02d Jaarstukken 2023
Tekst van het document
Gemeente Horst aan de Maas
Jaarstukken 2023
Programma
Jaarstukken 2023
1
Inhoudsopgave
Inleiding
3
Kijk op Jaarstukken 2023
5
Programma’s
6
Programma 1 Economie en ruimte
6
Programma 2 Wonen, mobiliteit en openbare ruimte
10
Programma 3 Duurzaamheid: klimaatambities, energietransitie, circulariteit
15
Programma 4 Sociaal maatschappelijk, participatie en voorzieningen
18
Programma 5 Cultuur, sport en onderwijs
24
Programma 6 Openbare orde & veiligheid, toezicht & handhaving
27
Programma 7 Bestuur, organisatie en samenwerking
29
Programma 8 Financiën
31
Inhoudsopgave
Jaarstukken 2023
2
Jaarstukken 2023: positief financieel resultaat, volop werk in uitvoering. Gemeente Horst aan de Maas sluit 2023 met een financieel positief resultaat af. Er is een netto jaarrekeningresultaat van € 7,3 miljoen over het afgelopen jaar, op een begroting van bijna € 160 miljoen.
“In 2023 hielden we vast aan de ambitie om in balans te blijven voor deze en toekomstige generaties.”
In de jaarstukken blikt het college van burgemeester en wethouders inhoudelijk en financieel terug op 2023. We werkten samen met onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties aan de voorwaarden voor gelukkige en gezonde inwoners, nu en in de toekomst. In 2023 hielden we vast aan de ambitie om in balans te blijven voor deze en toekomstige generaties.
Resultaten Het 1000-woningenplan van Masterplan Wonen ligt op koers, met 716 vergunde woningen meerdere grote plannen in procedure. Met onder andere de energietoeslag en de stabiliteitsaanpak bood de gemeente ondersteuning aan inwoners met een laag inkomen en complexe problemen. De gemeente investeerde flink in onderwijs; onder andere bij De Doolgaard, het Dendron College en De Weisterbeek. Duurzaamheid en de gezonde leefomgeving stonden hoog op de agenda, met onder andere inkoopacties voor isolatiematerialen voor inwoners en het programma Energiebesparing. De basisscholen in Lottum en Broekhuizenvorst kregen groenblauwe schoolpleinen.
Inleiding
Jaarstukken 2023
3
Er werden samenwerkingsafspraken gemaakt voor de hoogwaterbescherming in het project Vierwaarden. En de gemeente ontwikkelde samen met verenigingen, stichtingen en vrijwilligersorganisaties nieuwe subsidiekaders voor activiteiten die een belangrijke bijdrage leveren aan de leefbaarheid in onze gemeenschap.
“Ondanks de inflatie en stijgende (grondstof- en energie)kosten is het gelukt om de financiële buffer weer aan te vullen.”
In balans, nu en in de toekomst Ondanks de inflatie en stijgende (grondstof- en energie)kosten is het gelukt om de financiële buffer weer aan te vullen. Dat komt onder andere doordat het Rijk tot en met 2025 meer geld uitkeert aan gemeenten. Deze buffer is hard nodig om toekomstige uitdagingen het hoofd te bieden. Denk aan de herstructurering van wijken en maatschappelijke opgaven in het landelijk gebied. Het financiële jaar 2023 sluit met een plus van € 7,3 miljoen. Het college wil hiervan € 0,5 miljoen storten in de bestemmingsreserve(s)
organisatieontwikkeling en een nieuw te vormen reserve voor de opvang van ontheemden. Het voorstel is om een bedrag van € 3,8 miljoen mee te nemen naar 2024 voor het uitvoeren van werkzaamheden die nog niet (volledig) zijn afgerond in 2023. Het restant van € 3 miljoen wordt, wat het college betreft, toegevoegd aan de Algemene Reserve.
Inleiding
Jaarstukken 2023
4
Kijk op de Jaarstukken 2023
Totale inkomsten
€165,2 Miljoen
1
Algemene uitkering uit gemeentefonds
€ 74,2 miljoen
2
Bouwgrondexploitaties, verpachting en overige economische zaken
€ 9 miljoen
3
Overige baten
€ 35,4 miljoen
4
Onttrekking reserves
€ 17,1 miljoen
Resultaat
Totale uitgaven
€7,3 Miljoen
€157,9 Miljoen
1
Heffingen en belastingen
2
€ 18,8 miljoen
Wonen, mobiliteit en openbare ruimte
Economie en ruimte
3 5
€ 4,0 miljoen
€11,1 miljoen
Duurzaamheid: klimaatambities, energietransitie en circulariteit
4
€ 55,3 miljoen
Sociaal maatschappelijk, participatie en voorzieningen
Inkomsten uit heffingen: Onroerende zaakbelasting (OZB)
€
14,44 milj.
Afvalstoffenheffing en reinigingsrecht €
4,38 milj.
Rioolheffing
€
4,64 milj.
Toeristenbelasting
€
3,93 milj.
Baten baatbelasting
€
0,00 milj.
Baten marktgelden
€
0,02 milj.
Baten begraafplaatsrechten
€
0,01 milj.
Baten reclamebelasting
€
0,09 milj.
Baten precariobelasting
€
0,03 milj.
Overige heffingen
€
1,94 milj.
Totaal
5
€ 10,7 miljoen
6
€ 8,4 miljoen
Openbare orde & veiligheid, toezicht & handhaving
Cultuur, sport en onderwijs
€ 29,490 miljoen
7 Bestuur, organisatie en samenwerking
€ 27,4 miljoen
8 Financiën
€ 22,1 miljoen
1. Economie en ruimte 4% 25% 36%
Lasten 2023: -4.038
44%
Baten 2023: 3.258
Vrijetijdseconomie Ruimte
52%
Intensieve veehouderij Voedingstuinbouw, fruitteelt, boomkwekerij
5%
Economische zaken, verpachtingen, enz.
34%
Saldo 2023:
-780
1.1 Vrijetijdseconomie Lasten 2023:
-1.029
Baten 2023:
131
Saldo 2023:
-898
We heten bezoekers welkom in Horst aan de Maas We willen onze positie op het gebied van toerisme en recreatie behouden en versterken, zodat we aantrekkelijk blijven voor toeristen en onze eigen inwoners. In de eerste helft van 2023 was er geen beleidscapaciteit beschikbaar. Daardoor is vertraging ontstaan in lopende projecten, zoals de mountainbikeroutes en het vervolg van de campagne rondom de Limburgse Peel. Ook zijn er in die periode geen nieuwe projecten opgestart. Daarna hebben we een doorstart gemaakt op diverse projecten. In 2023 hebben we gewerkt aan het project de Loswal in Broekhuizen. Verder is het ontwerp voor lokale mountainbikeroutes gemaakt. Ook zijn we aan de slag gegaan met het realiseren van Eikpunten (overstappunten voor wandelen fietstoeristen). We zijn gestart met het realiseren van een toeristisch magazine, dit is in 2024 gereed. We subsidieerden diverse projecten, zoals de regionale verbindingsroute vanuit Museum de Locht en het WK Aspergeschillen in Grubbenvorst. Regionaal werken we samen aan een vitale vrijetijdssector. Zo is het actieprogramma ‘Vrijetijdseconomie Noord-Limburg 2018-2025’ herijkt. En we zijn gestart met het project ‘vitale dagrecreatie’. De voorbereiding van de aanbesteding voor regionale toeristische marketing is afgerond.
Programma 1: Economie en ruimte
Jaarstukken 2023
6
1.2 Ruimte Lasten 2023:
-1.381
Baten 2023:
1.694
Saldo 2023:
313
Voorbereiding op de Omgevingswet In 2023 hebben we ons voorbereid op de inwerkingtreding van de Omgevingswet, een ingrijpende wetswijziging voor zowel de gemeente als initiatiefnemers en adviseurs in het ruimtelijk werkveld. Initiatiefnemers en adviseurs zijn geïnformeerd over de inwerkingtreding van de wet en de te volgen procedures. De gemeenteraad stelde de Uitgangspuntennotitie Omgevingsvisie vast. Vervolgens zijn we gestart met fase 2: de Visie op hoofdlijnen. Er was een uitgebreide consultatie met de inwoners en de maatschappelijke partners. Het opstellen van de omgevingsvisie loopt door in 2024. De legesverordening is aangepast op de nieuwe wetgeving. Interne werkprocessen zijn aangepast op de filosofie en uitgangspunten van de Omgevingswet. We hebben geïnvesteerd in de ontwikkeling van medewerkers op inhoud, houding en gedrag.
Ruimtelijke ontwikkelingen In het kader van het Masterplan Wonen 2021-2025 hebben we in 2023 gewerkt aan een groot aantal woningbouwontwikkelingen, zoals De Afhang fase D (Horst), Maoleveld (Sevenum), Wouterstraat fase 2 (America), De ComertXL (Grubbenvorst), Beerendonckerweg (Broekhuizen) en Aan de Kabroekse Beek (Horst). Daarnaast werkten we aan de plannen voor de Herbegrenzing Glastuinbouw, Berry Briljant, Grandorse en Toverland, en voor Recreatiepark Kasteel Ooijen. In het kader van Integraal Riviermanagement (IRM) hebben
“Eind 2023 hebben we als onderdeel van die aanpak ook een intentieovereenkomst getekend voor een gebiedsverkenning in de Dorperpeel.”
we met de partners een samenwerkingsovereenkomst getekend voor het hoogwaterbeschermingsproject Vierwaarden. In dit project werken we samen met gemeente Venlo, Provincie Limburg, Rijkswaterstaat en Waterschap Limburg. Bij de Gebiedsgerichte Aanpak Gedeelde Peel zagen het Rijk en de Provincie Limburg onze aanpak als voorbeeld. Dit maakt onderdeel uit van Novex de Peel. We hebben drie koplopersprojecten voorbereid voor de Provincie Limburg om onze aanpak verder vorm te geven. Eind 2023 hebben we als onderdeel van die aanpak ook een intentie-overeenkomst getekend voor een gebiedsverkenning in de Dorperpeel. We werken samen met de initiatiefnemers in de Dorperpeel, Provincie Limburg en Waterschap Limburg.
1.3 Intensieve veehouderij Lasten 2023:
-184
Baten 2023:
0
Saldo 2023:
-184
Uitvoering visie veehouderij Met het uitvoeringsprogramma van de visie veehouderij werkten we aan het behouden van een gezonde, veilige en natuurrijke omgeving, waar het goed wonen, werken en recreëren is. Daarbij stond centraal dat de veehouderij een economisch gezonde sector moet blijven, op toekomstbestendige locaties en met behoud van een gezonde leefomgeving. Programma 1: Economie en ruimte
Jaarstukken 2023
7
Belangrijke acties uit het uitvoeringsprogramma zijn: •
Dashboard en monitoring: Aantallen veehouderijen en aantallen dieren, emissies en de ligging van de veehouderijen in 2023 ten opzichte van voorgaande jaren; we zijn gestart met de projecten basis op orde en Toekomst Bestendige locaties. Periodiek doen wij verslag van de vorderingen.
•
De IPPC actualisatie, het flankerend beleid, meten is weten, geurvisie,- verordening, intrekkingsbeleid en herbestemmen leegstaande agrarisch gebouwen. Periodiek doen we verslag van de voortgang met betrekking tot het project IPPC actualisatie. Er zijn voorbereidingen getroffen om te komen tot een geurgebiedsvisie en geurverordening. Het intrekkingsbeleid is vastgesteld.
Verregaande maatregelen van het rijk, zoals aanpak stikstof en natuurherstelmaatregelen, zijn van grote invloed op de visie veehouderij Horst aan de Maas. We anticiperen hierop bij de acties en maatregelen uit het uitvoeringsprogramma.
1.4 Voedingstuinbouw, fruitteelt, boomkwekerij Lasten 2023:
0
Baten 2023:
0
Saldo 2023:
0
Wat hebben we gedaan? De agrarische sector is belangrijk voor de economie in onze gemeente. De sector moet invulling geven aan landelijke doelstellingen om het gebruik van mest- en gewasbeschermingsmiddelen te beperken en gezonde en betaalbare producten te produceren. De sector zit in een transitie en de land- en tuinbouw zijn in huidig vorm niet langer meer houdbaar. Ruimtegebruik en de opgaven voor bodem, water en klimaat zijn hier onder andere de reden van. Land- en tuinbouw blijven echter een belangrijke pijler in onze gemeente en er is veel kennis aanwezig. Om die kennis te behouden blijft ook het in stand houden van de primaire sector van belang. Wij proberen initiatieven van ondernemers te faciliteren en verder te brengen. Een greep uit de ontwikkelingen en resultaten in 2023: •
Met het Stimuleringsfonds kon een jonge ondernemer aan de slag met alternatieve vormen van gewasbescherming.
•
We hebben de boomkwekerij ondersteund om te komen tot een stip op de horizon.
•
Op de Brighlands Campus Greenport Venlo werken we samen aan de pijlers: future farming, gezonde voeding en biocirculaire economie.
•
We faciliteerden het ruimtelijke proces om te komen tot realisatie van een zogenaamde fruit campus, die een bovenlokale rol kan vervullen voor zacht en hard fruit.
•
De glastuinbouw zit midden in de energietransitie en is, samen met andere agrarische sectoren, op zoek naar alternatieve vormen van energie. Mogelijkheden voor de inzet van waterstof, warmtenet, geothermie en groen gas worden concreet bekeken en worden waar dat kan toegepast.
Programma 1: Economie en ruimte
Jaarstukken 2023
8
•
We doen deze zaken niet alleen samen met de primaire sector maar ook met vele bedrijven rondom deze sectoren in onze gemeente.
•
Samen met de provincie Limburg, LLTB, ondernemers en kennisinstellingen brachten we de kansen en bedreigingen voor de brede tuinbouwketen in beeld. Dit vertalen we naar de opgaven voor onze regio.
1.5 Economische zaken, verpachtingen, enz. Lasten 2023:
-1.444
Baten 2023:
1.433
Saldo 2023:
-11
De ontwikkelingen van de afgelopen jaren hebben in 2023 invloed gehad op de bestaanszekerheid en investeringsmogelijkheden van het bedrijfsleven. Denk aan terugbetalingsverplichtingen van financiële steun tijdens corona, verhoging van energieprijzen, de schaarste aan grondstoffen, beperking stroomvoorzieningen en stikstofproblematiek. Daarnaast speelden schaarste op de arbeidsmarkt en de strijd om de ruimte een nadrukkelijke rol. Als gemeente en regio hadden we hier aandacht voor door o.a. door bijdrages uit de Investeringsagenda, de propositie Regio Deal en een toekomstperspectief voor de tuinbouwketen. Daarnaast vindt er een politieke en maatschappelijke discussie plaats over de toevoeging van grootschalige bebouwing met bijbehorende vraag naar internationale werknemers. Tijdig beschikbare bedrijfslocaties voor alle sectoren zal in de toekomst een knelpunt gaan vormen. Het doel is de arbeidsmarkt meer in balans te brengen met regionaal beschikbare arbeidskrachten. Voor wat betreft ruimtebeslag richten we ons op regionale bedrijvigheid met name in sectoren die van oudsher in onze regio actief zijn. Denk hierbij aan agribusiness en daaraan gerelateerde maakindustrie en vrije tijdseconomie.
Programma 1: Economie en ruimte
Jaarstukken 2023
9
2. Wonen, mobiliteit en openbare ruimte 2%
19%
3% 1% 4%
15%
21%
Lasten 2023: -18.780
Bouwen en wonen
Baten 2023: 8.099
Bouwgrondexploitaties
31%
Wegen, pleinen, fietspaden en openbare verlichting Openbaar groen, bossen en landschap
33%
71%
Saldo 2023:
Openbaar vervoer
-10.681
2.1 Bouwen en wonen Lasten 2023:
-2.818
Baten 2023:
1.663
Saldo 2023:
-1.155
Op weg naar de beste woongemeente We willen de balans op de woningmarkt herstellen en ervoor zorgen dat iedereen in Horst aan de Maas prettig en betaalbaar kan wonen. Nu en in de toekomst. In het Masterplan Wonen (2021-2025) staat wat we daarvoor gaan doen, zoals het vergunnen van minimaal 1.000 woningen tot en met 2025. We liggen op koers: we hebben inmiddels 716 woningen vergund en er zijn meerdere grotere bestemmingsplannen in procedure. Er is vooral behoefte aan levensloopbestendige woningen voor senioren en betaalbare woningen voor starters. Daarop sturen we bij de ontwikkeling van nieuwe woningbouwinitiatieven. We hebben aandacht voor alle doelgroepen woonurgenten, vaak kwetsbare inwoners. Uit onze eigen gemeente en nieuwe inwoners. We hebben meer regie genomen, door onder andere het instellen van een doelgroepenverordening en met de strategische meerjarige afspraken met de woningcorporaties. Ook hebben we nieuw woonwagenbeleid, waarmee
“Er is vooral behoefte aan levensloopbestendige woningen voor senioren en betaalbare woningen voor starters.”
we een basis leggen voor de borging van de culturele identiteit van deze groep inwoners. Daarnaast werkten we aan het realiseren van 80 flexwoningen op drie locaties in onze gemeente. De Limburgse Woondeal bevordert de samenwerking tussen overheden (rijk, provincie en gemeenten) woningcorporaties om de gezamenlijke woningbouwopgave aan te pakken. Ook werkten we in
Programma 2: Wonen, mobiliteit en openbare ruimte
Jaarstukken 2023
10
de regio steeds meer samen aan de huisvesting van aandachtsgroepen, zo maakten we in de huisvestingsverordening afspraken maken over het toewijzen van schaarse woningen. Deze verordening wordt in 2024 ter vaststelling aan de raad voorgelegd.
2.2 Bouwgrondexploitaties Lasten 2023:
-5.780
Baten 2023:
5.761
Saldo 2023:
-19
Actieve grondpolitiek Om onze doelen op het gebied van wonen en werken te bereiken, voeren we een actieve grondpolitiek. We zijn in 2023 begonnen met een herijking van de nota Grondbeleid, zodat we weten waar we actief gronden moeten verwerven. Deze nota wordt de loop van 2024 voorgelegd aan de gemeenteraad. Voordat we woningen voor het 1000-woningenplan kunnen vergunnen moeten we plannen voorbereiden en eventueel gronden aangekocht. We hebben al een voorraad gronden, maar wellicht is er nog meer nodig. Voor toekomstige woningbouwlocaties (en eventuele bedrijventerreinen) heeft de gemeenteraad een algemeen voorbereidingskrediet verstrekt. Van dat krediet kan per nieuw op te pakken locatie een deel worden gebruikt. Als het voorbereidingstraject succesvol verloopt, worden deze kosten onderdeel van de nieuwe grondexploitatie. Binnen 5 jaar na start voorbereiding moet dit duidelijk zijn. Zo kunnen we snel inspelen op kansen.
Programma 2: Wonen, mobiliteit en openbare ruimte
Jaarstukken 2023
11
2.3 Wegen, pleinen, fietspaden en openbare verlichting Lasten 2023:
-6.337
Baten 2023:
216
Saldo 2023:
-6.121
Goed onderhoud, investeren in veiligheid en duurzaamheid In 2023 hebben we, volgens uitvoeringsplanning, het noodzakelijke onderhoud aan de wegen en fietspaden, openbare verlichting en civieltechnische kunstwerken uitgevoerd. We hebben het definitieve ontwerp voor de herinrichting van de stationsomgeving opgesteld. Dit is kaderstellend voor de verdere uitwerking in 2024. De provinciale weg is N554 is overgedragen aan de gemeente en we zijn gestart met de voorbereidingen voor een reconstructie van deze weg. We hebben een duurzaam, openbaar verlichtingsnetwerk gerealiseerd door het vervangen van oude lampen voor LED-lampen.
2.4 Openbaar groen, bossen en landschap Lasten 2023:
-3.527
Baten 2023:
116
Saldo 2023:
-3.411
Ons landschap als visitekaartje In 2023 gingen we door op de ingeslagen weg naar meer biodiversiteit en duurzaamheid. In de woonkernen hebben we ingezet op vergroening en verhogen van de biodiversiteit van de leefomgeving. We hebben maatregelen genomen in het kader van klimaatadaptatie, zoals het tegengaan van wateroverlast en/of verdroging en het beperken of verminderen van hittestress. We begonnen met het voorschrijven en verwerken van hoogwaardige compost, afkomstig van groenafval dat we verzamelen uit onze ruim 1200 bladkorven. Deze compost wordt binnen onze gemeente geproduceerd. We kozen voor planten en zaden die
“In 2023 gingen we door op de ingeslagen weg naar meer biodiversiteit en duurzaamheid.”
bijdragen aan een verhoogde biodiversiteit in ons openbare groen. Dit, en andere circulaire maatregelen, proberen we te implementeren in onze zoektocht naar een meer duurzaam groenbeheer. Met het in 2023 vastgestelde werkplan voor het bos- en natuurbeheer zorgen we voor verbetering en behoud van onze landschapselementen, bossen en natuurgebieden.
Programma 2: Wonen, mobiliteit en openbare ruimte
Jaarstukken 2023
12
2.5 Openbaar vervoer Lasten 2023:
-318
Baten 2023:
343
Saldo 2023:
25
In 2023 was het aantal reizigers nog niet terug op het oude niveau van voor de coronacrisis. Arriva verving vanaf 10 december 2023 de OV-Lijntaxi (lijn 789) door de nieuwe buslijn 279, die met een vaste 8-persoonsbus van maandag tot en met vrijdag rijdt tussen Lottum en Evertsoord. Om ouderen wegwijs te maken in het openbaar vervoer hebben we samen met Trendsportal OV-ambassadeurs geworven voor onze gemeente. Vanaf 1 jan 2023 is de nieuwe 5 jaar durende concessieovereenkomst ingegaan met de exploitant Veerbedrijf Paulus. De vijf veerverbindingen zijn intact gebleven. Vanuit de Gemeenschappelijke regeling zijn enkele veerstoepen gerevitaliseerd. Spullen zijn ingekocht maar vanwege het hoogwater in het najaar van 2023, zijn nog niet alle werkzaamheden uitgevoerd.
Programma 2: Wonen, mobiliteit en openbare ruimte
Jaarstukken 2023
13
3. Duurzaamheid: klimaatambities, energietransitie en circulariteit 7% 22%
Lasten 2023: -11.129
42%
Baten 2023: 11.554
46%
Afvalverwijdering
47%
Riolering, waterkering en afwatering Milieu en duurzaamheid
36%
Saldo 2023:
425
3.1 Afvalverwijdering Lasten 2023:
-4.690
Baten 2023:
5.437
Saldo 2023:
747
Blijven innoveren met afval In 2023 was er een succesvolle aanbesteding voor de verwerking van ons restafval en GFT/ keukenafval vanaf 2024. Hiermee is de verwerking van dit afval weer voor minimaal 4 jaar gegarandeerd. Deze aanbesteding deden we samen met 30 Limburgse gemeenten, verenigd in de AfvalSamenwerking Limburg. Dit leverde gunstige tarieven op, en de verwerker met de laagste milieu-impact. Door strengere kwaliteitscontroles bij de verwerker van ons PMD-afval, zijn in de zomer van 2023 - voor het eerst - 8 complete vrachten (25 ton) van ons ingezamelde PMD afgekeurd. Kostenpost: ruim € 10.000. Deze afkeur bleek onder andere veroorzaakt door gevulde niet-doorzichtige (veelal zwarte) zakken die in het PMD zaten. Op ons verzoek voerde de inzamelaar van het PMD betere visuele kwaliteitscontroles uit te voeren tijdens het inzamelen, om te voorkomen dat hele vrachten werden afgekeurd, met bijbehorende kosten en verlies aan grondstoffen als gevolg. In de weken daarna is een groot aantal PMD containers (veelal eenmalig) niet geledigd. Gelijktijdig hebben we ook extra communicatie ingezet. Daardoor is het aandeel niet-transparante zakken in het PMD direct drastisch afgenomen en zijn er sindsdien geen vrachten PMD meer afgekeurd.
Programma 3: Duurzaamheid: klimaatambities, energietransitie, circulariteit
Jaarstukken 2023
14
De invoering van statiegeld op plastic flesjes (2021) en blikjes (2023) leidde landelijk tot een afname van respectievelijk circa 60% en 35% hiervan in het zwerfafval. Voor onze gemeente zijn hier geen specifieke cijfers over beschikbaar. De grote groep MooiMakers die onze gemeente helpt schoon te houden is in 2023 verder gegroeid tot circa 560 vrijwilligers. Per inwoner is in 2023 gemiddeld 25 kilo restafval aangeboden. Dit is inclusief het aandeel grof restafval en het afgekeurde PMD. Het gemiddeld scheidingspercentage in onze gemeente kwam in 2023 uit op 95%, waarmee onze doelstelling weer is gehaald.
3.2 Riolering, waterkering en afwatering Lasten 2023:
-3.964
Baten 2023:
5.267
Saldo 2023:
1.303
We bereiden ons voor op klimaatverandering Het Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) 2022-2026 is in november 2021 door de Raad vastgesteld. Dit plan vormt het beleidsmatige kader voor wettelijke watertaken, zoals de inzameling van afvalwater en de verbetering van de kwaliteit van het oppervlaktewater (Kaderrichtlijn water). Daarnaast willen we klimaat adaptief worden voor water, droogte en hittestress. Het Kostendekkingsplan (KDP), onderdeel van het GRP, vormt het financiële kader voor de hoogte van de rioolheffing. In 2023 hebben we het KDP geactualiseerd, vanwege een forse prijsindexatie voor projecten en energiekosten. De gemeenteraad stelde eind ’23 een hogere rioolheffing vast en stemde voor 2024 in met een tariefdifferentiatie, die recht doet aan het principe ‘de vervuiler betaalt’. In 2023 voerden we de Uitvoeringsagenda Klimaatadaptatie uit. We pakten de meest urgente problemen door wateroverlast (door hevige regenbuien) in dorpen en wijken aan. Zo hebben we de schoolpleinen van de Bottel in Lottum en de Schakel in Broekhuizenvorst klimaatadaptief gemaakt. Bij 5 andere scholen loopt het proces nog.
“We hebben ons voorbereid op maatregelen om het riool te verbeteren en de aanbesteding hiervoor uitgevoerd.”
Private partijen en de gemeente hebben ca 2,5 ha verharding van het riool afgekoppeld. We plantten bomen en struiken; die zorgen voor verkoeling in periodes van extreme hitte en voorkomen zo negatieve gezondheidseffecten door hittestress. We hebben ons voorbereid op maatregelen om het riool te verbeteren en de aanbesteding hiervoor uitgevoerd. Werkzaamheden starten in 2024.
Programma 3: Duurzaamheid: klimaatambities, energietransitie, circulariteit
Jaarstukken 2023
15
Binnen het programma Integraal Riviermanagement (IRM) werken Rijk, provincies, waterschappen en gemeenten de komende decennia aan een toekomstbestendig Maas- en Rijnsysteem in het kader van hoogwaterveiligheid. In dit kader heeft de minister eind 2022 een startbeslissing voor het project Vierwaarden genomen. In dit project zijn de gezamenlijke opgaves voor hoogwaterbescherming in de “weerden” van Venlo-Velden-Arcen-Lottum en Grubbenvorst opgenomen. In 2023 is het ‘Ontwikkelkader weerden Horst aan de Maas’ vastgesteld. Daarnaast is de Samenwerkingsovereenkomst Verkenning Vierwaarden getekend. Ook hebben we klimaatmaatregelen genomen voor de waterkwaliteit en waterbeschikbaarheid door o.a. buffers langs midden Peelweg.
3.3 Milieu en duurzaamheid Lasten 2023:
-2.475
Baten 2023:
850
Saldo 2023:
-1.625
We steken energie in duurzaamheid Horst aan de Maas zet zich in voor een gezonde en duurzame leefomgeving. In 2023 zijn onder andere deze werkzaamheden verzet en resultaten behaald: •
In de Regionale energiestrategie Noord- en Midden-Limburg (RES NML) werkten we samen aan onder andere de voorbereiding voor het Nationaal Isolatieprogramma (NIP) en het Nationaal Programma Lokale Warmtetransitie (NPLW).
•
In het Kader Opwekking Duurzame Elektriciteit (KODE) zijn de onderzoeken naar twee energielandschappen in 2023 verder vormgegeven in de projecten A73-Maaslijn (windenergie) en GGA Gedeelde Peel (zonneweides). Voor de zonneweide in de Dorperpeel is een intentieovereenkomst met stakeholders getekend. In het gebied A73-Maaslijn is de eerste stap in de procedure van de Milieueffectrapportage voorbereid, de Notitie Reikwijdte en Detailniveau. Ook is de omgevingsdialoog opgestart. Op 7 november 2023 nam de gemeenteraad een motie aan om alle werkzaamheden rondom het proces A73-Maaslijn voor onbepaalde tijd stil te zetten. Ook werd om een evaluatie van KODE gevraagd. In 2023 zijn we hiermee gestart.
•
Het onderzoek naar de rol van glastuinbouw in de energietransitie is gestart.
•
In het kader van de Warmtevisie organiseerden we organiseerden een webinar over warmtepompen, om inwoners te informeren over o.a. de techniek en financiering. 248 huishoudens deden mee.
•
We organiseerden een inkoopactie voor woningisolatie. Woningeigenaren konden zich direct inschrijven voor een vrijblijvende offerte voor verschillende soorten woningisolatie. Dit project loopt nog; een deel van de aanvragen bevindt zich nog in offertestadium. Programma 3: Duurzaamheid: klimaatambities, energietransitie, circulariteit
Jaarstukken 2023
16
•
We pakten energiearmoede aan: 223 eigenaar-bewoners, met een inkomen tot 150% van de bijstandsnorm, kregen in 2023 gratis isolatiemaatregelen voor de vloer of het dak van hun huis. 30 anderen meldden zich in 2023 aan, zij wachten nog op afronding van de werkzaamheden of goedkeuring van hun aanvraag. En 39 huishoudens kregen een gratis energieprestatieadvies. We hebben 25 Warmmakers geworven, die zich als vrijwillige energiecoach gaan inzetten tegen energiearmoede. Samen bezochten ze 297 huishoudens, waarvan er 106 ook gratis energiebesparende maatregelen (zoals radiatorfolie, tochtstrips, radiatorventilatoren etc.) hebben ontvangen. En we openden in de ‘Huiskamer’ in de Kerkstraat in Horst, de thuisbasis voor de Warmmakers en inlooppunt voor inwoners.
•
De gemeenteraad stelde het Programma Energiebesparing vast, waarin we ons focussen op woningen, bedrijven, maatschappelijk vastgoed en gemeentelijke accommodaties.
•
We werkten met Enexis aan de aanpak van netcongestie op het laagspanningsnet.
•
We zetten binnen de gemeente stappen met programmatisch werken. Duurzaam Horst aan de Maas is één van de interne programma’s. Het programmaplan is klaar, daarin focussen we ons op klimaatneutrale energievoorziening, klimaatadaptieve kernen, en bio-circulaire openbare ruimte en gemeentelijk vastgoed.
Programma 3: Duurzaamheid: klimaatambities, energietransitie, circulariteit
Jaarstukken 2023
17
4. Sociaal maatschappelijk, participatie en voorzieningen 3%
3%
15%
18% 1%
Lasten 2023: -55.332
48%
41%
Zorg
Baten 2023: 17.960
Werk en inkomen Arbeidsmigranten
40% 30%
Nieuwkomers Gezondste Regio 2025 Inwonerparticipatie/inwonerinitiatieven
1%
Saldo 2023:
Burgerzaken
-37.372
Investeren in vitale kernen en een sterke sociale basis Zoals is opgenomen in het collegeprogramma hebben we in 2023 gewerkt aan de transformatie in het sociaal domein. Een brede beweging naar ‘de voorkant’ met als basis de kracht van de inwoners, verenigingen en ondernemers in onze vitale kernen. Kernen waar mensen omzien naar elkaar en zorgen voor elkaar. En waar de meest kwetsbare inwoners op passende zorg kunnen blijven rekenen. Als we passende zorg en (inkomens)ondersteuning willen kunnen blijven bieden voor de meest kwetsbare inwoners, is een verschuiving nodig van zorg naar gezondheid en van professionele ondersteuning (maatwerkvoorzieningen) naar een sterke, sociale basis en vitale kernen. Daarom faciliteren we inwoners, verenigingen
“Kernen waar mensen omzien naar elkaar en zorgen voor elkaar. En waar de meest kwetsbare inwoners op passende zorg kunnen blijven rekenen.”
en ondernemers om zelf en samen verant woordelijkheid te nemen. Zo hebben we in 2023 het nieuwe subsidiekader vastgesteld en zijn we gestart met de uitvoering daarvan. Ook hebben we voorliggende voorzieningen versterkt. Denk hierbij aan onder meer: Onze Loods, het plan met betrekking tot leesbevordering en het Transitieplan Sport aan de Maas.
Programma 4: Sociaal maatschappelijk, par ticipatie en voorzieningen
Jaarstukken 2023
18
4.1 Zorg Lasten 2023:
-26.617
Baten 2023:
2.667
Saldo 2023:
-23.950
Investeren in gezondheid en zorg Op het gebied van preventie en gezondheid hebben we in 2023 stappen gezet met IN! Horst aan de Maas en de verbinding met het Integraal Zorgakkoord (IZA) en het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). Met betrekking tot ondersteuning en zorg hebben we geïnvesteerd in onze dienstverlening richting inwoners die zich met een hulpvraag bij de gemeente melden. Daarbij ging het onder meer om het versterken en beter benutten van de sociale basis en de kennis van ervaringsdeskundigen en om het verbinden van professionele zorg met vrijwillige ondersteuning. Dit gebeurt onder de noemer van het Kernteam WIZ. Op basis van het gedachtengoed van de Stabiliteitsaanpak en het ‘tussen wal en schip’ budget hebben we in 2023 een forse slag gemaakt met betere ondersteuning van inwoners met (complexe) problemen op diverse leefgebieden. Zo ervaren zij meer rust en stabiliteit en minder stress.
4.2 Werk en inkomen Lasten 2023:
-16.728
Baten 2023:
7.280
Saldo 2023:
-9.448
Werk en inkomen In 2023 hebben onze inwoners op het gebied van werk en inkomen ondersteund op verschillende manieren. We organiseerden vrij toegankelijke voorzieningen zoals Onze Loods en Sociaal Juridische Ondersteuning. We voerden koopkrachtmaatregelen uit, zoals de Energietoeslag 2023 en de collectieve zorgverzekering. En met de doorontwikkeling van Fit naar Werk naar Vitaal Meedoen! sloten we beter aan bij de individuele behoeften van de deelnemers. We hebben het plan Meedoen & Geldzaken ontwikkeld: met behulp van een persoonlijk gesprek, bepalen we samen met de inwoner de juiste stappen om te komen tot meer (financiële) stabiliteit. We hebben daarmee stevig geïnvesteerd in een aanpak die meer uitgaat van vertrouwen.
Programma 4: Sociaal maatschappelijk, par ticipatie en voorzieningen
Jaarstukken 2023
19
4.3 Arbeidsmigranten Lasten 2023:
-464
Baten 2023:
160
Saldo 2023:
-304
Een plek voor arbeidsmigranten We vinden het belangrijk dat arbeidsmigranten volwaardig mee (kunnen) doen in onze gemeente (Sociale Integratie) en dat ze op een fatsoenlijke manier worden gehuisvest (ruimtelijke ontwikkeling met draagvlak). In 2023 hebben we ingezet op het op orde krijgen van de vergunningen, het verbeteren van de registratie van de arbeidsmigrant en het gericht inzetten van handhaving op plekken waar we de ongewenste effecten van de huisvesting zien. Hiervoor hebben we een dashboard arbeidsmigranten
“We vinden het belangrijk dat arbeidsmigranten volwaardig mee (kunnen) doen in onze gemeente en dat ze op een fatsoenlijke manier worden gehuisvest.”
gemaakt, waardoor we beter zicht hebben op waar de arbeidsmigranten wonen en of de plekken waar ze wonen de goede vergunningen hebben. Ook hebben we afspraken met alle belanghebbenden vastgelegd om ervoor te zorgen dat zo veel mogelijke arbeidsmigranten taalles krijgen. Daarnaast hebben we een app gelanceerd om arbeidsmigranten de mogelijkheid te bieden in hun eigen taal (16 talen) te zien wat de rechten en plichten zijn in Nederland en de individuele gemeenten.
4.4 Nieuwkomers Lasten 2023:
0
Baten 2023:
0
Saldo 2023:
0
Nieuwkomers horen erbij Ondanks dat we in 2023 totaal 94 statushouders gehuisvest hebben in onze gemeente, zijn we er niet in geslaagd om onze taakstelling te realiseren. Wel hebben we voorbereidingen getroffen voor de realisatie van 80 flexwoningen. Na realisatie zal hiervan een deel worden toegewezen aan statushouders. We zijn gestart met de voorbereidingen voor het opzetten van een regionale Doorstroomvoorziening, met de bedoeling om hierin statushouders te huisvesten voor de duur van max. 1 jaar. Samen met Synthese hebben we ervoor gezorgd dat de statushouders die we afgelopen jaar hebben gehuisvest zo goed mogelijk integreren in onze samenleving. We hebben dat gedaan door hen zo snel mogelijk na vestiging vanuit het AZC te laten starten met taal, meedoen en werk via ons inburgeringsprogramma.
Programma 4: Sociaal maatschappelijk, par ticipatie en voorzieningen
Jaarstukken 2023
20
4.5 Gezondste Regio 2025 Lasten 2023:
0
Baten 2023:
0
Saldo 2023:
0
Positieve gezondheid als leidend principe In 2023 versterkten we de beweging ‘positieve gezondheid’ door dit als leidend principe op te nemen in de beweging van IN! HadM. Dit model gaat uit van het versterken en met elkaar in verbinding brengen van beschermende omgevingsfactoren zoals ouders, familie, onderwijs, meedoen en vrije tijd (sport en cultuur). Ook openbaar groen en schone lucht is hierin meegenomen. We passen dit model ook toe bij volwassenen en ouderen. In het goedgekeurde plan van aanpak GALA (brede spuk) is deze integrale aanpak beschreven.
4.6 Inwonerparticipatie/inwonerinitiatieven Lasten 2023:
-9.989
Baten 2023:
7.355
Saldo 2023:
-2.634
Veerkrachtige gemeenschappen De krachtige gemeenschappen die we in Horst aan de Maas hebben, moeten we koesteren, faciliteren en gelijkwaardig en serieus behandelen. Daar hebben we ook in 2023 in geïnvesteerd. We werkten verder aan de relatie tussen overheid en de gemeenschap. Om de gewenste beweging van maatwerkvoorziening naar voorliggend veld/gemeenschapszorg te realiseren, is er verder geïnvesteerd in inwonersinitiatieven. Zo is er verder geëxperimenteerd met de drie-wijkenaanpak Horst-West (Mussenbuurt, in de Riet en Norbertuswijk). De ruimtelijke ontwikkelingen maken het mogelijk om uitvoering te geven aan de sociale wijkaanpak. We investeerden in het partnerschap tussen inwoners van de drie wijken door middel van Westenwind en gemeente,
“De krachtige gemeenschappen die we in Horst aan de Maas hebben, moeten we koesteren, faciliteren en gelijkwaardig en serieus behandelen.”
Wonen Limburg en andere partners in de wijk. Ontmoeting is een de centrale doelen uit het programma. In 2023 zijn de plannen voor de hofjes in de Norbertuswijk doorontwikkeld, werd er gebruik gemaakt van het Westenwindhuis en zijn de eerste stappen gezet voor het creëren van een huiskamer voor de wijken In de Riet en Mussenbuurt op de nieuwe locatie van de Weisterbeekschool in de Afhang.
Programma 4: Sociaal maatschappelijk, par ticipatie en voorzieningen
Jaarstukken 2023
21
In America kregen inwoners de kans om zorg zelf te organiseren en verlenen via America Left. Daarbij namen zij een aantal taken van de WMO over vanuit hun eigen zorgcoöperatie. Door inwonerinitiatieven te faciliteren en ze in hun eigen kracht te zetten, kunnen zij zelf inspelen op dat wat er nodig is in hun eigen omgeving. Vanuit de woonzorgvisie (wonen doe je thuis, leven en zorgen doe je samen) werden en worden 5 gebiedsgerichte pilots opgestart en uitgevoerd met domein overstijgende samenwerking tussen gemeenschappen, basiszorg en specialistische zorg. Extra aandacht is hierbij voor ouderen. In lijn met IZA akkoord. We verwachten dat dit soort aanpakken in de toekomst een besparing in de zorgkosten oplevert en dat de kwaliteit van zorg en ondersteuning hierdoor verbetert.
4.7 Burgerzaken Lasten 2023:
-1.534
Baten 2023:
498
Saldo 2023:
-1.036
Burgerzaken In 2023 hebben we, in voorbereiding op de reisdocumentenpiek, tijdig nieuwe medewerkers aangenomen en geïnvesteerd in opleiding en inwerken, zodat er voldoende bezetting aan de balies is. Daarnaast hebben ons voorbereid om vanaf begin 2024 de nieuwe e-diensten voor “Versnelde aanvraag reisdocument” en “Indienen toestemming reisdocument” in gebruik te kunnen nemen. Hiermee maken we een flinke efficiëntie slag. We hebben het inschrijvingsproces arbeidsmigranten geoptimaliseerd en een start gemaakt met collectieve inschrijvingen. Het budget dat we ontvangen vanuit de Landelijke Pilot registratie niet ingezetenen hebben we benut om een functie Toezichthouder BRP aan het team burgerzaken toe te voegen. Hierdoor kunnen we het komende jaar stevig te investeren in het verhogen van de adreskwaliteit en de daarbij behorende controles en handhaving. Deze vacature is per 1 jan. 2024 ingevuld. Het project samenwerking met gemeente Venray, op gebied van burgerzaken is afgerond. Samenwerking blijft essentieel maar is niet meer in een formele samenwerkingsopdracht vastgelegd. Bovenstaande ontwikkelingen en thema’s vragen om een strategisch ontwikkelplan burgerzaken. Dit om de gevraagde kwaliteit en dienstverlening te blijven waarborgen. Daarom hebben we het Ontwikkelplan burgerzaken opgesteld. Daarmee borgen en sturen we op vastgestelde doelstellingen.
Programma 4: Sociaal maatschappelijk, par ticipatie en voorzieningen
Jaarstukken 2023
22
(Digitale) dienstverlening We hebben samen met de gemeente Venray de visie dienstverlening en bijbehorende inrichtingsprincipes opgesteld. We hebben ons voorbereid op de inwerkingtreding van de Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer (Wmebv) en de Wet digitale overheid (Wdo). Deze wetten geven inwoners en ondernemers recht op veilige digitale dienstverlening met de overheid. We hebben ons formulierensysteem met Dimpact doorontwikkeld zodat we per aanvraagformulier een passend betrouwbaarheidsniveau voor de authenticatie met DigiD en eHerkenning in kunnen stellen. En we hebben samen met de CISO en de functioneel beheerders van andere dienstverleningsapplicaties een werkwijze vastgesteld voor het bepalen van het betrouwbaarheidsniveau. Ook hebben we samen met de vakteams het mogelijk gemaakt een aantal nieuwe producten en diensten digitaal aan te vragen.
Programma 4: Sociaal maatschappelijk, par ticipatie en voorzieningen
Jaarstukken 2023
23
5. Cultuur, sport en onderwijs Investeren in vitale kernen en een sterke sociale basis Zoals is opgenomen in het collegeprogramma hebben we in 2023 gewerkt aan de transformatie in het sociaal domein. Een brede beweging naar ‘de voorkant’ met als basis de kracht van de inwoners, verenigingen en ondernemers in onze vitale kernen. Kernen waar mensen omzien naar elkaar en zorgen voor elkaar. Daarom faciliteren we inwoners, verenigingen en ondernemers om zelf en samen verantwoordelijkheid te nemen en zoeken we gezamenlijk naar manieren om het voorliggende voorzieningen te versterken. Zo hebben we in 2023 voorliggende voorzieningen versterkt. Denk hierbij aan onder meer: de investering in Leesbevordering, het benutten van cultuur als middel en het Transitieplan Sport aan de Maas. 1% 10%
18% 34% 42%
Lasten 2023: -10.650
Kunst en cultuur
Baten 2023: 3.299
Sport Kasteelpark ter Horst Onderwijs
39%
56%
Saldo 2023:
Accommodaties
-7.351
5.1 Kunst en cultuur Lasten 2023:
-1.928
Baten 2023:
325
Saldo 2023:
-1.603
In 2023 hebben we ons erop gericht het verenigingsleven en voorzieningenniveau in de kernen in stand te houden, omdat dit bijdraagt aan ontmoeten, leefbaarheid en sociale cohesie, met andere woorden vitale kernen. Daarvoor zijn we in nauw contact gebleven met lokale culturele veld en door de inzet van de cultuurconsulent. In 2023 heeft ‘t Gasthoês zich verder ontpopt tot sociaal cultureel centrum van Horst aan de Maas. Waar inwoners, verenigingen en cultuurmakers elkaar ontmoeten samenwerken, ondersteund door subsidiepartners en maatschappelijke en culturele organisaties.
P r o g r a m m a 5 : C u l t u u r, s p o r t e n o n d e r w i j s
Jaarstukken 2023
24
5.2 Sport Lasten 2023:
-4.152
Baten 2023:
1.841
Saldo 2023:
-2.311
Blijf in beweging Ook in 2023 hebben we via het stimuleren van sport en bewegen een bijdrage geleverd aan een gemeente waarin iedereen op een gezonde en actieve manier kan opgroeien en oud worden en waarin het prettig wonen en ontspannen is. Dat hebben we samen met externe partners gedaan, zoals de kinderopvang, het basis- en voortgezet onderwijs, zorgorganisaties en sportverenigingen. We hebben hierbij sport en bewegen ingezet om te kunnen ontmoeten, mee te doen, integratie te bevorderen, plezier te beleven en voor de leefbaarheid in Horst aan de Maas. Het programmaplan Sport aan de Maas 2023-2026 vormt hiervoor de basis.
5.3 Kasteelpark ter Horst Lasten 2023:
0
Baten 2023:
0
Saldo 2023:
0
Visie in ontwikkeling Het college besloot in oktober 2023 de gebiedsvisie uit te breiden met het afwegingskader en een uitvoeringsagenda. Het proces om deze aanvullende opdrachten uit te kunnen voeren werd in gang gezet. Er wordt een nadrukkelijkere relatie gelegd met het beleid voor Toerisme en recreatie waarbij de natuur- en erfgoedwaarden in het gebied als dragers van het gebied het uitgangspunt zijn.
5.4 Onderwijs Lasten 2023:
-4.507
Baten 2023:
1133
Saldo 2023:
-3.374
Integraal Huisvestingsplan: uitvoering en voorbereiding op toekomst In 2023 lag de focus op het nieuwbouwplan van Integraal Kindcentrum de Weisterbeek en het starten van diverse aanpassingen aan basisschool de Doolgaard. De clustering van de basisscholen in Sevenum op één locatie hebben we verder voorbereid. We zijn in 2023 gestart met het opstellen van een nieuw Integraal Huisvestingsplan (IHP) waarin we de vraagstukken rondom Meterik en Griendtsveen hebben opgenomen.
P r o g r a m m a 5 : C u l t u u r, s p o r t e n o n d e r w i j s
Jaarstukken 2023
25
5.5 Accommodaties Lasten 2023:
-63
Baten 2023:
0
Saldo 2023:
-63
Goede en betaalbare accommodaties Het hebben en houden van kwalitatief goede en betaalbare accommodaties staat de komende jaren onder spanning. We willen immers de totale kostendekkendheid van onze accommodaties verbeteren. Uitgaven en inkomsten meer in balans brengen. Dat is een fikse opgave met de huidige begrotingsuitdagingen: we willen/moeten besparen op energielasten en het onderhoud kent daarbij sterk stijgende bouwkosten. Daarnaast zit er ook een grens op de bijdragen (huren) die verenigingen kunnen leveren aan de inkomstenkant. In 2023 zijn we gestart met het actualiseren van het gemeentelijk accommodatiebeleid. Daarnaast gaven we uitvoering aan of ondersteunden we geplande projecten in deze periode, zoals de renovatie van de MFA Smetenhof en de nieuwbouw van het Sportcentrum in Meterik.
5.6 Subsidies De lasten en baten zijn ondergebracht in andere beleidsvelden
Stimulans om bij te dragen aan vitale gemeenschappen In 2023 heeft de gemeenteraad het nieuwe subsidiebeleidskader ‘Samen werken aan Vitale Gemeenschappen’ vastgesteld. Daaropvolgend stelde het college ven B en W zes subsidieregelingen vast. De nieuwe kaders zijn erop gericht om verenigingen en organisaties te stimuleren om – met hun activiteiten op het gebied van sport, cultuur en maatschappelijk gebied - bij te dragen aan vitale gemeenschappen; leefbaarheid, ontmoeten en sociale cohesie. We kennen subsidies toe op basis van gelijkwaardigheid, transparantie, uitvoerbaarheid, vertrouwen en eigenaarschap. Er vond geen bezuiniging plaats, de verdeling van subsidies is wel veranderd. Organisaties die in aanmerking komen voor een meerjarige (waarderings)subsidie, hebben allemaal een nieuwe aanvraag ingediend, die voor 31 december is beoordeeld en beschikt.
P r o g r a m m a 5 : C u l t u u r, s p o r t e n o n d e r w i j s
Jaarstukken 2023
26
6. Openbare orde & veiligheid, toezicht & handhaving 28% 48%
Lasten 2023: -8.419
Openbare orde en veiligheid
Baten 2023: 1.725
52%
Toezicht en handhaving
72%
Saldo 2023:
-6.694
6.1 Openbare orde en veiligheid Lasten 2023:
-4.367
Baten 2023:
491
Saldo 2023:
-3.876
Samen voor een veilig Horst aan de Maas Samen met inwoners, organisaties, ondernemers en regiogemeenten zorgen we dat inwoners en ondernemers zich veilig voelen én veilig zijn in hun woon- en leefomgeving. Uitgangspunt was (en is) dat we vooral gingen (gaan) doén. •
In 2023 is het Integraal Veiligheidsplan 2020-2023 geëvalueerd. De uitkomsten gebruikten we voor de voorbereiding van het Integraal Veiligheidsplan 2024-2027.
•
Het Damoclesbeleid is geactualiseerd en toegepast. In 2023 zijn drie panden gesloten, is er één waarschuwing uitgedeeld en zijn er in twee gevallen lasten onder dwangsom opgelegd. We hebben bibobinstrument vaker ingezet dan in 2022. Dat komt door de toename van aanvragen voor exploitatievergunningen huisvesting arbeidsmigranten en omgevingsvergunningen bouw. Het hogere aantal bibob-zaken bij exploitatievergunningen huisvesting arbeidsmigranten is grotendeels te verklaren door meer controles van toezicht en handhaving bij arbeidsmigrantenlocaties.
•
Op het gebied van kwetsbare groepen is de documentaire ‘Hoe deal jij met drugs’ gelanceerd. Er zijn succesvolle vertoningen geweest in het Gasthoes. Onder voorwaarden kunnen kernen, verenigingen en organisaties de documentaire ook vertonen.
Programma 6: Openbare orde & veiligheid, toezicht & handhaving
Jaarstukken 2023
27
“Op het gebied van kwetsbare groepen is de documentaire ‘Hoe deal jij met drugs’ gelanceerd.”
•
Om de overlast van jeugdgroepen terug te dringen, was het centrum van Horst tijdelijk aangewezen als veiligheidsrisico gebied en zijn er meerder gebiedsverboden uitgedeeld. Door deze inzet, samen met onze ketenpartners, hebben we een beter beeld van en grip op de groep.
•
Team veiligheid voerde integrale controles uit op arbeidsmigrantenlocaties. De resultaten werden teruggekoppeld in de taskforce arbeidsmigranten.
•
In het najaar 2023 is de taskforce Doorstroomvoorziening statushouders Kasteel Ooijen opgericht. Team veiligheid is verantwoordelijk voor de inrichting, het beheer en de beveiliging op locatie. De inzet heeft grote impact op de reguliere taken en werkzaamheden.
•
Samen met de hulpdiensten stuurden we in 2023 meer op de naleving van het evenementenproces zoals vastgesteld in de Handreiking Evenementenveiligheid en Gezondheid Limburg. Dit betekent o.a. het tijdig en volledig indienen van aanvragen door evenementenorganisatoren, zodat alle betrokken partijen genoeg tijd en informatie hebben voor advisering en besluitvorming. Dit alles met het uiteindelijke doel zodat alle evenementen op een vooral leuke maar ook een veilige en verantwoorde manier kunnen plaatsvinden.
6.2 Toezicht en handhaving Lasten 2023:
-4.052
Baten 2023:
1234
Saldo 2023:
-2.818
Zacht waar het kan, hard waar het moet Om een veilige, gezonde en duurzame omgeving te realiseren voor inwoners, ondernemers en bezoekers hebben we in Nederland en Horst aan de Maas afspraken met elkaar gemaakt in de vorm van wet- en regelgeving en beleid. De inzet van toezicht en handhaving draagt bij aan het voorkomen van grensoverschrijdend gedrag: zacht waar het kan, hard waar het moet. We verduidelijkten in 2023 de beleidskaders voor toezicht en handhaving. De gemeenschappelijke regeling met Venray hebben we verder afgebouwd. Tegelijkertijd is er een sterk eigen team opgebouwd, dat aan alle eisen voldoet. Hierdoor worden meldingen beter en sneller opgevolgd.
Programma 6: Openbare orde & veiligheid, toezicht & handhaving
Jaarstukken 2023
28
7. Bestuur, organisatie en samenwerking 11%
11%
Lasten 2023: -27.444
Baten 2023: 4.038
89%
89%
Saldo 2023:
Bestuur Overhead
-23.406
7.1 Bestuur Lasten 2023:
-2.903
Baten 2023:
428
Saldo 2023:
-2.475
We zijn volop in beweging We zijn trots op onze gemeente en gemeenschap, we stralen dit uit. We staan midden in de gemeenschap en maken volop onderdeel uit van belangrijke netwerken. Gemeente Horst aan de Maas was volop in beweging, zowel bestuurlijk als ambtelijk. In 2023 hebben we verder gewerkt aan de ontwikkeling
“Gemeente Horst aan de Maas was volop in beweging, zowel bestuurlijk als ambtelijk.”
van de organisatie. We maakten een start met het opgavegericht werken, waarbij maatschappelijk opgaven het uitgangspunt vormen voor het beleid van de toekomst.
P r o g r a m m a 7 : B e s t u u r, o r g a n i s a t i e e n s a m e n w e r k i n g
Jaarstukken 2023
29
7.2 Overhead Lasten 2023:
-24.541
Baten 2023:
3.610
Saldo 2023:
-20.931
De overheadkosten in onze organisatie fluctueren al jaren tussen de 11% en 14% van onze totale lasten. In 2023 bedroeg het percentage 12,5%. In absolute zin zijn de apparaatskosten wel gestegen de laatste jaren. Gelet op de inflatie en de toename van de taken die naar de gemeente toegekomen, is deze stijging begrijpelijk. In 2023 is 20% van onze totale loonsom besteed aan externe inhuur. Dit is een stijging t.o.v. 2022 toen dit nog 16,7% was. Deze stijging wordt veroorzaakt door een krapte op de arbeidsmarkt waardoor het moeilijker is openstaande functies met vast personeel in te vullen. Door deze krapte is er ook sprake van sterk stijgende uurtarieven voor inhuur. Daarnaast wordt er in het traject van de organisatieontwikkeling uit oogpunt van gewenste flexibiliteit vaker bewust gekozen voor inhuur van tijdelijk noodzakelijke specialistische kennis. 20% inhuur is een acceptabel percentage en niet veel hoger dan in het verleden gebruikelijk was. In de jaren 2018/2019 zaten we bijvoorbeeld rond de 18 á 19%.
7.3 Samenwerking De lasten en baten zijn ondergebracht in andere beleidsvelden
Samenwerking bedrijfsvoering In 2023 is, conform bestuurlijke afspraken, de samenwerking tussen gemeente Venray en Horst aan de Maas geëvalueerd. Hieruit bleek o.a. dat er veel is bereikt in de harmonisatie van diverse processen en dat het gezamenlijke team Informatievoorziening beide gemeenten adequaat ondersteunt. Dit maakt beide gemeenten robuuster. Dat is nodig om diverse ontwikkelingen zoals de digitale transformatie en krapte op de arbeidsmarkt te adresseren. Uit de evaluatie bleek ook dat de governance-vorm vereenvoudigd en verbeterd moet worden om slagkracht te behouden. Dit is meegenomen in de doorontwikkeling van de samenwerking. De komende periode staat in het teken van verdere harmonisatie op het gebied van informatievoorziening, personeelszaken en financiën.
P r o g r a m m a 7 : B e s t u u r, o r g a n i s a t i e e n s a m e n w e r k i n g
Jaarstukken 2023
30
8. Financiën 1%
0,2% 13%
14,8%
Lasten 2023: -22.075
Overige lasten (incl. vpb, onvoorzien)
Baten 2023: 115.227
Algemene dekkingsmiddelen Storting en onttrekking reserves
85%
86%
Saldo 2023:
93.152
8.1 Algemene lasten en baten Lasten 2023:
-73
Baten 2023:
4
Saldo 2023:
-69
Het afgelopen jaar gaven we invulling aan onze eigen uitgangspunt voor gezond financieel evenwicht. Met als hoofdregel structureel evenwicht, waarin structurele lasten worden gedekt door structurele baten. Hierbij hoort logischerwijs ook, dat we de financiële weerbaarheid niet verlagen. We spreken het eigen vermogen alleen aan als dat echt nodig is. Een hoge inflatie en stijgende (grondstof- en energie)kosten vormen een bedreiging voor onze meerjarenbegroting. Ondanks deze extra kosten streven we ernaar onze reservepositie en ons weerstandsvermogen verder te verstevigen. Zo bouwen we een buffer om toekomstige tegenvallers op te vangen, schuiven we geen onnodige kosten door naar de toekomst en zijn we continue op zoek naar een gezond evenwicht tussen ambitie (wat willen we bereiken?) en lastendruk (wat vragen we van onze inwoners en bedrijven?).
Programma 8: Financiën
Jaarstukken 2023
31
8.2 Algemene dekkingsmiddelen Lasten 2023:
-2.951
Baten 2023:
98.087
Saldo 2023:
95.136
Na jaren van discussie en onduidelijkheid weten we nu dat de zogenaamde herijking van het Gemeentefonds voor onze gemeente positief uitpakt. Door de zogenaamde trap op / trap af systematiek krijgen gemeenten er een paar jaren relatief veel geld bij. Het rijk kondigt echter ook aan om vanaf 2026 te willen stoppen met deze methodiek. Afgelopen jaar zijn we dan ook zonder problemen in staat gebleken om aan onze verplichtingen te voldoen en de gevolgen van loon- en prijsinflatie op te vangen. We bereiden ons zo goed mogelijk voor op de veranderende financieringssystematiek door de mogelijke scenario’s, effecten en oplossingsrichtingen in beeld te brengen voor de jaren 2026 en verder.
8.3 Vennootschapsbelasting (VpB) Lasten 2023:
0
Baten 2023:
0
Saldo 2023:
0
Er zijn nog voldoende verliezen uit het verleden die we kunnen verrekenen met eventuele toekomstige winsten in de aangiftes van 2021 en verder. In 2023 hebben we dan ook geen Vennootschapsbelasting (Vpb) hoeven betalen.
8.4 Onvoorzien Lasten 2023:
0
Baten 2023:
0
Saldo 2023:
0
Eventuele onvoorziene uitgaven die onontkoombaar en niet uitstelbaar zijn, komen ten laste van ons weerstandsvermogen en worden in de paragraaf ‘weerstandsvermogen en risicobeheersing’ uiteengezet en toegelicht.
Programma 8: Financiën
Jaarstukken 2023
32