ontheffing van bepaalde instructieregels te verlenen. Dit volgt uit afdeling 5.3 van het Bkl. In het omgevingsplan kan worden vastgelegd dat de waarden voor geluid, geur, trillingen en slagschaduw vanwege een activiteit niet gelden voor een woning met een voormalige functionele binding met die activiteit (artikel 5.62, 5.85, 5.89e en 5.96 van het Bkl). Besluit activiteiten leefomgeving (Bal) en Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) Als het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal) of het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) voor een bepaalde activiteit geen regels stellen, heeft de gemeente in principe de beleidsvrijheid om in het omgevingsplan daar zelf regels over te stellen. Daarbij gelden uiteraard grenzen: ▪ het moet de fysieke leefomgeving betreffen; ▪ als het al uitputtend geregeld is in wetgeving die niet opgaat in de Omgevingswet, kan het niet in het omgevingsplan geregeld worden, tenzij het met een ander oogmerk gebeurt; ▪ de instructieregels van het Bkl kunnen bepalen dat voor een bepaald onderwerk regels moeten worden gesteld in het omgevingsplan en daarbij ook hoe. Als het Bal of Bbl voor bepaalde activiteiten of bouwwerken wel regels stellen, in het mogelijk dat er maatwerkregels worden opgenomen in het omgevingsplan.

Maatwerkregels zijn gebiedsgerichte algemene regels in het omgevingsplan waarmee wordt afgeweken van Bal- of Bbl-regels. Bij de regels uit het Bal is generiek maatwerk mogelijk, tenzij er specifieke uitzonderingen worden aangegeven. Bij de regels in het Bbl is dat andersom: maatwerkregels zijn alleen mogelijk als dat specifiek wordt toegestaan. Als maatwerkregels mogelijk zijn, geven Bal en Bbl aan binnen welke grenzen daarmee kan worden afgeweken of nader worden ingevuld ten opzichte van de Bal-/Bbl-regels. De gemeente heeft op grond van het Bal en Bbl vaak ook de bevoegdheid om maatwerkvoorschriften te stellen. Maatwerkvoorschriften landen niet in het omgevingsplan, maar zijn afzonderlijke besluiten die gericht zijn tot één initiatiefnemer. Toch zijn ook verleende maatwerkvoorschriften van belang bij het opstellen van het omgevingsplan. In ieder geval moet de gemeente, bij het beoordelen of maatwerkregels zullen worden gesteld, ook nagaan of over het betreffende onderwerp al eerder maatwerkvoorschriften zijn gesteld. Die maatwerkvoorschriften kunnen mogelijk worden geïntegreerd in de maatwerkregels, en dan (na inwerkingtreding van de wijziging van het omgevingsplan) worden ingetrokken. Met name als er voor een bepaald onderwerp in het verleden veel maatwerkvoorschriften zijn gesteld, is het 13

aan te raden om te bekijken of maatwerkregels in het omgevingsplan niet tot een evenwichtiger en toekomstbestendiger resultaat kunnen leiden. Analyse Ondanks dat op basis van het Bkl niet aan alle aspecten hoeft te worden getoetst voor een woning met een voormalige functionele binding met een activiteit is dit in het kader van op zijn minst wel onderbouwd. Deze onderbouwingen zijn opgenomen in hoofdstuk 5. Ten aanzien van dit initiatief is getoetst aan de volgende instructieregels uit het Bkl: ▪ Waarborgen van veiligheid, nader toegelicht in paragraaf 5.7; ▪ Beschermen van waterbelangen, nader toegelicht in paragraaf 5.9; ▪ Beschermen van gezondheid en milieu, waaronder instructieregels voor de kwaliteit van de buitenlucht, trillingen, geluid en geur en bodemkwaliteit, nader toegelicht in diverse paragrafen in hoofdstuk 5; ▪ Beschermen van landschappelijke of stedenbouwkundige waarden en cultureel erfgoed, waaronder de ladder voor duurzame verstedelijking, nader toegelicht in paragrafen 3.2, 5.12 en 4.1.3. Hieruit volgt dat voldaan wordt aan de instructieregels zoals opgenomen in het Bkl. 4.1.3 Ladder voor duurzame verstedelijking De ladder voor duurzame verstedelijking is een instructieregel voor zorgvuldig ruimtegebruik en tegengaan van leegstand.

De instructieregel in artikel 5.129g Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl) regelt dat bij een wijziging van het omgevingsplan voor een nieuwe stedelijke ontwikkeling toepassing van de ladder is vereist. Artikel 8.0b Bkl regelt dat deze instructieregel ook geldt voor een omgevingsvergunning voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit. Artikel 5.129g (zorgvuldig ruimtegebruik en tegengaan van leegstand) 1. Dit artikel is van toepassing op een stedelijke ontwikkeling die bestaat uit de ontwikkeling of uitbreiding van een bedrijventerrein, een zeehaventerrein, een woningbouwlocatie, kantoren, en detailhandelsvoorziening of een andere stedelijke voorziening en die voldoende substantieel is. 2. Voor zover een omgevingsplan voorziet in een nieuwe stedelijke ontwikkeling, wordt met het oog op het belang van zorgvuldig ruimtegebruik en het tegengaan van leegstand in het omgevingsplan rekening gehouden met: a. de behoefte aan die stedelijke ontwikkeling; en b. als die stedelijke ontwikkeling is voorzien buiten het stedelijk gebied of buiten het stedelijk groen aan de rand van de bebouwing van stedelijk gebied: de mogelijkheden om binnen dat stedelijk gebied of binnen dat stedelijk groen aan de rand van de bebouwing van stedelijk gebied in die behoefte te voorzien. 3.

Voor de toepassing van het tweede lid, onder b, wordt tot het stedelijk gebied niet gerekend een stedelijke ontwikkeling waarvoor: a. op grond van het omgevingsplan een omgevingsvergunning voor een omgevingsplanactiviteit is vereist; en b. nog geen toepassing is gegeven aan het tweede lid. 4. Als een omgevingsplan voorziet in de vestiging van een dienst als bedoeld in artikel 1 van de Dienstenwet en de beoordeling van de behoefte aan een stedelijke ontwikkeling betrekking heeft op de economische behoefte, de marktvraag of de mogelijke of actuele economische gevolgen van die vestiging, heeft die beoordeling alleen tot doel na te gaan of de vestiging van een dienst in overeenstemming is met een evenwichtige toedeling van functies aan locaties. Analyse Artikel 5.129g van het Bkl bepaalt dat de ladder voor duurzame verstedelijking betrekking heeft op een stedelijke ontwikkeling. In voorliggend geval is sprake van een functiewijziging, waarbij een bedrijfswoning wordt gewijzigd naar een plattelandswoning. Daar de functiewijziging plaatsvindt binnen bestaande bebouwing, het aantal woningen niet toeneemt en er geen wijzigingen plaatsvinden aan de huidige woning, is er geen sprake van een nieuwe stedelijke ontwikkeling als

14

bedoeld in de ladder voor duurzame verstedelijking. Er wordt in dit geval daarom niet toegekomen aan een toetsing aan de ladder. De functie als zijnde plattelandswoning is dan ook niet in strijd met de vereisten van de ladder voor duurzame verstedelijking.

4.2

Provinciaal beleid

4.2.1 Omgevingsvisie Limburg Op 1 oktober 2021 hebben Provinciale Staten de ‘Provinciale Omgevingsvisie Limburg’ (POVI), met bijbehorend m.e.r vastgesteld. De POVI is per 25 oktober 2021 in werking getreden. De Provinciale Omgevingsvisie Limburg vervangt het voormalige ‘Provinciaal Omgevingsplan Limburg’ (POL2014). In de Omgevingsvisie wordt de lange termijnvisie (2030-2050) beschreven. Er wordt continue gezocht naar de goede balans tussen beschermen én benutten van de fysieke leefomgeving. In de Omgevingsvisie komen vraagstukken aan bod, die er op provinciaal niveau echt toe doen. Daarnaast komen er ook autonome vraagstukken aan bod die van groot provinciaal belang zijn. Het Rijnlands model, dat staat voor overleg en samenwerking, solidariteit en vakmanschap en dat zich richt op de lange termijn, op waarden als kwaliteit en geluk, is hierbij het uitgangspunt. Het document is dynamisch en flexibel, dit biedt mogelijkheden om het document te actualiseren met het oog op (eventuele) toekomstige veranderingen. In de provinciale omgevingsvisie Limburg zijn een aantal hoofdopgaven te onderscheiden, namelijk: 1. Een aantrekkelijke, sociale, gezonde en veilige leefomgeving; a. In stedelijk c.q. bebouwd gebied; Zowel in de stedelijke centra als in de landelijke kernen liggen er diverse uitdagingen.

In stedelijke centra heeft dit met name te maken met de versterking van de stedelijkheid, in de landelijke kernen met het behoud van de leefbaarheid. Limburg is rijk aan volkscultuur en tradities en heeft een rijk verenigingsleven. Hoewel sociale verbanden zoals verenigingen vroeger vanzelfsprekend waren, staan deze nu steeds meer onder druk. Er zijn daarnaast uitdagingen op het gebied van de verbetering en verduurzaming van de woningvoorraad, de toegankelijkheid, beschikbaarheid en bereikbaarheid van voorzieningen en het klimaatbestendig maken van de bebouwde omgeving. Ook kent het bebouwd gebied opgaven met betrekking tot de arbeidsmarkt en ruimte voor bedrijvigheid. b. In landelijk gebied; Limburg kent een uniek landschap en prachtige natuurgebieden. Dit is niet vanzelfsprekend. In het landelijk gebied ligt de nadruk op uitdagingen die te maken hebben met onder meer klimaatadaptatie, de transitie van de landbouw, de inpassing van energie en het zoeken van de balans tussen natuur(behoud), ruimtelijke kwaliteit en het mogelijk maken van ontwikkelingen. Daarnaast zijn schaalvergroting en leegstand van agrarische bebouwing, toeristisch-recreatief (mede)gebruik, biodiversiteit, stikstof en (grond)waterkwaliteit belangrijke thema’s. 2. Een toekomstbestendige, innovatieve en duurzame economie; inclusief landbouwtransitie; Tot 2020 groeit het aantal banen in Limburg.

De welvaart en het gemiddelde opleidingsniveau nemen toe, maar niet voor iedereen. Hoewel de werkloosheid gelijk is aan het landelijk gemiddelde (peildatum 2019, 3e kwartaal), is de bruto participatiegraad in Limburg relatief laag. In sectoren als de bouw, horeca en toerisme, zorg en ICT wordt een krapte op de arbeidsmarkt ervaren. Demografische ontwikkelingen maken dat de beroepsbevolking slinkt en het aantal ouderen toeneemt. Een bijzonder punt van zorg is de groeiende maatschappelijke tweedeling die zich ook fysiek uit in de vorm van de ruimtelijke concentratie van kwetsbare groepen. Samen met het verhogen van de arbeidsparticipatiegraad en het aantrekken van internationale werknemers kunnen ontwikkelingen als digitalisering, robotisering en automatisering het tekort aan arbeidskrachten – onder meer als gevolg van demografische ontwikkelingen – tegengaan. 3. Klimaatadaptieve en energietransitie; Klimaatverandering vergroot de kans op overstromingen en wateroverlast, hittegolven en hittestress en langdurige perioden van droogte. Dit brengt uitdagingen en veiligheidsoverwegingen, maar ook kansen met zich mee. Bijvoorbeeld het koppelen van thema's. Deze 15

klimaatontwikkelingen hebben invloed op onze voedselvoorziening, de leefbaarheid, gezondheid en de natuur. Ook verandert de komende jaren de energievoorziening in Nederland fors. Deze energietransitie zal ook een grote impact hebben op de woon- en leefomgeving in Limburg. Energiebesparing in industrie, landbouw, woningen en mobiliteit én het accommoderen van de ruimtevraag voor de opwekking van duurzame energie, zoals zonne- en windenergie, zijn hierbij uitdagingen met impact op de omgeving. De Omgevingsvisie Limburg bestaat uit twee delen: ▪ Een thematisch deel waarin gedetailleerd wordt ingegaan op de provinciale ambities en opgaven voor de diverse thema’s; ▪ Een gebiedsgericht deel waarin de thema’s op hoofdlijnen verbonden worden op regionale schaal voor de drie regio’s Noord-, Midden en Zuid-Limburg.

Afbeelding 5. Uitsnede kaart ‘Limburgse principes’

Limburgse principes en algemene zonering De Omgevingswet gaat uit van het zoeken naar de balans tussen het beschermen én benutten van de fysieke leefomgeving waarin we leven, wonen, werken, leren en onze vrije tijd besteden. De omgevingsvisie is geen blauwdruk voor de toekomst. Bij (nieuwe) ontwikkelingen kunnen er nog keuzes gemaakt worden. Daarbij wordt gekozen voor maatwerk en wordt rekening gehouden met het karakter en mogelijkheden van een gebied en de afweging van belangen op lokale schaal. Als er afwegingen worden gemaakt, wordt dat gedaan op basis van de volgende Limburgse principes: ▪ Het streven naar een inclusieve, gezonde en veilige samenleving; ▪ De kenmerken en identiteit van gebieden staan centraal; ▪ Meer stad, meer land; ▪ Zorgvuldig omgaan met onze ruimte en voorraden; boven- en ondergronds; 16

Het toekomstbeeld voor Limburg kan worden gevangen in een indicatieve zonering. Die zonering bouwt voort op de ‘tijdloze’ karakteristiek van de ondergrond; de geomorfologie en het watersysteem en de typering en ontwikkeling van het ruimtegebruik in deelgebieden binnen Limburg in de afgelopen decennia. De begrenzingen van de zoneringen en andere werkingsgebieden die voortkomen uit de Limburgse principes en de uitwerkingen in de thema’s in de omgevingsvisie, zullen verankerd worden in het kaartmateriaal behorende bij de Omgevingsverordening Limburg. Daarna dienen deze tevens ter ondersteuning van deze visie. Op grond van de zoneringskaart is het plangebied aangeduid als ‘Buitengebied’. Het buitengebied betreft de landelijke gebieden op de Zuid-Limburgse plateaus en op de hogere zandgronden in Noorden Midden-Limburg, samen zo’n 85.000 hectaren groot. Vergeleken met Noord- en Midden-Limburg zijn er in ZuidLimburg minder mogelijkheden voor intensieve vormen van grondgebruik op de plateaus. Dit komt door de aard van de ondergrond en de aanwezige omgevingskwaliteiten. Op de hogere zandgronden van Noord- en Midden-Limburg is, rekening houdend met de droogtegevoeligheid en de kwaliteit van de grondwatervoorraden, een breed scala aan grondgebruiksvormen mogelijk, rekening houdend met de ruimteclaims vanuit de verschillende transitieopgaves.

Visie wonen en leefomgeving De POVI houdt vast aan een dynamisch en flexibel woonbeleid, de woonbehoeften van de Limburger zijn daarbij leidend. Verder liggen hierin ook mogelijkheden bij te dragen aan klimaat-, energie-, en duurzaamheidsdoelstellingen. Vanuit de wetgeving is de rol van de provincie op dit terrein beperkt. Daarom opereert de provincie, met betrekking tot dit thema, vanuit een agenderende, stimulerende, meesturende en verbindende rol. De POVI is hierbij een op hoofdlijnen richtinggevend kader. Aangezien de toekomst onderhevig zal zijn aan veranderingen, en elke specifieke regio voor een andere aanpak vraagt zijn meer gerichte uitwerkingen in provinciale, regionale en/of gemeentelijke programma’s, agenda’s en instrumenten noodzakelijk. Op het gebied van wonen wordt er specifiek gekeken naar welke behoeften er zijn. De grootste opgave op korte- en middellange termijn zit in het toekomstgeschikt maken van de verouderde en niet-courante bestaande woningvoorraad. Uitgangspunten zijn dat deze woningen in eerste instantie levensloopbestendig dienen te worden gemaakt, en daarna ook verduurzaamd. Getalsmatig zijn er voldoende woningen, kwalitatief gezien zijn dit echter niet overal de juiste woningen en de juiste plannen. Met name in de middenhuur en sociale huur is er een steeds diverser wordende groep mensen aangewezen op nieuwe woon(zorg)concepten.

Verder is er ook speciale aandacht voor de betaalbaarheid van woningen, aangezien kansen voor sommige doelgroepen afnemen door de stijgende prijzen. Een belangrijk instrument om de kwaliteit van het bebouwde gebied op orde te maken is de ladder voor duurzame verstedelijking. Hierdoor wordt de ruimte in bebouwd gebied optimaal benut. Uitgangspunt hierbij is dat leegstaand vastgoed wordt hergebruikt en herbestemd wordt. Wonen is in principe alleen toegestaan in daarvoor bestemde woongebieden, hierop kunnen – tijdelijke – uitzonderingen worden gemaakt in de vorm van een flexibele schil. Samen met hun partners wil de provincie een voortreffelijk woon- en leefomgeving realiseren; een leefomgeving waar mensen zich prettig voelen. Het is belangrijk dat mensen kunnen wonen in een zelfgekozen woning en woonomgeving (die past bij hun mogelijkheden en levensfase) waar ze zich thuis voelen. Dit doet de provincie door toe te werken naar een toekomstbestendige Limburgse woningmarkt met voldoende woningen van de juiste kwaliteit op de juiste plek, die waar mogelijk op het juiste moment beschikbaar én betaalbaar zijn. De provincie faciliteert daarbij flexibiliteit op de woningmarkt én stimuleert flexibele woonvormen waardoor aan de veranderende woonwensen en –behoeften van een diversere groep mensen tegemoetgekomen kan worden, in zowel de bestaande bouw als nieuwbouw.

In de POVI geeft de provincie aan dat ze alle woonwensen willen vervullen, waarbij een voortreffelijke woon- en leefomgeving leidend zijn.

17

Analyse Onderhavige ontwikkeling voorziet in het functioneel wijzigen van een bedrijfswoning naar een plattelandswoning aan de rand van de bebouwde kom van Swolgen. Doordat de omgevingskwaliteiten van het buitengebied in het geheel niet worden aangetast en een mogelijke invulling wordt gegeven aan een agrarische bedrijfswoning als geschikte woning voor (jonge) gezinnen en de functiewijziging tot plattelandswoning de leegstand van bebouwing in het buitengebied tegengaat, is deze functiewijziging in overeenstemming met het POVI. De functiewijziging wordt passend geacht binnen de beleidskaders zoals opgenomen in de Provinciale Omgevingsvisie Limburg. 4.2.2 Omgevingsverordening Limburg Op 1 januari 2024 is de 'Omgevingsverordening Limburg' in werking getreden. Hierin staan de (instructie)regels die het omgevingsbeleid van de Provinciale Omgevingsvisie Limburg juridische binding geven. Alle regels die betrekking hebben op het omgevingsbeleid zijn ondergebracht in één verordening, die grofweg twee typen regels bevat: ▪ Instructieregels gericht tot gemeenten of het waterschap; ▪ Regels voor activiteiten die rechtstreeks voor eenieder gelden of voor specifieke doelgroepen.

De volgende regels uit de Omgevingsverordening Limburg zijn in dit geval van toepassing: ▪ Instructieregels nieuwe planvoorraad wonen Instructieregels nieuwe planvoorraad wonen In paragraaf 12.1.1, artikel 12.1 ‘Instructieregels nieuwe planvoorraad wonen’ zijn de volgende instructieregels met betrekking tot een nieuwe planvoorraad woningen opgenomen: De motivering bij een omgevingsplan dat betrekking heeft op de realisatie van een of meerdere woningen beschrijft dat: a. rekening is gehouden met de hoofdstukken 3 (Limburgse principes en algemene zonering) en 5 (wonen en leefomgeving) van de provinciale omgevingsvisie; b. sprake is van behoefte in kwaliteit en kwantiteit op basis van actueel onafhankelijk regionaal behoefteonderzoek; c. over de behoefte aan realisatie van deze woningen overeenstemming bestaat binnen de regio Noord-Limburg of Midden-Limburg of Zuid-Limburg. De regio’s bepalen eigenstandig de regionale overeenstemming, organiseren hun eigen regionale overleggen en dragen zorg voor actuele regionale woonvisies en regionale onderzoeken; d. het omgevingsplan is opgenomen in de Limburgse systematiek van monitoring, bedoeld in afdeling 14.5; e. realisatie van de woningen beoogd is binnen 5 jaar na vaststelling van het omgevingsplan en dat, als deze termijn niet wordt gehaald, hoe en wanneer de mogelijkheid tot realisatie van deze woningen komt te vervallen.

Onderhavig initiatief voorziet niet in de realisatie van één of meerdere woningen maar in de omzetting van een bedrijfswoning naar een plattelandswoning. Onderhavig initiatief is hierboven getoetst aan het rijksbeleid en het provinciaal beleid en wordt hieronder getoetst aan het gemeentelijk beleid. Uit de toetsing blijkt dat het omzetten van een bedrijfswoning naar plattelandswoning op deze locatie passend is. Analyse De Omgevingsverordening Limburg vormt geen belemmering voor de functiewijziging van de woning.

4.3

Gemeentelijk beleid

4.3.1 Omgevingsvisie Horst aan de Maas 2040 Op 16 december 2025 heeft de gemeenteraad van Horst aan de Maas de Omgevingsvisie Horst aan de Maas 2040 vastgesteld. De gemeente heeft de ambitie om in 2040 een groene, gezonde woongemeente te zijn met een duurzame, 18

schone en innovatieve economie en agrarische sector, een herkenbaar en aantrekkelijk landschap en een sterk recreatief profiel. Gezondheid, veiligheid, groen, economie en wonen zijn belangrijk voor de toekomst van de gemeente. Aan de hand van acht thema’s wil de gemeente de ambitie tot een succes maken, deze worden hieronder kort toegelicht. 1. De leefomgeving is gezond en veilig De gemeente wil inzetten op een gezond en veilig gemeente, waar iedereen kan wonen, werken, ondernemen, sporten, bewegen, spelen en recreëren in een prettige en veilige omgeving. 2. Woningen en voorzieningen naar behoefte De gemeente wil voldoende woningen bouwen en bestaande woningen aanpassen om op de demografische veranderingen aan te sluiten. 3. De economie is duurzaam en waardevol voor de samenleving De gemeente wil inzetten op werk en groei voor ondernemers. Hierbij is het van belang om bedrijventerreinen te realiseren die circulair, groen en duurzaam zijn. De gemeente focust zich voornamelijk op lokale mkb bedrijven en agribusiness keten. Echter blijft vrijetijdseconomie en de zorg belangrijke sectoren in de lokale economie en wil de gemeente deze sectoren ruimte geven in dorpen en het buitengebied. Zo wil de gemeente flexibele bedrijventerreinen inrichten, waar groei en ontwikkeling centraal staat. Daarnaast wordt er gezorgd voor ‘schuifruimte’.

Op deze wijze kunnen bedrijven bij groei verhuizen. Als laatst is er aandacht voor revitalisering van bedrijventerreinen, waar de gemeente zich richt op de indeling van een vrijgekomen locatie om ruimte te creëren voor startende en groeiende lokale bedrijven. Slim en dubbel ruimtegebruik wordt hierbij gestimuleerd. 4. Toekomstbestendige agrarische sector De gemeente wil zich inzetten op toekomstgerichte, duurzame en innovatieve landbouwgebieden. Hier is een goede balans nodig tussen landbouw, natuur, water, bodem en een gezonde leefomgeving. Ze willen hun goede balans van hun agrarische sector vasthouden en verder versterken. Daarnaast is het van belang om een diverse agrarische sector te creëren voor een sterkere en minder kwetsbare economie. 5. Een sterk toeristisch-recreatief profiel voor rust- en plezierzoekers De gemeente wil goed ingericht zijn voor recreatie en toerisme. De gemeente wil dit behalen door zich in te zetten op een mooie, rustige omgeving waar genoeg recreatiemogelijkheden zijn. De ontwikkelingen richten zich op het aantrekken van meer bezoekers, maar houdt rekening met de capaciteit van de wegen, natuur en dorpen. 6. Identiteit door herkenbare landschappen en erfgoed De gemeente wil zich inzetten op het behouden en versterken van de eigenheid en kwaliteit van dorpen en linten. Daarnaast worden cultuurhistorische gebouwen, gebieden en landschappen behouden.

Erfgoed moet beleefbaar en toegankelijk gemaakt worden voor iedereen. De gemeente kijkt naar de omgeving waarin het erfgoed ligt, waarbij kennis en maatwerk is hier van groot belang is. Als laatst is het van belang om herken bare en aantrekkelijke landschappen te realiseren. 7. Horst aan de Maas is groen en duurzaam De gemeente Horst aan de Maas wil in 2040 zoveel als mogelijk klimaatneutraal, klimaatbestendig en natuurinclusief zijn. Dit doen ze door zelf duurzame energie op te wekken en willen een slim energiesysteem dat opwekking, gebruik, opslag en omslag met elkaar verbindt. Het reizen moet hierbij ook groener worden. De natuurgebieden zijn met elkaar verbonden en kwetsbare natuur wordt extra goed beschermd door middel van natuurbuffers. Het bodem en watersysteem moet hierbij goed gebalanceerd zijn. 8. Onze mobiliteit is op orde De gemeente streeft naar goed en veilig bereikbare gebieden. Er zijn minder verkeersslachtoffers en men sen voelen zich veiliger in het verkeer. Zowel in als buiten de dorpen zoeken ze steeds een goede balans tussen bereikbaarheid en leefbaarheid, voor alle vormen van vervoer. Daarnaast richten ze zich op duurzamere mobiliteit, sterkere vervoersknoop Horst-Sevenum en een betere bereikbaarheid van bedrijventerreinen. Analyse Het plangebied ligt binnen de kernrandzone van de kern Swolgen.

De omgevingsvisie bevat geen regels ten aanzien van plattelandswoningen / voormalige bedrijfswoningen. Het gemeentelijk beleid voor plattelandswoningen is op dit punt

19

leidend. De ontwikkeling betreft een gebruiksverandering welke geen invloed heeft op de overige thema’s zoals opgenomen in de omgevingsvisie. Onderhavige aanpassing van het omgevingsplan past binnen de gemeentelijke doelstellingen en het gemeentelijke beleid, deze aspecten vormen derhalve geen belemmering voor het initiatief. 4.3.2 Beleidsnota “Plattelandswoningen” Horst aan de Maas Naar aanleiding van de Wet plattelandswoningen heeft het college van Burgemeester en Wethouders op 17 december 2013 het beleid “Plattelandswoningen” vastgesteld. Volgens deze beleidsnota is een plattelandswoning een bedrijfswoning die tevens door burgers mag worden bewoond, zonder dat er sprake is van een functionele binding met het bijbehorende agrarische bedrijf. De voorwaarden bij het aanwijzen van een plattelandswoning zijn: a. uit onderzoek moet blijken dat een wijziging naar de bestemming wonen niet mogelijk is; b. een wijziging naar plattelandswoning is niet toegestaan in een LOG, in een (glastuinbouw)concentratiegebied of op een bedrijventerrein; c. het betreft een bestaande woning; d. het bijbehorende bedrijf blijft in werking. Deze voorwaarden zijn uiteindelijk geland in het vigerende bestemmingsplan c.q. het tijdelijk omgevingsplan onder artikel 3.6.3. Aan deze voorwaarden is getoetst in paragraaf 3.2.

Uit deze toetsing bleek dat omzetting van de woning naar plattelandswoning voldoet aan de gestelde voorwaarden, behalve één. Er is op de locatie namelijk geen agrarisch bedrijf meer gevestigd. Juridisch is de bestemming echter leidend (zie ECLI:NL:RVS:2020:590/ 26 februari 2020). Gelet op de lange periode waarin de bewoning door een burger plaatsvindt is een afwijking van het gemeentelijk beleid op dit punt niet bezwaarlijk. Conform het gemeentelijk beleid aangaande plattelandswoningen is de wijziging tot plattelandswoning mogelijk. 4.3.3 Masterplan Wonen Horst aan de Maas 2021-2025 Het Masterplan Wonen (lokale woonvisie) 2021-2025, dat in april 2021 door de gemeente Horst aan de Maas is vastgesteld, is een uitwerking van de Regionale Structuurvisie Wonen Noord Limburg. De hoofdopgaves voor Horst aan de Maas die gebaseerd zijn op het regionale beleid, betreft vooral een nieuwbouwopgave met als hoofddoelen: 1. 1.000 woningen tussen nu en 2025 bouwen; 2. Bouwen naar behoeften. De genoemde beleidsopgaven resulteren in de volgende speerpunten in het Masterplan Wonen (2021- 2025): ▪ Kaders als basis voor mogelijkheden; Door verwachtingen en eisen aan de voorkant helder te hebben, weten ontwikkelaars, corporaties en inwoners waar ze aan toe zijn. Dit zorgt voor enthousiasme, een gedeelde visie en een snellere doorloop.