Raadsvoorstel stadsstrand
Tekst van het document
EMEENTE HOORN Raadsvoorstel Zaaknummer: 3074292 Steller. Emile van Boven Datum commissie 17 november 2026 Datum raadsvergadering 8 december 2026 Onderwerp Verlichting stadsstrand en Koepelkerk Agendering Ter besluitvorming Team. ROR Teammanager Dennis de Heer Portefeuillehouder D Dekker E-mail: e van boven@hoorn.nl Bijiagen 1 Onderzoek veilige toegankelijkheid fietsers, voetgangers stadsstrand in de avonduren 2 Alternatieven voor het verlichten van fiets-/voetpad Badhuisweg stadsstrand 3 Alternatieven voor het doortrekken van verlichting richting De Kuil 4 lmpressie verlichten Koepelkerk vanaf stadsstrand 5 Bwverlichting stadsstrand en Koepelkerk De raad besluit openbare verltchting aan te brengen langs het fiets-/voetpad van de Badhuisweg. vanaf het strandpaviljoen tot De Kuil: de Koepelkerk te verlichten: een investeringskrediet beschikbaar te stellen van: a) € 865.000 voor openbare verlichting stadsstrand b) € 235.000 voor het verlichten van de Koepelkerk de bijbehorende jaarlijkse kapitaallasten van respectievelijk € 26.810 voor de openbare verlichting stadsstrand en € 7.530 voor het verlichten van de Koepelkerk (diverse afschrijvingstermijnen, 0,6% rente) vanaf 2028 te dekken uit de energiebesparing die is gerealiseerd door het verledden en dimmen van de openbare verlichting: de begrotingswijziging die blj dit besluit hoort vast te stellen.
Samenvatting Om ervoor te zorgen dat mensen in het donker veilig van en naar het stadsstrand kunnen lopen en fietsen, wordt voorgesteld om verlichting te plaatsen langs de fiets- en voetgangersroute aan de Badhuisweg vanaf het strandpaviljoen Reuring naar De Kuil. Daarnaast wordt voorgesteld de beleving van de binnenstad en erfgoed te vergroten en veiligheidsbeleving op de route te ondersteunen door het verlichten van de Koepelkerk. Naar verwachting is het werk voor de winter van 2027/2028 gereed. lnleiding: reden van het voorstel Aanleiding De raad heeft vragen gesteld over verlichting en sociale veiligheid bij het stadsstrand. Het college heeft toegezegd onderzoek te doen naar een veilige toegang en bereikbaarheid voor fietsers en voetgangers, en naar manieren en (vergunnings-)technische mogelijkheden van verlichting rondom het stadsstrand, met name in donkere perioden. Dit voorstel geeft invulling aan die toezegging. Zaaknummer 3074292 1 /7
GEMEENTE ) I HOORN Belang De gemeente is verantwoordelijk voor toegankelijke routes en een veilige weginrichting. Goede verlichting is daar een belangrijk onderdeel van. Als verlichting ontbreekt of onvoldoende is, kan dat gevolgen hebben voor de aansprakelijkheid van de gemeente bij ongevallen en leiden tot materiële-, immateriële- en imagoschade. Centrale vraag Hoe wil de gemeenteraad de route tussen stadsstrand en De Kuil s avonds (sociaal) veiliger maken? Beoogd maatschappelijk resultaat Openbare verlichting draagt bij aan de verkeersveiligheid en sociale veiligheid. ln de donkere (avond)uren is er tussen de binnenstad en het stadsstrand geen directe, overzichtelijke en goed herkenbare route voor fietsers en voetgangers. Dit werkt nadelig voor de veiligheid van fietsers en voetgangers die zich in het donker tussen deze locaties verplaatsen. Het doel is om de route van en naar het stadsstrand bij duisternis veilig en toegankelijk te maken voor fietsers en voetgangers. Daarnaast wordt met het verlichten van de Koepelkerk beoogd de herkenbaarheid en aantrekkelijkheid van Hoorn te versterken en bij te dragen aan oriëntatie, veiligheidsgevoel en beleving ook vanaf het stadsstrand. Bijdrage aan de duurzaamheidsambitie Energiezuinige led afgestemd op het gebruik. De verlichting bestaat uit energiezuinige ledlampen en wordt slim uitgevoerd.
Hiermee wordt gezorgd voor verlichting afgestemd op het gebruik. 4 Kaders Beleidsplan openbare verlichting 2014-2024 (d.d. 17-12-2013). Om het gebruik van de openbare ruimte bij duisternis verkeersveiliger en sociaal veiliger te maken heeft de raad besloten verlichtingsnormen van de Nederlandse Stichting voor Verlichtingskunde (NSVV) toe te passen. Ook andere wegbeheerders, zoals het Rijk, provincies, waterschappen en veel andere gemeenten gebruiken deze normen. Actieplan Fiets 2024-2028 (d.d. 12-03-2024). De gemeente Hoorn werkt aan een toekomst waarin het in 2040 vanzelfsprekend is om de fiets te pakken. De nieuwe fietsroute langs het stadsstrand en de Westerdijk draagt hieraan bij. Met aantrekkelijke, comfortabele en veilige fietsroutes stimuleert de gemeente ¡nwoners van Hoorn, Blokker en Zwaag om vaker voor de fiets te kiezen. Zo maken we fietsen een steeds logischer alternatief voor korte en middellange verplaatsingen. Erfgoedvisie 2026-2035 (d. d. 10-02-2026). ln de Erfgoedvisie 2026-2035 is de ambitie uitgesproken om met erfgoed kwaliteit toe te voegen aan de openbare ruimte en bij te dragen aan een aantrekkelijke leefomgeving. Uit de brede participatie voor deze visie kwam naar voren dat inwoners behoefte hebben aan een sterkere beleving van erfgoed in de openbare ruimte. Zaaknummer: 3074292 2/7
MEENTE HOORN Nota lnclt.isieheleid 2023-2026 - Safe Streets (d.d. 16-05-2023). Safe Streets is een van de focuspunten binnen het inclusiebeleid van de gemeente Hoorn. De ambitie is om gevoelens en situaties van onveiligheid in de openbare ruimte bespreekbaar te maken en waar mogelijk aan te pakken. Daarbij is extra aandacht voor groepen die zich in de openbare ruimte vaker onveilig kunnen voelen, zoals vrouwen, (tiener)meisjes en jongens, LHBTIQA+ personen en mensen met een beperking. Omgevingsvisie Hoorn (d.d. 08-02-2022) De Omgevingsvisie benoemt vijf ambities, waaronder het werken aan een socialere, gezondere en veiligere omgeving, het aantrekkelijk maken van de leefomgeving daaronder valt het verbeteren van de beretkbaarheid en het benutten van economische en toeristische kansen. Argumenten Onderzoek is gedaan naar de veilige toegankelijkheid van het stadsstrand voor fietsers en voetgangers in het bijzonder. Uitgangspunten voor verlichting De functie van openbare verlichting is het verlichten van de openbare ruimte op een manier die past bij het gebruik. Het doel is gericht op verkeersveiligheid en sociale veiligheid Gemeentelijke verantwoordelijklìeid als wegbeheerder De gemeente dient, vanuit de algemene zorgplicht.
als wegbeheerder ervoor te zorgen dat de toestand van de weg de veiligheid van weggebruikers niet onnodig in gevaar brengt Als verlichting ontbreekt of onvoldoende is, kan dat gevolgen hebben voor de aansprakelijkheid van de gemeente bij ongevallen en leiden tot materiele-, immaterièle- en imagoschade. Binnen en buiten bebouwde kom Bij het verlichten van de openbare ruimte maken we onderscheid tussen wegen binnen en buiten de bebouwde kom. Buiten de bebouwde kom is duisternis het uitgangspunt. Wegen worden daar vaak niet verlicht Als dat voor de verkeersveilighetd nodig is, kunnen andere maatregelen worden gebruikt Denk aan reflecterende bermpaaltjes, wegmarkering, kattenogen of orièntatieverlichting. Sociale veiligheid speelt buiten de bebouwde kom een kleinere rol Binnen de bebouwde kom ligt dit anders Daar worden wegen, straten, pleinen en fiets- en voetpaden in Nederland over het algemeen wel verlicht Verlichting draagt daar niet alleen bij aan de verkeersveiligheid en sociale veiligheid, maar ook aan het gevoel van veiligheid. Niet verlichten is binnen de bebouwde kom daarom eerder uitzondering dan regel. Niet al/es hoeft te worden verlicht Hoorn heeft enkele uitzonderingen gemaakt. Recreatieve fietspaden, parken, speelplekken en achterpaden worden in principe niet verlicht. Dit geldt ook voor terrein dat geen eigendom is van de gemeente.
Doorfietsroutes die door een park lopen, worden wel verlicht. Recreatieve fietspaden en parken worden vooral overdag gebruikt. Daarom is verlichting daar niet vanzelfsprekend Sclìijnveiligheid Meer verlichting betekent niet automatisch meer veiligheid. ln sommige situaties kan verlichting juist schijnveiligheid veroorzaken of ongewenste effecten hebben, bijvoorbeeld in afgelegen gebiedmet weinig of geen sociale controle kan verlichting sociale onveiligheid juist in de hand werken. Daarom vraagt de toepassing van verlichting altijd om een zorgvuldige afweging. Zaaknummer 3074292 3/7
.iEt° ENTE HOORN Verlichting ¡s maatwerk Bij de keuze voor verlichting wordt altijd gekeken naar de specifieke situatie Daarbij spelen verkeersveiligheid en sociale veiligheid, veiligheidsbeleving, de locatie, de omgeving, de inrichting, het gebruik van de openbare ruimte, natuur en milieu en duuízaamheid een rol. Af-/en overwegingen Belangrijke routes vanuit de richting van de binnenstad zijn de Westerdijk en de fiets-/wandelroute vanaf De Kuil. Het stadsstrand is ingericht voor dagrecreatie. Bij gebruik voor dagrecreatie is het verlichten vari deze recreatieve routes niet vanzelfsprekend. De route vanaf De Kuil naar het einde van het stadsstrand met horecabedrijf Reuring, grenst aan Natura 2000-gebied. Sinds het voorjaar van 2025 heeft zich een horecabedrijf in de vorm van een strandpaviijoen (Reuring) gevestigd aan het einde van het stadsstrand. Het strandpaviljoen mag het hele jaarrond tot 01 00 uur gasten hebben Uit onderzoek door het college blijkt dat het vanuit het oogpunt van verkeersveiligheid en sociale veiligheid voor fietsers en voetgangers die zich verplaatsen tussen het stadsstrand en de binnenstad, verlichting gewenst is langs de fiets-/wandelroute over het stadsstrand vanaf het strandpaviljoen tot De Kuil. Voor fietsers en voetgangers richting en vanaf de binnenstad zijn geen goede alternatieven beschikbaar.
De route ligt binnen de bebouwde kom, is een belangrijke route voor dagrecreanten en heeft een duidelijke (verkeers-)functie als avondroute. Het verlichten sluit hiermee ook aan bij de ambitie op het gebied van het verbeteren van de bereikbaarheid en het stimuleren van fietsverkeer Daarnaast maakt verlichting het gebruik van de openbare ruimte s avonds aantrekkelijker Gezien de ligging langs de oever nodigt het ook andere bewoners van de stad uit om ook s avonds de fiets- /wandelroute te gebruiken. Voor het volledige onderzoek en uitkomsten naar toegangswegen en alternatieven wordt verwezen naar bijlagen 1 tot en met 3 Natura 2000-gebied De route grenst aan Natura 2000-gebied. Vastgesteld is dat er géén essentiële routes van vleermuizen zijn die de fiets-/looproute doorkruizen Dat neemt niet weg dat er alsnog vleermuizen kunnen vliegen Om eventueel mogelijke hinder te beperken wordt speciale vleermuisvriendelijke verlichting gebruikt Als instrument hiervoor wordt de allernieuwste innovatie op het gebied van lichttechniek ingezet.
Hiermee kan onder andere in de zomerperiode worden overgeschakeld naar vleermuisvriendelijke verlichting en op flexibele wijze lichtkleuren worden ingeregeld Hierdoor kunnen veiligheid, mens en natuur in het kustgebied op elkaar worden afgestemd en in harmonie samengaan Alternatief Handhaven huidige situatie Een mogelijkheid is om de bestaande donkerte op de route tussen het strandpaviljoen en De Kuil voort te laten bestaan Fietsers eri voetgangers zullen de voor de hand liggende kustroute echter blijven nemen. Als verlichting ontbreekt of onvoldoende is, kan dat gevolgen hebben voor de aansprakelijkheid van de gemeente bij ongevallen en leiden tot materiële-, immateriële- en imagoschade Ook kan hierbij persoonlijk leed ontstaan voor betrokken(-en) Niet kan worden voorspeld of en ¡n welke mate een dergelijke situatie zich voor zal doen Gelet op het belang om het risico op ongevallen en schade te voorkomen, wordt het donker laten van de route als geen goed alternatief gezien Zaaknummer 3074292 4/7
HOORN Verlichten Koepelkerk Ondersfeunen sociale veiligheidsbeleving De te veriichten route ligt er s avonds verlaten bij, bebouwing staat op relatïef grotere afstand en vergeleken met doorfiets- en stadsroutes is het gebruik beperkt. lnternationaai onderzoek naar stedelijke landmarks laat een positieve samenhang zien tussen aanwezigheid van prominente landmarks en de ervaren ruimtelijke veiligheid (#). Onderzoek naar nachtelijke verlichting laat ook zien dat het zichtbaar maken van ruimtelijke elementen en verticale structuren de leesbaarheid van de omgeving en daarmee de veiligheidsbeleving kan ondersteunen (*), ln de skyline van de binnenstad is de toren van de Grote Kerk s avonds te zien. De Koepelkerk is hierbij overdag prominent aanwezig, maar ontbreekt in de avond in de Hoornse skyline. Het s avonds zichtbaar maken van de Koepel als oriëntatiepunt, kan aanvullend op het bestaande beeld helpen bij het ondersteunen van de gevoelens van sociale veiligheid van gebruikers van de route (#) 2025 Sahln & Kurkçüogiu. The effect of urban landmarks on urban safety perception: The case of Balat, lstanbul () 2023: A Lis, M. Zienowlcz. D. Kukowska, K. Zalewska, P.
lwankowski, V Shestak: How 10 light up the night 7 The impact of clty park lighting on visltors, sense and safety preferences Bijdrage aan sociale veiligheid Een prettige gebruikservaring voorkomt een sociaal onvellig gevoel en stimuleert gebruik Meer gebruik leldt tot een betere sociale controle, wat weer bijdraagt aan soclale veiligheid. Het verlichten sluit daarmee aan bij de ambitie van Safe Streets om de sociale veiligheid in de openbare ruimte te verbeteren. Beleving binnens(ad en erfgoed Het verlichten van de Koepelkerk draagt niet alleen bij aan de beleving, oriëntatie en veiligheid vanaf het stadsstrand. maar is daarnaast ook een koppelkans met bredere gemeentelijke ambities, Als meest karakteristleke element in de skyline van Hoorn draagt de Koepelkerk in belangrijke mate bij aan de herkenbaarheid en identiteit van de stad. De verlichting draagt bij aan de verblijfskwaliteit van de openbare ruimte en sluit aan bij het coalitieakkoord Hoorn in 2030, de Erfgoedvisie 2026-2035, de Actieagenda Binnenstad 2025 en de Omgevingsvisie. Deze kaders benadrukken het belang van behoud en beleefbaarheid van erfgoed, een aantrekkelijke binnenstad en het benutten van toeristische kansen.
Door de Koepelkerk ook in de avonduren en tijdens de donkere maanden zichtbaar te maken, versterken we de avondbeleving en levendigheid van de stad nog meer Daarmee draagt deze investering bij aan een aantrekkelijke binnenstad, toerisme en de kernwaarde reuring: een stad die uitnodigt om eropuit te gaan, langer te verblijven en elkaar te ontmoeten. lmpressies van de bestaande en nieuwe situatie, gezien vanaf het stadsstrand, zijn als bijlage 4 toegevoegd. De eigenaar is bereid de benodlgde medewerking te verlenen voor het verlichten van de Koepelkerk. Alternatief: bestaande situatie handhaven Het verlichten van een gebouw is geen wettelijk verplichte taak De gemeente heeft hierin een keuze. Alternatief is om het bestaande beeld te handhaven. Zonder verlichting blijft de Koepelkerk s avonds grotendeels onzichtbaar Daarmee blijft de mogelijkheid van ondersteuning van de belevlng van erfgoed en verdere ondersteuning van de sociale veiligheidsbeleving onbenut. Het niet verlichten geeft een positief financieel effect ingaande 2028 van € 7 530 per jaar Financiën Voor het verlichten van de fiets-/wandelroute vanaf het strandpaviljoen tot De Kuil en de Koepelkerk, is in totaal € 1.100.000 nodig. De investering in verkeersveiligheid en sociale veiligheid (fiets-/wandelpad) bedraagt € 865.000. De kapitaallasten van deze investering zijn € 26.810. Zaaknummer 3074292 5/7
GEMEENTE HOORN De nvestenng ln de beleving van de binnenstad en erfgoed (Koepelkerk) en kans tot versterking van de sociale veiligheidsbeleving op de route bedraagt € 235.000. De kapitaallasten van deze investering zijn € 7.530. ln totaal is zijn de kapitaallasten € 34.340 Deze worden volledig gedekt uit een energiebesparing door verledden en dimmen van straatverlichting. Overzichtstabel effect op de begroting 2028 | _______________ | _____________ Maatregel(-en) | lnvestering 2027 | kapitaallasten Verlichten fiets-/voetpad Badhuisweg | € | 865.000 | € | -26.810 Verlichten Koepelkerk | € | 235.000 | € | -7.530 Totaal ¡nvesteringen kapitaallasten | € | 1.100.000 | € | -34.340 besparing energiekosten _______________ | € | 34.340 Effect begroting 2028 | € | -0 Voor de bijbehorende begrotingswijziging verwijzen wij U naar bijlage 5. De ultvoerlng kan nlet door/met eigen personeel worden gedaan. ln de lnvesteringssom iS rekening gehouden met inhuur. 6 | Maatschappelijk draagvlak en participatie Het maatschappelijk draagvlak voor de voorgestelde verlichtingsmaatregelen is niet afzonderlijk onderzocht. Bij de ontwikkellng van het stadsstrand zijn in het verleden mogelljk verwachtingen gewekt over het behoud van de natuur, rust en donkerte in het gebied.
Hoewel de voorgestelde verlichtlng vanuit veiligheid nodig wordt geacht, vinden wáj het belangrijk om omwonenden zorgvuldig te informeren over de aanleiding en de gemaakte afwegingen Aanwonenden Grote Waal Recent heeft een schouw plaatsgevonden met vertegenwoordigers van de bewoners van de Astronautenflats. Tijdens deze schouw is onder andere gesproken over de ervaren overlast en gevoelens van onveiligheid op en rondom de parkeerellipsen, met name in de avonduren Wij zien in de voorgenomen verlichtlngsmaatregelen ook kansen om de ervaren overlast en gevoelens van onvelllgheid te verminderen Daarom worden de betrokken bewoners uitgenodìgd voor een bijeenkomst waarin wij de uitkomsten van het onderzoek en de voorgestelde verlichting langs het fiets- en voetpad toellchten Tevens willen wij met hen onderzoeken of aanvullende, gerlchte verlichting op de parkeerellipsen kan bijdragen aan een verbetering van de sociale veiligheid en leefbaarheid. Hierbij houden wij rekening met de belangen van omwonenden en de uitgangspunten voor natuur, duurzaamheid en het beperken van lichthinder. De inbreng van bewoners wordt betrokken bij de verdere uitwerking van eventuele aanvullende maatregelen. Aanwonenden Westerdijk Overleg met aanwonenden wordt georganiseerd. De inbreng van de bewoners wordt betrokken bij de verdere uitwerking van de plannen.
7 | Financiële gevolgen Dit voorstel heeft geen effect op het begrotingsresultaat. Voor de openbare verlichting van het stadsstrand wordt een investeringskrediet van € 865.000 gevraagd. Voor het verlichten van de Koepelkerk wordt een investeringskrediet van € 235 000 gevraagd Zaaknummer; 3074292 6/7 GEMEENTE HOORN De bijbehorende jaarlijkse kapitaallasten bedragen respectievelijk € 26.810 en € 7.530 (uitgaande van diverse afschrijvingstermijnen en een rentepercentage van 0,6%). Deze kapitaailasten worden vanaf 2028 volledig gedekt uit de energiebesparingen die zijn gerealiseerd door de vervanging van conventioneie verlichting door led en dimmen openbare verlichting. 8 Communicatie De verlichting van het stadsstrand maakt de omgeving toegankelijker en veiliger voor gebruikers als fietsers en voetgangers. Door ons erfgoed beter aan te lichten ontstaat een andere ervaring van dit deel van onze stad. omdat gebruikers het ook gaan ervaren als een boulevard. Dat biedt kansen voor de communicatie Maar we hebben ook te maken met de natuur, rust en donkerte in het gebied waar aan wordt gehecht Communicatie denkt mee in de participatiestappen. Daarnaast communiceren we via verschillende gemeentelijke kanalen over de aanleiding. het doel en de aanpak van het project.
Op deze manier vergroten we de betrokkenheid en maken we zichtbaar hoe de gemeente zich inzet voor een sociaal veilige en prettige openbare ruimte. 9 Realisatie De doorlooptijd van realisatie na besluitvorming door uw raad is ongeveer één jaar. Procedures met betrekking tot onderzoek naar flora & fauna en door het waterschap (HHNK) te verlenen vergunning kunnen leiden tot vertraging. In de uitvoering wordt prioriteit gegeven aan de aanleg van verlichting langs de route op het stadsstrand Gestreefd wordt naar ingebruikname nog voor de donkere (winter-)periode van 2027/2028 Hoorn, het college van burgemeester en wethouders van Hoorn, de bu rgemees Zaaknummer 3074292 7/7