03a rv Omgevingsvisie HadM 2040

Raadsvoorstel stuknummer: 25.0006509

Raadsvoorstel onderwerp

Omgevingsvisie Horst aan de Maas 2040

datum raad

16 december 2025

portefeuillehouder

bladnummer 2025.084

clustermanager

agendapunt

behandeld door

3

Robert Martens

Voorstel 1. In te stemmen met de nota van zienswijzen en ambtshalve wijzigingen Omgevingsvisie Horst aan de Maas 2040. 2. De Omgevingsvisie Horst aan de Maas 2040 vast te stellen. 3. Het Omgevingseffectrapport (OER) Omgevingsvisie Horst aan de Maas 2040 vast te stellen. 4. Met vaststelling van de Omgevingsvisie Horst aan de Maas het volgende gemeentelijk beleid in te trekken: a. Integrale structuurvisie (9 april 2013, identificatienummer NL.IMRO.1507.SVHMSTRUCTUURVISIEVA01) b. Evaluatie integrale structuurvisie Horst aan de Maas (22 september 2015, identificatienummer NL.IMRO.1507.SVHMSTRUCTUURVISIE-VA02) c. Aanpassing Integrale Structuurvisie Horst aan de Maas 2016 (18 oktober 2016, identificatienummer NL.IMRO.1507.SVHMSTRUCTUURVISIE-VA03) d. Herziening Integrale Structuurvisie Horst aan de Maas 2019 (10 september 2019, identificatienummer NL.IMRO.1507.SVHMSTRUCTUURVISIE-VA04) 5. Met de vaststelling van de Omgevingsvisie Horst aan de Maas 2040 de volgende regionale visies en kaders in te trekken: a. Regionale structuurvisie Wonen Noord Limburg (2016) b. Regionale visie Vrijetijdseconomie Noord-Limburg (2017) c. Regionale visie Bedrijventerreinen Noord-Limburg (2017) d. Regionale visie Kantoren Noord-Limburg (2017) e. Regionale Detailhandelsvisie Noord-Limburg (2017) f. Regionale visie Energie Noord-Limburg (2018) g.

Regionaal Ruimtelijk Kwaliteitskader landelijk gebied Noord-Limburg (2019) h. Regionale visie Land- en tuinbouw Noord-Limburg (2019)

Aanleiding Horst aan de Maas is een groene en ondernemende gemeente met veel ambitie. Om al deze ambities ruimte te bieden is het belangrijk om vooruit te kijken. De Omgevingsvisie is een instrument waarmee gekeken kan worden of initiatieven passen in de gewenste ontwikkelrichting. Het helpt om de toekomstige keuzes over de inrichting van onze gemeente op een strategische manier te nemen. Zodat er ook in de toekomst ruimte blijft voor ontwikkeling met behoud van de waarden van onze leefomgeving.

Bezoekadres: Wilhelminaplein 6, Horst

Postbus 6005 / 5960 AA Horst

T 077 – 477 97 77

F 077 – 477 97 50

Pag. 2 van 7

vervolg raadsvoorstel

De gemeenteraad heeft het college opdracht gegeven om te komen tot een Omgevingsvisie Horst aan de Maas 2040 met ambitie en deze voor 1 januari 2026 aan te bieden aan de gemeenteraad ter besluitvorming. Bij de totstandkoming van de Omgevingsvisie is er een duidelijke afweging van belangen geweest. Want in onze gemeente zijn veel verschillende belangen en ambities, die allemaal ruimte verdienen, op de juiste plek. Na een intensieve periode van analyse van data, vele gesprekken met verschillende stakeholders en informatie- en participatiebijeenkomsten met inwoners is de toekomstige inrichting - oftewel de Omgevingsvisie Horst aan de Maas 2040 – tot stand gekomen. Het ontwerp heeft 10 weken ter inzage gelegen. Hierop zijn zienswijzen binnengekomen en heeft de Commissie voor de milieueffectrapportage (m.e.r.) een advies uitgebracht. Onze reactie op de zienswijzen, het advies van de commissie m.e.r. en de ambtelijke wijzigingen zijn opgenomen in de nota van zienswijzen. Op grond van de voorstellen in de nota van zienswijzen en de ambtelijke wijzigingen is het ontwerp gewijzigd op onderdelen. De definitieve Omgevingsvisie Horst aan de Maas 2040, het Omgevingseffectrapport en de nota van zienswijzen met daarin de ambtshalve wijzigingen liggen nu ter vaststelling voor aan u als gemeenteraad.

Beoogd resultaat Het vaststellen van een Omgevingsvisie zorgt voor een strategisch afwegingskader van de fysieke leefomgeving van gemeente Horst aan de Maas tot 2040 door de gemeenteraad. Hierdoor kan gekeken worden of ontwikkelingen passen binnen de gewenste ontwikkelrichting. Met de Omgevingsvisie wordt sturing gegeven aan de grote opgaven en ontwikkelingen rekening houdend met veel verschillende belangen en ambities die allemaal ruimte op de juiste plek verdienen. Argumenten 1.1. De ontwerp Omgevingsvisie Horst aan de Maas 20240 heeft samen met het Omgevingseffectrapport gedurende 10 weken ter inzage gelegen. Door het uitgebreide participatietraject dat voor de Omgevingsvisie is doorlopen was het niet mogelijk om de ontwerp Omgevingsvisie en het ontwerp Omgevingseffectrapport (OER) buiten de vakantieperiode ter inzage te leggen. Om toch iedereen de mogelijkheid te bieden om te reageren op beide stukken is de wettelijke terinzagelegging verlengd van 6 van 10 weken. De stukken hebben daarom ter inzage gelegen van 23 juni 2025 tot en met 31 augustus 2025. Dit is gepubliceerd via het Gemeenteblad (nr. 272105). 1.2 Er zijn 120 zienswijzen en 7 wettelijke vooroverleggen binnengekomen deze zijn verwerkt in de nota zienswijzen Er zijn 120 zienswijzen en 7 wettelijke vooroverleggen binnengekomen. Deze zijn verwerkt in de nota van zienswijzen binnen de zienswijzentermijn.

Hier zijn wij heel blij mee, omdat dit ons de kans geeft de Omgevingsvisie nog sterker en breder gedragen te maken. Deze zijn verwerkt in de nota van zienswijzen (bijlage 1). Hierin is per zienswijze opgenomen of en hoe deze is verwerkt in de Omgevingsvisie Horst aan de Maas 2040.

Bezoekadres: Wilhelminaplein 6, Horst

Postbus 6005 / 5960 AA Horst

T 077 – 477 97 77

F 077 – 477 97 50

Pag. 3 van 7

vervolg raadsvoorstel

Veel zienswijzen gingen over onduidelijkheid met betrekking tot de kernrandzones. De zorg die hierbij met name leeft is dat deze kernrandzones geen ruimte meer bieden voor agrarische ondernemers. De bedoeling van de overgangszone is niet bedoeld om ontwikkelingen tegen te houden. De zones in de Omgevingsvisie zijn er juist voor bedoeld om ruimte te bieden aan ontwikkelingen en ambities, maar wel op de juiste plek. Waarbij ontwikkelingen in de kernrandzones die bijdragen aan positieve gezondheid juist worden gestimuleerd. Om dit te verduidelijken hebben wij de teksten aangepast, waardoor duidelijker is welke ontwikkelingsruimte er bestaat binnen deze zones, ook voor agrarische bedrijven.

1.3 Het Omgevingseffectrapport is beoordeeld door de Commissie m.e.r. Het aanbieden van het Omgevingseffectrapport aan de Commissie m.e.r. is een wettelijke verplichting. De Commissie heeft in de periode terinzagelegging het OER beoordeeld. Zij heeft haar complimenten uitgesproken over het Omgevingseffectrapport. Daarnaast heeft zij een aantal adviezen gegeven waarmee zij denkt het Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie of opvolgende Omgevingseffectrapporten of milieueffectrapporten te verbeteren. De beoordeling van de Commissie m.e.r. is verwerkt in de nota van zienswijzen en ambtshalve wijzigingen (bijlage 1). Hierin is opgenomen hoe met de adviezen van de Commissie wordt omgegaan en/of en hoe het advies van de Commissie verwerkt is in het OER. Daarnaast is opgenomen hoe het advies van de Commissie meegenomen wordt in toekomstige Omgevingseffectrapportages en milieueffectrapportages. 1.4 Onlangs genomen besluiten en beleidsstukken (in voorbereiding) geven aanleiding voor een aantal ambtshalve wijzigingen De ontwikkeling van de Omgevingsvisie loopt parallel aan de ontwikkeling van ander beleid over de fysieke leefomgeving. Om de integraliteit te waarborgen wordt het nieuwe beleid dat parallel loopt aan de ontwikkeling van de omgevingsvisie, indien noodzakelijk, verwerkt in de omgevingsvisie.

Deze aanpassingen zijn opgenomen in ‘de nota zienswijzen en ambtshalve wijzigingen’ (bijlage 1). Een voorbeeld hiervan is de aanpassing die we hebben gedaan over Grubbenvorst. Voortschrijdend inzicht in relatie tot de totstandkoming van het Volkshuisvestingsprogramma heeft geleid tot aanpassing van de Omgevingsvisie. We bouwen in Grubbenvorst niet meer woningen dan nodig is om aan de aanwezige behoefte te voldoen. Hiervoor zijn twee redenen: 1. Er zijn ruimtelijke beperkingen waardoor we niet kunnen uitbreiden. 2. We willen in Grubbenvorst niet extra bouwen om een grotere bijdrage te leveren aan de groei vanuit de regio. Dit willen we faciliteren in en om Horst en Sevenum vanwege de nabijheid van het OV-knooppunt HorstSevenum. We hebben ook de rol van Grubbenvorst als (centrum)kern meer benadrukt: een plek waar omliggende dorpen naartoe trekken voor voorzieningen. Deze voorzieningen moeten op peil blijven. 2.1 De ingekomen zienswijzen zijn waar mogelijk verwerkt in de Omgevingsvisie Horst aan de Maas 2040 Een aantal ingekomen zienswijzen biedt een goede aanvulling op de ontwerp Omgevingsvisie (zie bijlage 2 voor de Omgevingsvisie). Deze opmerkingen zijn verwerkt in de Omgevingsvisie.

Daarnaast zijn onder andere door de Provincie Limburg en het Waterschap Limburg de complimenten uitgesproken over de Omgevingsvisie, zij hebben dan ook geen zienswijze ingediend, maar enkele punten als advies ter overweging meegegeven. De manier waarop de zienswijzen meegenomen zijn, is opgenomen in de bijgevoegde nota van zienswijzen en

Bezoekadres: Wilhelminaplein 6, Horst

Postbus 6005 / 5960 AA Horst

T 077 – 477 97 77

F 077 – 477 97 50

Pag. 4 van 7

vervolg raadsvoorstel

ambtshalve wijzigingen (bijlage 1) en in de lijst met wijzigingen ten opzichte van de ontwerp Omgevingsvisie in het laatste hoofdstuk van deze nota van zienswijzen. 2.2 Sommige ingekomen zienswijzen nemen we mee in de verdere uitwerking van de Omgevingsvisie Daarnaast heeft een aantal gemaakte opmerkingen betrekking op de uitwerking van de Omgevingsvisie. Dit landt dus niet in de Omgevingsvisie, maar bijvoorbeeld in het Omgevingsplan Horst aan de Maas of een Omgevingsprogramma. Daar waar mogelijk zullen de zienswijzen die nu ingediend zijn op de Omgevingsvisie meegenomen worden in de vervolgstappen. De Omgevingswet zegt namelijk dat de Omgevingsvisie strategisch moet zijn. Concrete uitwerking van de Omgevingsvisie volgt in het Omgevingsplan en/of Omgevingsvergunningen en/of programma’s. Ook dit ligt vast in de Omgevingswet. 2.3 Het doorlopen participatie- en inspraaktraject zorgt voor een breed gedragen Omgevingsvisie Horst aan de Maas 2040 Voor de Omgevingsvisie is een uitgebreid participatietraject doorlopen. Tijdens deze participatie is heel duidelijk uitgelegd welke uitgangspunten vaststonden, doordat deze vastgesteld zijn in landelijk of in eerder vastgesteld beleid, en op welke uitgangspunten participatie mogelijk was.

In de Omgevingsvisie, paragraaf 2.4, is stapsgewijs uiteengezet hoe dit uitgebreide participatietraject heeft plaatsgevonden en hoe dit vertaald is in de Omgevingsvisie Horst aan de Maas 2040. Verder heeft de Omgevingsvisie samen met het Omgevingseffectrapport tien weken ter inzage gelegen. Het participatietraject is door vele partijen als positief en uitgebreid ervaren. 2.4 De Omgevingsvisie Horst aan de Maas 2040 biedt op deze manier een goed strategisch afwegingskader waarmee sturing wordt gegeven aan de grote opgaven in de fysieke leefomgeving van Horst aan de Maas De Omgevingsvisie is onder de Omgevingswet een instrument van de gemeenteraad en stelt de hoofdrichting vast voor de ontwikkeling van de fysieke leefomgeving voor de lange termijn. Het is een richtinggevend document voor de gemeente, maar niet juridisch bindend voor de inwoners. De beleidsrichting en keuzes uit de Omgevingsvisie worden uitgewerkt in Omgevingsprogramma’s en het Omgevingsplan. Op deze manier wordt de door de gemeenteraad aangegeven hoofdrichting uitgewerkt in het overige beleid met betrekking tot de fysieke leefomgeving. Dat geldt ook voor de economische opgaven: in de omgevingsvisie staat de hoofdrichting. Via een omgevingsprogramma economie is nadere uitwerking en maatwerk (bijvoorbeeld per bedrijventerrein) mogelijk.

3.1 Het OER biedt een goede basis voor verdere uitwerking van milieueffecten in programma's en het omgevingsplan Het OER (zie bijlage 3) biedt niet alleen een onderbouwing voor de Omgevingsvisie, maar biedt ook een basis voor Omgevingseffectrapporten die noodzakelijk zijn bij de uitwerking van het strategisch beleid in andere beleidsstukken zoals Omgevingsprogramma's en wijzigingen van het Omgevingsplan van Horst aan de Maas. 4.1 Met het vaststellen van de Omgevingsvisie Horst aan de Maas is het strategisch beleid van verschillende beleidsstukken geborgd in de Omgevingsvisie Horst aan de Maas. De Omgevingswet heeft een duidelijke opbouw waarbij het strategisch beleid opgenomen is in de Omgevingsvisie. Tactisch en uitvoerend beleid worden opgenomen in omgevingsprogramma’s en wijzigingen van het Omgevingsplan. Het bestaande strategisch beleid uit de onderstaande beleidstukken is opgenomen in

Bezoekadres: Wilhelminaplein 6, Horst

Postbus 6005 / 5960 AA Horst

T 077 – 477 97 77

F 077 – 477 97 50

Pag. 5 van 7

vervolg raadsvoorstel

de Omgevingsvisie. Dit betekent dat de gemeentelijke Structuurvisie en de herzieningen hiervan ingetrokken kunnen worden. Het tactisch en uitvoerend beleid is opgenomen in andere gemeentelijke beleidsstukken. Hiermee is het nog niet mogelijk om deze beleidsstukken in te trekken. Dit betekent dat fasegewijs in andere trajecten dit beleid herzien wordt en/of (gedeeltelijke) ingetrokken. We volgen hiervoor het beleidshuis zoals voorgeschreven is door de Omgevingswet en vervat in de Omgevingsvisie om stapsgewijs te komen tot nieuw beleid zoals de Omgevingswet dit voorschrijft. 5.1 De regionale visies zijn verouderd en hebben daarmee geen beleidsmatige consequenties meer Ten tijde van de opstelling van het POL2014 was er behoefte aan meer sturing op kwaliteit om zo de voorraad aan plannen - vaak niet afgestemd op de behoefte – terug te dringen. Om hier invulling aan te geven is in het POL2014 het instrument ‘dynamisch voorraadbeheer’ geïntroduceerd. De Noord-Limburgse gemeenten hebben dit principe samen met de provincie verder uitgewerkt in een zevental regionale visies op het gebied van Wonen, Bedrijventerreinen, Kantoren, Detailhandel, Vrijetijdseconomie, Energie en Land- en tuinbouw. De regio heeft daar op eigen initiatief een Regionaal Ruimtelijk Kwaliteitskader aan toegevoegd.

Met het vaststellen van de Provinciale Omgevingsvisie (POVI) in 2021 is het POL2014 en het instrument ‘dynamisch voorraadbeheer’ komen te vervallen. Mede gezien de actuele vraagstukken op het gebied van wonen, de transitie in het landelijk gebied en economische ontwikkelingen is dan ook gebleken dat de regionale visies en het daarin opgenomen instrumentarium niet meer actueel zijn. 5.2 Het intrekken van verouderde beleidsdocumenten schept duidelijkheid De verouderde beleidskaders zijn formeel gezien nog steeds geldig. Dit betekent dat bij de planontwikkeling nog steeds hieraan getoetst moet worden. In een aantal gevallen is dit verouderde beleid zelfs tegenstrijdig met andere beleidsstukken die uw raad later heeft vastgesteld. Dit wordt voorkomen door het verouderde beleid in te trekken. 5.3 Intrekking doet geen afbreuk aan onze regionale samenwerking De regionale visies hebben een belangrijke bijdrage geleverd aan de samenwerking in de regio. Deze samenwerking blijven we graag continueren, maar hoeft niet noodzakelijkerwijs in beleidsdocumenten worden vastgelegd. In lijn met het gedachtengoed vanuit de Omgevingswet, waaronder het werken als één overheid, vindt daarnaast ook afstemming van initiatieven en plannen plaats via de omgevingstafels. Kanttekeningen 2.1.

Wettelijke risico’s bij niet vaststellen Omgevingsvisie Gemeenten moeten uiterlijk op 1 januari 2027 een Omgevingsvisie hebben die aan alle wettelijke eisen voldoet. De bestaande structuurvisies vervallen dan van rechtswege. Dit heeft tot gevolg dat: • De financiële grondslag voor je strategisch grondbeleid vervalt. • Een Omgevingsplan voor nieuwe ontwikkelingen niet meer kan gewijzigd worden (bijvoorbeeld realisatie nieuwe woonwijk, uitbreiden duurzaam innovatief bedrijf, nieuwe school bestemmen) • Geen ontwikkelingsgerichte vergunningen kan verlenen.

Bezoekadres: Wilhelminaplein 6, Horst

Postbus 6005 / 5960 AA Horst

T 077 – 477 97 77

F 077 – 477 97 50

Pag. 6 van 7

vervolg raadsvoorstel

De jurisprudentie is met de komst van de Omgevingswet in ontwikkeling. Als je geen vastgestelde omgevingsvisie hebt, heb je geen strategische ruimtelijke kader. Daarmee is niet duidelijk wat ten grondslag ligt aan je besluit (Wijziging of afwijking omgevingsplan). Een dergelijk besluit staat dan open voor vernietiging bij de rechter. Dit is de huidige lijn van uitspraken van de afdeling bestuursrechtsspraak van de Raad van State. Met de invoering van de Omgevingswet is dus elke gemeente wettelijk gebonden aan het vaststellen van één gebiedsdekkende gemeentebrede Omgevingsvisie uiterlijk eind 2026. De gemeenteraad heeft opdracht gegeven om deze collegeperiode een Omgevingsvisie (met ambitie) op te stellen en ter vaststelling aan u als gemeenteraad voor te leggen voor het einde van 2025. Financiële consequenties Voor het opstellen van een Omgevingsvisie inclusief participatie, de OER en de communicatie is budget beschikbaar uit de middelen die beschikbaar zijn gesteld voor de invoering van de Omgevingswet. Voor het verder uitwerken van de Omgevingsvisie in programma’s zijn middelen gereserveerd in de begroting. Vervolgtraject / communicatie Tijdens de terinzageleggingsperiode zijn zienswijzen ingediend. Alle indieners van een zienswijze krijgen persoonlijk bericht wat onze reactie is op de door hen ingediende zienswijze, en hoe het besluitvormingstraject er uit ziet.

Ook ontvangen zij –net als u als raad- het totale overzicht van ontvangen zienswijzen die ook op www.horstaandemaas2040.nl gepubliceerd wordt. De communicatie hiervan is in gang gezet zodra de definitieve data van het vervolgproces zeker zijn. Het Presidium van 17 november 2025 heeft bepaalt dat de behandeling van de Omgevingsvisie Horst aan de Maas 2040 op de raadsagenda van 16 december is gezet. Tijdens die raadsvergadering wordt de Omgevingsvisie besproken en zal de raad hier een besluit over nemen. Na besluitvorming door de gemeenteraad wordt de Omgevingsvisie digitaal gepubliceerd op ‘Regels op de kaart’ in het Omgevingsloket.

Burgemeester en wethouders van Horst aan de Maas, De burgemeester, {HAND1}

De secretaris, {HAND}

drs. R.F.I. Palmen

A.M.L.T. van Iersel – Purnot (MA)

Bezoekadres: Wilhelminaplein 6, Horst

Postbus 6005 / 5960 AA Horst

T 077 – 477 97 77

F 077 – 477 97 50

Pag. 7 van 7

vervolg raadsvoorstel

Bijlagen 1. Nota van zienswijzen en ambtshalve wijzigingen 2. Omgevingsvisie Horst aan de Maas 2040 3. Omgevingseffectrapport Omgevingsvisie Horst aan de Maas 2040 4. Concept Gemeenteblad

Bezoekadres: Wilhelminaplein 6, Horst

Postbus 6005 / 5960 AA Horst

T 077 – 477 97 77

F 077 – 477 97 50