03 Rapport onderzoek uitvoering VTH-beleid 2023-2026

24.

Overzicht van alle ontvangen klachten in 2023, 2024 en 1e kwartaal 2025 met datum ontvangst en de afhandelingsstatus met datum en zaaknummer.

25.

Overzicht van alle uitgevoerde controles en hercontroles bouwen met startdatum, onderwerp, afhandelingsstatus en zaaknummer 2023,2024 en 1e kwartaal 2025. Overzicht van alle uitgevoerde controles strijdig gebruik met omgevingsplan (voorheen bestemmingsplan) met startdatum, onderwerp, afhandelingsstatus en zaaknummer 2023, 2024 en 1e kwartaal 2025.

26.

Overzicht van alle ontvangen aanvragen omgevingsvergunning in 2023 (Wabo), 2024 (Omgevingswet) en 1e kwartaal 2025 met daarbij het onderwerp, het zaaknummer, de startdatum en de datum van afhandeling en de status van de afhandeling (bijvoorbeeld nog in behandeling, verleend of geweigerd of aanvraag is ingetrokken).

27.

De gemeente heeft daarbovenop de volgende documenten verstrekt: -Notitie: Uitbreiden capaciteit toezicht en handhaving gemeente Horst aan de Maas -Gemeente Horst aan de Maas Resultaat externe formatiescan VTH-rapportage juli 2021 -Afdelingsplan 2025 afdeling ATH -Uniforme werkprocessen toezicht en handhaving afdeling ATH -Uniforme werkprocessen vergunningverlening afdeling Omgeving -RIB motie dienstverlening 7 december 2025 -Rapportage Afdeling Omgeving -Ontwikkeling dienstverlening (1 januari t/m 30 juni 2025) -Rapportage teamdoelstellingen (1 januari t/m 30 juni 2025) -Format brief eindadvies haalbaarheid

De volgende opgevraagde stukken konden niet door de gemeente aangeleverd worden. Het betreft: -nr 1. ‘Uitkomsten knelpuntenanalyse in jaarverslag 2021 Vergunningen, Toezicht en Handhaving, vastgesteld op 19 juli 2022. De gemeente heeft aangegeven dat deze uitkomsten zijn te raadplegen in pagina 6 tot en met 8 van het jaarverslag VTH 2023. -nr.4 Toets naar de mate waarin de gemeente Horst aan de Maas voldoet aan de kwaliteitscriteria 2.3 (over de jaren 2023 en 2024) met bijlagen en collegevoorstel en RIB. De gemeente heeft aangegeven dat deze toets nog niet is uitgevoerd en ook niet voor de

Rekenkamer Horst aan de Maas – Onderzoek Uitvoering VTH-beleid

25

basistaken die bij de RUD zijn ondergebracht. -nr.6 Jaarverslag VTH 2024. Dit verslag was ten tijde dat de stukken werden opgevraagd (april 2025) nog in ontwikkeling. Het verslag is in juni 2025 vastgesteld en alsnog toegestuurd. -nr. 8 Periodieke monitoring op de uitvoering in 2023, 2024 en 1e kwartaal 2025. Onbekend is voor de gemeente welke gegevens hiermee bedoeld worden (voor zover niet opgenomen in diverse uitvoeringsprogramma’s en jaarverslagen). -nr. 17 Wkb beleid. Een dergelijk beleid is in Horst aan de Maas op dit moment niet vastgesteld.

26

Rekenkamer Horst aan de Maas – Onderzoek Uitvoering VTH-beleid

Bijlage 3: Normenkader Het normenkader bestaat enerzijds uit de eisen die op grond van de op 1 januari 2024 in werking getreden Omgevingswet en het hierbij behorende Omgevingsbesluit aan de gemeentelijke taakuitvoering (Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving: hierna VTH) worden gesteld. Anderzijds heeft de gemeente zelf in haar VTH-beleid 2023-2026 normen opgenomen voor de uitvoering van de VTH-taken van het omgevingsrecht. Ook zijn in de Verordening uitvoering en handhaving Omgevingsrecht van de gemeente Horst aan De Maas normen opgenomen voor de kwaliteit van de uitvoering en handhaving van het omgevingsrecht. Het normenkader fungeert als referentie bij de analyse na afronding van de dataverzameling. Het gaat om de volgende normen: Nr

1.

2.

Normen Verordening Uitvoering en Handhaving De gemeenteraad stelt een verordening vast over de uitoefening van de uitvoeringsen handhavingstaken of de daarmee samenhangende werkzaamheden die door of in opdracht van B&W worden uitgevoerd om een goede kwaliteit van de uitoefening van die taken voor de omgevingsdiensten te waarborgen en (optioneel voor de thuistaken) voor de eigen organisatie.

B&W evalueren jaarlijks over de naleving van de actuele kwaliteitscriteria voor Uitvoering en Handhaving voor de eigen organisatie en de omgevingsdienst en doen daarover mededeling aan de gemeenteraad.

Bron en toelichting

Artikel 18.20 lid 1 en 3 en artikel 18.23 lid 1 en lid 2 Omgevingswet en artikel 2 en 4 VNG modelverordening Uitvoering en Handhaving Omgevingswet. Onder de omgevingswet heeft het college van B&W de plicht om te zorgen voor een goede kwaliteit van de uitoefening van de uitvoering- en handhavingstaak. Daartoe moet de gemeenteraad regels stellen over de uitoefening van de basistaken (milieutaken die verplicht ondergebracht zijn in de omgevingsdienst) en kan/mag de gemeenteraad regels stellen over de uitoefening van de thuistaken (taken die niet verplicht bij een omgevingsdienst ondergebracht hoeven te worden zoals vergunningverlening en toezicht en handhaving bouwen en ro). Voor de invulling van deze verplichting is in samenwerking door de VNG en het IPO een Modelverordening Uitvoering en Handhaving Omgevingsrecht opgesteld, die voor gemeenten en provincies gelijkluidend is. Door zich te committeren aan deze modelverordening gelden de kwaliteitscriteria naast de basistaken die verplicht ondergebracht zijn in de omgevingsdienst ook voor de thuistaken. De gemeente heeft een keuze om van de modelverordening af te wijken en deze niet te laten gelden voor de thuistaken.

Artikel 5 VNG Modelverordening en artikel 5, lid 2 Verordening Uitvoering en Handhaving Horst aan de Maas 2024.

Rekenkamer Horst aan de Maas – Onderzoek Uitvoering VTH-beleid

27

3.

4.

5.

6.

7.

28

Als blijkt dat de kwaliteitscriteria Uitvoering en Handhaving niet zijn of niet konden worden nageleefd, motiveren B&W de reden waarom en hoe wel voor de gestelde kwaliteit wordt gezorgd (middels het principe comply or explain). Wet kwaliteitsborging bouwen (Wkb) De gemeente past het vergunningenproces en het toezicht- en handhavingsproces voor bouwen aan de Wkb en het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) en handelt hiernaar (Dit is ook als doel gesteld in het VTH-beleid 2023-2026 Horst aan de Maas).

De gemeente stelt Wkb beleid vast (is niet verplicht maar wordt door het Rijk en VNG aanbevolen) waarin aangegeven staat: -Hoe de gemeente toezicht houdt en handhaaft als niet aan de wettelijke regels voor kwaliteitsborging is voldaan; -Hoe de gemeente de bouwmelding beoordeelt; -Hoe de gemeente tijdens de bouwtoezicht houdt; -Hoe de gemeente de gereed melding beoordeelt en zo nodig handhaaft tegen ingebruikname bij het ontbreken van een verklaring van de kwaliteitsborger. Uitvoerings- en handhavingsstrategie (= VTH-beleid) B&W stellen een Uitvoerings- en Handhavingsstrategie (= VTH-beleid) vast in 1 of meer documenten waarin gemotiveerd is aangegeven welke doelen gesteld worden voor de uitvoering en handhaving (VTHtaken) en welke werkzaamheden met het oog op die doelen zullen worden verricht. De Handhavingsstrategie moet gebaseerd zijn op een analyse van de problemen die zich kunnen voordoen bij de naleving van het bepaalde bij of krachten de wet.

Artikel 5 VNG Modelverordening en artikel 5, lid 3 Verordening Uitvoering en Handhaving Horst aan de Maas 2024.

Op 1 januari 2024 is, samen met de Omgevingswet, de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen in werking getreden. De rol en taken van de gemeente zijn gewijzigd voor bouwwerken die vallen onder gevolgklasse 1 (o.a. grondgebonden woningen). Voor bouwwerken die onder gevolgklasse 1 vallen is de preventieve toetsing aan de bouwtechnische voorschriften door het bevoegd gezag vervallen. Deze worden nu uitgevoerd door een private kwaliteitsborger. De rol van de gemeente beperkt zich tot het toetsen van de bouwmelding en de gereedmelding. De gemeente kan handhaven als niet aan de wettelijke regels voor kwaliteitsborging is voldaan. Daarnaast blijft de gemeente te allen tijde het bevoegde gezag en kan zij handhaven als niet voldaan wordt aan de technische voorschriften zoals gesteld in het Bbl.

Artikel 13.5 lid 1 en artikel 13.6 Omgevingsbesluit

Artikel 13.5 lid 4 Omgevingsbesluit.

Rekenkamer Horst aan de Maas – Onderzoek Uitvoering VTH-beleid

8.

De Uitvoerings- en handhavingsstrategie moet het geheel bevatten van: -Prioriteiten voor het verrichten van de werkzaamheden; -de methode die wordt gebruikt om te bepalen of de doelen worden bereikt; -de criteria die worden gebruikt bij het beoordelen van en beslissen op aanvragen om omgevingsvergunningen en het beoordelen van meldingen; -de werkwijze bij het verlenen van omgevingsvergunningen en het beoordelen van meldingen (Vergunningenstrategie); De Handhavingsstrategie moet ook inzicht bieden in: -de afspraken die door bestuursorganen onderling en de instanties die zijn belast met de strafrechtelijke handhaving zijn gemaakt over samenwerking bij en afstemming van werkzaamheden; -de wijze waarop toezicht op de naleving van het bepaalde bij of krachtens de Omgevingswet wordt gehouden (Toezichtstrategie); -de wijze waarop gerapporteerd wordt over de bevindingen; -de wijze waarop wordt gehandeld na geconstateerde overtredingen (Sanctiestrategie en Gedoogstrategie).

9.

B&W moeten in de uitvoerings- en handhavingsstrategie (=VTH-beleid) ook ingaan op de uitoefening van vergunningverlening, toezicht en handhaving voor het onderdeel cultureel erfgoed. Hierin worden de verschillende aspecten van cultureel erfgoed opgenomen, voor zover aanwezig in de gemeente. Zowel in de omgevings- en probleemanalyse als in de prioriteitenstelling wordt ingegaan op erfgoed.

Uitvoerings- en handhavingsprogramma (=VTH uitvoeringsprogramma) 10. B&W werken jaarlijks de U&H-strategie (VTH-beleid) uit in een Uitvoerings- en handhavings-programma (U&H programma), waarin wordt aangegeven welke werkzaamheden het komende jaar

Artikel 13.6 Omgevingsbesluit (inhoud uitvoerings- en handhavingsstrategie) De U&H-strategie moet worden uitgewerkt in een op de uitvoering gerichte beschrijving van werkprocessen en procedures, en bijbehorende informatievoorziening. Daarnaast is vereist dat de werkzaamheden plaatsvinden volgens deze werkprocessen en procedures, wat ook met zich meebrengt dat hier door de organisatie op wordt toegezien en gestuurd. Dit draagt bij aan een uniforme, transparante en continue uitvoering van de uitvoerings- en handhavingstaken, ook wanneer er personeelsmutaties optreden. Een goed gestructureerde beschrijving van de belangrijkste werkprocessen en procedures binnen de uitvoerings- en handhavingstaken, én het verrichten van de werkzaamheden volgens deze werkprocessen en procedures vormt de basis van de kwaliteitsborging.

Artikel 1.2 Ow en artikel 13.5 Omgevingsbesluit.

Artikel 13.8 lid 1 Omgevingsbesluit Jaarlijks moet de U&H-strategie uitgewerkt worden in een U&H-programma. Het U&Hprogramma geeft aan welke werkzaamheden de gemeente het komende jaar zal verrichten. De

Rekenkamer Horst aan de Maas – Onderzoek Uitvoering VTH-beleid

29

zullen worden verricht, waarbij zij rekening houden met de gestelde prioriteiten en doelen. Het vastgestelde uitvoeringsprogramma moet naar de provincie (IBT) en ter informatie naar de gemeenteraad gestuurd worden.

werkzaamheden worden bepaald aan de hand van de gestelde prioriteiten (gebaseerd op de risico’s) en doelen uit de U&H-strategie.

11. B&W gaan in het U&H-programma ook in op de uitoefening van uitvoering en handhaving op het onderdeel cultureel erfgoed. Er wordt een relatie gelegd met de vastgestelde U&H-strategie en de daarin geformuleerde risico’s en prioriteiten.

Artikel 1.2 Omgevingswet en artikel 13.8 lid 1 Omgevingsbesluit

12. B&W gaan in het U&H-programma ook in op de uitoefening van de regels in het omgevingsplan. Er wordt een relatie gelegd met de vastgestelde U&H-strategie en de daarin geformuleerde risico’s en prioriteiten

Artikel 2.4 Omgevingswet en artikel 13.8 lid 1 Omgevingsbesluit

13. B&W dragen er zorg voor dat: De voor het bereiken van de doelen en voor het verrichten van de werkzaamheden, benodigde en beschikbare financiële en personele middelen inzichtelijk worden gemaakt en in de begroting worden gewaarborgd.

Artikel 13.10 Omgevingsbesluit

Evaluatierapportage (= jaarverslag VTH) 14. B&W moeten jaarlijks een rapportage vaststellen over: a. de mate waarin het U&H-programma is uitgevoerd en; b. de mate waarin deze uitvoering heeft bijgedragen aan het bereiken van de doelen die zijn gesteld in de U&H-strategie. De rapportage moet aan de raad worden aangeboden en aan de Interbestuurlijk Toezichthouder van de Provincie Limburg.

15. Naar aanleiding van het evaluatierapport wordt de U&H-strategie (=VTH-beleid) bezien en zo nodig aangepast.

30

Artikel 13.11 lid 1 Omgevingsbesluit Een cyclisch verlopend uitvoeringsproces wordt door middel van evaluatie afgesloten met een rapportage over en verantwoording van de uitgevoerde activiteiten aan de gemeenteraad. Daarbij wordt getoetst of de geleverde inspanningen ook het bereiken van de uitvoeringsdoelstellingen hebben opgeleverd. Indien deze doelstellingen zijn bereikt, zal dit in algemene zin leiden – indirect – tot positieve effecten op de omgevingskwaliteit. Indien deze doelstellingen niet zijn bereikt, kan dit leiden tot conclusies en aanbevelingen over aanpassingen van de U&H-strategie, het uitvoeringsprogramma of de uitgevoerde U&H-activiteiten. Artikel 13.11 lid 2 Omgevingsbesluit

Rekenkamer Horst aan de Maas – Onderzoek Uitvoering VTH-beleid

16. In het evaluatierapport dient ook in te worden gegaan op de uitoefening van het onderdeel cultureel erfgoed.

Artikel 1.2 Omgevingswet en artikel 13.11 Omgevingsbesluit

17.

Artikel 1.2, 2.4 Omgevingswet en artikel 13.11 Omgevingsbesluit

Ook dient in het evaluatierapport in te worden gegaan op de uitoefening van U&H van de regels in het omgevingsplan. Er dient een relatie te worden gelegd met de werkzaamheden uit het U&Hprogramma. 18. Tevens dient in de evaluatierapportage te worden ingegaan op de werkzaamheden uit het U&H-programma die betrekking hebben op bouwactiviteiten, sloopactiviteiten en het gebruik en het in stand houden van bouwwerken.

VTH-beleid 2023-2026 Horst aan de Maas 19. In de Toezichtstrategie is beschreven op welke manier en in welke vorm toezicht plaatsvindt. Dit is een leidraad bij het opstellen van het jaarlijkse uitvoeringsprogramma en voor de toezichthouder in zijn dagelijkse werk. Toezicht vindt plaats op basis van de gestelde prioriteiten en doelen in het VTH-beleid 2023-2026 Horst aan de Maas. Deze zijn vastgesteld op basis van een risicoanalyse. De prioritering is leidend voor de frequentie van het toezicht. 20. Uitkomst risicoanalyse: prioriteitentabel Op basis van de risicoanalyse, en bestuurlijke (landelijk, regionaal en lokaal) prioriteiten is de volgende prioriteiten lijst tot stand gekomen waarop de komende beleidsperiode (2023-20206) de focus wordt gelegd bij toezicht en handhaving.

21. Bij handhaving dient de Landelijke Handhavingsstrategie Omgevingsrecht (LHSO) gevolgd te worden.

Artikel 1.2 Omgevingswet en artikel 13.8 lid 1 Omgevingsbesluit

De Toezichtstrategie is nader uitgewerkt en opgenomen in deel B Bijlage 15 van het VTHbeleid 2023-2026 Horst aan de Maas

De LHSO is opgenomen in deel B Bijlage 16 van het VTH-beleid 2023-2026 Horst aan de Maas

Rekenkamer Horst aan de Maas – Onderzoek Uitvoering VTH-beleid

31

32

22. Bij het bewust afzien van sanctionering in het geval van een overtreding dient gehandeld te worden conform de vastgestelde Gedoogstrategie. 23. Het bevoegd gezag handelt op grond van een Vergunningenstrategie en objectieve criteria voor het beoordelen en beslissen over een omgevingsvergunning en het afhandelen van meldingen, ter uitwerking van de in de wet bepaalde criteria. In de Vergunningenstrategie is vastgelegd welke vormen van vergunningverlening worden onderscheiden en wat de basiswerkwijze daarbij is, mede ten aanzien van aanvragen die in strijd zijn met het bestemmings- dan wel inpassingsplan. Het bevoegd gezag zorgt ervoor dat de basiswerkwijze van vergunningverlening volgens een geborgd proces verloopt. 24. Richtlijn verlengen begunstigingstermijn Uitgangspunt is dat de begunstigingstermijn niet verlengd zal worden. In enkele gevallen kan overgaan worden tot verlenging.

De Gedoogstrategie is nader uitgewerkt en opgenomen in Bijlage 18 van het VTH-beleid 2023-2026 Horst aan de Maas

25. Matigen van een dwangsom Als een overtreder na het verstrijken van de begunstigingstermijn aan de opgelegde last geen gehoor heeft gegeven, verbeurt de dwangsom van rechtswege. Een verbeurde dwangsom kan in uitzonderlijke gevallen op verzoek van de overtreder gematigd worden. 26. Uitvoering proces De werkwijzen van vergunningverlening, afhandeling van meldingen en toezicht en handhaving worden de komende beleidsperiode vertaald naar specifieke procesbeschrijvingen. Deze procesbeschrijvingen worden bekend gemaakt bij alle betrokken medewerkers en geborgd binnen het digitale zaaksysteem. Nieuwe medewerkers worden (in de toekomst) ingewerkt aan de hand van deze werkbeschrijvingen. 27. Evaluatie Na afloop van het kalenderjaar dient een jaarverslag opgesteld te worden door het college, waarin tenminste over de volgende onderwerpen wordt gerapporteerd:

Bijlage 17 deel B van het VTH-beleid 2023-2026 Horst aan de Maas

De Vergunningenstrategie is nader uitgewerkt en opgenomen in Bijlage 13 van het VTH-beleid 2023-2026 Horst aan de Maas

Bijlage 17 deel B van het VTH-beleid 2023-2026 Horst aan de Maas

Deel A, pagina 15 VTH-beleid 2023-2026 Horst aan de Maas

Rekenkamer Horst aan de Maas – Onderzoek Uitvoering VTH-beleid

• •

•

•

Voorgenomen activiteiten uit het uitvoeringsprogramma zijn uitgevoerd; De uitvoering van deze activiteiten uit het uitvoeringsprogramma van zowel de eigen organisatie als de omgevingsdienst hebben bijgedragen aan het bereiken van de doelstellingen uit het VTH-beleid; Voldaan is aan de kwaliteitscriteria VTH voor zowel de eigen organisatie, de omgevingsdienst (RUD LN), als samenwerkingspartner gemeente Venray; Het VTH-beleid (mede op basis van bovenstaande) en het uitvoeringsprogramma van de eigen organisatie en de omgevingsdienst eventueel aangepast dient te worden.

28. Monitoring De gemeente Horst aan de Maas investeert deze beleidsperiode in het (verder) ontwikkelen van gerichte indicatoren en een registratiesysteem.

Deel A, pagina 15 VTH-beleid 2023-2026 Horst aan de Maas

Rekenkamer Horst aan de Maas – Onderzoek Uitvoering VTH-beleid

33

Bijlage 4: Beleidscyclus BIG-8

34

Rekenkamer Horst aan de Maas – Onderzoek Uitvoering VTH-beleid