CConstaterende datHoorn
Koppel je AI →
Document · PDF

Rekenkamerrapport groenbeleid Hoorn

Gemeenteraad 22 september 2026, gemeente HoornBij agendapunt: Rekenkamerrapportage groenbeleid Hoorn (Portefeuillehouder Dekker)12.690 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Rekenkameronderzoek Groenvisie Gemeente Hoorn Opgesteld door Bureau 7TIEN. 6 maart 2026 Rekenkameronderzoek Groenvisie 2/36 Inhoudsopgave 1 Inleiding....................................................................................................................................................... 3 1.1 Aanleiding..................................................................................................................................................... 3 1.2 Onderzoeksvragen ....................................................................................................................................... 3 1.3 Aanpak ......................................................................................................................................................... 3 1.4 Beleidscontext en afbakening....................................................................................................................... 4 1.5 Leeswijzer .................................................................................................................................................... 4 2 Conclusies en aanbevelingen ...................................................................................................................

5 2.1 Conclusie...................................................................................................................................................... 5 2.2 Aanbevelingen .............................................................................................................................................. 7 3 Beleidshistorie en middelen .................................................................................................................... 10 3.1 Totstandkoming Groenvisie ........................................................................................................................ 10 3.2 Bestaand groenbeleid ................................................................................................................................ 12 3.3 Actualiteit Groenvisie .................................................................................................................................. 12 4 Ontwikkeling groen in Hoorn .................................................................................................................. 13 4.1 Feitelijke ontwikkeling groen.......................................................................................................................

13 4.2 Percepties over het groen .......................................................................................................................... 14 5 Analyse per pijler ..................................................................................................................................... 16 5.1 Samen met de stad .................................................................................................................................... 16 5.2 Biodiversiteit ............................................................................................................................................... 17 5.3 Gebruik openbaar groen ............................................................................................................................ 18 5.4 Identiteit & beleving .................................................................................................................................... 20 5.5 Klimaatbestendig & duurzaam.................................................................................................................... 21 6 Doeltreffendheid .......................................................................................................................................

24 7 Doelmatigheid ........................................................................................................................................... 26 7.1 Organisatorisch .......................................................................................................................................... 26 7.2 Financieel ................................................................................................................................................... 27 8 Betrokkenheid Gemeenteraad ................................................................................................................. 29 8.1 Kaderstellende rol ...................................................................................................................................... 29 8.2 Controlerende rol ........................................................................................................................................ 29 9 Reactie college van B&W......................................................................................................................... 30 10 Nawoord van de rekenkamer ................................................................................................................... 32 Bijlage I.

Geraadpleegde bronnen .......................................................................................................................... 33 Bijlage II. Achtergrondkenmerken enquête ........................................................................................................... 35 Rekenkameronderzoek Groenvisie | 3/36 De Rekenkamer Hoorn heeft de effecten van de Groenvisie 2019-2029 ‘Verbindend Groen’ (hierna Groenvisie) op de ervaren kwaliteit van het groen laten onderzoeken en daarbij of het groenbeleid van gemeente Hoorn op een doelmatige en doeltreffende manier is georganiseerd. In dit hoofdstuk beschrijven we de aanleiding, onderzoeksvragen, aanpak en afbakening. 1.1 Aanleiding Het groen is één van de belangrijkste onderdelen in de openbare ruimte. Het zorgt voor een gezonde leefomgeving, klimaatbestendigheid, sociale cohesie, beleving en sfeer. Echter staat de kwaliteit en kwantiteit onder druk in dichtbevolkte gemeenten. Om meer verbinding te maken met de samenleving op onderwerpen met hoge maatschappelijke waarde is de Groenvisie tot stand gekomen. De stad (inwoners en organisaties) zijn bij de ontwikkeling hiervan uitgebreid betrokken. In de Groenvisie worden keuzes gemaakt voor de komende tien jaar voor de inrichting, het beheer en het gebruik van het openbaar groen.

Het bestaat uit vijf pijlers: 1 samen met de stad, 2 biodiversiteit, 3 gebruik openbaar groen, 4 identiteit en beleving en 5 klimaatbestendig en duurzaam. Inmiddels zijn we over de helft van de looptijd van dit beleidsstuk en is het goed om te reflecteren op wat er goed gaat en waar verbeteringen mogelijk zijn. 1.2 Onderzoeksvragen We geven in dit onderzoek antwoord op de volgende hoofd- en deelvragen. Hoofdvraag: Worden de beoogde effecten van de Groenvisie op een doelmatige en doeltreffende manier gerealiseerd, en welk effect heeft dit op de kwantiteit en kwaliteit van het groen? Deelvragen: 1 Sluit de Groenvisie nog aan op de actualiteit? 2 Op welke manier wordt uitvoering gegeven aan de Groenvisie? 3 Wat is het effect van de Groenvisie op de kwantiteit en de kwaliteit van het openbaar groen? 4 Zijn de beschikbare (financiële) middelen voldoende om de beoogde doelen te halen? 5 Wat zijn de grootste uitdagingen bij de uitvoering van het groenbeleid? 6 In hoeverre sluit het bomenbeleidsplan aan op de doelen van de Groenvisie? En wat is het effect van het bomenbeleidsplan? 7 Hoe heeft de gemeenteraad de kaderstellende en controlerende rol met betrekking tot het openbaar groen uitgevoerd? 1.3 Aanpak In dit onderzoek zijn drie fasen uitgevoerd: • Actualiseren en operationaliseren: aan de start van het onderzoek is een verkenning uitgevoerd in de vorm van een documentstudie en

verkennende gesprekken. In de documentstudie zijn bestaande beleidsstukken die raken aan het groen in Hoorn en stukken betreft het raadsproces bestudeerd. Na deze fase zijn de onderzoeksvragen geactualiseerd. 1 Inleiding Rekenkameronderzoek Groenvisie | 4/36 • Verdieping: er zijn interne en externe gesprekken gevoerd om inzichten uit de verkenning te toetsen en aan te vullen. Daarnaast zijn door het uitzetten van een enquête de ervaringen omtrent het groen bij inwoners opgehaald. Dit is door 613 respondenten ingevuld. Een aantal van de vragen in de enquête zijn ook in de enquête uit 2019 gesteld, zodat de resultaten vergeleken konden worden. In bijlage II is een overzicht opgenomen van de respondenten. Daaruit blijkt dat deze evenwichtig verdeeld zijn over de wijken in Hoorn maar dat groep oudere inwoners wel oververtegenwoordigd is. We kunnen daarom niet zeggen dat de respondenten uit de enquête representatief zijn voor de inwoners van Hoorn. • Rapportage en bestuurlijke behandeling: de opgehaalde informatie is verwerkt in een concept rapport. Deze is besproken met de rekenkamer en aangepast. Daarna is het rapport, zonder conclusies en aanbevelingen opgeleverd voor ambtelijke hoor en wederhoor. Naar aanleiding van de opmerkingen die hieruit volgden is het rapport aangepast en het definitieve rapport, samen met conclusies en aanbevelingen opgeleverd voor bestuurlijke reactie.

1.4 Beleidscontext en afbakening Gemeente Hoorn beschikt over verschillende beleidsdocumenten die raken aan het openbaar groen, waaronder het Groenbeleidsplan uit 2004, het Bomenbeleidsplan uit 2009, het Bomenbeheerplan uit 2013 en het Beleidsplan Kwaliteitgestuurd beheren uit 2014. Dit onderzoek focust zich op beleidsambities die per pijler zijn gesteld in de Groenvisie en de bijbehorende uitvoeringsplannen. Beleidsdocumenten die zich tot de Groenvisie verhouden vallen ook binnen dit onderzoek wanneer hierin overlap is. Het onderzoek geeft een beoordeling van het openbaar groen binnen de gemeentegrenzen van Hoorn. 1.5 Leeswijzer Het rapport bestaat uit de volgende hoofdstukken: • Hoofdstuk 2 beschrijft de conclusies en aanbevelingen aan de hand van de nota van bevindingen. • Hoofdstuk 3 beschrijft het proces rond de totstandkoming van de Groenvisie en de middelen die hiervoor beschikbaar zijn gesteld. • Hoofdstuk 4 beschrijft de ontwikkeling van het openbaar groen in Hoorn in de afgelopen jaren. Hierbij wordt onderscheid gemaakt in wat er feitelijk bekend is en percepties die zijn opgehaald in gesprekken en enquête. • Hoofdstuk 5 geeft een analyse per pijler die in de Groenvisie zijn opgesteld: samen met de stad, biodiversiteit, gebruik openbaar groen, identiteit & beleving en klimaatbestendigheid & duurzaam. Hierin wordt ook onderscheid gemaakt in feiten en percepties.

• In hoofdstuk 6 komen we tot bevindingen over de doeltreffendheid van het beleid door de resultaten in hoofdstuk 4 en 5 te analyseren. • Hoofdstuk 7 gaat vervolgens in op de doelmatigheid van het beleid. Hierin worden zowel de organisatorische als financiële effecten van het beleid besproken. • Als laatste beschrijven we in hoofdstuk 8 de betrokkenheid van de gemeenteraad bij de Groenvisie in hun kaderstellende en controlerende rol. In de bijlagen staan de geraadpleegde bronnen en achtergrondkenmerken van de enquête. Rekenkameronderzoek Groenvisie | 5/36 In dit hoofdstuk beantwoorden we de onderzoeksvragen en doen we aanbevelingen. Deze zijn gebaseerd op de nota van bevindingen in dit rapport. 2.1 Conclusie Beantwoording van de deelvragen Sluit de Groenvisie nog aan op de actualiteit? De Groenvisie sluit in hoofdlijnen aan op de actualiteit, omdat de gekozen pijlers ‘samen met de stad, biodiversiteit, gebruik van het groen, identiteit & beleving en klimaatbestendig & duurzaam’ nog relevant zijn. De Groenvisie past nog binnen landelijke beleidsontwikkelingen, maar kan aangescherpt worden. Denk aan het toepassen van nieuwe normen en het opstellen van een groenstructuurplan. Daarnaast bevat de Groenvisie ambities die toen veel aandacht kregen, maar nu in de uitvoering minder relevant blijken.

2 Conclusies en aanbevelingen Beantwoording van de hoofdvraag: Worden de beoogde effecten van de Groenvisie op een doelmatige en doeltreffende manier gerealiseerd, en welk effect heeft dit op de kwantiteit en kwaliteit van het groen? We concluderen dat de Groenvisie ertoe heeft geleid dat de kwantiteit van het groen is toegenomen en het aannemelijk is dat ook de kwaliteit is toegenomen al is dat laatste niet duidelijk gedefinieerd. Daarbij is vooral ingezet op de beoogde effecten rond samenwerking en verbeteren van bestaand groen en minder op beoogde effecten rond uitbreiding van het groen en het creëren van nieuwe verbindingen. De kwantiteit van het openbaar groen is toegenomen sinds de vaststelling van de Groenvisie. Ook is het aannemelijk dat de kwaliteit van het groen is toegenomen, in ieder geval voor zover dit de inzet op pijlers uit de Groenvisie ‘samen met de stad, biodiversiteit, gebruik van het groen, identiteit & beleving en klimaatbestendig & duurzaam’ betreft. Dit komt vooral doordat we zien dat er inspanningen zijn gedaan met een positieve bijdrage aan het groen. Er zijn echter geen heldere indicatoren voor de kwaliteit van het groen gedefinieerd en de effecten van de Groenvisie worden (nog) niet structureel gemonitord waardoor de daadwerkelijk bijdrage aan de kwaliteit niet inzichtelijk te maken is.

Voor zover het niet-openbaar groen betreft concluderen we dat de kwantiteit van het groen is afgenomen. De verstening in private tuinen neemt toe ondanks inspanningen van de gemeente. In de Groenvisie zijn vijftien beoogde effecten benoemd. Omdat de beoogde effecten in de Groenvisie niet in meetbare indicatoren zijn vertaald en structurele monitoring (nog) niet plaatsvindt is een duidelijk oordeel over de doeltreffendheid van het bereik van de beoogde effecten uit de Groenvisie moeilijk te geven. Wel constateren we dat de inzet van de gemeente op vijf van de vijftien beoogde effecten ertoe leidt dat het aannemelijk is dat deze effecten worden bereikt (zie H6). Op nog eens vijf van de beoogde effecten zijn inspanningen gestart maar is het nog te vroeg om vast te stellen of de beoogde effecten worden bereikt. Op de laatste vijf beoogde effecten heeft nog geen inzet plaatsgevonden of is de inzet naar verwachting onvoldoende om het beoogde effect te bereiken. Op een deel van deze beoogde effecten belemmert de beschikbaarheid van voldoende middelen de doeltreffendheid. Om de doelmatigheidsvraag te beantwoorden kijken we naar organisatorische aspecten en de vraag of de middelen efficiënt worden besteed. We concluderen dat de uitvoering van de Groenvisie op dit moment niet volledig doelmatig is.

Enerzijds zien we dat er de afgelopen jaren organisatorische verbeteringen zijn doorgevoerd. Er is meer structuur aangebracht, met vaste overleggen en een standaard werkwijze om groenbelangen in projecten te betrekken. In de praktijk blijkt het echter nog lastig om daadwerkelijk groenambities te realiseren. Dit kan komen door onvoldoende beschikbare middelen en door de sectoraal ingerichte projectorganisaties. Anderzijds constateren we, qua financiële middelen, dat structureel wordt onderschat wat de kosten van aanleg, beheer en onderhoud van groen zijn. Dit kan doelmatig zijn omdat de organisatie dan wordt gedwongen te kiezen om de middelen te besteden op de plekken waar de prioriteit het hoogst is. Maar we constateren dat dit ook ondoelmatig werkt omdat meerkosten moeten worden gemaakt voor bijvoorbeeld achterstallig onderhoud. Rekenkameronderzoek Groenvisie | 6/36 Op welke manier wordt uitvoering gegeven aan de Groenvisie? Uitvoering van de Groenvisie gebeurt door een breed pakket aan acties per pijler. In de eerste jaren na vaststelling van de Groenvisie is de inzet op deze acties beperkt geweest. Middelen en capaciteit waren beperkt en er werd vooral tijd besteed aan het doen van voorbereidende onderzoeken en planvorming. Sinds 2022/2023 is er meer capaciteit beschikbaar gekomen en zijn meer acties in uitvoering gebracht.

Denk aan samenwerkingen met groenorganisaties, toename van adoptietuinen, aanpassen van het maaibeleid, het in beeld brengen van de kwaliteit van het groen en het realiseren van nieuwe parken, natuurspeeltuinen en diverse wadi’s (natuurlijke oplossingen voor water afvoer drainage en infiltratie). Wat is het effect van de Groenvisie op de kwantiteit en de kwaliteit van het openbaar groen? We constateren dat de kwantiteit van het openbaar groen in Hoorn is toegenomen na vaststelling van de Groenvisie. Weliswaar is het boomkroonoppervlakte afgenomen, maar het aantal bomen is toegenomen en ook zijn er diverse groenprojecten gerealiseerd zoals wandelgebieden, natuurspeeltuinen en diverse bloemenrijke linten. Uit de enquête blijkt dat respondenten meer tevreden zijn over de hoeveelheid groen in Hoorn sinds de vorige peiling uit 2018. Om te kunnen beantwoorden of de kwaliteit van het openbaar groen is toegenomen moeten we eerst definiëren wat we verstaan onder kwaliteit. Dit is in de Groenvisie niet gedaan en wordt ook niet standaard gemonitord door de gemeente. Als we de kwaliteit van het groen zien als de vijf pijlers van de Groenvisie dan constateren we dat stappen zijn gezet om dit, voor wat betreft het openbaar groen, te verbeteren. Wel gebruikt de gemeente de kwaliteitscatalogus van het CROW om de kwaliteit van de openbare ruimte in beeld te brengen.

Gemiddeld voldoet dit de afgelopen jaren aan de gestelde ambitie en het aandeel van het openbaar groen dat aan een hogere kwaliteitseis voldoet neemt toe. Ook zien we dat de respondenten in de enquête positiever zijn geworden over het beheer van het groen. Al met al voldoende aanknopingspunten om te concluderen dat het aannemelijk is dat de kwaliteit van het openbaar groen is toegenomen. Zijn de beschikbare (financiële) middelen voldoende om de beoogde doelen te halen? De beschikbare financiële middelen zijn niet voldoende om alle beoogde ambities uit de Groenvisie te realiseren. Bij de vaststelling van de Groenvisie in 2019 werd niet meteen uitvoeringsbudget beschikbaar gesteld. De gemeenteraad heeft hier kort na vaststelling middels een amendement bij de begrotingsbehandeling wel om gevraagd maar de beoogde dekking was destijds niet beschikbaar. In het uitvoeringsprogramma is in 2021 wel budget beschikbaar gesteld maar hierbij is expliciet benoemd dat dit onvoldoende is om alle ambities uit de Groenvisie uit te kunnen voeren. In de uitvoering moesten dus keuzes worden gemaakt om sommige maatregelen later uit te voeren en andere geheel te laten liggen. In deze laatste categorie bevinden zich bijvoorbeeld maatregelen met betrekking tot het onderzoeken en realiseren van groenverbindingen.

Wat zijn de grootste uitdagingen bij de uitvoering van het groenbeleid? De grootste uitdaging in de uitvoering van het groenbeleid is dat er onvoldoende capaciteit en middelen beschikbaar zijn, waardoor sommige ambities niet kunnen worden gerealiseerd en acties niet kunnen worden uitgevoerd als beoogd. Sommige acties, zoals bewonersparticipatie, vragen om forse capaciteitsinzet. Daarbij komt dat de onderschatting van benodigde middelen voor openbaar groen een structureel probleem lijkt waardoor afgelopen jaren een deel van het budget ook moest worden gebruikt voor achterstallig onderhoud en beheer. Ook is de bijdrage aan overhead in Hoorn verhoudingsgewijs hoog. Daarnaast is effectieve samenwerking met externe partijen, zoals waterschappen, buurtverenigingen, maatschappelijke organisaties en kennisinstellingen, erg belangrijk voor het halen van de ambities. De afgelopen jaren zijn er belangrijke stappen gezet om deze samenwerkingen op te bouwen. Deze zijn echter nog wel kwetsbaar en sterk afhankelijk van individueel betrokkenen. Organisatorisch komt naar voren dat projecten in de openbare ruimte vanuit sectorale teams (wegen, riolering, woningbouw, etc.) worden aangestuurd.

Er zijn wel structurele afspraken om groen te betrekken bij deze projecten, maar vanwege gebrek aan middelen om ook financieel voor de realisatie van groen bij te kunnen dragen is het vaak lastig om groenbelangen in projecten voldoende prioriteit te geven. Hier draagt ook de urgentie om vanuit sectorale opgaven tempo te blijven maken aan bij. Rekenkameronderzoek Groenvisie | 7/36 In hoeverre sluit het bomenbeleidsplan aan op de doelen van de Groenvisie? En wat is het effect van het bomenbeleidsplan? Het Bomenbeleidsplan is nog niet geactualiseerd en in lijn gebracht met de Groenvisie. Het Bomenbeleidsplan stamt uit 2009 en bestond dus al lang voordat de Groenvisie werd vastgesteld. Wel constateren we dat een aantal elementen uit de Groenvisie inhoudelijk overeenstemmen met het Bomenbeleidsplan, zoals het op peil houden van het bomenbestand, de bomennorm van 1,3 boom per woning, het opstellen van een bomenbalans en het bomenfonds. Momenteel wordt het Bomenbeleidsplan geactualiseerd zodat het in lijn wordt gebracht met de Groenvisie en ambities, zoals het geven van een aparte status aan toekomstbomen, worden vastgelegd.

Hoe heeft de gemeenteraad de kaderstellende en controlerende rol met betrekking tot het openbaar groen uitgevoerd? De kaderstellende rol van de raad is ingevuld door uitgebreide betrokkenheid bij de vaststelling van de Groenvisie, deels door met een amendement om uitvoeringsbudget voor de Groenvisie te vragen. Na de vaststelling van de Groenvisie is de aandacht van de raad voor het onderwerp afgenomen. Af en toe worden specifieke casussen behandeld, maar het gesprek over de kwantiteit en kwaliteit van het groen in de gehele gemeente komt beperkt terug. De gemeenteraad heeft in de periode van 2019 tot heden weinig gebruik gemaakt van beschikbare instrumenten om de kaders aan te scherpen. In de Groenvisie zijn geen concrete meetbare doelen voor de beoogde effecten geformuleerd waardoor het invullen van de controlerende rol moeilijk is. Daarnaast wordt in de jaarrekeningen alleen op een hoog abstractieniveau over (financiële) resultaten ten aanzien van het groenbeleid gerapporteerd en worden de kosten en behaalde ambities voor de Groenvisie niet afzonderlijk genoemd. Ook gaf de beleidsevaluatie onvoldoende houvast om bij te sturen, omdat alleen uitgevoerde acties zijn benoemd. 2.2 Aanbevelingen We doen aan de gemeenteraad de volgende aanbevelingen betreft het groenbeleid van de gemeente Hoorn: 1 Breng ambities en middelen structureel met elkaar in balans.

Uit het onderzoek blijkt dat er een structureel verschil bestaat tussen de ambities in het groenbeleid en beschikbare (financiële en organisatorische) middelen. Dit leidt ertoe dat niet alle beoogde effecten uit de Groenvisie kunnen worden behaald. Om verkeerde verwachtingen te voorkomen is het belangrijk om te kiezen voor realistische ambities of het structureel verhogen van beschikbare middelen voor de uitvoering van de Groenvisie. 2 Vraag om monitoring van de effecten van de Groenvisie per pijler. Om te beoordelen of ambities uit de Groenvisie zijn bereikt, is het belangrijk dat effecten systematisch worden gemonitord. Van een aantal ambities, bijvoorbeeld ‘het vergroten van biodiversiteit in groene verbindingen’ is onvoldoende bekend of en in welke mate dit worden gerealiseerd. Het ontbreken van meetbare indicatoren maakt het moeilijk voor de raad om de voortgang te volgen en te sturen op resultaat. 3 Zorg voor meetbare indicatoren over de kwantiteit en kwaliteit van het groen. Huidige monitoring richt zich voornamelijk op het aantal bomen, zoals geregistreerd in de bomenbalans. Hierover wordt jaarlijks gerapporteerd aan de raad. Hoewel relevant, is dit niet de enige indicator die van belang is bij het beoordelen van de kwantiteit van het groen. Ondanks een stijging in het aantal bomen, neemt het totale boomkroonoppervlak af.

Dit beperkt de ecologische en klimaatadaptieve waarde van het stedelijk groen. Juist dat zijn aspecten waar het groen beoogd een effect te bereiken. Naast het aantal bomen zou dus ook gestuurd kunnen worden op het boonkroonoppervlakte. Daarnaast laat het onderzoek zien dat, ondanks een vermindering in versteend oppervlakte in de openbare ruimte, de verstening in de gemeente Hoorn in zijn totaliteit toeneemt. Private ruimte wordt dus steeds verder versteend. De incidentele beschikbaarheid van €50.000 in 2026 voor het versneld vergroenen van versteende locaties is een eerste stap, maar structurele maatregelen zijn nodig om blijvende effecten te bereiken. Er kan gedacht worden aan het stimuleren van inwoners en bedrijven om versteende oppervlakken te vergroenen via subsidies, een tegeltax of intensieve voorlichting en samenwerking met Rekenkameronderzoek Groenvisie | 8/36 bewoners. Ook het aandeel versteend oppervlakte zou een goede indicator zijn om toe te voegen aan de monitor van het aantal bomen. 4 Stuur op kaders en effecten en voorkom casusspecifieke sturing. Groen is een onderwerp dat vaak beperkt aandacht krijgt totdat zich specifieke casussen voordoen waarin aanpassingen aan het groen worden gedaan.

Het risico is dat de raad relatief veel tijd kwijt is met deze specifieke casussen terwijl generieke kaders en uitgangspunten meer helderheid bieden en tijdrovende discussies over de uitvoering kunnen voorkomen. De volgende aanbevelingen doen we aan het college. We bevelen de raad aan deze aan het college mee te geven en de opvolging hiervan te monitoren: 5 Borg dat groen integraal onderdeel is van alle (her)ontwikkelingsprojecten. Bij (her)ontwikkelingsprojecten, zoals wegen-, riolering- of infrastructuurprojecten, ligt de focus van projectleiders en coördinatoren meestal op de kernopdracht van het project. Hoewel dit ook regelmatig goed gaat, wordt groen hierdoor niet altijd integraal meegewogen. Dit kan leiden tot suboptimale groenrealisatie en problemen bij het latere beheer. Door een meer integrale aanpak bij de aansturing van projecten kan groen, en andere opgaven, vanaf het begin worden betrokken in de projectplanning en budgettering. Onder andere door groenprofessionals altijd vroegtijdig te betrekken en meerkosten voor groen vooraf mee te nemen in projectbegroting. Integraal aansturen betekent ook dat projecten op elkaar worden afgestemd, bijvoorbeeld op het gebied van klimaatadaptatie, biodiversiteit en recreatieve waarde, zodat het groen beter bijdraagt aan andere maatschappelijke opgaven. 6 Continueer en bestendig samenwerkingen met externe partijen.

We bevelen aan de samenwerking met externe partijen te continueren en ervoor te zorgen dat deze minder kwetsbaar wordt. Gedacht kan worden aan het maken van samenwerkingsafspraken over lange termijn betrokkenheid van partijen. Ook is het aan te bevelen om ervoor te zorgen dat interne gemeentelijke contactpersonen en coördinatoren vastliggen en duidelijk worden overgedragen bij wisselingen. Dan blijven kennis en relaties behouden. Rekenkameronderzoek Groenvisie | 9/36 Nota van bevindingen Rekenkameronderzoek Groenvisie | 10/36 Dit hoofdstuk bevat een overzicht van het proces van totstandkoming en besluitvorming van de Groenvisie. Daarna wordt ingegaan op de andere beleidsdocumenten met betrekking tot het openbaar groen. 3.1 Totstandkoming Groenvisie In deze paragraaf gaan we eerst in op het proces om tot de Groenvisie te komen. Vervolgens beschrijven we hoe de besluitvorming over de Groenvisie en de middelen ten behoeve van de uitvoering van de Groenvisie eruit heeft gezien. 3.1.1 Proces om tot de Groenvisie te komen De Groenvisie is tot stand gekomen in samenwerking met de interne organisatie, inwoners en organisaties die betrokken zijn bij het groen zoals Groei en Bloei en Parkmanagement. Via straat- en online enquêtes zijn bijna 1.800 reacties over het groen en de belangen van het groen van inwoners opgehaald.

Lokale organisaties die betrokken zijn bij het groen zijn afzonderlijk bevraagd over hun visie, doelen en mogelijke rol en aanzien van het openbaar groen. Voor het ontwikkelen van de nieuwe Groenvisie is de stad (inwoners en organisaties) uitgebreid betrokken, iets dat voor de gemeente nieuw was. Bij de start is een procesgroep ingesteld en proceskaders en het procesontwerp zijn van tevoren vastgesteld. Na vaststelling van de Groenvisie dient de procesgroep het proces te evalueren inclusief leerervaringen en aanbevelingen.0F0F 1 Die evaluatie is in het kader van dit onderzoek niet teruggevonden. Uit gesprekken is gebleken dat het proces om tot de Groenvisie te komen voornamelijk met externen is doorlopen. Vanuit met name de uitvoering is dan ook aangegeven dat interne kennis meer benut had kunnen worden om te zorgen dat actuele informatie over de daadwerkelijke staat van het openbaar groen beter in de visie zou zijn geland. 3.1.2 Besluitvorming Groenvisie en beschikbare middelen Tabel 1 bevat een overzicht van de communicatie tussen college en gemeenteraad over de vaststelling van de Groenvisie en de middelen voor de uitvoering ervan. Zoals hierin te zien ging veel van de communicatie tussen college en raad over de middelen voor de uitvoering.

Voordat de Groenvisie ter besluitvorming aan de raad is aangeboden is er een interne raming opgesteld met het benodigde budget om alle acties te kunnen uitvoeren. Hiervoor is tussen de € 260K en € 365K uitvoeringsbudget per jaar geraamd tussen 2022 en 2029. Omdat dit geld niet beschikbaar was heeft het college besloten de Groenvisie zonder uitvoeringsbudget aan te bieden aan de raad. Om toch inzicht te kunnen geven in de haalbaarheid van het beleid zonder uitvoeringsbudget is een verdeling gemaakt in uit te voeren acties1F1F 2: • Categorie 1: worden al uitgevoerd binnen bestaande capaciteit en middelen. • Categorie 2: worden nog niet uitgevoerd, maar wordt voor ingespannen om uit te voeren binnen de bestaande capaciteit en middelen. • Categorie 3: kunnen alleen worden uitgevoerd met extra capaciteit en/of budget. De raad heeft de Groenvisie in deze vorm aangenomen maar heeft bij de begrotingsbehandeling twee maanden later via een aangenomen amendement gevraagd € 250K vrij te maken voor uitvoering van de Groenvisie. Het college gaf aan dat het in het amendement genoemde dekkingsvoorstel niet beschikbaar was en het via andere dekkingsposten wel mogelijk was om een budget van € 130K per jaar beschikbaar te stellen. In het vervolgens opgestelde uitvoeringsprogramma Groenvisie plus uit 2021 staat benoemd welke acties per jaar worden uitgevoerd met het budget van € 130K.

In dit uitvoeringsprogramma is aangegeven dat, ten opzichte van de ambities uit de Groenvisie, het onderzoeken en realiseren van parken en grote groengebieden en de verbinding hiertussen niet mogelijk is binnen deze middelen. Wel werd verwacht dat het onderzoek binnen bestaande middelen en capaciteit mogelijk was. Voor de eventueel daaruit voortvloeiende investeringen, werd een ruimtevrager (additioneel budget) aangevraagd. In het uitvoeringsprogramma is aangegeven dat voor 1 Zie 20190901 Bijlage 4 Toepassing proceskaders en procesontwerp in proces Groenvisie. 2 Zie 20190901 Bijlage 6 maatregelen per pijler. 3 Beleidshistorie en middelen uitvoering van de ambities uit de Groenvisie voor het vergroten van waterberging wordt aangesloten bij capaciteit van de projectleider van Operatie Steenbreek | en middelen uit het uitvoeringsprogramma klimaatadaptatie. In het geactualiseerde uitvoeringsprogramma uit 2024 staat ook benoemd welke acties per jaar worden uitgevoerd met het budget van € 130K per jaar met daarbij een subsidie van het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier (HHNK). Daarnaast zijn er acties die alleen kunnen worden uitgevoerd met extra capaciteit en/of budget. Er is in kaart gebracht wat die acties aan extra middelen kosten.

In de begeleidende raadsbrief geeft het college bij de raad aan dat de groeiende vraag naar kwalitatief groen en de effecten van klimaatverandering vragen om aanvullende inspanningen en middelen. Zonder aanvullende investeringen bestaat het risico tot achterblijven op de gestelde ambities en het groen karakter van de gemeente. In de daaropvolgende begrotingsbehandelingen zien we hier niet direct budget voor terugkomen. Uitzondering vormt incidenteel extra budget voor het versneld uitvoeren van vergroening van versteende locaties in de Kadernota 2026. Wanneer | Wat | Wie betrokken Sep 2019 | Vaststelling Groenvisie (zonder direct uitvoeringsbudget)2F2F3 | Gemeenteraad Verzoek om extra kosten in beeld brengen waarbij cat 1 binnen bestaande capaciteit | Gemeenteraad en en budget, cat 2 inspannen om binnen bestaande capaciteit en budget uit te voeren en | college 4 cat 3 als ruimtevraag bij begroting 2020 worden afgewogen | . 3F3F Nov 2019 | Bij behandeling begroting 2020 vraagt raad om €250K structureel extra budget t.b.v. | Raad bij amendement uitvoering acties Groenvisie met het voorstel dit deels te dekken uit beleidsveld 7.2. Duurzaamheid en milieu en de rest taakstellend vanuit andere beleidsvelden.4F4F5 College geeft aan dat genoemde dekking in amendement niet uitvoerbaar is.

Bij | College aan raad uitvoeringsplan volgt dekkingsvoorstel.5F5F6 Apr 2020 | In raadsbrief geeft het College aan dat het nog even duurt voordat het | College aan raad uitvoeringsprogramma af is. Dekking zal aan de orde komen in kadernota 2021.6F6F7 Jul 2020 | In nieuwe raadsbrief wordt aangegeven dat het nog langer zal duren voordat het | College aan raad Uitvoeringsprogramma gereed is. Ondertussen worden wel een aantal projecten uitgevoerd.7F7F8 Nov 2020 | Bij begrotingsbehandeling 2021 geeft het college aan dat de gevraagde €250K in 2020 | College aan raad eenmalig kon worden gedekt uit duurzaamheid. In 2021 kan €120K worden gedekt uit meevaller aanbesteding maaien en €50K uit klimaatadaptatie. Voor de overige €80K nog geen dekking, wordt als ruimtevrager aangemeld.8F8F9 Apr 2021 | Uitvoeringsprogramma Groenvisie aangeboden aan raad. Daarin wordt aangegeven | College aan raad dat er tot 2029 €130K jaarlijks beschikbaar is voor de uitvoering van de Groenvisie. Daarbij is aangegeven dat het niet mogelijk is om alle acties uit Groenvisie uit te voeren i.v.m. beschikbare capaciteit en middelen.

| 9F9F10, 10F10F11 Jul 2024 | In de tussenevaluatie wordt aangegeven w | elke acties zijn uitgevoerd en soms wat dat | College aan raad heeft opgeleverd.11F11F12 Dec 2024 | In de geactualiseerde versie van het uitvoeringsprogramma is opnieuw aangegeven | College aan raad dat er tot 2029 €130K jaarlijks beschikbaar is voor de uitvoering van de Groenvisie. Hiermee kunnen niet alle acties uitgevoerd worden. | 12F12F13 Jun 2025 | In de kadernota wordt een bedrag van | €50K incidenteel beschikbaar gesteld voor het | Gemeenteraad versneld vergroenen van versteende locaties in 2026. | 13F13F14 Tabel 1. Tijdlijn van het vaststellen van middelen vanaf de vaststelling van de Groenvisie. 3 Zie Raadsbesluit Groenvisie. 4 Zie Raadsbesluit Groenvisie + bijlage 6 Maatregelen per pijler bij Groenvisie. 5 Zie Raadsbesluit begroting 2020. 6 Zie Reactie college op amendementen bij begroting 2020. 7 Zie 20200403 Tussenbericht uitvoeringsprogramma Groenvisie. 8 Zie 20200701 Tussenbericht uitvoeringsprogramma Groenvisie. 9 Zie Begroting 2021. 10 Zie Raadsbrief uitvoeringsprogramma Groenvisie. 11 Zie Uitvoeringsprogramma Groenvisie (bij raadsbrief). 12 Zie Tussenevaluatie Groenvisie. 13 Zie Actualisatie uitvoeringsprogramma Groenvisie. 14 Zie Amendement L versneld vergroenen versteende locaties.

Rekenkameronderzoek Groenvisie | | 11/36 Rekenkameronderzoek Groenvisie | 12/36 3.2 Bestaand groenbeleid Naast de Groenvisie beschikt de gemeente over verschillende andere beleidsdocumenten en plannen die raken aan het openbaar groen: • Groenbeleidsplan, 200414F14F 15: Dit beleidsplan legt de basis voor een het groenbeeld van Hoorn en dient als leidraad voor het toepassen van groen bij herontwikkelingen en bij nieuwe ontwikkelingen. • Bomenbeleidsplan, 200915F15F 16. Het doel van dit beleidsplan is om bomen een prominente plek te geven in ruimtelijke ontwikkelingen en het groenbestand op peil te houden, met nadruk op het versterken van boomstructuren en het verbeteren van groeiplaatsen. Daarnaast is vastgesteld dat elk jaar een bomenbalans wordt opgesteld. Ook is de bomennorm van 1,3 boom per woning vastgelegd in dit beleid en is een bomenfonds aangekondigd waarmee financiële compensatie (afkoopbedrag van €500 per boom) wordt ingezet voor het realiseren van extra bomen elders in de stad. Dit bomenfonds heeft pas recent (2023) uitvoering gekregen. Momenteel wordt er gewerkt aan een actualisatie van het bomenbeleidsplan. • Bomenbeheerplan, 2013. Werkt verschillende doelen uit het bomenbeleidsplan uit zoals het vervangen van bomen die een gevaar opleveren, overlast veroorzaken of visueel niet aantrekkelijk zijn.

Ook gaat het beheerplan in op het aanvullen van de boomstructuur en het toepassen van standplaatsverbetering. • Beleidsplan Kwaliteitgestuurd beheren, 201416F16F 17. Dit beleidsplan biedt kaders op strategisch niveau voor het beheren van openbaar groen, het reinigen van de verharding en beheer van speelvoorziening, banken en afvalbakken. 3.3 Actualiteit Groenvisie In de Groenvisie zijn vijf pijlers benoemd: samen met de stad, biodiversiteit, gebruik van het groen, identiteit & beleving en klimaatbestendig & duurzaam. Deze pijlers zijn nog steeds actueel en relevant. Wel zijn er sinds de vaststelling in 2019 ontwikkelingen in landelijk beleid. De aanpak voor groen krijgt sinds de Omgevingswet 17F17F 18 meer samenhang met ruimtelijke ordening, klimaatadaptatie en natuur. Ook heeft het Rijk een Handreiking “Groen in en om de stad” 18F18F 19 uitgebracht met handvatten en aanbevelingen voor onder andere gemeenten om groen en ecologie beter te integreren in ruimtelijke plannen. Daarnaast is de Nederlandse Natuurherstelwet19F19F 20 in ontwikkeling, waarin het uitgangspunt is dat de hoeveelheid groen in stedelijke gebieden niet verder mag dalen. De Groenvisie past nog binnen deze landelijke ontwikkelingen, maar kan hiermee aangescherpt worden, zoals door het gebruik van nieuwe normen of het opstellen van een groenstructuurplan.

In gesprekken is aangegeven dat specifieke acties die ten tijde van het opstellen van de Groenvisie relevant waren relatief veel aandacht kregen, maar vooral op de agenda kwamen omdat er op dat moment initiatiefnemers voor waren. Bij het afhaken/stoppen van deze initiatiefnemers is de aandacht voor deze ambities ook afgenomen. 15 Zie Groenbeleidsplan Hoorn, maart 2004. 16 Zie Ruimte voor bomen, Bomenbeleidsplan Hoorn, 2009. 17 Zie Kwaliteitsgestuurd beheren, groen en reiniging op het gewenste niveau, 2012. 18 Zie Omgevingswet, Rijksoverheid. 19 Zie Handreiking Groen in en om de Stad, Rijksoverheid. 20 Zie Nederlandse natuur sneller herstellen, Rijksoverheid. 4 | Ontwikkeling groen in Hoorn In dit hoofdstuk beschrijven we de feitelijke ontwikkeling van het groen in Hoorn sinds de vaststelling van de Groenvisie in 2019, onder andere door te kijken naar het aantal bomen, boomkroonvolume, en verstening. Daarnaast wordt de ontwikkeling van groen met behulp van de benchmark groen vergeleken met het gemiddelde van Nederlandse gemeenten. Tot slot lichten we de percepties van inwoners over de hoeveelheid en het beheer van het groen in Hoorn toe, op basis van de uitkomsten uit de enquête. 4.1 | Feitelijke ontwikkeling groen Er zijn verschillende bronnen beschikbaar om de ontwikkeling in de kwantiteit van het groen in beeld te brengen.

Dit betreffen deels interne cijfers uit het beheersysteem iAsset, deels extern uitgevoerde onderzoeken in opdracht van de gemeente en deels landelijke (vergelijkings)studies naar hoeveelheid groen in gemeenten. In deze paragraaf gebruiken we deze bronnen om de ontwikkeling in de kwantiteit van het groen de beschrijven. 4.1.1 | Aantal bomen Gemeente Hoorn zet actief in op het aanplanten van bomen. Dit wordt bijgehouden in iAsset en gedeeld met de raad via de jaarlijkse bomenbalans. In Tabel 1 hieronder is te zien dat het aantal bomen de afgelopen jaren is toegenomen. Afgerond wordt voldaan aan de norm van 1,3 boom per woning uit het bomenbeleidsplan. 2019 | 2020 | 2021 | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 Aantal bomen | 41.950 | - | 42.332 | - | 43.450 | 43.689 | 44.668 Bomennorm (boom per Wha) | 1,27 | - | 1,27 | - | 1,26 | 1,26 | 1,28 Tabel 2. Overzicht ontwikkeling in aantal bomen in gemeente Hoorn sinds 2019.20F20F21 Naar verwachting zijn er meer bomen in Hoorn door zaailingen van jonge bomen. Deze ontstaan op natuurlijke wijze. Ze worden niet geregistreerd omdat ze niet direct aan paden of wegen liggen. In een veldinventarisatie is hiervan een inschatting gemaakt en kwam uit op een potentiële toename van circa 14.000 bomen.

Dit meenemend zou het aantal uitkomen op 1,7 boom per woning.21F21F22 Dit laat zien dat de feitelijke boomvoorra | ad mogelijk hoger is dan geregistreerde aantallen. Daarnaast is eind 2024 een onderzoek uitgevoerd door | Cobra die potentiële groeiplaatsen voor bomen in kaart heeft gebracht o.b.v. groeiruimte (onder de grond voor wortels en boven de grond voor stam en boomkroon) | . Dit waren er toen 6.229.22F22F23 Deze inzichten worden in het beheersysteem iAsset opgenomen, zodat inzichtelijk is waar nieuwe bomen gepland kunnen worden. Per locatie wordt beoordeeld of deze daadwerkelijk geschikt is. Dit kan ervoor zorgen dat er minder bomen geplant kunnen worden dan dat uit het onderzoek komt. 4.1.2 | Boomkroonoppervlakte Naast de kwantitatieve bomenbalans, wordt eens per vijf jaar de bijdrage aan klimaatdoelstellingen inzichtelijk gemaakt. In tabel 3 is dit te zien voor 2019 en 2024, waarin het boomkroonoppervlak in de gemeente is afgenomen en daarmee ook de jaarlijkse vastlegging van koolstofdioxide (met de kanttekening dat de meetmethodiek is gewijzigd | ). Er is aangegeven dat er voor een deel nieuwe, jonge bomen zijn geplant als vervanging van oudere bomen. Die jonge bomen hebben verhoudingsgewijs een kleiner boomkroonoppervlakte.

Ecosysteemdiensten van bomen | 2019 | 2024 | Verschil Jaarlijkse vastlegging koolstofdioxide (CO2) (kg) | 1.900.000 | 1.666.000 | - 234.000 Jaarlijkse afvang vervuilende stoffen | (kg) | 17.100 | 17.142 | + 42 Kroonoppervlak van de bomen (m2) | 3.400.000 | 3.233.917 | - 166.083 Tabel 3. Overzicht van ontwikkeling in aantal ecosysteemdiensten van bomen. | 23F23F24 21 Zie Raadsbrief Bomenbalans 2025. 22 Zie Raadsbrief Bomenbalans 2025. 23 Zie Bomenkansenkaart gemeente Hoorn, Cobra Groeninzicht, 2024. 24 Zie Groen inzicht met data voor gemeente Hoorn, Cobra Groeninzicht, 2025. Rekenkameronderzoek Groenvisie | | 13/36 4.1.3 | Verstening In Hoorn wordt ook gekeken naar de oppervlakte van particulieren tuinen en de mate van verstening. Van 2019 tot en met 2024 is niet alleen het totale oppervlakte van tuinen toegenomen, | maar ook het aandeel verharding binnen deze tuinen groeit. Een groter deel van de tuinen is dus versteend | waarbij de kanttekening past dat dit geen onderdeel uitmaakt van het openbaar groen | . Verstening tuinen | 2019 | 2024 | Verschil Oppervlakte tuin (m2) | 3.238.425 | 3.333.929 | 95.504 Oppervlakte verstening (m2) | 1.766.010 | 2.387.018 | 621.008 Versteningspercentage | 55% | 72% | +17% Tabel 4.

Ontwikkeling in omvang van verstening in tuinen in gemeente Hoorn.24F24F25 4.1.4 | Landelijke benchmark gemeentelijk groen Hoorn 2022 Gemeente Hoorn is deelnemer aan de landelijke Benchmark Gemeentelijk Groen (BGG). Hierin worden onder andere de omvang van verschillende groenarealen vergeleken met gemeenten van vergelijkbare omvang.25F25F26 Voor deze benchmark valt Hoorn in de categorie 50.000 tot 100.000 inwoners. Daarbij wordt de bebouwde kom apart geanalyseerd van het buitengebied. We richten ons hier op de benchmark op de bebouwde kom. De hoeveelheid openbaar groen binnen de bebouwde kom in Hoorn was in 2022 22% lager in vergelijking tot vergelijkbare gemeenten, namelijk 45,1 m2 per inwoner in Hoorn ten opzichte van 58 m2 per inwoner in de vergelijkbare gemeenten. In figuur 1 hierna is het oppervlakte per inwoner verdeeld over de verschillende groentype. Daaruit blijkt dat Hoorn verhoudingsgewijs meer ruw gras heeft en minder gazon. 70 60 | 0,6 50 0,6 | 25,5 40 17,3 30 | 0,2 0,1 20 | 15,6 | 17,4 10 | 14,2 11,5 0 Hoorn | Benchmark Struiken | Ruw gras | Plantenperken | Gazon | Bomen Figuur 1. Oppervlakteverdeling per groentype in Hoorn en de benchmark in 2022 (uit BGG). 4.2 | Percepties over het groen In de enquête is gevraagd in hoeverre respondenten tevreden zijn over de hoeveelheid en het beheer van het openbaar groen.

Bij het opstellen van de Groenvisie is ook een enquête uitgevoerd waarin (deels) dezelfde vragen zijn gesteld. Hierdoor kunnen we vergelijken hoe de beelden van inwoners over het groen zich hebben ontwikkeld tussen 2018 en 2025. Onderstaand figuur geeft een vergelijking van de antwoorden van de enquêtes in 2018 en 2025. Hieruit blijkt dat het aandeel respondenten dat tevreden is over de hoeveelheid groen is toegenomen. Dit geldt ook, in minder mate, voor de tevredenheid over het beheer van het groen. Uit de open antwoorden volgt een gemengd beeld. De hoeveelheid | groen wordt over het algemeen als goed ervaren | , maar er zijn ook respondenten die vinden dat 25 Zie Groen inzicht met data voor gemeente Hoorn, Cobra Groeninzicht, 2025. 26 Zie Benchmark Gemeentelijk Groen gemeente Hoorn boekjaar 2022, Wageningen University & Research, 2023. Rekenkameronderzoek Groenvisie | | 14/36 Rekenkameronderzoek Groenvisie | 15/36 Tevredenheid beheer groen het meer of minder moet zijn. Over het beheer is het beeld gemengd. Enerzijds zijn er respondenten die positief zijn over meer ecologisch beheer en de voordelen daarvan voor de biodiversiteit. Anderzijds zijn er ook respondenten die verrommeling ervaren en graag een frequenter en strakker beheerbeleid zouden zien. Figuur 2. Vergelijking van tevredenheid van respondenten over het groen in 2018 en 2025 (N in 2018: 1100, N in 2025: 614).

0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% 2018 2025 2018 2025 Heel tevreden Tevreden Neutraal Niet tevreden Helemaal niet tevreden Tevredenheid hoeveelheid groen Rekenkameronderzoek Groenvisie | 16/36 In dit hoofdstuk bekijken we per pijler uit de Groenvisie in hoeverre acties zijn uitgevoerd en, wanneer bekend, wat behaalde resultaten zijn. Hierbij maken we onderscheid in feiten en percepties. 5.1 Samen met de stad De pijler “samen met de stad” richt zich op het betrekken van inwoners en lokale organisaties bij het groenbeleid en de uitvoering daarvan. 5.1.1 Feiten Er is een aantal acties uitgevoerd rondom bewoners en samenwerkingen met groenorganisaties, zoals: 26F26F 27 • Deelname NK-tegelwippen en bewustwording via de media en acties. • Acties Steenbreek waar bewoners stenen hebben ingeleverd voor planten. • Samenwerking Groei & Bloei: organiseren van activiteiten en cursussen. • Samenwerking Risdam-Noord Groen: deelname en ondersteuning van activiteiten, zoals plantenmarkt, asielbakken (waar je gratis planten kan ruilen of doneren), fruittuin en theekruidentuin. • Samenwerking HVC: deelname aan de landelijke compostdag. • Toename van 152 adoptietuinen (resultaat tot aan 2024). • Communicatie via diverse social-media kanalen en via hoorn.nl/groenonderhoud. • Samenwerking met de Klimaatburgemeester.

• Samenwerking Intermaris: tuinacties georganiseerd en een groen flyer ontwikkeld. 5.1.2 Percepties De gemeente geeft aan dat het organiseren van bewonersparticipatie en samenwerking met groenorganisaties veel capaciteit kost en dat dat er beperkt is. Gewenste acties genoemd in de Groenvisie, zoals het faciliteren van stadslandbouw, het uitbreiden van communicatie over werkzaamheden en het ontwikkelen van een cursusaanbod, worden daarom nog niet uitgevoerd. De gemeente geeft aan dat wijkschouwen niet meer worden georganiseerd. Inwoners kunnen nu klachten of meldingen over groenvoorzieningen indienen via het platform Fixi. Vanuit de gemeente is ook aangegeven dat adoptiegroen professioneler wordt gecoördineerd door wijkzaken sinds de Groenvisie, met duidelijk gedefinieerde rollen en verwachtingen. Dit heeft ertoe geleid dat het aantal adoptietuinen is gegroeid. Met een adoptietuin nemen inwoners het beheer van een stukje openbaar groen over. Zo kunnen inwoners direct bijdragen aan het onderhoud en de vergroening van de stad. Er is daarnaast een inventarisatie uitgevoerd naar de mogelijkheden voor het planten van fruit- of notendragende bomen en planten en de mogelijkheden voor stadslandbouw. Beiden hebben uiteindelijk geen uitvoering gekregen. Stadslandbouw heeft geen uitvoering gekregen, omdat er geen initiatiefnemer meer voor was.

Ook waren hiervoor geen geschikte locaties gevonden. Fruitbomen worden geplant waar dit mogelijk is. Hier worden wel extra afwegingen gemaakt., omdat deze overlast gaven, vanwege resten op de grond. Uit de enquête blijkt dat er vanuit de respondenten wel een wens is voor een voedselbos, pluktuin of educatieve tuin. Uit gesprekken met lokale uitvoerders, andere overheden en een aantal groenorganisaties volgt dat de samenwerking constructief verloopt en intensiever is sinds de Groenvisie. Lokale groenorganisaties zijn tevreden over de goede afstemming, maar geven wel aan dat de continuïteit kwetsbaar is vanwege de afhankelijkheid van één persoon binnen de gemeente. Groenorganisaties merken dat wijkcoördinatoren niet altijd zichtbaar zijn, wat de samenwerking kwetsbaar maakt. 27 Zie Evaluatie Groenvisie 2024 23724. 5 Analyse per pijler Enquête resultaten Respondenten zijn zich bewust van het belang van het groen en grotendeels bewust van wat er gebeurt in de stad op het gebied van openbaar groen. Een groot deel van de respondenten voelt zich echter niet goed geïnformeerd over hoe ze kunnen participeren in het groen. Ik ben bewust van wat er gebeurt in | Ik voel me goed geïnformeerd over hoe de stad op het gebied van openbaar | ik kan meedoen in het groen van de groen. | gemeente.

5% | 2% | Helemaal mee eens 6% | Een beetje mee | 6% | 7% | Helemaal mee eens eens | 15% | Een beetje mee Niet eens maar ook | eens 14% | 41% | niet oneens | 34% | Niet eens maar ook Een beetje oneens | niet oneens Een beetje oneens Helemaal mee | 23% | Helemaal mee 33% | oneens | 16% | oneens Weet ik niet/geen | Weet ik niet/geen mening | mening De open antwoorden laten zien dat communicatie en informatievoorziening nog belangrijke aandachtspunten zijn. Respondenten ervaren een gebrek aan tijdige, duidelijke en transparante informatie en missen terugkoppeling op plannen en meldingen. Daarnaast is er een sterke roep om participatie waarbij inwoners vroegtijdig worden betrokken en hun inbreng zichtbaar wordt meegenomen. Verder vragen de respondenten om meer bewustwording en educatie over het belang van groen en klimaat, en om betere samenwerking en ondersteuning bij buurtinitiatieven zoals adoptiegroen. Ook klinken er positieve geluiden over de Groenvisie, vooral over bestaande initiatieven en concrete voorbeelden, zoals bloembakken en actieve wijkverenigingen 5.2 | Biodiversiteit De pijler “biodiversiteit” richt zich op het versterken van de ecologische waarde van de stad en het beperken van plagen, ziekten en invasieve soorten.

5.2.1 | Feiten Er is een aantal acties uitgevoerd rondom de versterking van biodiversiteit, zoals: 27F27F28 • Aanleggen van bloemenlinten: minimaal 2600 m2 is gezaaid (resultaat tot 2024). • Het maaibeleid is aangepast, zoals het inzetten van schapen. • Een bloemzadenmengsel voor de bermen in Hoorn is samengesteld door firma Medigran. Deze soorten komen hier van nature voor of zijn hier goed te handhaven. Ook worden exotische, invasieve plantensoorten, zoals de Japanse duizendknoop en de Reuzenberenklauw, actief bestreden. Er worden geen chemische bestrijdingsmiddelen voor de bestrijding van onkruid op verharding of in plantvakken gebruikt. Bij het onderhoud van bosplantsoen richt de gemeente het snoeien en uitdunnen op de natuurlijke ontwikkeling van de bomen-, struiken- en kruidenlagen. In diverse parken beheert de gemeente de overgangen tussen beplanting en gras en tussen oevers en water op ecologische wijze. Op verschillende locaties in de stad brengt de gemeente insectenlinten aan om groene verbindingen te versterken. De gemeente werkt conform de gedragscode soortbescherming voor gemeenten en borgt daarmee dat inrichting en beheer plaatsvinden in overeenstemming met de Wet natuurbescherming.28F28F29 Daarnaast is in 2020 is een Biodiversiteitsplan opgesteld door een extern bureau29F29F30.

De gemeente geeft aan dat het plan nog geen structurele uitvoering heeft gekregen omdat hier onvoldoende capaciteit en middelen voor waren. 28 Zie Evaluatie Groenvisie 2024 23724. 29 Zie Actualisatie Uitvoeringsplan Groenvisie. 30 Zie Biodiversiteitsplan Gemeente Hoorn door Altenburg & Wymenga, 2020 . Rekenkameronderzoek Groenvisie | | 17/36 Rekenkameronderzoek Groenvisie | 18/36 5.2.2 Percepties Monitoring van biodiversiteit is nog uitdagend vanwege het ontbreken van een duidelijke landelijke beschikbare methodiek. Wel geeft de gemeente aan dat in 2026 op de planning staat om biodiversiteit te monitoren op basis van de Basiskwaliteit Natuur (BKN). Ook wordt er een soortenmanagementplan opgesteld, dat onder andere ingaat op beschermingsmaatregelen voor vleermuizen. Toekomstbomen worden genoemd in zowel de pijler biodiversiteit als identiteit en beleving. Toekomstbomen zijn bomen die zich voor een langere periode kunnen ontwikkelen. Ze dragen bij aan de beleving van het groen, waterbergend vermogen en biodiversiteit. Er is nog geen nadere concretisering en er zijn nog geen concrete locaties waar dit wordt toegepast. Wel wordt er gekeken naar of een boom geschikt is om een lange tijd op een plek te kunnen staan. Het proces rondom toekomstbomen wordt verder ingericht in het nieuwe bomenbeleidsplan. Met een subsidie van de provincie zijn 500 extra bomen geplant.

Wel ontbreekt er nog een duidelijk afwegingskader bij boomsoorten. Over dit soort keuzes staan richtlijnen beschreven in het Leidraad Inrichting Openbare Ruimte (LIOR) van Hoorn, maar uit gesprekken blijkt dat niet alle collega’s van andere afdelingen hiermee bekend zijn. In een motie op de Groenvisie in 2023 wordt geconstateerd dat sommige maatregelen uit de groenvisie in de praktijk niet zichtbaar zijn, met name bij regulier onderhoud, zoals het aanleggen van insecten- en bijenlinten en het (terug)plaatsen van groen. In oudere wijken is het openbaar groen verouderd, minder biodivers en vaak overwoekerd door bramen en fluitenkruid. Daarnaast wordt er op sommige plekken veel gemaaid en staat op andere plekken het onkruid hoog. 30F30F 31 Uit de enquête blijkt dat een deel van de respondenten de wens heeft biodiversiteit te versterken en dat zij het belangrijk vinden om bewustwording over biodiversiteit onder inwoners te stimuleren. De wens voor meer groen en biodiversiteit is soms tegenstrijdig met de wens voor netheid en strak onderhoud. Bij sommige inwoners leidt meer diversiteit en wild groei tot vragen over overwoekering wat het des te belangrijker maakt om keuzes goed uit te leggen. 5.3 Gebruik openbaar groen De pijler ‘gebruik openbaar groen’ gaat over het recreatieve gebruik van groene locaties, zoals spelen, sporten, de hond uitlaten en rusten in het groen.

5.3.1 Feiten Er is een aantal acties uitgevoerd rondom de pijler ‘gebruik openbaar groen’, zoals: 31F31F 32 • Er zijn 150 nieuwe mezenkasten opgehangen om insectenplagen te verminderen. • Beplantingsplan van projecten worden getoetst op plant- en boomkeuze door afdeling groen van de gemeente. Hierbij wordt ingezet op diversiteit, juiste boom op de juiste plek en het beperking van plagen en ziektes. Hiervoor zijn geen vaste regels. • Er zijn diverse parken en groengebieden gerealiseerd, waarbij rekening is gehouden met de wensen van bewoners. Zo is er een wandelgebied aan de noordrand van de Bangert en Oosterpolder aangelegd. En het struingebied Stijgbeugel is aangelegd, dat ook functioneert als groene verbinding binnen de stad. • Er zijn dertien natuurspeeltuinen aangelegd. In 2025 is de Recreatievisie Gezond en aantrekkelijk Westfriesland 32F32F 33 door de gemeenteraad vastgesteld. Hierin is een visie richting 2040 beschreven voor recreatiegebieden in Westfriesland, waaronder in de gemeente Hoorn. Hierin wordt gestreefd naar een toename van groen per huishouden en een verhoogde toegankelijkheid en nabijheid van groen. 31 Zie Motie 2: Groenvisie, 27 juni 2023. 32 Zie Evaluatie Groenvisie 2024 23724. 33 Zie Recreatievisie Gezond en aantrekkelijk Westfriesland, 2025.

5.3.2 | Percepties Uit gesprekken komt naar voren dat | parken en groengebieden verschillende gebruiksmogelijkheden bieden. | Er liggen hierin nog koppelkansen door samen te werken met verschillende sectoren, disciplines en domeinen, zoals sport en educatie. | Het integraal oppakken van de gebruiksfuncties van groen wordt | al gedaan in nieuwe beleidsstukken, zoals de Sportvisie | die momenteel ontwikkeld wordt | . Enquête resultaten Respondenten | zijn het eens dat groengebieden momenteel op verschillende manieren gebruikt kunnen worden en dat ze voldoende kunnen recreëren in het groen in de gemeente Hoorn. Parken en grote groengebieden kan je | Ik kan voldoende recreëren in het op verschillende manieren gebruiken. | groen. 1% | 1% | Helemaal mee eens | 2% | Helemaal mee eens 5% | 2% Een beetje mee eens | 6% | Een beetje mee eens 7% | Niet eens maar ook 18% | Niet eens maar ook | 12% | 38% | niet oneens niet oneens | Een beetje oneens Een beetje oneens 72% | Helemaal mee | Helemaal mee oneens | 35% | oneens Weet ik niet/geen | Weet ik niet/geen mening | mening We constateren we dat ‘van natuur genieten’ minder belangrijk wordt gevonden | dan in 2018 ook al is dit nog de meest belangrijke gebruiksfunctie. Respondenten vinden educatie en het uitlaten van de hond momenteel belangrijker dan in 2018.

Hoe vaak worden gebruiksfuncties het belanrijkst en minst belangrijk gevonden? 2025 2018 2025 2018 2025 2018 2025 2018 2025 2018 0% | 10% | 20% | 30% | 40% | 50% | 60% | 70% | 80% | 90% | 100% Meest belangrijk | Belangrijk | Neutraal | Minder belangrijk | Minst belangrijk In open antwoorden is aangegeven dat hondenbeleid en andere gebruiksdoelen nog een aandachtspunt zijn. Bewoners ervaren veel overlast door hondenpoep, loslopende honden en een gevoel van onveiligheid, en vragen om duidelijke losloop- en hondenvrije zones met betere handhaving. Daarnaast uiten verschillende respondenten de wens voor meer en betere recreatieve voorzieningen, zoals bankjes, speel- en sportplekken, schaduw en rustpunten. Ook toegankelijkheid en veiligheid vragen aandacht, vooral door smalle paden, gebrekkige verlichting en overlast van fietsers of hangjongeren. Rekenkameronderzoek Groenvisie | | 19/36 Rekenkameronderzoek Groenvisie | 20/36 5.4 Identiteit & beleving De pijler ‘identiteit & beleving’ gaat over de inrichting, bebouwing, het gebruik en het onderhoud van de het groen in de openbare ruimte. Hoe dit wordt beleefd, hangt af van de hoeveelheid, diversiteit, herkenbaarheid en kwaliteit van het groen.

5.4.1 Feiten Er is een aantal acties uitgevoerd rondom de pijler ‘identiteit en beleving, zoals: 33F33F 34 • Bij de aanleg van nieuwe groen wordt rekening gehouden met kleur, fleur en biodiversiteit. Dit gebeurt door middel van het aangepast maaibestek in 2020, wat inzet op bloemrijke bermen en overgangen van bosachtige beplanting naar gras en het aanplanten van bloemenmengsels en bollen. • In beplantingsplannen wordt gekeken of de juiste boom op de juiste plek staat, met als richtlijn ‘zoveel mogelijk bomen in gras of beplanting en bij voorkeur niet in verharding’. Bij ervaren overlast van bomen wordt gekeken naar een maatwerkoplossing. De gemeente stelt jaarlijks een snoei- en uitdunningsplan op waarin maatregelen worden vastgelegd die zijn gericht op het beoogde eindbeeld van de bomen. Indien bomen in dit kader moeten worden verwijderd, zorgt de gemeente voor compensatie door elders binnen de gemeentelijke bomenstructuur nieuwe bomen aan te planten. De gemeente stelt veiligheid voorop en beheert bomen en andere hoge beplanting zodanig dat het zicht op kruispunten niet wordt belemmerd.34F34F 35 Er is geen eenduidige meetmethode voor identiteit en beleving van groen. Wel speelt (beeld)kwaliteit een rol.

Dit maakt mede onderdeel uit van de kwaliteitscatalogus openbare ruimte van het kennisplatform CROW.35F35F 36 De gestelde ambitie voor beeldkwaliteit in de gemeente Hoorn is B-niveau. Dit wordt ieder kwartaal gemeten. De algehele kwaliteit van de buitenruimte krijgt gemiddeld een waardering op B-niveau. Ook is het aandeel op waardering A-niveau sinds vaststelling van de Groenvisie toegenomen. De kwaliteit is, conform deze systematiek, dus toegenomen.36F36F 37 Het thema dat binnen de kwaliteitsmetingen van 2024-2025 vaker goed scoort (A-niveau) is groen-technisch, en laag scoort (D-niveau) is groen-verzorgend. De categorie die vaak goed scoort (A-niveau) is groen-boom, en laag (D-niveau) is groen-gras en kruidachtige37F37F 38. 5.4.2 Percepties Vanuit de ambtelijke organisatie geven verschillende gesprekspartners aan dat de pijler ‘identiteit en beleving’ onvoldoende is gedefinieerd en uitgewerkt. Het is daarom lastig om hier uitvoering aan te geven. Er zijn wel maatregelen die een bijdrage leveren aan identiteit en beleving, denk aan een goede standplaats voor bomen, maar die worden veelal ook vanuit andere pijlers al meegenomen. Hoe groen wordt beleefd hangt af van de hoeveelheid, diversiteit, herkenbaarheid en kwaliteit van het groen. Zoals eerder genoemd in hoofdstuk 3, is men over het algemeen tevreden over de hoeveelheid groen.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://hoorn.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/922aae78-35da-40b1-a314-0d60302c0357?agendaItemId=a6ea3345-602f-487e-bbf9-2d28521aec48