03a rv IHP 2025-2028

Raadsvoorstel stuknummer: 24.0004729

Raadsvoorstel onderwerp

RV - Integraal Huisvestingsplan Onderwijs, projectenoverzicht 2025-2028 en meerjarige doorkijk 2029-2040

datum raad

19 november 2024

portefeuillehouder

bladnummer 2024.088

clustermanager

agendapunt

behandeld door

3

R. Bouten

Voorstel Het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs Horst aan de Maas vast te stellen, inclusief het projectenoverzicht 2025 – 2028 en de meerjarige doorkijk 2029-2040. Aanleiding Als gemeente hebben we 18 basisscholen voor ruim 3.200 leerlingen en een school voor het voortgezet onderwijs met ruim 1.650 leerlingen waarbij we wettelijk verantwoordelijk zijn voor voldoende en adequate huisvesting. We werken voor deze scholen al langere tijd met een Integraal Huisvestingsplan (IHP). In dit plan, dat we samen met de schoolbesturen opstellen, leggen we meerjarig de financiële en beleidsmatige uitgangspunten vast voor onderwijshuisvesting en benoemen we concreet de projecten waar we de komende 4 jaar mee aan de slag gaan. Het laatste IHP dateert van 2020 met daarbij het Uitvoeringsprogramma 2020-2024. De volgende zaken geven aanleiding om het IHP te actualiseren: - De gezamenlijke schoolbesturen in het primair en voortgezet onderwijs stelden samen met de gemeente vorig jaar een onderwijsvisie op met daarin de mogelijke consequenties voor de onderwijshuisvesting (argument 1.1). - Er komt naar verwachting medio 2025 een wetswijziging waarin een IHP verplicht wordt gesteld en renovatie mogelijk een verantwoordelijkheid van de gemeente wordt (argument 1.2). - Het Uitvoeringsprogramma 2020-2024 loopt af en in een aantal schoolgebouwen zijn investeringen noodzakelijk.

Dat kan zijn door een tekort aan ruimte of door de leeftijd en technische staat van een gebouw (argument 1.3). - Flexibiliteit, multifunctionaliteit, duurzaamheid en circulariteit worden steeds belangrijker en vragen om een goede verankering in het IHP (argument 1.4). - Een meerjarige doorkijk van de verschillende schoolgebouwen met een globale financiële doorrekening ontbreekt op dit moment (argument 1.5).

Beoogd resultaat Functionele, duurzame en flexibele schoolgebouwen voor kinderen en leerkrachten Argumenten 1.1 Schoolbesturen en gemeente stelden als eerste stap een onderwijsvisie op In deze onderwijsvisie beschreven we gezamenlijk een aantal thema’s die we van belang vinden en de mogelijke consequenties die deze hebben voor de onderwijshuisvesting. Deze was er voorheen niet. Hieronder een opsomming van de thema’s en de vertaling die dit heeft gekregen in het voorliggende IHP (bijlage 1):

Bezoekadres: Wilhelminaplein 6, Horst

Postbus 6005 / 5960 AA Horst

T 077 – 477 97 77

F 077 – 477 97 50

Pag. 2 van 6

vervolg raadsvoorstel

-

Passend, inclusief en thuisnabij onderwijs: we investeren in extra meters (indicatie 50 m²) indien dit bijdraagt aan meer passend of gepersonaliseerd onderwijs - Integrale kindcentra: we streven naar gebouwen waar meerdere partners gehuisvest zijn die elkaar versterken. Dat kan door leegstaande lokalen ter beschikking te stellen of te investeren in extra vierkante meters en afspraken te maken over de bekostiging hiervan - Eigen leerroutes voor elke leerling: onze kindcentra zijn flexibel en met beperkte ingrepen aan te passen aan de visie en behoefte van dat moment - Opleiden voor en met de regio: samenwerking met bedrijfsleven (vraagt niet om een huisvestingsmaatregel) - Gezond opgroeien: we zorgen voor voldoende buitenruimte per leerling en, naast het gebruik van onze gymzalen en sporthallen, creëren ruimte voor bewegingsonderwijs in en om de school - Kwaliteit huisvesting en duurzaamheid: belangrijke elementen zijn ENG, Frisse Scholen klasse B, flexibel gebouw dat ruimte biedt voor toekomstige uitbreiding, aandacht voor circulair bouwen bij aangetoonde meerwaarde door een procentuele verhoging op de normvergoeding Daarnaast inventariseerden we de beschikbaarheid van voldoende binnensportaccommodaties voor het bewegingsonderwijs (bijlage 2). Hieruit bleek dat er nergens sprake is van een capaciteitstekort.

1.2 Landelijke ontwikkelingen zorgen voor aanpassingen in het huidige IHP Op rijksniveau is een wetsvoorstel in voorbereiding waarin onder andere een IHP verplicht wordt gesteld voor gemeenten. Daarnaast wordt de verantwoordelijkheid voor renovatie mogelijk bij gemeenten neergelegd. Op dit moment is de gemeente, naast het zorgen voor voldoende onderwijsruimte, alleen verantwoordelijk voor (vervangende) nieuwbouw. Bij renovatie vindt in onze gemeente op dit moment (zoals bepaald in het vorige IHP) per casus afstemming plaats met het betreffende schoolbestuur en is er veelal sprake van een gezamenlijke verantwoordelijkheid. Dit IHP sorteert voor op deze wetswijzigingen. 1.3 In een aantal kindcentra zijn investeringen noodzakelijk We inventariseerden al onze kindcentra op een aantal onderdelen (zie factsheets in bijlage 3). Denk aan de kwaliteit (technisch, veiligheid en binnenklimaat), functionaliteit (o.a. mogelijkheid tot leerpleinen), de exploitatielasten en vergelijking met landelijke benchmark onderwijspanden, mate van duurzaamheid en de beschikbare capaciteit en toekomstige ruimtebehoefte. Tevens stelden we een actuele prognose op. Belangrijkste conclusie uit de prognose is dat de populatie 4-12 jaar redelijk stabiel blijft de komende 15 jaar waarbij in enkele dorpen waar veel nieuwbouwplannen zijn, het aantal leerlingen (fors) groeit.

Op basis hiervan constateerden we dat op de volgende kindcentra maatregelen nodig zijn: a. Basisschool Onder de Wieken in Meterik: Ontwikkeling / uitdaging: tekort aan onderwijsruimte door (toekomstige) groei van het aantal leerlingen (+ 19%) en beleidsmatige wens tot behoud van de peuterspeelzaal in een monumentaal pand. Maatregel: uitbreiding van het kindcentrum ten behoeve van het onderwijs en de peuterspeelzaal Termijn: gereed eind 2025 Eerste stap: uitwerking plannen door Dynamiek b. Dendron College in Horst Ontwikkeling / uitdaging: binnenklimaat voldoet niet en de school kindcentrum wenst enkele functionele aanpassingen, hoge energielasten en onderhoudskosten Maatregel: levensduurverlengende renovatie van een deel van het schoolgebouw Termijn: het Dendroncollege ontving vorig jaar een rijkssubsidie van € 800.000 en vroeg ook om een gemeentelijke bijdrage. Daarvoor waren echter geen gelden gereserveerd. Aangezien we hier wel een taak

Bezoekadres: Wilhelminaplein 6, Horst

Postbus 6005 / 5960 AA Horst

T 077 – 477 97 77

F 077 – 477 97 50

Pag. 3 van 6

vervolg raadsvoorstel

(renovatie) voor ons als gemeente in hebben, besloten we in september 2023 de bereidheid uit te spreken om, onder voorbehoud van de vaststelling van het Integraal Huisvestingsplan 2025-2029 door uw raad, voor deze aanpassingen in het nieuwe IHP een gemeentelijke bijdrage van € 930.000 te reserveren. Eerste stap: niet van toepassing; werkzaamheden zijn inmiddels afgerond vanwege subsidietermijnen c. Basisschool onder de Linde in Hegelsom Ontwikkeling / uitdaging: tekort aan onderwijsruimte door (toekomstige) grote groei van het aantal leerlingen (+44%) en beleidsmatige wens tot behoud van de peuterspeelzaal en behoud van de kinderopvang Maatregel: uitbreiding van het kindcentrum ten behoeve van het onderwijs en de kinderopvang Termijn: gereed 2027 Eerste stap: haalbaarheidsonderzoek (vervangende) nieuwbouw op huidige locatie en verkenning mogelijke alternatieven d. Basisschool de Driehoek in Griendtsveen Ontwikkeling / uitdaging: hoge energielasten en onderhoudskosten door de leeftijd en technische onderhoudsstaat van het gebouw, duurzaamheidscore is laag, binnenklimaat voldoet niet aan Frisse Scholen klasse B (wel noodmaatregelen getroffen in afwachting in vervangende nieuwbouw of renovatie). Maatregel: renovatie of (vervangende) nieuwbouw.

Omdat ook het gemeenschapshuis te maken heeft met hoge exploitatielasten in combinatie met een beperkte bezetting en beperkte opbrengsten gaat de voorkeur er naar uit om een onderzoek te doen naar gezamenlijke huisvesting van beide, voor de leefbaarheid van Griendtsveen, belangrijke functies. Termijn: gereed 2027 Eerste stap: haalbaarheidsonderzoek gezamenlijke huisvesting gemeenschapshuis en basisschool e. Basisschool de Bottel in Lottum Ontwikkeling / uitdaging: overcapaciteit, matige onderhoudstoestand en daardoor hoge onderhoudskosten mede door leeftijd gebouw, matige onderwijsfunctionaliteit, binnenklimaat voldoet niet aan Frisse Scholen klasse B (wel noodmaatregelen getroffen in afwachting in vervangende nieuwbouw of renovatie) Maatregel: renovatie of (vervangende) nieuwbouw Termijn: gereed 2027/2028 Eerste stap: haalbaarheidsonderzoek (vervangende) nieuwbouw op huidige locatie en verkenning mogelijke alternatieven f. Basisschool Megelsheim: Ontwikkeling / uitdaging: er loopt een haalbaarheidsonderzoek naar de gezamenlijke huisvesting van de basisschool en een gemeenschapshuis. Dit mede vanwege overcapaciteit, hoge onderhoudskosten en hoge energielasten bij de school.

Maatregel: renovatie of (vervangende) nieuwbouw (al dan niet) in combinatie met een gemeenschapsvoorziening Termijn: gereed 2028 Eerste stap: haalbaarheidsonderzoek gezamenlijke huisvesting basisschool en gemeenschapsvoorziening Voor elke maatregel volgt te zijner tijd een apart kredietvoorstel aan uw raad. 1.4 We handhaven de normvergoeding en hebben aandacht voor duurzaamheid, multifunctionaliteit,flexibiliteit en circulariteit We streven naar flexibele, aanpasbare en duurzame schoolgebouwen en zoeken waar mogelijk en van meerwaarde actief de verbinding met andere maatschappelijke partners.

Bezoekadres: Wilhelminaplein 6, Horst

Postbus 6005 / 5960 AA Horst

T 077 – 477 97 77

F 077 – 477 97 50

Pag. 4 van 6

vervolg raadsvoorstel

De huidige normvergoeding voor nieuwbouw is € 3.415 per m2 BVO voor het basisonderwijs en € 3.054 voor het voortgezet onderwijs (prijspeil 2024). Deze handhaven we en indexeren we jaarlijks. Als er sprake is van bijzondere omstandigheden, zoals een monumentale status of een school met een beperkt aantal leerlingen, is de ervaring dat de kostprijs per m2 hoger is. Dat maken we per casus inzichtelijk. Indien er sprake is van een Energieneutraal Gebouw (ENG) verhogen we de vergoeding met maximaal € 250 per m2 BVO. Als het schoolbestuur tot slot aantoont circulair te bouwen en in welke mate dan kan de gemeente de normvergoeding verder verhogen met maximaal 5%. 1.5 We rekenden de benodigde investeringen voor 2025-2028 door De hoogte van de stichtingskosten van de genoemde maatregelen onder 1.3 bedragen ruim € 16,6 miljoen. Ook voor de periode na 2028 brachten we in beeld welke investeringen benodigd zijn. Deze bedragen ca. € 50 miljoen voor de periode 2029 – 2040. De omvang van dit bedrag wordt met name veroorzaakt door de kosten voor mogelijke vervangende nieuwbouw voor het Dendroncollege in 2040 (ca. 40 miljoen, prijspeil 2024). Definitieve besluitvorming over de verschillende maatregelen vindt plaats op basis van een businesscase. 1.6 We bereikten overeenstemming met de schoolbesturen.

Stichting Dynamiek Scholengroep, stichting Akkoord-PO, Stichting Primair Onderwijs Griendtsveen en Stichting Limburgs Voortgezet Onderwijs zijn in de laatste Stuurgroepvergadering akkoord gegaan met de voorliggende conceptstukken. Kanttekeningen 1.1 Het wetsvoorstel is nog niet aangenomen De verplichting om te komen tot een IHP is nog niet definitief. Naar verwachting gebeurt dat medio 2025. We hebben de afgelopen jaren ook gewerkt met een IHP en merken dat dit duidelijkheid schept tussen gemeente en schoolbesturen: samen hebben we de beleidsuitgangspunten onderschreven inclusief de concrete projecten en tijdslijnen daarbij. Vandaar dat we dit willen voortzetten. Ook voor wat betreft de verantwoordelijkheid voor renovatie wachten we de wetswijziging niet af. Evenals in het vorige IHP zien we dit als een gezamenlijke verantwoordelijkheid waarbij ook de schoolbesturen vanuit hun onderhoudsbudgetten investeren. 1.2 Niet alle kosten kunnen we nu in beeld brengen De genoemde kosten onder argument 1.5 betreffen uitsluitend de stichtingskosten (bouw en voorbereiding), de kosten voor circulaire maatregelen en verduurzaming en een stelpost voor netcongestie. Sommige kosten kunnen we pas in beeld brengen zodra er meer duidelijkheid is over bijvoorbeeld de locatie en de partners in het kindcentrum.

Denk aan kosten voor tijdelijke huisvesting, grondverwerving, sloopkosten en kosten voor bewegingsonderwijs. Deze kosten nemen we mee in het uiteindelijke kredietvoorstel. Tot slot merken we op dat de jaarlijkse indexering, die wij toepassen in onze begroting, kan afwijken van de percentages zoals de VNG specifiek voor onderwijshuisvesting afgeeft. De afgelopen jaren lag onze index een stuk lager. Reden is dat wij een algemene index toepassen voor alle investeringskredieten en niet specifiek voor onderwijshuisvesting. Een mogelijk verschil nemen we ook mee in het uiteindelijke voorstel. Financiële consequenties Dit IHP bevat een meerjarige doorkijk voor de scholen binnen de gemeente wanneer voor die school een ingrijpende maatregel (nieuwbouw / (levensduurverlengende) renovatie) benodigd is. Op basis van de

Bezoekadres: Wilhelminaplein 6, Horst

Postbus 6005 / 5960 AA Horst

T 077 – 477 97 77

F 077 – 477 97 50

Pag. 5 van 6

vervolg raadsvoorstel

vastgestelde normbedragen en aanverwante uitgangspunten (o.a. circulariteit, netcongestie, percentage bij renovatie) leidt dat tot een bedrag aan stichtingskosten voor de school. De kosten voor de investering in de andere onderdelen van het kindcentrum (kinderdagopvang, overige functies) zijn daarin NIET inbegrepen. Voor de periode 2025 tot en met 2028 leidt dit tot een verwachte investering van ruim € 16,4 miljoen. De kosten voor een haalbaarheidsonderzoek worden voorafgaand aan de daadwerkelijke investering beschikbaar gesteld. Dat gaat om een bedrag van € 50.000 per school, dus € 200.000 totaal. Deze kosten mogen wij niet activeren en komen direct ten laste van het resultaat. Periode 2025 tot en met 2028

In begroting opgenomen € 200.000

Voorbereidingskrediet voor haalbaarheidsonderzoek Stichtingskosten scholen (genoemd in argument 1.3)

Raming volgens IHP

€ 16.400.000

Via kapitaallasten

inclusief netcongestie en circulariteit Uitsplitsing per jaar in bijlage 4 Kapitaallasten school (cumulatief)

€0

2025

2026

€ 78.000

2026

€ 78.000

2027

€ 279.000

2027

€ 279.000

2028

€ 336.000

2028

€ 336.000

2029

€ 591.000

2025

€0

Stichtingskosten overig kindcentrum (bijv. dagopvang)

Via voorfinancieren

Nog niet bekend

Locatiespecifieke kosten kindcentrum

Niet opgenomen

Nog niet bekend

De eerste investeringen vinden plaats in 2025. De kapitaallasten daarvan gaan in 2026 lopen. Via indexering van de bedragen in de begroting wordt de raming zo goed mogelijk actueel gehouden. De kapitaallasten en de kosten voor de haalbaarheidsonderzoeken hebben wij opgenomen in de meerjarenbegroting conform bovenstaand schema. Voor de volledigheid tonen wij ook de cumulatieve kapitaallasten in 2029 als alle investeringen uit dit voorstel zijn voltooid. In dit financiële overzicht zijn de locatiespecifieke kosten nog NIET meegenomen (benoemd in kanttekening 1.2). Deze kosten zijn op dit moment nog niet in beeld. In de voorbereiding vindt daar nadere verkenning en onderzoek op plaats. Na de voorbereidingsfase volgt een apart raadsvoorstel met een kredietvraag voor zowel de stichtingskosten als de locatiespecifieke kosten. Voor de periode 2029 tot en met 2040 is een bedrag van ca. € 50 miljoen benodigd, het overgrote deel daarvan is voor het Dendron College, gepland in 2040. In de nieuwe herijkingen van het IHP zal dit nader geduid worden. Vervolgtraject / communicatie Na vaststelling van het IHP starten we, samen met de schoolbesturen met de uitwerking, op basis van de planning zoals we die met elkaar hebben afgesproken (zie argument 1.3). Ook de dorpen / dorpsraden betrekken we hierbij.

Op het moment dat een nadere uitwerking heeft plaatsgevonden en alle kosten in beeld zijn, leggen we per casus een apart kredietvoorstel voor aan uw raad.

Bezoekadres: Wilhelminaplein 6, Horst

Postbus 6005 / 5960 AA Horst

T 077 – 477 97 77

F 077 – 477 97 50

Pag. 6 van 6

vervolg raadsvoorstel

Burgemeester en wethouders van Horst aan de Maas, De burgemeester, {HAND1}

De secretaris, {HAND}

drs. R.F.I. Palmen

drs. H. Mensink

Bijlagen 1. 2. 3. 4.

Integraal Huisvestingsplan Horst aan de Maas basis- en voortgezet onderwijs Memo bewegingsonderwijs Horst aan de Maas Factsheets schoolgebouwen Financiële doorrekening IHP Horst aan de Maas

Bezoekadres: Wilhelminaplein 6, Horst

Postbus 6005 / 5960 AA Horst

T 077 – 477 97 77

F 077 – 477 97 50