01a rv Begroting 2023 incl. Meerjarenraming 2022-2024

Raadsvoorstel stuknummer: 22.0005537

Raadsvoorstel onderwerp

RV - Begroting 2023 inclusief meerjarenraming 2024 - 2026

datum raad

1 november 2022

portefeuillehouder

E. Joosten

bladnummer 2022.123

clustermanager

P. van Hoof

agendapunt

behandeld door

1

Voorstel 1. De begroting 2023 inclusief meerjarenraming 2024-2026 vast te stellen. Inleiding De meerjarenbegroting van Horst aan de Maas is sluitend. Het college is zich er terdege van bewust dat veel inwoners en diverse ondernemers zich in een moeilijke situatie bevinden, mede veroorzaakt door ontwikkelingen als inflatie en stijgende energiekosten. Ook de gemeente zelf ondervindt veel last van sterk stijgende energieprijzen en onduidelijkheid over de inkomsten vanuit het rijk vanaf 2026. In de begroting wordt op toekomstige kostenstijgingen geanticipeerd, al zijn er ook veel onzekerheden. Uitdagingen die spelen op zowel mondiaal als landelijk niveau kunnen Horst aan de Maas dwingen tot het maken van scherpe en pijnlijke keuzes in de toekomst. Algemeen Wij bieden een begroting aan waarin financiële ruimte is gevonden (€ 600.000 in 2023) om de lage en de lagere middeninkomens financieel te ondersteunen. Diverse voorzieningen zijn zo ook toegankelijk voor inwoners met een inkomen tot 150% van het bijstandsniveau. De stijgende energiekosten nemen we in 2023 voor eigen rekening en belasten die niet door in onze tarieven aan de gebruikers. Tenslotte hebben we de geplande investeringen kunnen indexeren voor de kostenstijgingen, hebben we het eigen vermogen kunnen versterken en realiseren zo de gewenste solvabiliteitsnorm van 28%.

Een voorziene verhoging van de OZB niet-woningen en het verhogen van het tarief vermakelijkhedenretributie voeren we niet door. Deze aanpassingen zijn uit beeld voor jaarschijf 2023, maar wel ingerekend voor de jaren 2024 en verder. De tegenwind van de afgelopen jaren, die ten tijde van de begroting 2022 leek te gaan liggen, steekt weer de kop op. Het klopt dat de Algemene Uitkering stijgt in de komende jaren. Deze stijging is tijdelijk en duurt tot en met 2025. Door het loslaten van de bestaande financieringssystematiek van gemeenten door de rijksoverheid met ingang van 2026 ontvangen we vanaf dat jaar veel minder middelen vanuit Den Haag. De effecten hiervan zijn dusdanig dat er van een ‘ravijnjaar’ wordt gesproken. De VNG wil duidelijkheid van het kabinet hoe de situatie vanaf 2026 er uit komt te zien. Ook wij hebben daar op aangedrongen. Bij de voorbereiding van deze begroting is nog geen nadere informatie beschikbaar. Daarnaast zien we dat de inflatie een grote invloed heeft op de begroting. Meer specifiek geldt dit vooral voor de energietarieven. Naast de indexering waar bij de meicirculaire al rekening mee is gehouden voor € 3,3 miljoen

Bezoekadres: Wilhelminaplein 6, Horst

Postbus 6005 / 5960 AA Horst

T 077 – 477 97 77

F 077 – 477 97 50

Pag. 2 van 5

vervolg raadsvoorstel

blijkt in de begroting nog € 0,7 miljoen extra nodig. Voor de stijgende energielasten is een extra bedrag van € 1,5 miljoen ingerekend. Met name deze twee externe factoren, die we nauwelijks kunnen beïnvloeden, zorgen ervoor dat onze begroting ook wel onder druk staat. We hebben een sluitende begroting maar met een flinke uitdaging die we in de komende jaren moeten gaan waarmaken. Lukt ons dat niet dan zijn pijnlijke keuzes in de toekomst nog het enige alternatief. Aanleiding Op 5 juli heeft de gemeenteraad de kadernota 2023 vastgesteld. De kadernota vormt daarmee de basis voor de begroting 2023, inclusief meerjarenbegroting 2024-2026. De kadernota 2023 sloot met tekorten in de jaren 2023 en 2026 en een positief resultaat in de tussenliggende jaren. De opdracht aan het college was om een sluitende (meerjaren)begroting 2023-2026 voor te bereiden. Daarnaast is in de begroting rekening gehouden met de vier onderwerpen die de raad heeft meegegeven: -Bijstellen, uitstellen of schrappen van ambitieuze plannen en eerst afmaken waaraan begonnen is; -Onderbouwing Bidbook; -Versterking eigen vermogen en daarmee verbetering solvabiliteit. -Inzicht in de gevolgen van de inflatiecijfers voor de voorziene investeringen. Tussen de kadernota en het voorbereiden van de begroting 2023 hebben diverse ontwikkelingen plaatsgevonden waarmee rekening is gehouden.

Denk hierbij aan de besluiten van de gemeenteraad in de tussenliggende periode, diverse autonome ontwikkelingen maar ook de financiële vertaling van de meicirculaire. In dit raadsvoorstel, maar met name in de begroting zelf, worden deze kaders en actuele ontwikkelingen nader uiteengezet en toegelicht. Beoogd resultaat We willen onze ambities realiseren in combinatie met een gezond financieel vooruitzicht en een structureel sluitende meerjarenbegroting. De aangeboden begroting 2023-2026 is meerjarig structureel sluitend. De robuustheid kan in de komende jaren nog groeien door het realiseren van de in deze begroting benoemde ombuigingen en het reserveren van middelen in tijden dat dit financieel haalbaar is. Argumenten 1.1 Met het vaststellen van de begroting 2023 worden de in de begroting en meerjarenraming opgenomen budgetbijstellingen vastgesteld. De kadernota 2023 is de basis voor deze cijfers. Deze cijfers zijn vervolgens aangevuld met onder andere actuele en autonome ontwikkelingen, financiële ontwikkelingen en onzekerheden, ontwikkelingen in het gemeentefonds en raadsbesluiten in de tussenliggende periode. Het cijfermatige verloop en een specificatie van de verschillende categorieën van mutaties is kort samengevat in de “Financiële samenvatting” op pagina 9 t/m 11 van de begroting 2023. In de verschillende programma’s wordt een toelichting op de mutaties gegeven.

Sommige onderwerpen hebben betrekking op meerdere programma’s en komen dan ook meerdere keren terug.

Bezoekadres: Wilhelminaplein 6, Horst

Postbus 6005 / 5960 AA Horst

T 077 – 477 97 77

F 077 – 477 97 50

Pag. 3 van 5

vervolg raadsvoorstel

1.2 Met het vaststellen van de begroting 2023 worden ook de in de begroting en meerjarenraming opgenomen bijstelling van reservemutaties en voorzieningen vastgesteld en wordt er financiële ruimte gereserveerd voor investeringen. Met het vaststellen van de begroting 2023 stelt de gemeenteraad deze mutaties in de reserves en voorzieningen vast. Ook wordt er financiële ruimte gereserveerd voor investeringen, zoals die genoemd worden op bladzijde 166-167 van de begroting. Zodra de gewenste invulling van een investeringsplan bekend is, zal aan de raad middels een afzonderlijk raadsvoorstel een kredietaanvraag worden voorgelegd. Voor een overzicht van de mutaties in de reserves verwijzen wij u naar bladzijde 162 van de begroting. 1.3 Het kritisch screenen van de bestaande budgetten en het bijstellen van bestaande plannen is een regulier onderdeel van het begrotingsproces. Dit jaar hebben wij bijzondere aandacht gehad voor de gehanteerde indexeringen, stijgende loonkosten en stijgende energiekosten. Verder is de focus in het komende jaar, meer dan anders, komen te liggen op het oppakken en afmaken van activiteiten en projecten waarmee al begonnen is of die al op de planning staan. Hiervoor heeft de raad aandacht gevraagd. 1.4 Meer duiding geven over de inhoud van het Bidbook zit verweven in de gehele begroting.

In de verschillende programma’s wordt hier nader op ingegaan en wordt er duiding aan gegeven. In de kadernota 2023 is rekening gehouden met een dekking voor het Bidbook van € 550.000 voor jaarschijf 2023. Gezien het saldo van deze jaarschijf is het niet noodzakelijk om de voorgenomen maatregelen zoals verhoging OZB niet-woningen en verhoging van de vermakelijkhedenretributie nu al in te voeren en worden deze uitgesteld naar 2024. 1.5 Versterken van het eigen vermogen en verbeteren van de solvabiliteit. De kadernota schetste al het positieve beeld van de ontwikkeling van de Algemene Uitkering in de jaren 2024 en 2025. Dit betreft incidentele middelen die volgens de verslaggevingsvoorschriften niet ter dekking van structurele lasten ingezet kunnen worden. Vandaar dat in de kadernota het voorstel is gedaan om in totaal € 3,0 miljoen te storten in de Algemene Reserve. We hebben in de begroting een extra storting van € 5,5 miljoen verwerkt, onder het motto “als de zon schijnt moet je het dak repareren”. Hiermee wordt ons eigen vermogen aanzienlijk versterkt. Dit is overeenkomstig het verzoek van de raad en daarmee komen we op een nagestreefde solvabiliteit van 28%. 1.6 Gevolgen van de inflatie op de lopende en geplande investeringen. De raad heeft aangegeven de gevolgen van de inflatie in beeld gebracht te willen zien voor de investeringen.

Wij hebben die investeringen afzonderlijk bekeken. Afhankelijk van het soort investering is er sprake van meer of minder effect van de inflatie. In totaal gaat het om ruim € 6,4 mln. Het (vervolg)effect komt tot uitdrukking in de begroting in de vorm van hogere kapitaallasten. Dit betekent een extra kapitaallast in 2023 van € 195.000 die oploopt naar € 321.000 in 2026. Kanttekeningen 1.1 In de begroting zitten altijd financiële onzekerheden. In de begroting hebben we op basis van de huidige inzichten een zo goed mogelijke inschatting gemaakt van de financiële effecten van een aantal ontwikkelingen en risico’s. Denk hierbij bijvoorbeeld aan de (herijking) algemene uitkering, indexering, loon- & prijsstijgingen, hoger energielasten en hogere lasten Werk en Inkomen

Bezoekadres: Wilhelminaplein 6, Horst

Postbus 6005 / 5960 AA Horst

T 077 – 477 97 77

F 077 – 477 97 50

Pag. 4 van 5

vervolg raadsvoorstel

en WMO. De ontwikkeling van het begrotingssaldo is hier sterk van afhankelijk en zullen we nauwlettend volgen. 1.2 Begroting 2023 kent nog een ombuigingsdoelstelling die in de komende jaren gerealiseerd moet worden. Als we de ingeboekte ombuigingen van € 1,2 miljoen in 2023 oplopend naar € 3,6 miljoen in 2026 niet realiseren dan hebben we geen sluitende meerjarenbegroting. In de genoemde bedragen zitten nog niet de extra energielasten van € 1,5 miljoen, waarvan we gesteld hebben dat deze in 2026 volledig budgettair neutraal zijn doordat: -prijzen van gas en elektra weer gaan dalen in de komende jaren; -we gecompenseerd worden door de rijksoverheid; -we deze (gedeeltelijk) doorbelasten bij de gebruikers (kermissen, zwembad, rioolheffing etc.). Een combinatie van bovenstaande mogelijkheden lijkt overigens het meest realistische en voor de hand liggende. 1.3 Deze begroting is gestoeld op de meicirculaire 2022. De septembercirculaire is nog niet doorgerekend. De effecten hiervan zijn pas in beeld kort voor het moment dat de begroting 2023 wordt behandeld in de gemeenteraad. Het is niet uitgesloten dat die positief nieuws bevat. Enerzijds door een aanpassing aan de werkelijke inflatiecijfers. Anderzijds hopen we dat er meer duidelijkheid komt over het zogenaamde “ravijnjaar” 2026 e.v..

De raad wordt hier middels een RIB separaat over geïnformeerd en kan deze informatie meewegen bij de besluitvorming. In de begroting 2023 zijn de cijfers van de septembercirculaire niet verwerkt. Financiële consequenties De financiële consequenties zijn opgenomen in de begroting 2023 en zijn op hoofdlijnen toegelicht in dit raadsvoorstel. Vervolgtraject / communicatie 05-okt voorlichtingsbijeenkomst 10-okt aanleveren technische vragen door raadsfracties (vóór 09.00 uur) 20-okt schriftelijke beantwoording technische vragen via Griffie 01-nov behandeling begroting 2023 in gemeenteraad Het college biedt de griffie aan een voorlichtingsbijeenkomst te organiseren in week 40, verzorgd door het team Financiën. Hierbij wordt een toelichting op de begroting gegeven voor (burger)raadsleden waarin de hoofdlijnen en belangrijkste onderdelen van de begroting uiteengezet worden.

Bezoekadres: Wilhelminaplein 6, Horst

Postbus 6005 / 5960 AA Horst

T 077 – 477 97 77

F 077 – 477 97 50

Pag. 5 van 5

vervolg raadsvoorstel

Burgemeester en wethouders van Horst aan de Maas,

De burgemeester, {HAND1}

De secretaris, {HAND}

drs. R.F.I. Palmen

mr. L.M.C. Beckers

Bijlagen -Begroting 2023 inclusief meerjarenbegroting 2024-2026 -Kijk op de begroting 2023

Bezoekadres: Wilhelminaplein 6, Horst

Postbus 6005 / 5960 AA Horst

T 077 – 477 97 77

F 077 – 477 97 50