Document · PDF

03c.11 Bijlage 11 Verkennend archeologisch onderzoek

Gemeenteraad 18 november 2025, gemeente Horst aan de MaasBij agendapunt: Bijlagen bestemmingsplan Grandorse, Kronenberg6.503 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

ArcheoPro

Archeologisch 17101

Grandorse ,

rapport

de Maas Gemeente Horst aan de Maas Inventariserend Veldonderzoek (IVO-0); Bureauonderzoek OE

SE 2

Nie vr

Horst

aan

ENGE

END

PCE

Dn:

ZED

SLEEN

DE < =_t

((ggeeaannoonniimmiisseeeerrdd)) ((ggeeaannoonniimmiisseeeerrdd))

Januari

2018

ArcheoPro

Archeologische onderzoek

Grandorse,

Horst

aan

ArcheoPro

de Maas

ArcheoPro

Rapport, 17101, Pagina 2

Archeologisch rapport Nr 17101

Grandorse,

Horst

aan

de Maas

Gemeente

Horst

aan

de Maas

Inventariserend Veldonderzoek

(IVO-0);

Bureauonderzoek

Opdrachtgever

Pouderoyen, St. Stevenskerkhof 2, 6511 VZ Nijmegen

Projectcode

17-234

Bestandsnaam

ArcheoPro

Rapport Grandorse, Horst aan de Maas, 2018

01 16

Versie

2018 01 16

Status

Concept eindrapport

Archis

melding (OM nummer) Bevoegd gezag

Opslagplaats

| 4583186100 Gemeente Horst

documentatie

Provincie

ISSN

aan

de Maas

Limburg

1569-7363

Auteur

Projectleider

Projectmedewerkers

Onderaannemers

Niet van

Autorisatie

ae bie

Versie:

Eijsden

16-01-2018

Tel

0(0 31)

toepassing

senior-archeoloog

(geanonimiseerd) | 43 3672586

www.archeopro.nl

Kamer e-mail:

Koophandel Limburg: info@archeopro.nl

van

14117581

www.ArcheoPro.nl

Archeologische onderzoek Grandorse , Horst aan de Maas

ArcheoPro Rapport , 17101 , Pagina 3

Inhoudsopgave Inhoudsopgave

... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .

Samenvatting

. .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .

1. Inleiding . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6 1. 1 Algemeen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6 (LS02) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6 1. 2 Locatiegegevens 1. 3 Aard van de ingreep (LS01) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6 (LS01) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7 1. 4 Onderzoek 2 Bureauonderzoek . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9 2. 1 Methode en bronnen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9 (LS04) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13 2. 2 Geo (morfo) logie , aardkunde en bodem 2. 3 Archeologie (LS01/LS04) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 19 (LS03) . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23 2. 4 Historie 2. 5 Gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel (LS05) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 30 3 Conclusies en aanbevelingen

(VS07) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 33

Verklarende woordenlijst . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 34 Archeologische tijdschaal Bronnen

.. .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. .

. .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. .

Digitale bronnen Literatuur

.. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. ... .. .

Versie: 16-01-2018

www.

ArcheoPro. nl

Archeologische onderzoek Grandorse , Horst aan de Maas

ArcheoPro Rapport , 17101 , Pagina 4

Samenvatting In week 2 van 2018 is door ArcheoPro een Inventariserend Veldonderzoek Overig (IVO-O) uitgevoerd voor een 192 hectare groot terrein tussen de Midden Peelweg , de Americaanse weg en de Meerweg in de gemeente Horst aan de Maas. De aanleiding tot het onderzoek vormt de voorgenomen ontwikkeling van de hippische sportzone Grandorse. Hiertoe is een bestemmingsplanwijziging noodzakelijk (zie figuur 2) . Binnen het plangebied is inmiddels Equestrian Centre de Peelbergen (ECdP) aanwezig. De verdere ontwikkeling van de hippische zone bestaat uit: • Uitbreiding van het ECdP , met o. a. een permanente paardenstalling voor circa 400 tot 600 paarden , bedrijfsbebouwing en stapmolens. • Ontwikkeling van een hippische evenementenzone ten zuiden van het ECdP. • De ontwikkeling van een hippische boulevard: een economische zone voor hippische gerelateerde voorzieningen zoals een winkel , dierenarts , hoefsmid , ed. Gelegen ten oosten van het ECdP. noorden van de ECdP zijn er mogelijkheden voor nieuwvestiging van • Ten paardenhouderijen. Het gaat om circa 10 tot 15 kavels , in grootte variërend van 2 tot 6 hectare. • In de bossen ten zuiden en oosten van het huidige evenemententerrein zijn en worden ruiterpaden aangelegd , die tijdens grootschalige evenementen onderdeel zijn van het parcours. •

De ontwikkeling van nieuwe natuur , mede om invulling te geven aan de natuurcompensatieopgave die ontstaat bij de realisatie van kavels en ruiterpaden in bestaande natuurgebieden.

Volgens het gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel geldt voor het plangebied een hoge verwachting voor resten van vuursteenplaatsen uit het laat-paleolithicum en het mesolithicum. Dergelijke resten worden met name verwacht op de hoger gelegen delen van het dekzandlandschap in de nabijheid van voormalige watervoerende laagten. Deze verwachting wordt bevestigd door de aanwezigheid van talrijke vondsten van bewerkt vuursteen in met name de eerder archeologisch onderzochte gebieden op het centrale deel van het plangebied. In verband met de relatieve onvruchtbaarheid van de bodem en het ontbreken van vondsten uit deze perioden , geldt hooguit een middelhoge archeologische verwachting voor vindplaatsen uit de periode neolithicum t/m de vroege middeleeuwen. Voor de late middeleeuwen en de nieuwe tijd geldt gezien de late ontginning van het gebied een lage verwachting voor resten van bewoning. Wel geldt voor deze perioden een hoge verwachting voor resten van karresporen en schaapskooien binnen het plangebied. Figuur 17 geeft een overzicht van de resultaten van het bureauonderzoek waarin de locaties waarop historische kaarten de ligging van voormalige schaapskooien zo nauwkeurig mogelijk zijn aangegeven. Naar verwachting zullen met name ondiepe archeologische resten sterk hebben geleden onder de ontginning van het plangebied.

www. ArcheoPro.

Archeologische onderzoek Grandorse , Horst aan de Maas

ArcheoPro Rapport , 17101 , Pagina 5

50 centimeter en die meer dan 500 vierkante meter beslaan. Een dergelijk verkennend booronderzoek wordt ook aanbevolen op het terreindeel dat in het verleden is afgegraven omdat hier vooral stuifzand is afgegraven en de oorspronkelijk hieronder gelegen bodem nog (deels) intact kan zijn. Verkennend booronderzoek heeft dan ook met name tot doel om vast te stellen of de bodem nog voldoende intact is om behoudenswaardige archeologische resten te bevatten en zo ja , vanaf welke diepte dit het geval is. Vervolgens kan worden bepaald waar en op welke wijze planaanpassing of archeologisch vervolgonderzoek noodzakelijk is.

Versie: 16-01-2018

www. ArcheoPro.

Archeologische onderzoek

Grandorse , Horst

aan

de Maas

ArcheoPro

Rapport , 17101 , Pagina 6

Inleiding

1. 1 Algemeen

Opdrachtgever Contactpersoon opdrachtgever Datum

uitvoeringveldwerk Archis onderzoeksmelding Bevoegd gezag: Bewaarplaats vondsten: Bewaarplaats documentatie

Pouderoyen , St. Stevenskerkhof 2 , 6511 ((ggeeaannoonniimmiisseeeerrdd)) | ((ggeeaannoonniimmiisseeeerrdd)) B @ pou deroyen. nl Week 2 2018 4583186100 Gemeente Horst Provincie Provincie

aan

VZ Nijmegen

de Maas

Limburg Limbug

1. 2 Locatiegegevens

(LS02)

Provincie Gemeente Plaats

Limburg

Toponiem Globale ligging

Grandorse

Horst aan Horst aan

Hoekcoördinaten

Tussen

plangebied

Oppervlakte

Kronenburg / 379958 / 381732 / 381732 / 379958

de Midden

Peelweg

ha 19201 ,

Grondgebruik

Agrarisch

Hoogteligging

Bepaling locaties 1. 3 Aard van

194574 194574 196693 196693

de Maas de Maas

bos Tussen 30 en 33 meter +NAP GPS Garmin , meetlinten en

de ingreep

(LSO1)

Aard ingreep

Ontwikkel ing hippische sportzone Grandorse

Onderkeldering

Nog

Wijze fundering Diepte bodemverstoring Verwachte wijziging grondwaterstand Toekomstige ligging boven-en ondergrondse infrastructuur Toekomstige ligging verharding

Versie:

16-01-2018

Nog niet bekend niet bekend Nog niet bekend Nog niet bekend

| Nog niet bekend Nog niet bekend

ArcheoPro

Archeologische onderzoek

Grandorse , Horst

aan

de Maas

ArcheoPro

Rapport , 17101 , Pagina 7

1. 4 Onderzoek In week

2 van

(LSO1) 2018

is door ArcheoPro een Inventariserend Veldonderzoek Overig (IV0-0) 192 hectare groot terrein tussen de Midden Peelweg , de Americaanse uitgevoerd en in de Meerweg de gemeente Horst aan de Maas. weg De aanleiding tot het onderzoek vormt de voorgenomen ontwikkeling van de hippische sportzone Grandorse. Hiertoe is een bestemmingsplanwijziging noodzakelijk (zie figuur 2). Binnen het plangebied is inmiddels Equestrian Centre de Peelbergen (ECdP) aanwezig. De verdere ontwikkeling van de hippische zone bestaat uit: e Uitbreiding van het ECdP , met o. a. een permanente paardenstalling voor circa 400 tot 600 voor

e e

een

paarden , bedrijfsbebouwing en stapmolens. Ontwikkeling van een hippische evenementenzone ten zuiden van het ECdP. De ontwikkeling van een hippische boulevard: een economische zone voor hippische gerelateerde voorzieningen zoals een winkel , dierenarts , hoefsmid , ed. Gelegen ten oosten van het ECdP. Ten van noorden

paardenhouderijen. e

ECdP

zijn

mogelijkheden

hectare. In de bossen

gaat

ten zuiden

oosten

ruiterpaden

aangelegd , die tijdens grootschalige

parcours. De ontwikkeling

van

nieuwe

natuurcompensatieopgave

bestaande natuurgebieden.

die

circa

Het

van

het huidige

nieuwvestiging

variërend

van

2 tot 6

evenemententerrein zijn en worden evenementen onderdeel zijn van het

om mede invulling te geven aan de realisatie van kavels en ruiterpaden bij

natuur , ontstaat

voor

10 tot 15 kavels , in grootte

de in

Het

plangebied ligt in een gebied waar een gemeentelijk archeologisch beleid is vastgesteld. Op grond van dit beleid valt alleen van het westelijke deel van het plangebied een groot deel in een zone met een lage archeologische verwachting. Verder komen zones met een lage verwachting slechts voor als relatief kleine gebieden langs de randen van het plangebied. Veruit het grootste deel van het plangebied valt echter in een zone met een hoge archeologische verwachting met hier tegenaan , in het zuidoostelijke deel , een relatief kleine zone met een middelhoge archeologische verwachting. In deze zones is archeologisch onderzoek noodzakelijk bij bodemingrepen die meer dan 500 vierkante meter beslaan en die dieper reiken dan 50 centimeter. Om in deze zones een omgevingsvergunning te kunnen verkrijgen , dient de initiatiefnemer een rapport te overleggen waarin naar oordeel van de bevoegde overheid de archeologische waarde van het plangebied voldoende is vastgesteld. In het kader van dit proces heeft het in dit rapport beschreven onderzoek plaatsgevonden. Het archeologisch onderzoek betrof het deel bureauonderzoek van een Inventariserend Veldonderzoek Overig (IVO-0). Bureauonderzoek heeft tot doel om op basis van beschikbare informatie te komen tot een gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel.

Vervolgens kan eventueel een Inventariserend Veldonderzoek worden uitgevoerd om het van te toetsen door middel gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel veldwaarnemingen. Hiermee kan de vraagstelling beantwoord worden of binnen het plangebied archeologische waarden aanwezig (kunnen) zijn en of deze vervolgonderzoek

en/of planaanpassing

ArcheoPro

voert

archeoloog)

vereisen.

haar onderzoeken uit conform de hiervoor vastgelegde normen en richtlijnen (KNA 4. 0 en SIKB BRL 4000) en is in het bezit van de daarvoor vereiste BRL 4000 certificaten 4002 en 4003. Het onderzoek is uitgevoerd door U( g e a n o n i miisseeeerrdd))M ((ggeeaannooN nniimmiiss eeeerrdd)) (senior-

Versie:

16-01-2018

((ggeeaannoonniimmiisseeeerrdd)) (senior vakspecialist). ing. MN

ArcheoPro

Archeologische onderzoek Grandorse , Horst aan de Maas

ArcheoPro Rapport , 17101 , Pagina 8

Figuur 1: De ligging van het plangebied (rood omlijnd) 1

1 Bron:

Kadaster Topografische Dienst , Top25Raster , Top10Vector , GBKN kaarten , Emmen 2008.

Versie: 16-01-2018

www. ArcheoPro.

Archeologische onderzoek

Grandorse , Horst

aan

de Maas

bureauonderzoek:

Cirkel

ArcheoPro

Rapport , 17101 , Pagina 9

2 Bureauonderzoek

2. 1 Methode

bronnen

Onderzoeksgebied

met

een

straal

van

één

kilometer

rond

het

centrum het plangebied Tijdens het bureauonderzoek wordt door de bestudering van beschikbare bronnen , kennis vergaard omtrent de bodem en geologie van het onderzoeksgebied en de hierin bekende en te verwachten archeologische waarden. Aan de hand van de resultaten van het bureauonderzoek kan de beste aanpak voor het veldonderzoek worden bepaald. Hierbij zijn de volgende bronnen geraadpleegd (voor bronvermelding; zie ook literatuurlijst , dit geldt ook voor de kaarten die in de tekst opgenomen zijn): van

e e e e

Actueel Hoogtebestand

(AHN) Archeologische (AMK) Informatie ARCHeologisch Systeem (ARCHIS) Atlas van topografische kaarten Nederland 1955-1965 , 1:50. 000

_Bodemkaart

Gemeente

e e e e e

e e e

Nederland

MonumentenKaart

1:50. 000

geschiedenis

van

Horst aan

het Zuidlimburgse cultuurlandschap , ((ggeeaannoonniimmiisseeeerrdd))1988 MM de Maas , Archeologische beleidskaart

( g e a n o n i m i s e e r d ) 1909 Landschappen van Maas en Peel , MEN kaart 1:50. 000 Geomorfologische Geologische kaart 1:50. 000

Grote historische atlas van Nederland 1:50. 000 1838-1857 (Deel Zuid) Grote historische topografische atlas van Nederland , provincie Limburg 1926 Indicatieve Kaart Archeologische Waarden (IKAW) Kadastrale minuutplan met aanwijzende tafels , 1830 Overig historisch kaartmateriaal

Versie:

16-01-2018

1:25. 000

1894-

ArcheoPro

Archeologische onderzoek Grandorse , Horst aan de Maas

ArcheoPro Rapport , 17101 , Pagina 10

Archeologische onderzoek Grandorse , Horst aan de Maas

ArcheoPro Rapport , 17101 , Pagina 11

Figuur 2b: Legenda bestemmingsplankaart 3

3 Bron: www.

ruimtelijkplannen. nl

Versie: 16-01-2018

www. ArcheoPro.

Archeologische onderzoek Grandorse , Horst aan de Maas

ArcheoPro Rapport , 17101 , Pagina 12

Figuur 3: Luchtfoto met daarop rood omlijnd het plangebied 4

4 Bron:

http: //maps. google. nl

Versie: 16-01-2018

www. ArcheoPro.

Archeologische onderzoek Grandorse , Horst aan de Maas

2. 2 Geo (morfo) logie , aardkunde en bodem

ArcheoPro Rapport , 17101 , Pagina 13

(LS04)

Het plangebied ligt op de westrand van het Peelblok waar deze overgaat in de lagergelegen Roerdalslenk. Door de hogere ligging vormt het Peelblok een waterscheiding. Ten westen van het Peelblok stroomt het water via de slenk richting ’s Hertogenbosch en ten oosten monden de rivieren in de Maas uit. In het Pleistoceen (2 , 6 miljoen - 11. 755 jaar geleden) is de slenk opgevuld met rivierafzettingen van de Rijn en de Maas (Formatie van Beegden) . Het plangebied ligt ruim tien kilometer ten westen van de huidige loop van de Maas. Tijdens een groot deel van de laatste ijstijd (het Weichseliën) , heerste in Nederland een poolklimaat. Door het ontbreken van begroeiing had de wind vrij spel en kon vanuit het Noordzeebekken dekzand worden afgezet. Dit (lemige) zand is kalkloos , fijnkorrelig (150 – 210 m) , goed afgerond , goed gesorteerd en arm aan grind en wordt tot het Laagpakket van Wierden (Formatie van Boxtel) gerekend. In het Holoceen (circa 11. 755 jaar BP) werd het klimaat warmer en vochtiger. Het dekzand werd door de toenemende vegetatie vastgelegd en de beken sneden zich in. Het reliëf , dat hierbij in het landschap is ontstaan , wordt gekenmerkt door vlaktes , depressies en dekzandkopjes , afgewisseld met langgerekte ruggen.

Ten gevolge van de vrijwel continue zeespiegelstijging gedurende het Holoceen (vanaf 11 , 755 jaar geleden) , is ook het grondwater gestegen en zijn de laagste delen van het dekzandlandschap dermate sterk vernat dat hierin veen is ontstaan. Op de grens van Brabant en Limburg is in deze periode de Peel ontstaan; een van oorsprong aangesloten hoogveengebied. Het oppervlak van het hoogveengebied kenmerkte zich door een kleinschalige afwisseling van hoge en lage delen; bulten en slenken genaamd. Met name ten gevolge van turfwinning vanaf de negentiende eeuw , is een groot deel van dit veen inmiddels verdwenen. Hierdoor is het dekzand opnieuw aan het oppervlak komen te liggen. De beken volgden vaak de natuurlijke laagten. Een voorbeeld hiervan is de Driefkuilenloop , die het oostelijke deel van het plangebied doorsneed. Een deel van deze laagte wordt op de geomorfologische kaart aangegeven als een dalvormige laagte met veen (figuur 5 , legendaeenheid 2R1) . Volgens de geomorfologische kaart ligt het grootste deel van het plangebied in een gebied met dekzandruggen (figuur 5 , legenda-eenheid 3L5) . Aan de westzijde wordt dit complex begrensd door een dekzandvlakte (legenda-eenheid 2M13) en een relatief hooggelegen , veenkoloniale ontginningsvlakte (figuur 5 , legenda-eenheid 2M45) .

Dit gebied vormt de rand van het aaneengesloten hoogveengebied van de Peel dat zich vanaf hier verder naar het westen uitstrekte. Tegenwoordig ligt op twee kilometer ten westen van het plangebied nog altijd natuurreservaat Mariapeel dat een restant vormt van het voormalige uitgestrekte hoogveengebied. Tegen de oostrand van het plangebied begint een dekzandvlakte die zich naar het oosten uitstrekt. Deze dekzandvlakte is op de uitsnede uit het Actueel Hoogtebestand Nederland (AHN; figuur 6) goed herkenbaar als een laagte. Tevens is hierop te zien dat de hoogte binnen het plangebied varieert tussen 30 en 33 meter +NAP. Met name op het centrale deel van het plangebied zijn sterke hoogtewisselingen zichtbaar. Deze zijn het gevolg van duinvorming in de late middeleeuwen en de nieuwe tijd waardoor lage landduinen zijn ontstaan met bijbehorende vlakten en laagten (figuur 5 , legenda-eenheid 3L8) . Deze duinvorming was het gevolg van de overexploitatie van heidegebieden door het steken van plaggen en overbegrazing door schapen. Op het AHN (figuur 6) , is te zien dat op het zuidelijke deel van het plangebied een deel van het gebied met lage landduinen (De Mair) , één tot twee meter is afgegraven.

Versie: 16-01-2018

www. ArcheoPro.

Archeologische onderzoek Grandorse , Horst aan de Maas

ArcheoPro Rapport , 17101 , Pagina 14

Op de drogere delen van het dekzandlandschap zijn veelal veldpodzolgronden ontstaan. Deze worden gekenmerkt door een uitspoelingslaag (E-horizont) en een inspoelingslaag (Bhorizont) . De B-horizont gaat veelal via een overgangslaag (de BC-horizont) over in het niet door bodemvorming beïnvloede zand (de C-horizont) . De bodemkaart van Nederland (figuur 7) geeft binnen het plangebied met name de aanwezigheid aan van veldpodzolgronden die overwegend zijn gevormd in leemarm en zwak lemig fijn zand (legenda-eenheid Hn21 op figuur 7) en voor een klein deel in lemig fijn zand (legenda-eenheid Hn23 op figuur 7) . Binnen de dalvormige laagte waarin de Driefkuilenloop ligt geeft de bodemkaart de aanwezigheid aan van moerige eerdgronden met een moerige bovengrond op zand (legenda-eenheid vWz op figuur 7) . Op het noordwestelijke deel van het plangebied zijn volgens de bodemkaart moerige podzolgronden met een moerige bovengrond gevormd (legenda-eenheid vWp op figuur 7) . Op de dekzandvlakte ten noordoosten van het plangebied zijn gooreerdgronden gevormd in lemig fijn zand (legenda-eenheid pZn23 op figuur 7) . Dergelijke gronden zijn gevormd op slecht ontwaterde dekzandgebieden en worden gekenmerkt door een relatief dikke , donkergekleurde bovengrond.

Tegen de zuidoosthoek van het plangebied tenslotte , geeft de bodemkaart de aanwezigheid aan van duinvaaggronden die zijn gevormd in leemarm en zwak lemig fijn zand (legenda-eenheid Zd21 op figuur 7) . Dergelijke bodems kunnen (in beginnende vorm) worden verwacht in de lage landduinen. In dergelijke duinen zijn vaak ook overstoven fasen van bodemvorming aanwezig die gekenmerkt worden door een afgedekte humushoudende zandlaag.

Figuur 4: Voorbeeld van een veldpodzol in dekzand 5 5 Bron:

De Nederlandse bodem in kleur , 1976

Versie: 16-01-2018

www. ArcheoPro.

Archeologische onderzoek Grandorse , Horst aan de Maas

ArcheoPro Rapport , 17101 , Pagina 15

Figuur 5: Uitsnede uit de geomorfologische kaart kaart met daarin rood omlijnd het plangebied 6

6 Bron:

Stichting voor Bodemkartering: Geomorfologische kaart van Nederland 1: 50. 000 , Staring Centrum , Wageningen , 1989

Versie: 16-01-2018

www. ArcheoPro.

Archeologische onderzoek Grandorse , Horst aan de Maas

ArcheoPro Rapport , 17101 , Pagina 16

Figuur 6: Uitsnede uit het Actueel Hoogtebestand Nederland kaart met daarin rood omlijnd het plangebied 7

7 Bron: Rijkswaterstaat ,

Versie: 16-01-2018

Servicedesk Data , AHN (Actueel Hoogtebestand Nederland) , Delft www. ArcheoPro.

Archeologische onderzoek

Grandorse , Horst

aan

de Maas

ArcheoPro

(geanonimiseerd)

i ArcheoPro Legenda bodemkaart Vlak- en duinvaaggronden Laar- veldpodzolgroaden |

Moerige

ear- en podzolgronden

Vlak- en duinvaaggroeden. | Enkeerd?uineerd gronden

gooreerdgronder

Rapport , 17101 , Pagina 17

DE WM 1

Onciope kleigronden , potklel Vaacoronden Gors. sikvaaggronden

B MB

Fiuvistere afzetongen. pes last-pleistoceen (oeetoerde of vuursteenetuwum

EZ FZ ____|

Oude bewoningsplaatsen , Bebouwing , dijken en bovenlandstrook opgehoogd of afgegraven Water. moeras

Marne atzettingen , pre-plecstoceen

|| Poldervaaggranden EEE Viakvaaggronden MN Veen. petgaten , vreekbedangen. beekdalgronden , duin- en kwesdergronden , stuitzand Figuur 7: Uitsnede uit de bodemkaart kaart ® met daarin rood omlijnd het plangebied. Voor uitleg van de codes , zie hoofdstuk 2. 2 | Brkgronden

Leem-/woudeerdgrondenivaaggronden

8 Bron:

Stichting

Versie:

16-01-2018

voor

Bodemkartering , Bodemkaart van Nederland 1:50. 000. Wageningen , 1968 www

ArcheoPro. nl

Archeologische onderzoek Grandorse , Horst aan de Maas

ArcheoPro Rapport , 17101 , Pagina 18

Figuur 8: Uitsnede uit de grondwatertrappenkaart kaart met daarin rood omlijnd het plangebied 9

9 Bron:

Stichting voor Bodemkartering , Grondwatertrappen kaart van Nederland 1: 50. 000. Wageningen , 1968

Versie: 16-01-2018

www. ArcheoPro.

Archeologische onderzoek Grandorse , Horst aan de Maas

2. 3 Archeologie

ArcheoPro Rapport , 17101 , Pagina 19

(LS01/LS04)

Voor dekzandgebieden in hun algemeenheid geldt dat hierbinnen bewoningssporen kunnen worden aangetroffen die dateren vanaf het laat-paleolithicum. Vuursteenvindplaatsen van jager-verzamelaars uit het laat-paleolithicum en het mesolithicum liggen veelal op relatief hooggelegen delen van het dekzandlandschap op hooguit driehonderd meter afstand van open water. Later , in het neolithicum toen een sedentair bestaan in de plaats kwam van een nomadische levenswijze , verkoos men vooral de hoogste delen van het dekzandlandschap. Deze nederzettingskeuze bleef tot in de vroege middeleeuwen bestaan. In de late middeleeuwen en de nieuwe tijd zijn de nederzettingen met name gesticht langs doorgangswegen , op kruispunten van wegen en aan de overgangen van rivieren. Figuur 17 toont de ligging van 27 in het Archeologisch Informatiesysteem Archis , bekende archeologische waarnemingen die in en om het plangebied liggen. Deze zijn opgesomd in tabel 1 en betreffen hoofdzakelijk vondsten van bewerkt vuursteen uit de periode Laatpaleolithicum tot en met het mesolithicum. De meeste van de binnen het plangebied aangetroffen vondsten liggen in vier eerder onderzochte gebieden die een groot deel van het centrale deel van het plangebied beslaan (Ruijters & Ellenkamp 2012 , Ellenkamp 2012 , Conradi & Van der Feest 2013 en Stiekema & Boots 2014) .

Het gaat om de waarnemingen 15663 , 15664 , 15689 , 28553 , 432503 , 438218 , 438220 en 1131059 die allemaal oppervlaktevondsten betreffen die zijn aangetroffen op een akker. Het vondstgebied bestrijkt in het totaal 3 à 4 ha , is enigszins geaccidenteerd en grenst in het zuidoosten bijna aan de laagte waarin de Driefkuilenloop ligt. Van het totale aantal vondsten van ongeveer 250 stuks , zijn er minimaal 17 verbrand en zijn er twee rolstenen , minimaal één bladspits en diverse stuks uit Wommersonkwartsiet. Pal ten noorden van deze eerder onderzochte gebieden ligt (eveneens binnen het plangebied) , de waarneming 15690 die eveneens de oppervlaktevondst van bewerkt vuursteen betreft en die mogelijk bij hetzelfde vondstgebied hoort. In de zuidoosthoek van het plangebied liggen de waarnemingen 15671 , 15672 en 15691 die samen met de op korte afstand ten oosten van het plangebied gelegen waarnemingen 15670 , 15673 , 28580 en 121. 324 , eveneens een vondstgebied lijken te vormen. Ter plaatse van de waarneming 28580 zijn in het totaal ca. 85 objecten aangetroffen waaronder minimaal één neolithische bladspits , alsmede 6 stuks bewerkt Wommersomkwartsiet , waaronder één trapezoide. In 2016 is door ArcheoPro een onderzoek verricht op het centrale deel van het plangebied.

Hierbij zijn grotendeels intacte podzolbodems aangetroffen en zijn tijdens een oppervlaktekartering negen vuursteenvondsten gedaan , waaronder acht die duiden op de aanwezigheid van een mesolithisch nederzettingscomplex (Paulussen 2016) . De vondsten bestaan uit één artefact in de vorm van een 20 mm lange lichtgrijze microspits , drie klingafslagen met eenduidige afslagsporen en vier brokjes bewerkingsafval. De ligging van deze vondsten is weergegeven in figuur 17) . Al deze waarnemingen liggen als het ware rond het westelijke uiteinde van de laagte waarin de Driefkuilenloop ligt. Langs de noordrand van het plangebied liggen van west naar oost de waarnemingen 15662 , 15686 , 15688 , 15669 , 29764 , en 15685. Het betreffen allemaal oppervlaktevondsten van bewerkt vuursteen uit de periode laat-paleolithicum tot mesolithicum. Alleen de vondsten van de waarneming 29764 , zijn slechts in het mesolithicum gedateerd. Al deze waarnemingen liggen op de overgang van het gebied met dekzandruggen , naar de noordoostelijker gelegen dekzandvlakte.

Versie: 16-01-2018

www. ArcheoPro.

Archeologische onderzoek Grandorse , Horst aan de Maas

ArcheoPro Rapport , 17101 , Pagina 20

Tabel 1 Monumenten en waarnemingen Nummer Coördinaat W 15662 195220/381240 W 15663 195760/380500 W 15664 195660/380570 15671 196080/380240 W W 15688 195460/381660 15689 195540/380460 W 195760/380940 W 15690 15691 196220/380320 W 195625/380625 W 28553

Vondsten Vuursteen Vuursteen Vuursteen Vuursteen Vuursteen Vuursteen Vuursteen Vuursteen Vuursteen

W W W W W

432503 438216 438218 438220 426762

195630/380590 195880/380858 195903/380677 195690/380740 195676/379947

W W W W W W W W W

15669 15670 15672 15673 15683 15685 15686 15687 28580

195680/381620 196380/380260 196240/380440 196440/380400 196520/381100 196060/381520 195300/381660 195060/381760 196300/380500

W W W W

29764 121323 121324 426762

195800/381600 196520/381100 196300/380500 195676/379947

Versie: 16-01-2018

Periode Paleolithicum , Mesolithicum Paleolithicum , Mesolithicum Mesolithicum Paleolithicum , Mesolithicum Paleolithicum , Mesolithicum Mesolithicum Paleolithicum , Mesolithicum Paleolithicum , Mesolithicum Paleolithicum , Mesolithicum , Neolithicum , Bronstijd , IJzertijd , Mesolithicum Paleolithicum , Mesolithicum Paleolithicum , Mesolithicum Paleolithicum , Mesolithicum Paleolithicum , Mesolithicum , Neolithicum Paleolithicum , Mesolithicum Paleolithicum , Mesolithicum Paleolithicum , Mesolithicum Mesolithicum Paleolithicum , Mesolithicum Paleolithicum , Mesolithicum Paleolithicum , Mesolithicum Paleolithicum , Mesolithicum Mesolithicum , Neolithicum , Bronstijd Mesolithicum Paleolithicum , Mesolithicum Mesolithicum Paleolithicum , Mesolithicum , Neolithicum

Vuursteen Vuursteen Vuursteen Vuursteen Vuursteen Vuursteen Vuursteen Vuursteen Vuursteen Vuursteen Vuursteen Vuursteen Vuursteen Vuursteen , steen Vuursteen Vuursteen Vuursteen Vuursteen

www. ArcheoPro.

Archeologische onderzoek Grandorse , Horst aan de Maas

ArcheoPro Rapport , 17101 , Pagina 21

Figuur 9: Kaart met Archis-gegevens kaart met daarin rood omlijnd het plangebied

10 Bron:

Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed , ARCHIS III (Archeologisch Informatie Systeem) , http: //archis. cultureelerfgoed. nl

Versie: 16-01-2018

www. ArcheoPro.

Archeologische onderzoek Grandorse , Horst aan de Maas

ArcheoPro Rapport , 17101 , Pagina 22

Figuur 10: Uitsnede uit de gemeentelijke beleidskaart kaart met daarin rood omlijnd het plangebied 11 11 Bron:

Gemeente Horst aan de Maas

Versie: 16-01-2018

www. ArcheoPro.

Archeologische onderzoek

Grandorse , Horst

aan

de Maas

ArcheoPro

2. 4 Historie Het

(LS03)

ligt ongeveer een kilometer ten westen van kerkdorp Kronenberg. Waar de naam Kronenberg precies vandaan komt is niet eenduidig bekend. Mogelijk komt de naam van de Kronenbergerhof , waar in 1466 ene MN (ggeeaannoonniimmiisseeeerrdd)) woonde. Een andere theorie is dat de verklaring gezocht moet worden in het landschap. Nabij Sevenum bevinden zich de Schatberg , de Heesberg , de Steegberg en de Bergerhoek. Deze “bergen” zijn in feite stuifzandduinen die in de twintigste eeuw met naaldbomen zijn beplant. Waar de toevoeging Kronen vandaan komt , is in dit verband niet bekend. Het dorp heeft zich met name in de negentiende eeuw ontwikkeld als ontginningsnederzetting langs één van de vele wegen die vanuit het oostelijker gelegen Sevenum naar de Peel liepen. Deze Peelstraat liep vanuit Sevenum , door het centrum van Kronenberg en vervolgens door het zuidelijke deel van het plangebied. De Tranchotkaart (zie figuur 12) , laat zien dat het oorspronkelijk gaat om een stelsel van wesoost lopende veldwegen die met name het zuidelijke deel van het plangebied doorsneden. Het plangebied vormde in die tijd een gebied van heide- en stuifzandterreinen en natte laagten. De aanwezigheid van stuifzanden wordt duidelijk door de aanduiding Op de Kaalberg sand op het noordelijke deel van het plangebied.

Grote delen van de hier omheen gelegen natte laagten lijken regelmatig droog genoeg te zijn geweest om door veldwegen doorsneden te worden. Waarschijnlijk kon hierdoor gedurende droge perioden ook gemakkelijker turf worden afgevoerd uit de natte laagten. Binnen het plangebied komt de ligging van één van de huidige wegen gedeeltelijk nog dermate precies overeen met die van één van de oorspronkelijke veldwegen , dat dit deel is aangemerkt als historisch relict (zie figuur 13). Langs deze veldweg lagen enkele van de binnen het plangebied oorspronkelijk aanwezige schaapskooien. Hiervan is er één (net ten westen van het plangebied) afgebeeld op de Tranchotkaart (zie figuur 12). Duidelijk is te zien dat deze locatie tevens een kruispunt vormde van een aantal veldwegen. De schaapskooien vormden eenvoudige , veelal houten , schuren (zie figuur 11) , waarin de schapen gestald konden worden. Dit maakte het gemakkelijk om de schapen s-nachts en bij slechte weersomstandigheden bijeen te houden en te beschermen en maakte het tevens mogelijk om de mest op te vangen. Behalve schaapskooien was geen bebouwing binnen het plangebied aanwezig. De kaart van historische landschapselementen (zie figuur 14 laat zien dat het plangebied na 1890 in cultuur gebracht is. De uitsnede uit de kadastrale kaart uit omstreeks 1832 , laat een nog tot aan de Driefkuilen doorlopende Driefkuilenloop zien.

Deze is ook duidelijk zichtbaar op de uitsnede uit de topografische kaart uit 1845 (zie figuur 16). Na de aanleg van de Nieuwe Peelloop in de tweede helft van de negentiende eeuw is de oorspronkelijke loop verloren gegaan. Op de uitsnede uit de topografische kaart uit 1926 is deze nieuwe situatie inmiddels goed te zien. Tevens is hierop te zien dat de oostelijke helft van het plangebied dan inmiddels grotendeels is ontgonnen tot akker- en weiland terwijl het westelijke deel nog uit heideterrein bestaat (zie figuur 16). De topografische kaart uit 1958 toont een nagenoeg volledig ontgonnen gebied. Veruit de meeste delen van het plangebied zijn dan ontgonnen tot akker of weiland. De enige delen van het plangebied die niet of nauwelijks zijn ontgonnen zin de stuifzanden die zijn beplant met naaldbos.

Versie:

plangebied maakt deel

Rapport , 17101 , Pagina 23

16-01-2018

uit van

de (voormalige)

Kronenbergerheide

ArcheoPro

Archeologische onderzoek Grandorse , Horst aan de Maas

ArcheoPro Rapport , 17101 , Pagina 24

Figuur 11: Voorbeeld van een schaapskooi in de Peel (niet in het plangebied) 12

12 Bron:

Reizen door de oude Peel.

Versie: 16-01-2018

www. ArcheoPro.

Archeologische onderzoek

Grandorse , Horst

aan

de Maas

ArcheoPro

Waalberd

Figuur

eN uit de Tranchotkaart

DE van

12: Uitsnede

Rapport , 17101 , Pagina 25

805

13 Bron:

( g e a n o n i m i s e e |r d ) en _____ ( g e a n o n i m i s e e r d|) Kartenaufnahme der Rheinlande 1803-1820 |___

Versie:

16-01-2018

www

ArcheoPro. nl

Archeologische onderzoek

Grandorse , Horst

EAA

aan

de Maas

ArcheoPro

Rapport , 17101 , Pagina 26

Historische relicten — &.

Ne woNt

0 Stortplaats 4

znade

A dtd

(geanonimiseerd)

„7

Ceordnaar

135000

13: Uitsnede

Figuur '* 1999)

14 Bron:

Renes , J. Landschappen

Versie:

16-01-2018

195000

uit de kaart met historische relicten mid-nrd

van

Maas

SOro

Limburg (naar Renes ,

Peel , Maastricht , 1999 www

ArcheoPro. nl

Archeologische onderzoek Grandorse , Horst aan de Maas

ArcheoPro Rapport , 17101 , Pagina 27

Figuur 14: Uitsnede uit de kaart met historische landschapselementen mid-nrd Limburg (naar Renes , 1999) 15

15 Bron:

Renes , J. Landschappen van Maas en Peel , Maastricht , 1999

Versie: 16-01-2018

www. ArcheoPro.

Archeologische onderzoek Grandorse , Horst aan de Maas

ArcheoPro Rapport , 17101 , Pagina 28

Figuur 15: Uitsnede uit de kadastrale kaart uit 1832 16

16 Bron:

Kadaster Topografische Dienst , Top25Raster , Top10Vector , GBKN kaarten , Emmen 2008

Versie: 16-01-2018

www. ArcheoPro.

Archeologische onderzoek Grandorse , Horst aan de Maas

ArcheoPro Rapport , 17101 , Pagina 29

Figuur 16: Uitsneden uit de topografische kaarten uit achtereenvolgens: 1837 , 1891 , 1960 en 2008 17 17 Bron:

Grote topografische atlas van Nederland 1: 50. 000 Deel 1 West-Nederland. Topografische dienst. Wolters Noordhoff Groningen 1997 Versie: 16-01-2018

www. ArcheoPro.

Archeologische onderzoek Grandorse , Horst aan de Maas

2. 5 Gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel

ArcheoPro Rapport , 17101 , Pagina 30

(LS05)

Specifieke ligging (locatie) Het onderzoeksgebied ligt in een laat ontgonnen gebied dat tot aan het begin van de twintigste eeuw bestond uit (voormalige) vennen , heideterreinen en lage landduinen. Dit gebied werd doorsneden door veldwegen. Verwachte perioden (datering) Vanwege de aanwezigheid van overgangszones van hoog naar laag (gradiënt-zones) geldt voor de hoger gelegen delen van het plangebied een hoge archeologische verwachting voor vindplaatsen uit het Laat Paleolithicum en Mesolithicum. De hoge archeologische verwachting voor vindplaatsen uit deze periode wordt bevestigd door de vondst van talrijke stukken bewerkt vuursteen die eerder binnen het plangebied zijn aangetroffen. Voor de vroege landbouwers waren bodemvruchtbaarheid en ontwatering van de bodem erg belangrijke factoren in de locatiekeuze. Aangezien in het plangebied overwegend leemarm dekzand voorkomt , vormde het gebied waarschijnlijk geen echt aantrekkelijke vestigingslocatie voor landbouwers. De bodem in het gebied was namelijk relatief onvruchtbaar (leemarm en zuur) en redelijk nat. Derhalve geldt voor het plangebied hooguit een middelhoge archeologische verwachting voor vindplaatsen uit de periode Neolithicum t/m de vroege middeleeuwen. Deze verwachting wordt als het ware bevestigd door het ontbreken van vondsten uit deze periode binnen het plangebied.

Wel kunnen vanaf het neolithicum resten van (pre) historische verbindingsroutes binnen het plangebied aanwezig zijn. Dergelijke routes hebben in elk geval in ruime mate in de late middeleeuwen en de nieuwe tijd door het gebied gelopen. In elk geval in de nieuwe tijd , waren ook schaapskooien binnen het plangebied aanwezig. Resten van permanente bewoning uit de late middeleeuwen en de nieuwe tijd , hoeven gezien de late ontginning van het plangebied , niet te worden verwacht. Complextypen en uiterlijke kenmerken Nederzettingsresten uit het paleolithicum en mesolithicum kunnen zowel bestaan uit basisnederzettingen met een oppervlakte tussen 200 en 1. 000 m² als uit kleine tijdelijke kampementjes met zeer geringe afmetingen die nauwelijks meer zijn dan de neerslag van een enkele (jacht) activiteit of een kortstondig kamp. De omvang hiervan kan beperkt zijn tot enkele (tientallen) vierkante meters. Dergelijke vindplaatsen zullen binnen het plangebied uit vondststrooiingen bestaan met eventuele ondiepe sporen in de ondergrond (m. n. haardplaatsen) die afgedekt worden door de bouwvoor of door een stuifzandpakket. Eventueel kunnen door verploeging ook vondsten aanwezig zijn in de bouwvoor of aan het oppervlak.

Nederzettingsresten uit de perioden vanaf het neolithicum tot en met de middeleeuwen kunnen voorkomen als concentraties van vondstmateriaal (aardewerk , bouwsteen , natuursteen) of als vullingen van afvalkuilen , paalkuilen , waterputten , e. d. Deze resten zullen indien aanwezig direct onder de bouwvoor voorkomen. Indien nederzettingsresten worden aangetroffen , kan ook de aanwezigheid van bijbehorende sporen van begravingen , zowel in de vorm van crematiegraven als van inhumatiegraven , niet worden uitgesloten. Resten uit de late middeleeuwen en de nieuwe tijd kunnen bestaan uit karresporen , stenen en houten funderingsresten van schaapskooien en resten van turfwinningsactiviteiten. Gaafheid en mogelijke verstoringen Door het ontginnen van het oude heidegebied en het in gebruik nemen als agrarisch gebied kan bodemverstoring zijn opgetreden. De mate van bodemverstoring is echter onbekend. Versie: 16-01-2018

www. ArcheoPro.

Archeologische onderzoek Grandorse , Horst aan de Maas

ArcheoPro Rapport , 17101 , Pagina 31

Archeologische booronderzoeken binnen het plangebied hebben aangetoond dat de oorspronkelijke bodem nog deels intact kan zijn. Plaatselijk kunnen bewoningsniveaus uit de steentijd zijn afgedekt door stuifzand en daardoor nog gave grondsporen bevatten.

Versie: 16-01-2018

www. ArcheoPro.

Archeologische onderzoek Grandorse , Horst aan de Maas

ArcheoPro Rapport , 17101 , Pagina 32

Figuur 17: Advieskaart

Versie: 16-01-2018

www. ArcheoPro.

Archeologische onderzoek Grandorse , Horst aan de Maas

3 Conclusies

aanbevelingen

ArcheoPro Rapport , 17101 , Pagina 33

(VS07)

Dit wordt deels bevestigd door de bevindingen van de eerder binnen het plangebied verrichte onderzoeken. Binnen het plangebied zijn stuifzandgebieden aanwezig die sinds de ontginning slechts zijn beplant met bos. Onder dit stuifzand kunnen prehistorische sporenniveaus juist goed bewaard gebleven zijn. Ook deze zones zijn in figuur 17 aangegeven , evenals het deel van het stuifzandgebied dat in het verleden is afgegraven. Geadviseerd wordt om in alle zones die op figuur 17 een dubbelbestemming archeologie hebben en die nog niet eerder zijn onderzocht , te onderzoeken door middel van een verkennend booronderzoek zodra hier bodemingrepen gepland zijn die dieper reiken dan 50 centimeter en die meer dan 500 vierkante meter beslaan. Een dergelijk verkennend booronderzoek wordt ook aanbevolen op het terreindeel dat in het verleden is afgegraven omdat hier vooral stuifzand is afgegraven en de oorspronkelijk hieronder gelegen bodem nog (deels) intact kan zijn. Verkennend booronderzoek heeft dan ook met name tot doel om vast te stellen of de bodem nog voldoende intact is om behoudenswaardige archeologische resten te bevatten en zo ja , vanaf welke diepte dit het geval is. Vervolgens kan worden bepaald waar en op welke wijze planaanpassing of archeologisch vervolgonderzoek noodzakelijk is.

In alle gevallen geldt dat indien archeologische materialen en/of sporen aangetroffen worden , deze gemeld dienen te worden bij de gemeente Horst aan de Maas , conform Monumentenwet 1988 , laatste wijziging van 1 september 2007 , paragraaf 7 , artikel 53 en verder.

Versie: 16-01-2018

www. ArcheoPro.

Archeologische onderzoek Grandorse , Horst aan de Maas

ArcheoPro Rapport , 17101 , Pagina 34

Verklarende woordenlijst Verklarende AHN AMK ASB Archis BP GIS GPS IKAW IVO KLIC KNA -mv

NAP PVA PVE RCE SBB SCEZ SIKB ZAA ZAD

woordenlijst Actueel Hoogtebestand Nederland Archeologische Monumentenkaart Archeologische Standaard Boorbeschrijving Archeologisch Informatie Systeem Before Present (present=1950) Geografische Informatie Systemen Global Positioning System Indicatieve Kaart van Archeologische Waarden Inventariserend VeldOnderzoek Kabels en Leidingen Informatie Centrum Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie Onder maaiveld Normaal Amsterdams Peil Plan van Aanpak Pakket van Eisen Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed Standaard Boor Beschrijvingsmethode Stichting Cultureel Erfgoed Zeeland Stichting Infrastructuur Kwaliteitsborging Bodembeheer Zeeuws Archeologisch Archief Zeeuws Archeologisch Depot

Archeologische tijdschaal Periode Midden- en Laat Paleolithicum (oude steentijd) Mesolithicum (midden steentijd) Neolithicum (nieuwe steentijd) Bronstijd IJzertijd Romeinse tijd Vroege middeleeuwen Volle middeleeuwen Late middeleeuwen Nieuwe tijd

Versie: 16-01-2018

Datering 250. 000

9000

9000 4500 2000 800 12 v chr. 500 1000 1250 1500

4500 2000 800 12 v. chr. 500 n. chr. 1000 1250 1500 heden

www. ArcheoPro.

Archeologische onderzoek Grandorse , Horst aan de Maas

ArcheoPro Rapport , 17101 , Pagina 35

Bronnen Grote historische Provincie Atlas van Nederland; deel 4 Zuid-Nederland 1: 50. 000. Topografische dienst Wolters Noordhoff Groningen 1990

1838-1857

Grote historische topografische Provincie Atlas Limburg; 1894-1926 1: 25. 000. Nieuwland Tilburg 2006 Grote topografische atlas van Nederland 1: 50. 000 Deel 4 Zuid-Nederland. Topografische dienst. Wolters Noordhoff Groningen 1997 Kadaster Topografische Dienst , Top25Raster , Top10Vector , GBKN kaarten , Emmen 2008 Luchtfoto , http: //maps. google. nl Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed , IKAW 2 (Indicatieve kaart Archeologische Waarden) , Amersfoort. Rijksdienst Amersfoort.

voor

het

Cultureel

Erfgoed ,

AMK

(Archeologische

monumentenkaart) ,

Rijkswaterstaat , Servicedesk Data , AHN (Actueel Hoogtebestand Nederland) , Delft. Stichting voor Bodemkartering , Bodemkaart van Nederland 1: 50. 000. Wageningen , 1968. Stichting voor Bodemkartering: Geomorfologische Centrum , Wageningen , 1989 Stichting voor Bodemkartering , Geologische 1968.

kaart van Nederland

1: 50. 000 , Staring

1: 50. 000. Wageningen ,

Tranchot en v. Muffling , Kartenaufnahme der Rheinlande 1803-1820 Twaalf provinciën 2007. Atlas van topografische kaarten. Nederland 1955-1965. Uitgeverij twaalf provinciën. Landsmeer.

Digitale bronnen Ruimtelijke plannen http: //www. ruimtelijkeplannen. nl Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed http: //archis. cultureelerfgoed. nl

Versie: 16-01-2018

- Archis

III

www. ArcheoPro.

Archeologische onderzoek Grandorse , Horst aan de Maas

ArcheoPro Rapport , 17101 , Pagina 36

Literatuur Cate , J. A. M. ten. A. F. van Holst , H. Kleijer en J. Stolp , 1995. Handleiding bodemgeografisch onderzoek; richtlijnen en voorschriften. Deel A: Bodem. Wageningen , DLO-Staring Centrum. Technisch Document 19A. Cohen , K. M. & E. Stouthamer , 2012. Beknopte toelichting paleogeografie van de Rijn-Maas Delta , Utrecht , 2012.

bij het digitaal basisbestand

Ellenkamp G. R. Plangebied Peelstraat te Kronenberg , Gemeente Horst aan archeologisch vooronderzoek: een karterend veldonderzoek. RAAP-Notitie 4094

de Maas;

Es. Van W. A. , Sarfatij , H. & P. J. Woltering (red. ) 1988. Archeologie in Nederland; De rijkdom van het bodemarchief. Rijksdienst voor het Oudheidkundig Bodemonderzoek. Amersfoort. Janssen T. 2001. Reizen door de oude Peel. Keijers D. M. G. 2006. Plangebied Uitbreiding Golfhorst te America. RAAP-Rapport 1393. Kuiper , M. 2006/2007. Atlas van topografische kaarten Nederland , 1955-1965. Uitgeverij 12 Provinciën , Landsmeer. Leidraad inventariserend veldonderzoek; Deel: karterend booronderzoek (SIKB , 2006) Renes , J. Landschappen van Maas en Peel , Maastricht , 1999 Roggen R. E. E. 2015. Plangebied Meerweg RAAP-Notitie 5214.

ter hoogte

van het het tracé A665

te Sevenum.

Ruijters M. H. P. M , G. R. Ellenkamp. Plangebied Peelstraat te Kronenberg. Gemeente Horst aan de Maas. Archeologisch vooronderzoek: een bureau- en verkennend veldonderzoek. RAAPNotitie 3778. Vanderbeken 174192.

T. 2004. Golfhorst

te Horst

aaan

de Maas.

Synthegra

Vossen I. , J. Tolsma. 2009. Bureauonderzoek ten behoeve Kabroeksebeek. Archeologische Rapporten Oranjewoud 2009/11.

Versie: 16-01-2018

van

Arcehologie het

project

inrichtingsplan

www. ArcheoPro.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/16080518/1