01a rv Begroting 2024

Raadsvoorstel stuknummer: 23.0005321

Raadsvoorstel onderwerp

RV – meerjarenbegroting 2024-2027

datum raad

7 november 2023

portefeuillehouder

E. Joosten

bladnummer 2023.078

clustermanager

P. van Hoof

agendapunt

behandeld door

1

Voorstel 1. De meerjarenbegroting 2024-2027, inclusief bijlagen, vast te stellen. Van kaderbrief naar begroting Bij de kaderbrief 2024 hebben we al geschetst dat we de planning & control(documenten) anders vorm willen geven. We willen de gemeenteraad faciliteren in het versterken van de kaderstellende functie. Daartoe is de kaderbrief 2024 ook anders vorm gegeven dan de eerdere kaderbrieven. De gemeenteraad heeft zich uitgesproken over de kaderbrief 2024. Het college heeft nu in de begroting 2024 de kaders en wensen van de raad vertaald. Tevens hebben we gekozen voor een nieuwe opzet van de begroting. We kiezen dit jaar voor een nieuwe insteek waarmee wij beogen dat de gemeenteraad beter in staat is om de hoofdlijn te volgen en daarop te sturen. De ‘uitgebreide’ begroting met daarin alle programma’s, paragrafen en bijlagen zoals het BBV (Besluit Begroting en Verantwoording Gemeenten en Provincies) die voorschrijft is voortaan een bijlage bij de meerjarenbegroting 2024-2027. De meerjarenbegroting 2024-2027 bevat op hoofdlijnen doelen, kaders, richtlijnen en prioriteiten voor de komende jaren. En is een verdere inkleuring van de kaderbrief 2024 die op 11 juli jongstleden door de gemeenteraad is vastgesteld.

Algemeen "We werken samen aan de voorwaarden voor gelukkige en gezonde inwoners, nu en in de toekomst." Deze ambitie van het college is het fundament onder voorliggende meerjarenbegroting. Een begroting die gestoeld is op drie pijlers: uitvoering, kwaliteitsverbetering en ambitie. Uitvoering De komende jaren staan in het teken van impact maken buiten. Plannen komen tot uitvoering zoals het Masterplan wonen, het aanplanten van meer groen, we worden gezonder en duurzamer, het verbeteren van de kwaliteit van wegen en de verkeersveiligheid en inwoners krijgen sneller de juiste ondersteuning die meer gericht is op preventie/voorkomen dan op zorg. En dat zijn maar een paar voorbeelden. Kwaliteitsverbetering De kwaliteit van onze dienstverlening gaan we verbeteren. We investeren in de vaardigheden van medewerkers, in techniek en veilige systemen. Voor inwoners wordt het makkelijker om live en digitaal contact te hebben met de gemeente. Ook verbeteren we onze processen waardoor inwoners en ondernemers sneller het juiste antwoord krijgen.

Bezoekadres: Wilhelminaplein 6, Horst

Postbus 6005 / 5960 AA Horst

T 077 – 477 97 77

F 077 – 477 97 50

Pag. 2 van 5

vervolg raadsvoorstel

Ambitie In het Hoofdlijnenakkoord en het Collegeprogramma zijn duidelijke ambities geformuleerd. We willen grote stappen maken op het gebied van wonen, duurzaamheid en klimaat; we willen ons sociale domein transformeren waardoor de zorg toegankelijk en betaalbaar blijft; we zetten ons in voor een gezonde en florerende lokale economie. Deze begroting laat dat zien. Uitdagende tijden Naast uitvoering, kwaliteitsverbetering en ambitie, roept deze begroting ook op tot realisme. • Net als ieder huishouden, merken we ook als gemeente de gevolgen van loon- en prijsstijgingen. Hierop is op verschillende plekken in deze begroting geanticipeerd. Maar dit blijven onzekere factoren. • Ook de gemeentelijke organisatie ervaart de impact van de krapte op de arbeidsmarkt. Zeker in specifieke beroepsgroepen is het invullen van vacatures een enorme uitdaging. • We krijgen als gemeente steeds meer (wettelijke) taken vanuit het Rijk. Taken waarvan de impact nog niet altijd helder is. • Er is nog steeds veel onduidelijkheid over financiële middelen die het Rijk vanaf 2026 uitkeert aan gemeenten voor het uitvoeren van wettelijke taken. De gesprekken over ‘hoe verder vanaf het ravijnjaar’ zijn nog in volle gang. Ambitie is goed en zit dan ook in het DNA van onze gemeente, maar dan wel in balans met uitvoering. Realisme is en blijft dus nodig.

Beoogd resultaat We willen onze ambities realiseren in combinatie met een gezond financieel perspectief en een structureel sluitende (meerjaren)begroting. De aangeboden begroting 2024-2027 is structureel sluitend in de eerste twee jaren en we kunnen dus starten met het realiseren van diverse ambities binnen de begroting. De jaren 2026 en 2027 zijn vooralsnog niet sluitend: niet structureel en ook niet in totaliteit. Dit is het gevolg van het ‘ravijnjaar’ dat op ons afkomt en waar het kabinet maar geen duidelijkheid over verschaft. Een niet sluitende begroting in 2026 en 2027 is in overeenstemming met het advies van de VNG om voor 2026 en 2027 te laten zien wat de gevolgen zijn van de voorstellen van het Rijk. Met het vallen van het kabinet en de aankomende verkiezen eind november komt hier naar verwachting niet eerder dan in 2024 duidelijkheid over. Argumenten 1.1 Met het vaststellen van de begroting 2024-2027 worden de in de begroting en meerjarenraming opgenomen budgetbijstellingen in de programma’s vastgesteld. De kaderbrief 2024, aangevuld met de uitgesproken kaders en wensen van de gemeenteraad, is de basis voor deze begroting. Cijfermatig is deze aangevuld met onder andere actuele en autonome ontwikkelingen, financiële ontwikkelingen en onzekerheden, ontwikkelingen in het gemeentefonds en raadsbesluiten in de tussenliggende periode.

Het cijfermatige verloop en een specificatie van de verschillende categorieën van mutaties is kort samengevat in de “Financiële samenvatting” op pagina 7 t/m 9 van de BBV begroting. In de verschillende programma’s wordt een toelichting op de mutaties gegeven. Sommige onderwerpen hebben betrekking op meerdere programma’s en komen dan ook meerdere keren terug.

Bezoekadres: Wilhelminaplein 6, Horst

Postbus 6005 / 5960 AA Horst

T 077 – 477 97 77

F 077 – 477 97 50

Pag. 3 van 5

vervolg raadsvoorstel

1.2 Met het vaststellen van de begroting 2024-2027 worden ook de in de begroting en meerjarenraming opgenomen bijstelling van reservemutaties en voorzieningen vastgesteld en wordt er financiële ruimte gereserveerd voor investeringen. Met het vaststellen van de begroting 2024-2027 stelt de gemeenteraad deze mutaties in de reserves en voorzieningen vast. Ook wordt er financiële ruimte gereserveerd voor investeringen, zoals die genoemd worden op bladzijde 161-164 van de BBV begroting. Zodra de gewenste invulling van een investeringsplan bekend is, zal aan de raad middels een afzonderlijk raadsvoorstel een kredietaanvraag worden voorgelegd. Voor een overzicht van de mutaties in de reserves verwijzen wij u naar bladzijde 159 van de BBV begroting. 1.3 De voorgestelde keuzes in de begroting 2024-2027 zijn over de verschillende domeinen bezien in evenwicht. Een evenwichtige begroting waarbij er middelen beschikbaar komen voor zowel het ruimtelijk als het sociaal domein maar ook voor de verbetering van onze dienstverlening. In een verhouding die passend is bij de uitdagingen en ambitie van de organisatie. Op deze manier zijn we in staat om ontwikkelingen die op ons afkomen op te starten, in gang te zetten en hierop voor te sorteren. Maar wel met de kanttekening dat de structurele middelen in de jaren 2026 en 2027 er vooralsnog niet zijn.

En we bij het uitblijven van extra middelen van de rijksoverheid, het zelf genereren van extra inkomsten of vanuit het opnieuw opbouwen van de begroting 2025 (zero-based) mogelijk nog voor pijnlijke keuzes kunnen komen te staan.

Kanttekeningen 1.1 In de begroting zitten financiële onzekerheden. In de begroting hebben we op basis van de huidige inzichten een zo goed mogelijke inschatting gemaakt van de financiële effecten van een aantal ontwikkelingen en risico’s. Denk hierbij bijvoorbeeld aan de (herijking) algemene uitkering, indexering, loon- & prijsstijgingen en hogere energielasten. Tevens sorteren we voor op ontwikkelingen die op ons afkomen zoals duurzaamheid, vergroening, klimaatadaptatie, wonen, transformatie van zorg naar preventie en het verbeteren van onze dienstverlening. De ontwikkeling van het begrotingssaldo is sterk afhankelijk van hoe deze risico’s en ontwikkelingen verder vorm krijgen. We monitoren dit dan ook nauwlettend. 1.2 Versterken van het eigen vermogen verloopt minder voorspoedig dan verwacht. Met de begroting 2023 is in de jaren 2024 en 2025 gerekend met een storting in de Algemene Reserve van € 3,5 respectievelijk € 5,0 miljoen ter versterking van ons eigen vermogen. Rekening houdend met de kaders en wensen van de raad passen we de voorgenomen stortingen aan en hebben de geplande stortingen in deze begroting naar beneden bijgesteld met € 1,5 miljoen in 2024 (€ 2,0 i.p.v. € 3,5 miljoen) en € 1,0 miljoen in 2025 (€ 4,0 i.p.v. € 5,0). De gewenste solvabiliteitsnorm van minimaal 28% wordt hierdoor niet beïnvloed en nog steeds gerealiseerd.

1.3 Begroting 2024 kent nog een ombuigingsdoelstelling die in de komende jaren gerealiseerd moet worden. Als we de ingeboekte ombuigingen van € 0,6 miljoen in 2024 oplopend naar € 2,2 miljoen in 2027 (blz. 134 BBV begroting) niet realiseren dan wordt de uitdaging om tot een sluitende meerjarenbegroting te komen alleen maar groter. Want naast de genoemde ombuigingen zit er nog een extra energielasten van € 1,5 miljoen in de begroting, waarvan we gesteld hebben dat deze in 2026 volledig budgettair neutraal is doordat:

Bezoekadres: Wilhelminaplein 6, Horst

Postbus 6005 / 5960 AA Horst

T 077 – 477 97 77

F 077 – 477 97 50

Pag. 4 van 5

vervolg raadsvoorstel

-prijzen van gas en elektra weer gaan dalen in de komende jaren; -we gecompenseerd worden door de rijksoverheid; -we deze (gedeeltelijk) doorbelasten bij de gebruikers (kermissen, zwembad, rioolheffing etc.). De financiële dekkingsopgave voor het collegeprogramma van € 550.000 in 2024 oplopende naar € 950.000 structureel vanaf 2025 is met deze begroting overigens volledig gerealiseerd. 1.4 Deze begroting is gestoeld op de meicirculaire 2023. De septembercirculaire is nog niet doorgerekend. De effecten hiervan zijn pas in beeld kort voor het moment dat de begroting 2024-2027 wordt behandeld in de gemeenteraad. Het is niet uitgesloten dat die positief nieuws bevat. Enerzijds door een aanpassing aan de werkelijke inflatiecijfers. Anderzijds hopen we dat er meer duidelijkheid komt over het zogenaamde “ravijnjaar” 2026 e.v.. De kans hierop schatten we bijzonder laag in met een demissionair kabinet en verkiezingen in november. De raad wordt middels een RIB separaat geïnformeerd over de septembercirculaire en kan deze informatie meewegen bij de besluitvorming. In de begroting 2024-2027 zijn de cijfers van de septembercirculaire niet verwerkt. Financiële consequenties De financiële consequenties zijn opgenomen in de begroting 2024-2027 en op onderdelen toegelicht in dit raadsvoorstel.

Vervolgtraject / communicatie 03-okt digitale begroting online; https://horstaandemaas.begroting-2024.nl 02 t/m 06-okt voorlichtingsbijeenkomst (optioneel) 09-okt aanleveren technische vragen door raadsfracties (vóór 09.00 uur) 19-okt schriftelijke beantwoording technische vragen via Griffie 07-nov behandeling begroting 2024 in gemeenteraad Het college biedt de griffie aan een voorlichtingsbijeenkomst te organiseren in week 40, verzorgd door het team Financiën. Hierbij wordt een toelichting op de begroting gegeven voor (burger)raadsleden waarin de hoofdlijnen en belangrijkste onderdelen van de begroting uiteengezet worden.

Bezoekadres: Wilhelminaplein 6, Horst

Postbus 6005 / 5960 AA Horst

T 077 – 477 97 77

F 077 – 477 97 50

Pag. 5 van 5

vervolg raadsvoorstel

Burgemeester en wethouders van Horst aan de Maas, De burgemeester, {HAND1}

De secretaris, {HAND}

drs. R.F.I. Palmen

mr. L.M.C. Beckers

Bijlagen 1.) Meerjarenbegroting 2024-2027 2.) BBV Meerjarenbegroting 2024-2027

Bezoekadres: Wilhelminaplein 6, Horst

Postbus 6005 / 5960 AA Horst

T 077 – 477 97 77

F 077 – 477 97 50