02d Bijlage 2 Kaderbrief 2024
Tekst van het document
Kaderbrief 2024
1. Inleiding
Geen kadernota maar een kaderbrief
is de wens tot bestuurlijke vernieuwing. U heeft zelf aangegeven meer te willen sturen op hoofdlijnen: doelen, kaders, richting en prioriteiten bepalen. Deze kaderbrief draagt hieraan bij. We gaan met u in gesprek over
In voorbereiding op de begroting is het gebruikelijk
belangrijke, beleidsmatige ontwikkelingen.
dat we als college aan de raad een kadernota presenteren. De afgelopen jaren was de kadernota
Onvoldoende duidelijkheid over
vooral een conceptbegroting op hoofdlijnen, waarbij
gelden vanuit het Rijk
tijdens de behandeling de focus op de financiën
Een ander argument voor een kaderbrief in plaats van
lag. Dit jaar kiezen we voor een andere aanpak; een
een kadernota, is dat de voorjaarsnota van het Rijk
aanpak die beter aansluit bij onze gezamenlijke
nog onvoldoende duidelijkheid geeft over de algemene
ambitie tot bestuurlijke vernieuwing.
uitkering in de jaren 2026 en 2027 en de mogelijke uitbreiding van het gemeentelijke belastingbeleid. Dit
Voor u ligt een compacte kaderbrief. Een document
maakt een solide, meerjarige financiële analyse op dit
waarin we vooral de belangrijkste trends en
moment erg lastig.
ontwikkelingen schetsen: opgaven waar we al voor staan en ontwikkelingen die de komende jaren nog
Waar komen we vandaan en waar gaan we naartoe?
op ons afkomen. Ontwikkelingen die vragen om
Het nieuwe college is voortvarend van start gegaan
visie en koers. Ontwikkelingen die ook vragen om
met het ambitieuze hoofdlijnenakkoord. We staan voor
keuzes. Hierover gaan we graag met u in gesprek om
grote opgaven. Denk aan de leefbaarheid in kernen,
zo te komen tot heldere doelen, kaders, richting en
gezondheid van inwoners, de transformaties in het
prioriteiten. De financiële vertaling daarvan, ziet u terug
landelijk gebied en het sociaal domein, klimaatopgaven,
in de begroting.
de woningbouwopgave, de huisvesting en integratie van (arbeids)migranten, de ontwikkeling van de
Meer focus op de kaderstellende rol van de raad
gemeentelijke organisatie en bestuurlijke vernieuwing.
Een van de redenen om te kiezen voor een kaderbrief in plaats van een financieel ingestoken kadernota,
2
Al deze maatschappelijke en organisatorische
inhoudelijke uitwerking, maar ook een andere manier
uitdagingen vragen om een zorgvuldige en integrale
van werken. En uiteindelijk een andere inrichting van
aanpak en investeringen voor de toekomst. Een eerste
de hele organisatie. Een organisatieontwikkeling en
voorzet hiertoe heeft het college eind 2022 gedaan
de invoering van het programmatisch werken is een
door het hoofdlijnenakkoord te vertalen naar een
investering in de toekomst.
concreter collegeprogramma. In dit collegeprogramma zijn de maatschappelijke vraagstukken gerubriceerd
Programmatisch werken en bestuurlijke vernieuwing
naar programma’s en is een eerste aanzet gemaakt
gaan hand in hand. Alleen dan kunnen we sneller
voor een meerjarige raadsplanning.
en adequater inspelen op maatschappelijke ontwikkelingen, kunnen we integrale keuzes maken,
“Programmatisch werken en bestuurlijke vernieuwing gaan hand in hand. Alleen dan kunnen we sneller en adequater inspelen op maatschappelijke ontwikkelingen, kunnen we integrale keuzes maken, prioriteiten bepalen én uiteindelijk onze dienstverlening verbeteren.”
prioriteiten bepalen én uiteindelijk onze dienstverlening verbeteren. Dat gaan onze inwoners, ondernemers en verenigingen merken. Bij het verschijnen van deze kaderbrief is dit transformatieproces in volle gang. We zijn gestart met de vertaling van ambities en doelstellingen naar programmaplannen en werken deze verder uit. De begroting 2025 is hier vervolgens de financiële vertaling van, evenals een antwoord op belangrijke vragen: Hebben we voldoende financiële middelen beschikbaar om onze ambities waar te maken? Kunnen
Deze programma’s zijn bovendien tot stand
we voldoende gelden en personeel aantrekken?
gekomen naar aanleiding van de gesprekken met
En kunnen we komen tot een verantwoorde
de raad in het najaar van 2022. De organisatie is
meerjarenbegroting als basis voor een financieel
vervolgens aan de slag gegaan met de uitwerking
gezonde toekomst?
van het collegeprogramma. Dat vraagt niet alleen een
3
In deze kaderbrief schetsen we de beleidsmatige kaders We bevinden ons dus met zijn allen – raad, college en ambtelijke organisatie – in een transformatie. In die tijd zitten we niet stil. Waar het kan, werken we ambities uit het collegeprogramma binnen de huidige bestaande financiële kaders en structuur uit. De raadsagenda die tegelijkertijd met deze Kaderbrief aan u wordt voorgelegd, laat zien wanneer en waarover we met elkaar de komende tijd in gesprek gaan en waar u als raad aan zet bent. We zorgen ervoor dat de ambities die we in Horst aan de Maas hebben in balans zijn met een stabiel en financieel gezond huishoudboekje. In deze kaderbrief 2024 stellen we hiervoor beleidsmatige kaders. Bij de begroting 2024 en 2025 brengen we de ambities op basis van deze kaders in balans met de financiën. De maatschappelijke opgaven zijn leidend. Hierop formuleren we duidelijke ambities en doelstellingen en investeren we in de juiste zaken om deze ambities te bereiken. Dit zodat het voor huidige maar ook voor toekomstige generaties goed wonen werken en recreëren is in Horst aan de Maas.
Horst, 30 mei 2023 College van B&W 4
2. B eleidsmatige kaders per programma In dit hoofdstuk schetsen we niet alle lopende zaken maar alleen de belangrijkste beleidsmatige kaders. Dit doen we op basis van de zeven programma’s die in het collegeprogramma (december 2022) zijn vastgesteld; zeven portefeuille-overstijgende thema’s die vragen om domeinoverstijgende (multidisciplinaire) oplossingen. Programma’s die bovendien aansluiten bij de thema’s die u belangrijk vindt, zoals aangegeven tijdens de thema-avonden in oktober 2022.
1. Vitale kernen
2. Een sterke sociale basis
3. Een natuurlijk vitaal en landelijk gebied
4. Duurzaam Horst aan de Maas
5. Een toekomstbestendige en innovatieve economie
6. (Arbeids)migratie en integratie
7. Een gezonde, duurzame en ondernemende gemeentelijke organisatie
5
2.1 Vitale kernen 1. Vitale kernen
2. Een sterke sociale basis
3. Een natuurlijk vitaal en landelijk gebied
4. Duurzaam Horst aan de Maas
5. Een toekomstbestendige en innovatieve economie
6. (Arbeids)migratie en integratie
7. Een gezonde, duurzame en ondernemende gemeentelijke organisatie
6
2.1 Vitale kernen
Een krachtige samenleving
Accommodaties zijn nodig zodat inwoners elkaar
In Horst aan de Maas ‘bouwen’ we letterlijk en figuurlijk
ontmoeten, kunnen sporten of kunnen genieten van
aan vitale kernen. Kernen waar mensen naar elkaar
cultuur. Duurzaam gebruik en betaalbaarheid op lange
omkijken en waar verbindingen ontstaan. Kernen
termijn zijn een uitdaging. Begin 2024 leggen we aan
met een florerend verenigingsleven en voldoende
de raad een nieuw accommodatiebeleid voor. Dit komt
vrijwilligers. Kernen waar inwoners zelf het initiatief
tot stand in samenspraak met inwoners
nemen. Voorzieningen op het gebied van sport, cultuur
en verenigingen.
en ontmoeten, versterken die kernen.
Een passende woning
“Inwoners weten goed welke initiatieven, activiteiten en verenigingen hun kern tot een vitale kern maken.” Inwoners weten goed welke initiatieven, activiteiten en verenigingen hun kern tot een vitale kern maken. Om
Het Masterplan Wonen 2021-2025 is een uitwerking van een duidelijke ambitie: het herstellen van de balans op de woningmarkt door het vergunnen van minimaal 1000 woningen. We weten wat de woningbehoeften per kern zijn. Speciale aandacht hebben we voor: •
levensloopbestendige woningen voor senioren;
•
betaalbare woningen voor starters;
•
kwetsbare inwoners zoals statushouders, mensen die zorg nodig hebben, arbeidsmigranten en woonwagenbewoners.
hen te ondersteunen, hebben we recent het nieuwe
In het woonprogramma voor nieuwbouw
subsidiekader vastgesteld. Na de zomer van 2023
voorzien we in die behoeften. Twee derde van alle
kunnen inwoners en verenigingen op basis van dit
nieuwbouwwoningen is betaalbaar. Vergunnen is een
nieuwe kader en bijbehorende regelingen aanvragen
eerste stap, we willen vooral ook resultaat laten zien:
doen voor 2024.
zien dat woningen worden opgeleverd en dat inwoners er hun intrek kunnen nemen. Waar nodig faciliteren en stimuleren we de bouw.
7
Ook de bestaande
Cultuurhistorie en erfgoed
huisvesting zijn we recent gestart met de actualisatie
woningvoorraad verdient
De roep om een doortimmerd, helder beleid over hoe
van het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs (IHP).
aandacht. Speerpunten zijn het:
we om willen gaan met onze cultuurhistorie en erfgoed
Dit kan ertoe leiden dat het gebouw een bredere rol
•
verbeteren van wijken;
klinkt al enige tijd. Bijvoorbeeld in de gesprekken
krijgt in een dorp of de wijk. Dit betalen we niet met
•
verduurzamen van woningen;
over Kasteelpark Ter Horst, de cultuurhistorie van
onderwijsgeld maar maken we wel inzichtelijk.
•
levensloopbestendig maken
de Lambertuskerk of het behoud van monumentale
van woningen.
en karakteristieke panden. We willen in toenemende
In het bijbehorende Uitvoeringsprogramma 2025 -2029
mate initiatieven ondersteunen die bijdragen aan
prioriteren we investeringen in scholen op basis van:
We investeren in de
de ontsluiting van cultuurhistorie en erfgoed voor
•
onderhoudstoestand;
samenwerking met partners die
inwoners en toeristen. Denk aan initiatieven van
•
leeftijd;
dezelfde doelen nastreven.
(heemkunde)verenigingen en vrijwilligers.
•
de inhoudelijke ambitie om te komen tot een Integraal Kindcentrum (IKC).
En we gaan de revitalisering van
We zien dat verschillende verenigingen, stichtingen
woon-wijken mogelijk maken. Dit
en initiatieven elkaar steeds beter weten te vinden
Eind 2024 is de actualisatie van het IHP afgerond.
doen we door:
en samen optrekken. We werken op dit moment aan
Dan kunnen we de raad ook inzicht geven in de
•
de diversiteit woningen in een
een plan om vorm en inhoud te geven aan beleid voor
meerjarige financiële consequenties. Ook geven we –
wijk te vergroten;
cultuurhistorie en erfgoed. Ook partners hebben hierin
daar waar het kan – inzicht in de relatie met andere
door woningen te vervangen
een belangrijke rol.
accommodaties óf andere functionaliteiten van de te
•
die niet meer geschikt zijn •
(ver)bouwen IKC’s. We leggen dan ook de verbinding
voor verduurzaming;
Als dit plan is vastgesteld, maken we een overzicht van
met het vernieuwde accommodatiebeleidsplan. Zo
door extra ruimte te creëren
de investeringen die nodig zijn om cultuurhistorie en
werken we aan zo veel mogelijk synergie, stimuleren
voor groen en klimaat
erfgoed te behouden en te ontwikkelen.
we mede-gebruik en maken we kosten beheersbaar.
adaptieve maatregelen.
Huisvesting Onderwijs We werken met onderwijs en kinderopvang aan de realisatie van Integrale Kindcentra (IKC’s). Inhoudelijk door een programmatische aanpak. Voor de
8
Concrete kaders voor de (meerjaren)begroting 2024 -2027 1.
We vragen steeds meer van onze inwoners en
aangesproken worden ter dekking van verliesgevende
vrijwilligers. Veel van hen nemen al zelf het initiatief
grondexploitaties. We komen met voorstellen om de
om de vitaliteit van de kern of buurt te bevorderen of
voeding van de ARGE op peil te houden.
in stand te houden. We investeren in hun initiatieven.
2.
Eind 2023 komt de beleidsnota Cultuurhistorie
Met inzet en ondersteuning waar nodig. Ook
en erfgoed. We vertalen deze naar de benodigde
financieel met het nieuwe subsidiekader
euro’s en nemen financiële ruimte op in de
en -regelingen.
meerjarenbegroting.
In samenhang met andere beleidsterreinen (onder
5.
We vinden het logisch om loon- en prijsstijgingen
andere woningbouw, mobiliteit, verduurzaming,
door te rekenen in de verhuurprijzen van onze
onderwijs) zorgen wij ervoor dat inwoners en
accommodaties. Daar waar beheer en exploitatie
verenigingen over passende, voldoende en
onder druk komen te staan, gaan we in gesprek met
kwalitatief goede ontmoetingsruimtes beschikken.
eigenaren/gebruikers.
In het accommodatiebeleid bepalen we onder
6.
Bij scholenbouw beoordelen we of extra investeringen
andere een plafond aan totale kosten en een faire
in een bibliotheek en ontmoetingsruimten zinvol zijn
verdeling tussen de dorpen. De financiële ruimte
in relatie tot het accommodatiebeleid.
hiervoor nemen we na de herziening van het 3.
4.
7.
Om de leefbaarheid van bepaalde wijken te
accommodatiebeleid op in de begroting 2025.
verbeteren, is revitalisering noodzakelijk. We beseffen
Nieuwbouwwijken richten we ruimer en meer
echter ook dat hier grote financiële consequenties
klimaatadaptief in met ruimte voor groen, spelen,
aan gekoppeld zijn en meerdere jaren nodig zijn om
bewegen en ontmoeten. Grondexploitaties worden/
dit proces in gang te zetten en af te ronden. Om de
zijn daardoor vaker verliesgevend. Gevolg is minder
financiële consequenties het hoofd te bieden, komen
voeding van de ARGE. We zetten de algemene
we met een voorstel om een reserve/voorziening
reserve bouwgrondexploitatie (ARGE) in om
revitalisering of anderszins te vormen.
tekorten mee af te dekken. De ARGE zal vaker
9
2.2 Een sterke sociale basis 1. Vitale kernen
2. Een sterke sociale basis
3. Een natuurlijk vitaal en landelijk gebied
4. Duurzaam Horst aan de Maas
5. Een toekomstbestendige en innovatieve economie
6. (Arbeids)migratie en integratie
7. Een gezonde, duurzame en ondernemende gemeentelijke organisatie
10
2.2 Een sterke
sociale basis
Sterke sociale basis en IN! Horst aan de Maas
in gemeenschappen, professionele zorgaanbieders
We werken aan een sterke, sociale basis. We gaan
en onze eigen organisatie. Samen met onze welzijns-
daarbij uit van de kracht van onze inwoners, hun
en onderwijspartners geven we vorm aan vrij
netwerk en de gemeenschap. We stimuleren inwoners
toegankelijke ondersteuning voor alle inwoners.
om zelf actief te zijn, om elkaar te ontmoeten en elkaar te helpen. Hoe meer we inwoners in staat stellen zelf
We werken aan weerbare, zelfredzame, gezonde
de regie te pakken, hoe meer tijd en energie we creëren
mensen die opgroeien, leven, werken en wonen in een
voor inwoners die het níet zelf kunnen.
gezonde, positieve leefomgeving. We ontwikkelen een samenhangende lokale aanpak voor gezondheid, sport
We zien een groei van vraag naar en aanbod van
en bewegen én sociale basis. We richten ons daarbij op
dorpsondersteuners of andere vormen van naoberzorg
de volgende doelen:
die ontstaan vanuit vrijwilligersinitiatieven in de
•
het terugdringen van gezondheidsachterstanden;
kernen. Deze initiatieven zorgen voor verbinding,
•
het realiseren van een gezonde fysieke
ontmoeting, meer gebruik van het eigen netwerk en
leefomgeving die uitnodigt tot bewegen en
doorverwijzingen. In een sterke sociale basis ligt de
ontmoeten;
nadruk in toenemende mate op vormen van
•
het faciliteren van een gezonde leefstijl;
informele zorg.Hetzelfde geldt voor inwonerinitiatieven
•
het versterken van de mentale weerbaarheid en
in de fysieke ruimte. Denk aan de aanleg van een
mentale gezondheid;
speelbos of aan initiatieven van particuliere groen-
•
vitaal ouder worden;
en speeltuinbeheerders.
•
domeinoverstijgende inzet vanuit een lokale preventie-infrastructuur.
Een sterke sociale basis bouwen we samen met partners en door te investeren in een kansrijke
Optimaliseren dienstverlening
omgeving (gezin en omgeving). We sluiten hiermee
ondersteuning en zorg
aan bij het gedachtengoed en de werkwijze van IN!
Steeds meer inwoners hebben ondersteuning of
Horst aan de Maas. We versterken het netwerk van
zorg nodig. Hierdoor staan op lange termijn de
informele ondersteuners, initiatieven en voorzieningen
beschikbaarheid en betaalbaarheid ervan onder druk.
11
We investeren daarom op twee manieren:
Onderwijs
•
we verbeteren de ondersteuning die we bieden;
Passend onderwijs met een dekkend
•
we focussen op gezondheid (gezondheid is meer
ondersteuningsnetwerk is een basis voor gelijke
dan niet ziek zijn).
kansen voor jonge inwoners en maximale
Concrete kaders voor de (meerjaren)begroting 2024 -2027 1.
We kantelen van zorg naar gezondheid. Dat
ontplooiing en talentontwikkeling. Samen met onze
betekent dat we (veel) meer investeren in de
De ingezette koers werken we verder uit: het
maatschappelijke partners bieden we een kansrijke
sociale basis (sterke dorpen en wijken) zodat
actieplan sociaal domein, de stabiliteitsaanpak,
omgeving voor alle jongeren van 0 tot 21 jaar. We
we op termijn minder zorgkosten krijgen.
gezamenlijke inkoop, hervormingsagenda jeugd en de
signaleren vroegtijdig risico’s en stagnaties in de
Daarnaast betekent het dat we actiever en
ontwikkelingen van Onze Loods en NLW Groep.
ontwikkeling van jongeren. En we optimaliseren de
eerder met inwoners aan de slag gaan. Soms
Deze ontwikkelingen dragen bij aan ontmoeten, gezond
synergie tussen kinderopvang, onderwijs en jeugdzorg.
zelfs als inwoners zelf denken dat er nog
gedrag en ondersteuning op vrij toegankelijke basis. Ze
Met voor- en vroegschoolse educatie en een gericht
geen probleem is. We investeren daarom in
dragen bovendien op termijn bij aan een verlaging van
onderwijsachterstandenbeleid werken we met onze
vrij toegankelijke ondersteuning voor alle
de individuele zorgkosten.
partners aan een kansrijke omgeving vanaf de wieg.
inwoners. We maken daartoe een alomvattend transformatieplan waarin we de extra
De geleidelijke beweging van zorg en ondersteuning
Volwasseneneducatie en bestrijding van
investeringen in preventie afzetten tegen de
naar gezondheid en de beweging van professionele
laaggeletterdheid dragen bij aan gelijke kansen om
verminderde zorgkosten (business case).
zorg naar zelfredzaamheid van inwoners, noemen we
mee te doen in de samenleving.
2.
Ontmoeten en meedoen vormen de basis
een transformatie. De beweging gaat in kleine stappen
voor eigenwaarde en je gezond voelen. Met
en we passen onze afspraken hierop aan. We stellen
ondernemers en maatschappelijke partners
een transformatieplan op waarin we de stappen
investeren we in een infrastructuur die een
inzichtelijk maken.
zinvolle besteding van de dag mogelijk maakt. 3.
Systemen zijn geen doel maar worden instrumenten. Onderbouwing is inhoudelijk en in het belang van de inwoner.
4.
We investeren meer in inwoners die het niet zelf kunnen en bieden minder ondersteuning aan inwoners die het wel zelf kunnen.
12
2.3 Een natuurlijk vitaal en landelijk gebied 1. Vitale kernen
2. Een sterke sociale basis
3. Een natuurlijk vitaal en landelijk gebied
4. Duurzaam Horst aan de Maas
5. Een toekomstbestendige en innovatieve economie
6. (Arbeids)migratie en integratie
7. Een gezonde, duurzame en ondernemende gemeentelijke organisatie
13
2.3 Een natuurlijk
vitaal en landelijk gebied
Ruimte
Doorontwikkeling instrumenten omgevingswet
De ruimte in Nederland is schaars, terwijl de ruimtelijke
De omgevingsvisie en het omgevingsplan zijn in
opgaven groot zijn. De urgente maatschappelijke
ontwikkeling. Inmiddels zijn nieuwe processen en
opgaven op het gebied van woningbouw, natuur,
procedures gestart, die ook continu geëvalueerd
landbouw en energie hebben stuk voor stuk een forse,
en bijgesteld worden met het oog op efficiëntie en
ruimtelijke impact. Het Rijk heeft besloten de regie
kwaliteit van dienstverlening. We zitten in een fase
in het ruimtelijk domein te hernemen. Hiervoor zijn
waarin het leren door en ontwikkelen van medewerkers
vanuit de rijksoverheid 26 Nationale deelprogramma’s
op inhoud, houding en gedrag belangrijk is om onze
(bijvoorbeeld stikstof, natuur, water, woningbouw)
dienstverlening op orde te krijgen en te verbeteren.
opgesteld of in ontwikkeling. Denk bijvoorbeeld aan: Mooi Nederland, NOVEX en Nationaal Programma
Visie Veehouderij
Landelijk Gebied (NPLG). Deze komen via provincies bij
De door de raad vastgestelde visie veehouderij
gemeenten terecht.
loopt tot 2030; het bijbehorende eerste uitvoeringsprogramma loopt van 2022 tot en met 2025.
Er ligt een opdracht om voor de tweede helft van
Nationale Programma’s zoals hierboven genoemd,
2023 de organisatorische impact van de Nationale
gaan het lokale beleid van gemeenten beïnvloeden.
Programma’s inzichtelijk te maken. Een tweede spoor
Deze programma’s leiden samen tot de actualisatie en
betreft het ontwikkelen/opleveren van een strategie
aanscherping van de Nationale Omgevingsvisie (NOVI):
voor hoe wij als gemeente omgaan met en invulling
een samenhangende visie op de leefomgeving.
geven aan deze Nationale Programma’s. Welke prioriteiten stellen we als gemeente? En welke keuzes
De noodzakelijke omslag heeft een grote impact op
maken we? We willen dit samen met onze inwoners en
alle betrokkenen, zeker voor agrarische ondernemers,
ondernemers oppakken. De verkenning leidt eind 2023
waaronder veehouders. In juli 2023 presenteren de
tot zicht op de behoeften, prioriteiten en uiteindelijk tot
provincies een gebiedsprogramma. Dit is kaderstellend
de hiervoor benodigde, additionele
en randvoorwaardelijk voor lokaal beleid, zoals in
formatieve capaciteit.
Horst aan de Maas de Visie Veehouderij en het Uitvoeringsprogramma. Als college informeren we de raad over de impact voor onze gemeente. Zo nodig 14
doen we voorstellen om aan te kunnen sluiten bij de landelijke koers in het kader van de sanering intensieve veehouderij of innovatieve technieken.
Openbaar groen bossen en landschappen We werken hard aan een klimaat adaptieve gemeente. Dat betekent dat wij de komende jaren investeren in: • • •
“De komende jaren investeren we in de vergroening van onze leefomgeving, zowel in wijken als ons buitengebied.”
vergroening van onze leefomgeving zowel in wijken als ons buitengebied;
Deels betalen we dit uit het Gemeentelijke
het optimaliseren van de blauw-groene
RioleringsPlan (GRP) en de reserve GKM. Echter,
dooradering van ons landschap;
voor met name groenmaatregelen zijn aanvullende
waterbergingen en infiltratievoorzieningen.
middelen noodzakelijk.
Concrete kaders voor de (meerjaren)begroting 2024 -2027 1.
2.
We nemen in de (meerjaren)begroting financiële
3.
Met name groenmaatregelen in bestaande
ruimte op voor de uitwerking en uitvoering van
en toekomstige wijken en buitengebied
de Nationale Programma’s in Horst aan de Maas.
vragen extra investeringen. Naast nieuwe
Bijvoorbeeld voor het Nationaal Programma
aanleg transformeren we groen naar meer
Landelijke Gebied.
klimaatbestendige beplanting. Dit geldt voor
We nemen in de (meerjaren)begroting financiële
onze centra en voor het buitengebied
ruimte op voor de uitwerking van de nieuwe
(inclusief bossen).
saneringsregelingen intensieve veehouderij zoals de Piekbelastersaanpak (stikstof). 15
2.4 Duurzaam Horst aan de Maas 1. Vitale kernen
2. Een sterke sociale basis
3. Een natuurlijk vitaal en landelijk gebied
4. Duurzaam Horst aan de Maas
5. Een toekomstbestendige en innovatieve economie
6. (Arbeids)migratie en integratie
7. Een gezonde, duurzame en ondernemende gemeentelijke organisatie
16
2.4 Duurzaam
Horst aan de Maas
Programma Energiebesparing
Duurzame opwek
Eind 2022 heeft de gemeenteraad via een motie
We besparen niet alleen energie, we gaan ook een deel
gevraagd om een meerjarig programmaplan
van onze energiebehoefte lokaal, duurzaam opwekken.
gericht op energiebesparing en het beperken van
Daarom maken we vaart met onze plannen voor
energie-armoede. Dit programma wordt op dit
windmolens in het gebied A73/Maaslijn. En in de Peel
moment nog opgesteld. Het is de bedoeling dat
werken we hard aan de realisatie van zonneweides. Dat
de raad dit programma in juli 2023 behandelt. De
doen we in samenspraak met buurgemeenten en de
uitvoering loopt van 2023 tot en met 2026. Met dit
provincie. Hoewel de voortgang deels afhankelijk is van
langjarige Programma Energiebesparing bieden
bredere ontwikkelingen (landbouw, natuur, water) en de
we woningeigenaren, huurders, verenigingen en
beschikbaarheid van netcapaciteit, willen we concrete
ondernemers een breed ondersteuningspakket.
stappen voorwaarts maken.
We stimuleren partijen om werk te maken van energiebesparing. Zo dragen we met het programma
Koersvastheid in ons handelen en heldere besluiten
Energiebesparing bij aan doelen op het gebied van
zijn bij deze plannen essentieel. Tegengestelde
klimaatadaptatie en beschermen we inwoners tegen de
belangen zijn aan de orde van de dag en soms krijgen
gevolgen van stijgende energieprijzen.
we te maken met weerstand. Dit vraagt om een open, eerlijke en transparantie manier van handelen en
Focus van het programma ligt op inwoners met
communiceren. Daarnaast vinden we het belangrijk
slecht geïsoleerde woningen en lagere inkomens.
dat als er hinder, overlast of verminderde beleving
Daarnaast is onze aanpak erop gericht dat inwoners
van woonplezier ontstaat door deze plannen, we als
die de besparingsmaatregelen zelf kunnen betalen
gemeente compenserende maatregelen kunnen nemen.
(bijvoorbeeld uit dalende energiekosten) maximaal
Dit kan door naast de aanjaagfunctie, als gemeente
ontzorgd worden (technisch, administratief en
actiever in energieprojecten te participeren. Zoals bij het
juridisch). Tegenover de uitgaven voor het Programma
Windproject ‘A73-Maaslijn’. Door deel te nemen kunnen
Energiebesparing staan voor een deel inkomsten van
omwonenden en ondernemers meer profiteren van
het rijk die nog moeten komen. Er is op dit moment
toekomstige opbrengsten.
nog te weinig zicht op de hoogte van deze inkomsten en het jaar van uitkering. 17
Vanaf 2023 krijgen gemeenten structureel extra geld
met andere opgaven duidelijk is, wordt een nieuw
voor het uitvoeren van nieuwe taken uit het landelijke
Uitvoeringsprogramma Duurzaamheid opgesteld voor
Klimaatakkoord. De taken zijn verdeeld over de
de periode 2023-2026. In 2024 gaan we verder met de
thema’s gebouwde omgeving, mobiliteit, industrie,
uitvoering hiervan.
landbouw, opwek van elektriciteit, ondersteunende en overkoepelende taken. We krijgen nog niet genoeg geld
Regionale Energiestrategie (RES):
om álle gemeentelijke taken uit het Klimaatakkoord te
nieuwe organisatie vanaf 2024
kunnen oppakken, maar we versnellen hiermee wel de
Begin 2024 gaat de nieuwe organisatie van de RES
eerdergenoemde plannen in het gebied A73/Maaslijn
(Regionale Energie Strategie) van start. Hiervoor
en de Peel.
wordt een centrumgemeenteregeling uitgewerkt, met
“We besparen niet alleen energie, we gaan ook een deel van onze energiebehoefte lokaal, duurzaam opwekken”
Venlo als centrum. Het doel is dat met deze nieuwe organisatie de samenwerking in de regio verbetert en we meer profiteren van regionale kennisdeling en belangenbehartiging. De RES vraagt hiervoor van elke gemeente een financiële bijdrage. Die wordt gedekt uit de Klimaatgelden.
Ontwikkeling Programma Duurzaamheid
Gemeentelijk rioleringsplan
inclusief nieuw uitvoeringsprogramma
In 2023 wordt het Kostendekkingsplan van het GRP
In 2020 is het gemeentelijk duurzaamheidsbeleid
geactualiseerd. Daarnaast treffen we voorbereidingen
#WijGaanGroen vastgesteld. Het uitvoerings-
om de grondslag van de rioolheffing gedeeltelijk
programma daarvan liep eind 2022 af. In 2023 is
te verleggen naar waterverbruik. Dit doet meer
Duurzaamheid aangewezen als een apart programma
recht aan het principe van ‘de vervuiler betaalt’.
binnen het opgavegericht werken. De reikwijdte van het
Als de raad hiermee instemt, treden de nieuwe
nieuwe programma duurzaamheid is op dit moment
heffingssystematiek en gewijzigde tariefstelling op 1
(april 2023) nog niet bepaald. Nadat de afbakening
januari 2024 in werking.
18
Afval We gaan door met het verder optimaliseren van ons
Concrete kaders voor de (meerjaren)begroting 2024 -2027
afvalbeleid, met nadruk op inzamelen en verwerken. We blijven participeren in de Limburg brede samenwerking
1.
We ondersteunen woningeigenaren, huurders,
gericht op een grootschalige aanbesteding en
verenigingen en ondernemers om energie
een zo duurzaam mogelijke afvalverwerking. We
te besparen met een breed en meerjarig
onderzoeken de voor- en nadelen voor een publiek georganiseerde inzameling van afval in samenwerking met buurgemeenten.
Programma Energiebesparing. 2.
We zorgen dat we 30% van onze energiebehoefte lokaal duurzaam opwekken. We zijn bereid om daarbij ook zelf te investeren
Milieubeleid
om te borgen dat we de opbrengsten van
We leveren in het derde kwartaal van 2023 een
energieopwekking inzetten voor de inwoners
ambitieus Uitvoeringsplan Schone Lucht op om de
en de omgeving van energieprojecten.
ambities uit het Schone Luchtakkkoord te realiseren. Focus ligt op emissiereducties uit met name fijnstof van industrie, mobiliteit, houtstook en landbouw/ veehouderij. We zorgen daarbij voor synergie met de aanpak van geuroverlast en nemen resultaatgerichte maatregelen.
19
2.5 Een toekomstbestendige en innovatieve economie 1. Vitale kernen
2. Een sterke sociale basis
3. Een natuurlijk vitaal en landelijk gebied
4. Duurzaam Horst aan de Maas
5. Een toekomstbestendige en innovatieve economie
6. (Arbeids)migratie en integratie
7. Een gezonde, duurzame en ondernemende gemeentelijke organisatie
20
2.5 Een toekomstbestendige en innovatieve economie
Agrarische sector We willen een innovatieve en toekomstbestendige landbouwregio zijn. Dit vraagt om een forse transitie: van ‘platte’ uitbreiding naar innovatie, verdere mechanisatie, robotisering en kennisvergroting. Stimuleringsmiddelen zijn nodig om de diverse landbouwsectoren te helpen deze omslag te maken. Bijvoorbeeld om energieverbruik in de glastuinbouw te verlagen, om nieuwe oogsttechnieken te introduceren waardoor minder arbeidskrachten nodig zijn, om te transformeren naar meer klimaatbestendige en biocirculaire gewassen of om precisielandbouw verder te implementeren.
Bedrijventerreinen We streven de komende jaren naar een revitalisatie van bedrijventerreinen, waaronder Hoogveld Oost en Berghem. We werken aan moderne bedrijventerreinen die klimaatadaptief zijn ingericht en bieden aanwezige bedrijven alle mogelijkheden om te verduurzamen. Om dit te bewerkstelligen, is mobiliteit van bedrijven een vereiste: pas als bedrijven gaan verhuizen, ontstaat letterlijk en figuurlijk ruimte om te revitaliseren. We richten hiervoor een revolverend fonds in waaruit we aankopen en te nemen maatregelen bekostigen. Uiteindelijk worden de aankopen gesaneerd, weer teruggeleverd en kunnen de opbrengsten weer terugvloeien. Nieuwe ruimte voor bedrijvigheid in Horst aan de Maas is slechts beperkt beschikbaar. Uit gesprekken met bestaande bedrijven blijkt dat deze ondernemers nog een uitbreidingsbehoefte hebben voor 10 tot 15 hectare. Een deel daarvan kan mogelijk landen op een nog te ontwikkelen Klaver 7. Óf en hoe we gaan ontwikkelen, is echter nog niet zeker. We proberen nog dit jaar een scenariokeuze voor te leggen aan de raad.
21
Daarnaast kijken we of er – naast revitalisering –
Weisterbeek staat, de mogelijkheid om hier een
nog andere mogelijkheden zijn voor uitbreiding door
aantrekkelijk en klimaatrobuust openbaar gebied te
bestaande ondernemers. Belangrijke voorwaarde voor
realiseren. Ook anticiperen we op de uitkomst van de
uitbreiding is beschikbaarheid van arbeidskrachten. Als
detailhandelsvisie die nu onderhanden is.
gemeente hebben we echter geen instrumenten om hierop te sturen.
Vrijetijdseconomie De vrijetijdseconomie wordt een steeds belangrijkere
Centrumontwikkeling
sector in onze gemeente. Niet alleen toeristen, maar
We willen aantrekkelijke centra houden. Leidraad
ook inwoners genieten van al het moois dat Horst
daarbij zijn de eerder door de raad vastgestelde
aan de Maas te bieden heeft. Ook de komende jaren
centrumvisies. Dit betekent dat we de komende
versterken we deze sector door middelen die we
jaren extra investeren in de centra van Sevenum
reserveren via de toeristenbelasting te herinvesteren.
en Horst waar bijvoorbeeld ‘de Greune Droad’ nog
Behoud van de leefomgeving blijft een aandachtspunt.
niet af is. Daarnaast ontstaat door het verlengen
Hierbij zoeken we ook aansluiting bij cultuurhistorie
van het centrum naar het gebied waar nu de
en erfgoed.
Concrete kaders voor de (meerjaren)begroting 2024 -2027 1. 2.
We richten een revolverend fonds in dat de
3.
We reserveren bij de begroting 2024 budget voor
revitalisatie van bedrijventerreinen mogelijk maakt.
nieuwe Regio Deals zodat we voorbereid zijn om
We nemen in de (meerjaren)begroting financiële
deel te nemen.
ruimte op voor extra investeringen in het centrum van Sevenum en Horst.
4.
5.
Om de landbouwtransitie in de diverse sectoren te bevorderen, reserveren we stimuleringsmiddelen.
6.
We blijven de middelen die we reserveren via de
We investeren in de regionale samenwerking om
eerdere verhoging van de toeristenbelasting ook
de opgaven die op ons afkomen samen te
de komende jaren inzetten om de sector
kunnen dragen.
te versterken. 22
2.6 (Arbeids)migratie en integratie 1. Vitale kernen
2. Een sterke sociale basis
3. Een natuurlijk vitaal en landelijk gebied
4. Duurzaam Horst aan de Maas
5. Een toekomstbestendige en innovatieve economie
6. (Arbeids)migratie en integratie
7. Een gezonde, duurzame en ondernemende gemeentelijke organisatie
23
2.6 (Arbeids)migratie en integratie
Inwoners die onlangs hun land verlaten hebben, moeten in onze gemeente goed kunnen integreren. We willen deze nieuwkomers en de inwoners van onze gemeente ondersteunen om samen – als nieuwe buren – met elkaar op te trekken.
Arbeidsmigranten
Statushouders
We bekijken het onderwerp arbeidsmigranten vanuit
We huisvesten statushouders en zorgen ervoor dat
verschillende invalshoeken:
deze zo goed mogelijk integreren en participeren in
• Sociale integratie: we vinden het belangrijk dat
onze samenleving. Het liefst via werk. Dat doen we
arbeidsmigranten volwaardig mee (kunnen) doen in
onder andere door het uitvoeren van de nieuwe Wet
onze gemeente.
Inburgering.
• Ruimtelijke ontwikkeling met draagvlak: we
•
vinden het belangrijk dat arbeidsmigranten op een
In het inburgeringsprogramma is aandacht voor taal,
fatsoenlijke manier worden gehuisvest.
het ontwikkelen van werknemersvaardigheden en
Economie: we zien dat de arbeidsmigranten nodig
de oriëntatie op werk. Ook andere maatschappelijke
zijn voor onze economie, maar wel in balans met de
onderwerpen die te maken hebben met de
draagkracht van de gemeente en de regio.
Nederlandse samenleving, passeren de revue.
Dat vraagt iets van ons als gemeente én van
Maatschappelijke begeleiding is onderdeel van de
werkgevers en huisvesters. Daar sturen we op. We
inburgering. Dit leidt tot een grotere zelfredzaamheid,
versterken de basis. Dit doen we door:
statushouders bouwen direct een sociaal netwerk
•
meer grip te krijgen op de aantallen mensen
in de eigen woonomgeving en er is aandacht voor
die hier werken en wonen en investeren in de
toeleiding naar vrijwilligerswerk en een betaalde baan.
registratie van arbeidsmigranten; •
vergunningen op orde te krijgen;
De hoge taakstelling die we als gemeente krijgen
•
ericht te handhaven op plekken waar we de
voor het huisvesten van statushouders kan een
ongewenste effecten van huisvesting zien.
risico vormen voor de doelen die we nastreven ten 24
aanzien van inburgering. Zeker als de capaciteit van onze consulenten Werk en Inkomen onvoldoende
Concrete kaders voor de (meerjaren)begroting 2024 -2027
meegroeit met de toename van nieuwkomers. 1.
Nieuwe inwoners die zich hier vestigen doen
Tijdelijke voorziening
mee. We werken vanaf dag één aan taal,
Een toename van asielzoekers komt onvermijdelijk
onderwijs, werk en ontmoeten. We investeren
op ons af. We kijken daarom bij de uitwerking van
in een infrastructuur waarin ook ondernemers
de motie ‘opvolging noodopvang’ naar kansen die
en huisvesters hun
juist voor de langere termijn een oplossing kunnen
verantwoordelijkheid nemen.
bieden.
2.
We zorgen voor voldoende budgetten om de regierol als gemeente te kunnen blijven nemen.
In 2023 willen we een tijdelijke voorziening
Zowel voor arbeidsmigranten die zich hier
voor statushouders en kansrijke asielzoekers
vestigen als voor statushouders.
realiseren. We creëren hiermee een tussenstap voor
3.
We zijn bereid pilots op te pakken waarin
nieuwkomers. Ze verhuizen van een AZC naar deze
het veranderen van onmogelijkheden van de
tijdelijke huisvesting en stromen daarna door naar
huidige wetgeving worden aangetoond of
definitieve huisvesting in de regio. We willen dat
onderzocht. Denk daarbij aan regelgeving die
nieuwkomers direct aan het werk gaan, de taal leren
werk moeilijk of onmogelijk maken.
en meedoen in de gemeenschap. Door onze verantwoordelijkheid te nemen, werken we
4.
We zorgen ervoor dat een tijdelijke voorziening maximaal bijdraagt aan inburgering.
gelijktijdig aan een verlaging van onze taakstelling statushouders.
25
2.7 Een gezonde, duurzame en ondernemende gemeentelijke organisatie 1. Vitale kernen
2. Een sterke sociale basis
3. Een natuurlijk vitaal en landelijk gebied
4. Duurzaam Horst aan de Maas
5. Een toekomstbestendige en innovatieve economie
6. (Arbeids)migratie en integratie
7. Een gezonde, duurzame en ondernemende gemeentelijke organisatie
26
2.7 Een gezonde, duurzame en
ondernemende gemeentelijke organisatie
Inwoners, ondernemers en verenigingen kunnen rekenen op kwalitatief uitstekende dienstverlening: inhoudelijk correct, op tijd, digitaal, maar ook met persoonlijke aandacht en transparant. Ook kunnen ze rekenen op een eigentijdse, wendbare organisatie die vooruitziet op trends en ontwikkelingen en hiernaar handelt. Daarnaast voeren we onze wettelijke taken effectief en efficiënt uit.
Investeren in de organisatie en medewerkers Uitstekende dienstverlening vraagt om een organisatie die dat ook kan leveren. Een organisatie waarin blijven leren vanzelfsprekend is. Denk aan leren om dienstverlening te verbeteren, maar bovenal ook aan de ontwikkeling van medewerkers. We maken serieus werk van talentontwikkeling: •
We versterken de komende jaren volop de vaardigheden en kwaliteiten van medewerkers. We vergroten het ontwikkelaanbod voor onze medewerkers zodat we kwalitatieve dienstverlening kunnen blijven leveren. Ontwikkelmogelijkheden helpen ons bovendien om bestaande medewerkers te blijven binden en boeien; essentieel in een krappe arbeidsmarkt.
•
We investeren in onze ‘goede’ naam als werkgever door meer zichtbaar te zijn op de arbeidsmarkt en interessant te worden voor nieuwe medewerkers.
De gemeentelijke organisatie gaat opgavegericht werken. Opgaven waar we voor staan en die nog op ons afkomen, zijn vaak complex en domein- of zelfs organisatie-overstijgend. Dat vraagt om een andere manier van organiseren en een andere manier van werken. 27
•
•
We werken in toenemende mate samen met
We zien kansen en uitdagingen op het gebied van
inwoners, ondernemers en
digitalisering.
(maatschappelijke) partners.
•
en oplossen van maatschappelijke vraagstukken
soms zijn we sturend of zelfs controlerend, steeds
en het optimaliseren van dienstverlening.
vaker zijn we ‘slechts’ een van de betrokken partijen
•
Datagedreven werken helpt ons bij het analyseren
Onze rol in die netwerken verschilt per situatie: •
Er komt een groot aantal nieuwe, wettelijke
of staan we op afstand en ondersteunen we alleen
taken op ons af met een grote impact op digitale
als het nodig is. Werken als een meervoudige
systemen en vaardigheden. Denk aan de invoering
overheid vraagt om transparantie en duidelijkheid.
van de omgevingswet, de Wet Open Overheid
En daarmee om specifieke vaardigheden van
(WOO), de Wet Modernisering Elektronisch
medewerkers (zie ook talentontwikkeling).
Bestuurlijk Verkeer (WMEBV) en de
We wijzigen (deels) de organisatiestructuur,
nieuwe Archiefwet.
passend bij programmatisch/opgavegericht
•
Risico’s op het gebied van cyber security nemen
werken. De nieuwe structuur draagt bij aan
toe. Hiervoor is het noodzakelijk dat we heldere,
efficiënte en effectieve processen en werkwijzen
duidelijke processen ontwerpen en bestaande
die bijdragen aan een integraal inzicht op capaciteit
processen herzien/verbeteren; dat we de kennis
en ambitie om zo scherper te kunnen adviseren,
en vaardigheden van medewerkers op dit vlak
prioriteren, en plannen.
verbeteren; dat we beschikken over up-to-date hard- en software.
Investeren in dienstverlening, bereikbaarheid en digitalisering
Deze ontwikkelingen vragen om forse investeringen.
We zetten stappen om onze fysieke, telefonische
De ontwikkeling van systemen en programma’s gaat
en digitale bereikbaarheid te verbeteren. We werken
razendsnel, waardoor apparatuur en programma’s
aan heldere en zo eenvoudig mogelijke processen en
geüpgraded en/of vervangen moeten worden. Prijzen
procedures. We richten self service in voor inwoners
voor apparatuur en programmatuur zijn de afgelopen
die zelf hun zaken kunnen regelen. Inwoners die minder
jaren zeer fors gestegen. Deze investeringen drukken
digitaal-vaardig zijn, nemen we goed mee in deze
op de begroting van 2024 en verder. De samenwerking
verandering. En we stellen informatie op een veilige en
met de gemeente Venray – onder andere op het gebied
betrouwbare manier ter beschikking.
van ICT - helpt ons om kosten beheersbaar te houden. 28
Investeren in samenwerken
Financiële ontwikkelingen
De complexiteit van gemeentelijke taken neemt toe.
Het rijk wil dat de gemeenten steeds meer taken
Dit leidt – zoals hierboven al toegelicht – tot hogere
uitvoert als vertaling van het rijksbeleid. Daar willen we
kosten. Als gemeente staan we niet alleen. Zoals de
als gemeente ook volop onze bijdrage aan leveren.
organisatieontwikkeling beoogt, schitteren we door
Tegelijkertijd zien we een aantal financiële
samen te werken. Samenwerking tussen overheden
onduidelijkheden en risico’s:
(en andere partners) kan een oplossing bieden voor
•
Vorig jaar is de zogenaamde herijking van het
een verbeterde efficiency, kwaliteitsborging en het
gemeentefonds doorgevoerd na een jarenlange
verminderen van kwetsbaarheden. Dat is
voorbereiding. Deze herijking is/was bedoeld
inmiddels bewezen.
om de bedragen van de Algemene Uitkering evenwichtiger over alle gemeenten te verdelen
“Samenwerken betekent samen de schouders zetten onder grote vraagstukken.” We doen dit al enkele jaren met onder andere de
door goed naar het uitgavenpatroon bij de gemeenten te kijken. Voor onze gemeente had dat een positief effect. Een tussentijdse evaluatie van de herijking is voorzien in 2025. Welke gevolgen dit heeft, is onduidelijk. •
Bij de herziening van de verdeling van het
gemeente Venray op het gebied van bedrijfsvoering.
Gemeentefonds is het zogenaamde ‘trap op
De opgeleverde evaluatie laat zien dat veel is bereikt en
– trap af’ principe losgelaten. Gevolg is dat
dat er nog veel kansen liggen. Samenwerken betekent
gemeenten met ingang van 2026 globaal 3 miljard
samen de schouders zetten onder grote vraagstukken
euro structureel minder ontvangen. Daardoor
zoals de digitale transformatie van de organisatie of de
ontstond het zogenaamde ‘ravijnjaar’. De beloofde
uitvoering van de Wet Open Overheid.
structurele oplossing is er nog steeds niet. Financieel solide beleid voeren, in combinatie met
Het optimaal laten renderen van een samenwerking
een meerjarige visie op uitvoeringstaken is voor
vraagt om investeringen in tijd, aandacht en middelen.
gemeenten dan ook nog steeds moeilijk.
Dit geldt voor de samenwerking met Venray, alsook voor onze rol in regionale samenwerkingsverbanden. 29
•
•
Concrete kaders voor de (meerjaren)begroting 2024 -2027
Het loslaten van het ‘trap op - trap af’
De opgaven in het hoofdlijnenakkoord en het
principe zou samengaan met een forse
collegeprogramma, in combinatie met onzekerheden
uitbreiding van de belastingmogelijkheden
zoals de algemene uitkering, ontwikkelingen in
voor de gemeenten. De discussie hierover,
de energieprijzen en de opvang van vluchtelingen
gepaard met diverse voorwaarden die
en asielzoekers, vragen om een gezond meerjarig
te verbeteren, investeren we in goed
gemeenten stellen, loopt al lang en er is
financieel beleid. We doen al veel. We zien ook dat
werkgeverschap, de kennis en vaardigheden
geen enkel signaal dat er op korte termijn
we met de personele bezetting het werk net (niet)
van onze medewerkers en onze processen
oplossingsrichtingen in zicht zijn.
aankunnen. In combinatie met de grote ambities,
en systemen.
Voor duurzaamheid begint er langzaamaan
wordt het een uitdaging om eind 2023 een meerjarig
(iets) meer duidelijkheid te komen over de
sluitende begroting 2024 aan de raad voor te leggen.
1.
2.
Om de dienstverlening en bereikbaarheid
We waarborgen de privacy en informatieveiligheid van onze inwoners door te
middelen. Het structureel karakter ervan
investeren in veilige en zo veel mogelijk hack-
(veelal nu voor 3 jaar aangekondigd) is nog
Handhaving
een aandachtspunt.
Als ruimte schaars is en er moeilijke keuzes
proof systemen. 3.
We nemen passende maatregelen om
gemaakt moeten worden, is handhaving op milieu en
uitvoering te geven aan nieuwe wettelijke
Op financieel vlak zijn er diverse ontwikkelingen
ruimtelijke ordening het sluitstuk van beleid en een
taken zoals de WOO en de Wet Modernisering
waarbij de rijksoverheid onduidelijk is en
randvoorwaarde voor een betrouwbare overheid. We
Elektronisch Bestuurlijk Verkeer.
blijft welke kant het uitgaat. Wij hopen dat de
continueren onze aanpak en werken achterstanden
meicirculaire meer helderheid bevat over de
weg. We versterken onze teams en ondernemen actie
de kwaliteit, privacy en veiligheid van onze
structureel te ontvangen bedragen met ruimte
op basis van beleidsmatige prioriteiten. Ook versterken
dienstverlening te verbeteren en de kosten voor
voor (eigen) nieuw beleid. Een belangrijk deel
we de Regionale Uitvoeringsdienst Limburg-Noord
noodzakelijke investeringen te spreiden.
van de uitkering is immers nodig voor de sterk
naar een échte regionale Omgevingsdienst die alle
gestegen loon- en prijsstijgingen. De uitkomsten
wettelijke milieutaken adequaat kan uitvoeren. We
als het sluitstuk van beleid. Daartoe versterken
van de meicirculaire nemen we mee in de
hebben regionaal een forse achterstand in te lopen.
we het team toezicht en handhaving en de
begroting 2024 en verder.
4.
5.
We blijven investeren in samenwerking om
We versterken het toezicht en de handhaving
regionale omgevingsdienst.
30
3. Begrotingsbeleid
De kaders en uitgangspunten in deze Kaderbrief worden toegepast op de begroting 2024 en de meerjarenbegroting 2025-2027. Hieronder hebben we de uitgangspunten samengevat.
3.1 Stabiel financieel begrotingsbeleid Ons college staat voor een begroting die structureel in evenwicht is. Dit betekent dat structurele lasten gedekt moeten worden door structurele baten en dat de incidentele lasten gedekt moeten worden door incidentele of structurele baten. Om dit evenwicht te waarborgen hanteren wij de volgende begrotingsregels: •
We hanteren een structureel sluitende begroting voor het begrotingsjaar 2024 en 2025.
•
De jaren 2026 en 2027 van de meerjarenraming hoeven niet per se structureel sluitend te zijn. Op basis van de meest actuele informatie zien we in 2026 en 2027 een forse terugval aan te ontvangen rijksmiddelen Ten opzichte van 2025). Dit betekent dat 2026 en 2027 alleen structureel sluitend gemaakt kunnen worden door het downsizen van ambities of het opstellen van ombuigingen. De komende tijd vinden er op landelijk niveau nog veelvuldig gesprekken plaats over de structurele financiering van gemeenten door het Rijk vanaf 2026. Gelet op deze financiële onzekerheid vinden wij het nog te vroeg om nu onze ambities naar beneden bij te stellen of nu al fors te gaan ombuigen om de jaren 2026 en 2027 sluitend te krijgen. We gaan ervan uit dat bij de begroting 2025 er meer duidelijkheid is vanuit het rijk en er dan voldoende tijd is hierop te anticiperen.
31
3.2 Gemeentelijke belastingen •
•
•
Bij de OZB, toeristenbelasting, legestarieven en
geen krediet is verleend, indexeren we op basis
overige heffingen corrigeren we de tarieven met
van de prijsindex bouwkosten van het CBS en
het percentage loon- en prijsontwikkeling uit de
Bouwkosten kompas. Investeringen waarvoor
meicirculaire 2023 algemene
reeds een krediet is verleend, indexeren we
uitkering gemeentefonds.
alleen als daar een specifiek raadsbesluit aan ten
Aanvullend hieraan verhogen we het OZBtarief voor niet-woningen naar het Limburgs
grondslag ligt. •
aan op basis van het prijsindexcijfer materiële
dat noodzakelijk is om daarmee te voldoen aan
overheidsconsumptie uit de meicirculaire 2023
die in de kadernota 2023 genoemd is: 550 duizend
•
We passen huurtarieven met ingang van 2024
gemiddelde en de vermakelijkhedenretributie als de ‘financiële dekkingsopgave collegeprogramma’
•
Toekomstige investeringen waarvoor nog
van het gemeentefonds. •
We indexeren de lonen met het percentage
euro in 2024 en vanaf 2025 950 duizend
loonindex zoals genoemd in de meicirculaire 2023
euro structureel.
algemene uitkering gemeentefonds.
Kostendekkendheid is bij de rioolheffing en
•
Exploitatie- en stimuleringssubsidies worden niet
afvalstoffenheffing het uitgangspunt.
geïndexeerd. Budgetsubsidies worden voor 2024
We differentiëren in de rioolheffing per 1 januari
geïndexeerd op basis van het percentage loon-
2024 tussen een eigenaarsheffing (vast bedrag) en
prijsontwikkeling uit de meicirculaire 2023 van het
een gebruikersheffing gebaseerd op waterverbruik.
gemeentefonds. Daarbij geldt de loonindex op het loongevoelige deel van de subsidie en de prijsindex
3.3 Indexering gemeentelijke budgetten,
op het prijsgevoelige deel van de subsidie.
investeringen, huren, subsidies en lonen •
We indexeren budgetten, investeringen en subsidies niet standaard.
•
Budgetten die bedoeld zijn om aan contractuele verplichtingen te voldoen, stellen we waar nodig bij op basis van de contractafspraken.
32
3.4 Eigen vermogen en weerstandsvermogen •
We houden een ‘Algemene reserve basis’ aan die qua omvang past bij de geïnventariseerde risico’s.
•
Bij de begroting 2023 en de jaarrekening 2022 hebben we onze algemene reserve/eigen vermogen versterkt. Zo is er bij de begroting 2023 voor het jaar 2024 een storting van €3,5 mln. en voor 2025 van € 5 mln. in de algemene reserve begroot. Mocht het nodig zijn, dan heroverwegen we bij het opstellen van de begroting 2024 deze begrote stortingen. Hierbij zorgen we ervoor dat onze solvabiliteit (verhouding eigen vermogen/totale vermogen) niet onder de door de gemeenteraad vastgestelde 28% komt.
•
Claims op de algemene reserve houden we apart inzichtelijk in de daarvoor bestemde ‘Algemene reserve onderhanden’.
•
We beperken het vormen van afzonderlijke bestemmingsreserves.
33