Raadsvoorstel Verordening nadeelcompensatie Gemeente Hoorn

n JO) 'GEHEENTE HOORN Raéidsvoorstel Zaaknummer: 1910517 Steller: AT. de Vries Datum commissie: september 2022 Datum raadsvergadering: september 2022

Team: ROWE Teammanager: T. Plat Portefeuillehouder: A. Helling E-mail: a.de.vries@hoorn.nl

Onderwerp In procedure brengen van het ontwerp van de ‘Verordening nadeelcompensatie Gemeente Hoorn’ onder de Omgevingswet (OW)

Agendering Ter besluitvorming

Bijlagen 1 Verordening nadeelcompensatie Gemeente Hoorn 2 Toelichting Verordening nadeelcompensatie Gemeente Hoorn

De raad besluit 1. In beginsel akkoord te gaan met het ontwerp van de 'Verordening nadeelcompensatie Gemeente Hoorn’ door deze in procedure te brengen. 2. Na het doorlopen van de procedure een definitief besluit te nemen over de ‘Verordening nadeelcom­ pensatie Gemeente Hoorn’. Samenvatting De overheid kan rechtmatig handelen en toch schade veroorzaken. Bijvoorbeeld door het verlenen van een omgevingsvergunning, het inperken van rechten of neveneffecten door werkzaamheden. Dit kan voor sommige burgers en ondernemingen nadelige gevolgen hebben, bijvoorbeeld door inkomensderving of waardevermindering van onroerend goed. Dat is onvermijdelijk. Tot op zekere hoogte moeten deze gevolgen dus worden geaccepteerd. Maar als ze in vergelijking tot anderen onevenredig zwaar worden getroffen, kunnen burgers en ondernemingen schadevergoeding aanvragen. De hoogte daarvan moet in zo’n geval redelijk zijn. De schadevergoeding dekt dus niet vanzelfsprekend de volledige schade. Een deel van de schade zal altijd voor eigen rekening blijven. Het proces rond het aanvragen en de af­ handeling van planschade (waardevermindering van onroerend goed als gevolg van een nieuw planolo­ gisch kader) is onder de huidige wetgeving opgenomen in de 'Procedureverordening voor advisering te­ gemoetkoming in planschade gemeente Hoorn’.

Voor nadeelcompensatie is momenteel geen verorde­ ning, deze aanvragen worden per geval beoordeeld. Met de komst van de Omgevingswet (Ow, vermoe­ delijk op 1 januari 2023) vallen nadeelcompensatie en planschade onder Nadeelcompensatie. Dit bete­ kent dat er een nieuwe verordening nadeelcompensatie moet komen. De nadeelcompensatieregeling onder de Ow is door de VNG uitgewerkt in een modelverordening. Deze modelverordening dient als ba­ sis voor de ‘Verordening nadeelcompensatie gemeente Hoorn’ en gaat in op de datum dat de Omge­ vingswet in werking treedt. De huidige Procedureverordening planschade blijft van toepassing op aan­ vragen die vallen onder het overgangsrecht.

1/5

MTS GEMEENTE HOORN 1.

Inleiding: reden van het voorstel

Aanleiding Met het inwerkingtreden van de Ow is het nodig dat er een nieuwe verordening nadeelcompensatie wordt vastgesteld. Belang Bij het uitoefenen van haar taken kan rechtmatig handelen door de overheid voor sommige burgers en ondernemingen nadelige gevolgen hebben. Dat is onvermijdelijk. Tot op zekere hoogte moeten deze ge­ volgen worden geaccepteerd. Maar als zij in vergelijking tot anderen onevenredig zwaar worden getrof­ fen, kunnen burgers en ondernemingen schadevergoeding ontvangen. De nieuwe verordening nadeel­ compensatie geeft hier duidelijkheid over. Centrale vraag Bent u in beginsel akkoord met het ontwerp van ‘Verordening nadeelcompensatie gemeente Hoorn’ en bent u bereid deze in procedure te brengen? 2. Beoogd maatschappelijk resultaat Burgers en ondernemingen kunnen door rechtmatig overheidsingrijpen in vergelijking tot anderen on­ evenredig zwaar worden getroffen. Deze burgers en ondernemingen kunnen een schadevergoeding ont­ vangen. 3. Bijdrage aan de duurzaamheidsambitie Hoewel duurzaamheid een belangrijke pijler is van de Ow, speelt duurzaamheid bij de Verordening Na­ deelcompensatie geen rol. 4. Kaders - Hoofdstuk 4 Algemene wet bestuursrecht (Awb). Hierin is opgenomen de regeling die betrekking heeft op schade die een bestuursorgaan in de rechtmatige uitoefening van een publiekrechtelijke bevoegdheid of taak veroorzaakt.

Het doel van deze regeling is om te komen tot meer eenduidigheid en overzichtelijk­ heid in het nadeelcompensatierecht. - Afdeling 15.1 Ow. Dit gaat over nadeelcompensatie als gevolg van een omgevingsvergunning of een regel in een omgevingsplan. De regeling nadeelcompensatie uit de Ow is een aanvulling op de regels in de Awb. 5. Argumenten a. Wegnemen belemmeringen onder de Ow Onder de nu geldende wetgeving vormt het risico op schadevergoeding een van de belemmeringen voor het maken van globale plannen. De nieuwe regeling is erop gericht deze belemmering weg te nemen. In afdeling 15.1 Ow worden drie belangrijke voortellen gedaan: 1. de afbakening van schadeoorzaken tot oorzaken die rechten en plichten voor burgers scheppen; 2. het verleggen - ten opzichte van de nu geldende wetgeving- van het moment dat om schadevergoe­ ding kan worden gevraagd, namelijk van de inwerkingtreding van een bestemmingsplan of regel naar het moment dat een omgevingsvergunning wordt verleend of met een activiteit is begonnen; 3. een vast wettelijk forfait voor indirecte schade bij waardevermindering van een onroerende zaak. b. Verschillen oude en nieuwe wetgeving Tussen de nu geldende en de nieuwe verordening zijn verschillen. In onderstaand overzicht wordt een en ander verduidelijkt.

Zaaknummer: 1910517 2/5

GEMEENTE HOORN

Wijzigingen

Nu in Hoorn (Wro)

Omgevingswet (Ow)

Voorstel voor Hoorn

Schade veroorza­ kende besluiten

Het planologische besluit waarmee bebouwingsen gebruiksmogelijkhe­ den worden gecreëerd (artikel 6.1, lid 2 Wro).

Als feitelijk gebruik wordt gemaakt van de mogelijkheden die arti­ kel 15.1 Ow biedt.*

Geen keuzevrijheid: conform Ow

Vergelijking van de maximale invulling van het oude en nieuwe be­ stemmingsplan.

Vergelijking van de waarde van onroerende zaak onmiddellijk voor en na tijdstip besluit ver­ lenen omgevingsvergun­ ning.

Heffing recht voor in behandeling ne­ men aanvraag**

€300

Ten hoogste € 500

€500

Bepalen bagateldrempel***

N.v.t.

Geen concreet bedrag, wel een suggestie van de VNG

VNG volgen: € 500 voor particulieren en € 1.000 voor bedrijven

Stichting Adviesorgaan Onroerende Zaken (SAOZ)

Advisering wordt vrij ge­ laten. Afhankelijk van plaatselijke situatie en expertise in de organisa­ tie. Wel doet de VNG suggesties.

Eenvoudige gevallen: door deskundigen bin­ nen de organisatie

Normaal Maat­ schappelijk Risico (NMR)*****

Tussen 2 en 5%

4% (artikel 15.7 Ow)

Kosten planschade verhalen op aanvrager/ ont­ wikkelaar

Via planschadeovereenkomst of anterieure over­ eenkomst. Deskundigenkosten en ambtelijke kos­ ten kunnen niet verhaald worden.

Via overeenkomst. Alle kosten verhalen, dus ook wettelijke rente, deskundigenkosten, ei­ gen apparaatskosten.

Bepalen schade

Advisering****

Conform Ow

Complexere gevallen: adviescommissie/ des­ kundige (accountancy/ taxateur). Conform OW.

Conform OW.

*De schadeveroorzakende besluiten Belangrijke aanvullende schadeveroorzakende besluiten onder de Omgevingswet zijn: - maatwerkvoorschrift - toestemming om een gelijkwaardige maatregel te treffen - binnenplanse omgevingsvergunning - activiteiten die rechtstreeks toegestaan zijn in het omgevingsplan - regels uit de waterschapverordening, zoals een peilbesluit (niet relevant voor de gemeente). De schadeveroorzakende besluiten staan in artikel 15.1, eerste lid Omgevingswet. 3/5

92®

HOORN

**Heffing recht De hoogte van het recht voor het in behandeling nemen van een aanvraag om schadevergoeding is op grond van artikel 4:128 Awb een lokale keuze maar mag niet meer bedragen dan € 500. Het huidige recht voor planschade bedraagt € 300. Dit is opgenomen in de Verordening Planschade en geldt al sinds 2008. Het is wenselijk om dit bedrag te indexeren, zoals ook met leges het geval is. Een recht van € 500 sluit hier op aan. Tevens zal de hoogte van dit bedrag er toe bijdragen dat aanvragers weloverwogen een aanvraag indienen. De afhandeling van een aanvraag vergt ambtelijke capaciteit en brengt dus kos­ ten voor de organisatie met zich mee. Indien blijkt dat de aanvraag om planschade terecht is en de plan­ schade geheel of gedeeltelijk wordt toegekend, wordt het gehele bedrag van € 500 terugbetaald aan aanvrager. Bij het afwijzen van de aanvraag wordt de heffing dus niet terugbetaald. “‘Bepalen bagateldrempel Met een dergelijke drempel hoeft geen advies te worden ingewonnen bij aanvragen tot vergoeding van heel kleine schadebedragen. Dat wil zeggen dat schade beneden deze bagateldrempel niet voor vergoe­ ding in aanmerking komt. De aanvragen hoeven dus niet in behandeling te worden genomen en de be­ treffende claims kunnen direct worden afgewezen.

De VNG geeft als voorbeeld aan naar de bagatel­ drempel van Rijkswaterstaat, namelijk € 500 voor particulieren en € 1.000 voor bedrijven. ““Advisering In het nieuwe recht wordt voornamelijk getaxeerd op basis van feitelijke effecten. In die zin is in het nieuwe recht minder specifieke deskundigheid vereist voor het afhandelen van aanvragen om schade­ vergoeding. Het ligt niet voor de hand dat de adviseur automatisch wordt gevraagd over de hele aan­ vraag te adviseren. Het is logischer om de adviseur uitsluitend te betrekken op de onderdelen waarvoor het gemeentelijk apparaat deskundigheid te kort komt. De gemeente blijft verantwoordelijk voor de inte­ grale advisering over de aanvraag. De modelverordening biedt de mogelijkheid om aanvullend de bij de gemeente beschikbare deskundigheid naar aanleiding van een ingekomen aanvraag om schadevergoe­ ding aan te vullen met extra deskundigheid door middel van het aanwijzen van adviseurs. Bij complexere aanvragen kan op die manier zo nodig extra deskundigheid worden betrokken (bijvoorbeeld bij directe schade). Daarbij kan worden gedacht aan deskundigheid op het gebied van accountancy of financieel economische bedrijfsvoering bij zaken die betrekking hebben op inkomensderving. Of aan extra deskun­ digheid op het gebied van taxaties bij zaken die betrekking hebben op waardevermindering van een on­ roerende zaak.

Of in complexe gevallen kan advies worden opgevraagd aan de Stichting Adviesbureau Onroerende Zaken (SAOZ) die de gemeente Hoorn onder de huidige wetgeving adviseert. Het deskundi­ genadvies kan worden gebruikt bij het motiveren van het besluit op de aanvraag. ‘““Normaal Maatschappelijk Risico Overheidsingrijpen kan voor sommige burgers en ondernemingen nadelige gevolgen hebben. Dat is on­ vermijdelijk. Tot op zekere hoogte moeten deze gevolgen dus worden geaccepteerd. Maar als ze in ver­ gelijking tot anderen onevenredig zwaar worden getroffen, kunnen burgers en ondernemingen schade­ vergoeding ontvangen (artikel 4:126 van de Awb). De hoogte daarvan moet in zo’n geval redelijk zijn. De schadevergoeding dekt dus niet vanzelfsprekend de volledige schade. Een deel van de schade zal altijd voor eigen rekening blijven. Onder de Omgevingswet is er een vast forfait bij waardedaling van een on­ roerende zaak van 4% van de waarde van de onroerende zaak waarop de aanvraag betrekking heeft. Dit regelt artikel 15.7 Omgevingswet. Bij directe schade en inkomensschade is er geen wettelijk forfait. c. Overgangsrecht o.q.v. Invoeringswet Ow In de volgende gevallen is sprake van overgangsrecht op grond van de Invoeringswet Ow: •

•

•

schade veroorzaakt door een bestemmingsplan of afwijkingsvergunning die van kracht wordt voor inwerkingtreding van de Ow: oude recht is van toepassing tot 5 jaar na inwerkingtreding Ow (artikel 4.18, lid 1 onder c en 4.19, lid 1 Invoeringswet); schade veroorzaakt door een bestemmingsplan dat als ontwerp ter inzage is gelegd voor inwerking­ treding van de Ow: het oude recht is van toepassing tot 5 jaar na het van kracht worden van dat be­ stemmingsplan (artikel 4.19, lid 2 lnvoeringswet);\ schade veroorzaakt door een afwijkingsvergunning die is aangevraagd voor inwerkingtreding van de Ow en die onherroepelijk wordt na inwerkingtreding van de Ow: het oude recht is van toepassing tot 5 jaar na het vaststellen van het besluit (artikel 4.18, lid 2 Invoeringswet).

Zaaknummer: 1910517 4/5

GEMEENTE HOORN d. Geen specifieke regeling voor ‘nadeelcompensatie’ In de Ow is geen regeling opgenomen voor nadeelcompensatie zoals we die nu kennen (inkomensach­ teruitgang). Hiervoor bestaan de eigen autonome verordenende bevoegdheden. De regels mogen niet in strijd zijn met hogere regelgeving, zoals de Awb. 6. Maatschappelijk draagvlak Dit is niet onderzocht. Het vaststellen van de 'Verordening nadeelcompensatie gemeente Hoorn’ vloeit voort uit de Ow. 7. Financiële consequenties Door het aangaan van overeenkomsten kan nadeelcompensatie, inclusief de wettelijke rente, deskundigenkosten en de kosten van de organisatie, worden verhaald op de ontwikkelaar. Nu is niet in te schat­ ten of de nieuwe verordening financiële consequenties gaat hebben. 8. Communicatie In het kader van de procedure wordt het beginselbesluit van de raad bekend gemaakt in het plaatselijk weekblad. Aansluitend wordt het ontwerp van de 'Verordening nadeelcompensatie gemeente Hoorn’ ge­ durende een periode van zes weken ter visie gelegd. Gedurende de periode van tervisielegging kan een ieder een zienswijze indienen. Na afloop van de tervisielegging wordt de raad gevraagd om de verorde­ ning vast te stellen, eventueel onder afweging van de ingediende zienswijzen. De vaststelling wordt ge­ publiceerd in het gemeenteblad. 9.

Realisatie De ‘Verordening nadeelcompensatie gemeente Hoorn’ treedt in werking op de datum dat de Ow in wer­ king treedt. Hoorn,

3 1 MEI 2022

5/5