Raadsvoorstel ombuigingsvoorstellen 2025-2028

—;

Ti

c

HOORN

Tkz

Raadsvoorstel Zaaknummer: 2186098 Steller: S. Winter Datum commissie: 17 oktober 2024 Datum raadsvergadering: 5 en 12 november 2024

Team: PC Teammanager: Anita Wakelkamp Portefeuillehouder: A. A. M. Boomgaars E-mail: st.winter@hoorn.nl

Onderwerp Ombuigingsvoorstellen 2025-2028

Agendering Ter besluitvorming

Bijlagen 1 Ombuigingslijst Hoorn Financieel Gezond 2_ - Toelichtingen op de voorgelegde ombuigingen Hoorn Financieel Gezond 3 Toelichtingen op de niet voorgelegde ombuigingen 4 Voorbeeld afschalen scenario's naar 8 en 6 miljoen _5 Begrotingswijziging ombuigingen 2025-2028 De raad besluit De onttrekking aan de algemene reserve van € 4,4 miljoen om het jaar 2025 in de begroting 20252028 sluitend te maken terug te draaien, zodat dit bedrag behouden blijft in de algemene reserve. Akkoord te gaan met de door het college voorgelegde ombuigingsmaatregelen en deze te verwerken via de 1e begrotingswijziging 2025-2028. Nadere invulling van ombuigingen binnen de budgetten van de raad via het presidium en/of de werkgevercommissie uiterlijk bij de Kadernota 2025 tegemoet te zien. Bijgaande begrotingswijziging vast te stellen. Samenvatting Het financieel perspectief van de gemeente Hoorn maakt het noodzakelijk om al vanaf 2025 ombuigingsvoorstellen door te voeren. Om die reden heeft de raad bij de behandeling van de kadernota 2024 een amendement aangenomen om bij de begroting 2025 een aantal scenario's te presenteren waarin maatregelen worden voorgesteld om het meerjarenbegrotingstekort vanaf 2025 structureel aan te pakken. De organisatie heeft ombuigingsmaatregelen verzameld met een totale financiële omvang van ruim € 17 miljoen.

Hiervan legt het college één ombuigingspakket aan de raad voor met circa 30 maatregelen, waarvan de maximale opbrengst oploopt naar € 10 miljoen in 2028. De raad wordt voorgesteld om nu te besluiten tot het doorvoeren van deze maatregelen, waarmee het college over kan gaan tot uitvoering daarvan. Deze maatregelen zorgen tezamen voor een sluitende begroting 2025 en het terugdringen van het meerjarenbegrotingstekort vanaf 2026. Een positief besluit van de raad om het voorgelegde pakket aan maatregelen te treffen zorgt er ook voor dat de incidentele onttrekking van € 4,4 miljoen uit de Algemene Reserve (waarmee de jaarschijf 2025 technisch sluitend is gemaakt in de begroting) kan worden teruggedraaid.

m

}

HOORN

Inleiding: reden van het voorstel Aanleiding Bij de besluitvorming van de kadernota 2024 heeft de raad een amendement aangenomen om bij de behandeling van de begroting 2025 een aantal opties te presenteren om het meerjarenbegrotingstekort vanaf 2025 structureel aan te pakken. Daarbij is het volgende kader meegegeven: •

Hiervoor een basis-scenario te presenteren ter grootte van € 6 miljoen. En twee aanvullende scenario's: een met een extra set maatregelen van € 2 miljoen (€ 8 miljoen totaal) en een met € 4 miljoen extra (€ 10 miljoen totaal).

•

De zoekruimte op de 'oranje lijst' verder te vergroten dan 15 miljoen om de gemeenteraad beter inzicht te geven in de (on)mogelijkheden.

De uitwerking van dit amendement ligt nu voor, in de vorm van een afzonderlijk raadsvoorstel. Er is bewust voor gekozen om dit niet in de begroting zelf op te nemen, omdat de besluitvorming aanzienlijke impact heeft op alle cijfers en tabellen in de begroting, die twee dagen na de raadsbehandeling bij de provincie moet worden ingediend. Een aparte behandeling doet recht aan het belang van de ombuigingsopgave. Het besluit van de raad zal worden verwerkt in de eerstvolgende begrotingswijziging voor 2025. Belang Structureel en reëel begrotingsevenwicht. Zonder ombuigingsmaatregelen te nemen zou de gemeente Hoorn geen sluitende begroting hebben, en uiteindelijk onder preventief toezicht van de provincie kunnen komen te staan.

Centrale vraag Welke structurele ombuigingsmaatregelen wil de raad doorvoeren om de Begroting 2025-2028 sluitend te maken? 2. Beoogd maatschappelijk resultaat Een financieel gezonde gemeente is van belang om haar maatschappelijke taken goed uit te (kunnen blijven) voeren. 3. Bijdrage aan de duurzaamheidsambitie Dit voorstel draagt niet bij aan onze duurzaamheidsambitie. 4. Kaders Gemeentewet De gemeentewet stelt regels voor de financiën van de gemeente. Specifieke artikelen zijn onder andere: • Artikel 186 regelt hoe de gemeente de begroting, de begrotingswijzigingen, de meerjarenraming, de jaarrekening en het jaarverslag inricht. • Artikel 189 legt op dat de begroting reëel en structureel in evenwicht is. Als dat niet het geval is, moet de gemeenteraad aannemelijk maken dat het structureel en reëel evenwicht in de eerstvolgende jaren tot stand wordt gebracht. • Artikel 203 regelt dat Gedeputeerde Staten de begroting en begrotingswijzigingen goedkeurt. • Artikel 208 regelt dat als de begroting niet is goedgekeurd, Gedeputeerde Staten moet toestemmen om als gemeentebestuur besluiten met financiële gevolgen te kunnen nemen. Wet houdbare overheidsfinanciën

Zaaknummer: 2186098

2/7

i

..

HOORN Deze wet regelt dat de decentrale overheden 'een gelijkwaardige inspanning leveren' als het Rijk om een trendmatig begrotingsbeleid te voeren. Daarbij moet rekening worden gehouden met de middellange termijndoelstelling voor het structureel EMU-saldo van de lidstaat Nederland. Kaders voor gezond financieel beleid De gemeenteraad heeft bij de begroting 2020 de kaders voor gezond financieel beleid vastgelegd. Bij de Kadernota 2024 aangenomen amendement "Invulling financiële opgave t/m 2026" In het aangenomen amendement bij de Kadernota 2024 wordt gevraagd om een ombuigingsscenario's met een omvang van € 6, € 8 en € 10 miljoen. De raad heeft verzocht om met deze scenario's het meerjarenbegrotingstekort bij de begroting 2025 aan te pakken. Argumenten 5. De begroting 2025 sluit met een tekort van € 4,4 miljoen. In de jaren daarna loopt dat tekort op naar €11,6 miljoen in 2028. Een belangrijke oorzaak van het tekort is een forse daling van de inkomsten van het Rijk in de komende "ravijnjaren". Daarnaast spelen de eigen ambities van Hoorn een rol ten aanzien van een aantal grote projecten om de gemeente te verbeteren. Het bijgestelde meerjarenbegrotingstekort in de jaren 2025-2028 is als volgt:

(bedragen x € 1.000)

Begrotingstekort Onttrekking aan de Algemene Reserve Geactualiseerd begrotingstekort

2025 - 4.409 4.409

2026 -11.196

2027 -10.710

2028 -11.628

0

-11.196

-10.710

-11.628

In de begroting 2025 is gekozen om het jaar 2025 incidenteel sluitend te maken via een eenmalige onttrekking uit de Algemene Reserve van € 4,4 miljoen euro. De begroting 2025 is "technisch" incidenteel sluitend gemaakt. Dit voorstel bevat structurele maatregelen om deze financieel zware tijden het hoofd te bieden. Onderdeel daarvan is om de onttrekking aan de Algemene Reserve weer terug te draaien, zodat dit bedrag behouden blijft in de algemene reserve. Uitwerking van de raadsopdracht De raad heeft het college gevraagd om 3 scenario's voor te leggen met een omvang van € 6, € 8 en € 10 miljoen. Gezien het snel naderende ravijnjaar 2026, waarin al sprake is van een tekort van € 11,2 miljoen, legt het college een scenario aan de raad voor dat uitkomt op € 10 miljoen vanaf 2028. Er resteert dan meerjarig nog een klein tekort waarvoor aanvullende keuzes nodig zijn. Alternatieve scenario's € 6 en € 8 miljoen Hoewel het college één voorkeursscenario voorlegt, is de ombuigingslijst bij dit raadsvoorstel voorzien van meerdere knoppen om aan te draaien. Bij wijze van 'vingeroefening' is een aantal maatregelen in de scenario's van € 6 en € 8 miljoen uitgevinkt met een rood kruis. Een voorbeeld daarvan is de knop OZB. Het "wanvinken" van een maatregel - in elk individueel scenario - zorgt ervoor dat de opbrengst ervan netjes wordt doorgerekend.

De raad krijgt daardoor een instrument in handen waarbij de financiële effecten van de te maken keuzes direct zichtbaar worden. In de technische informatiesessies voor de begroting nemen we uw raad daarin mee. Ombuigingslijst Hoorn financieel Gezond De raad heeft bij de Kadernota 2024 al een besluit genomen om voor € 3,7 miljoen aan maatregelen te treffen (de zogenaamde "blauwe lijst"). Deze zijn in de begroting verwerkt. Alle overige maatregelen (oorspronkelijk "oranje lijst") zijn vervolgens logisch gerangschikt naar de indeling van de programmabegroting en samengebracht in een "Ombuigingslijst Hoorn Financieel Gezond". De set aan maatregelen in deze lijst heeft een ombuigingspotentieel van € 17 miljoen in 2028.

HOORN

Uit deze € 17 miljoen legt het college de raad maatregelen voor die optellen naar het maximale scenario van bijna € 10 miljoen in 2028. De raad besluit of deze maatregelen doorgevoerd gaan worden, of dat er maatregelen geschrapt worden zodat het totaalbedrag omlaag gaat. Voorkeursscenario van het college uit de ombuigingslijst Uit alle door de organisatie aangedragen maatregelen heeft het college een ombuigingspakket samengesteld. In bijlage 1 staan al deze maatregelen op een rijtje. De maatregelen die het college aan de raad voorlegt hebben een groen vinkje en leveren uiteindelijk een begrotingsruimte op van € 10 miljoen in 2028. Wanneer een maatregel (vooralsnog) niet wordt voorgelegd is er een rood kruis voor gezet. Toelichtingen op de maatregelen die het college voorlegt om te verwerken Bijlage 2 bevat alle toelichtingen op de ombuigingsmaatregelen waarvan het college de raad voorstelt om door te voeren. Per maatregel is de omschrijving opgenomen, de impact op de stad en de organisatie, en de financiële omvang. Hieronder vindt u een overzicht van alleen de voorgelegde maatregelen, en voor welk bedrag het college de raad voorstelt om in de begroting te verwerken: Ombuigingsmaatregelen verwerken in 1e begrotingswijziging 2025 (bedragen x € 1.000) Onderwerp

2025

2026

2027

2028

35

35

35

35

12

12

12

280

280

280

50

50

50

50

1.500

1.500

1.500

1.500

Programma Bestuur en Ondersteuning, taakveld Publieke dienstverlening: Budget bezorging documenten verlagen Programma Bestuur en Ondersteuning, taakveld Bestuurlijke Samenwerking: Taakstelling GR Bestuurlijke Samenwerking 5% Programma Openbare Orde en Veiligheid, taakveld Veiligheidsregio NHN en crisisbeheersing Taakstelling GR Veiligheidsregio NHN 5% Programma Openbare Orde en Veiligheid, taakveld Veiligheidsambitie Top X aanpak efficiënter maken Programma Verkeer, Vervoeren Waterstaat, taakveld Parkeren Aanpassen parkeerbeleid binnenstad inclusief betaald parkeren op zondag Fiscaliseren vergunning gebieden parkeren

600

600

600

Kosten parkeervergunning verhogen

56

56

56

56

Afschaffen gratis parkeren op Goede Vrijdag

17

17

17

17

50

50

50

50

37

37

37

38

60

88

26

26

26

Programma Onderwijs, taakveld Onderwijshuisvesting Onderwijs: Investeringsbudget IKC verlagen Programma Cultuur, Recreatie & Sport, taakveld Kunst en cultuur Taakstelling GR Westfries Archief 5 % Programma Cultuur, Recreatie & Sport, taakveld Sport en recreatie Verhoging huurinkomsten medegebruik gemeentelijke sportparken Taakstelling GR Recreatieschap Westfriesland 5% Zaaknummer: 2186098

13

4/7

HOORN Onderwerp

2025

2026

2027

2028

Herijking subsidies (betreft ook andere programma's en taakvelden)

p.m.

670

670

Taakstelling GR WerkSaam 5%

330

330

330

Versoberen mantelzorgcompliment

100

100

100

Afromen reserves WerkSaam

250

Programma Sociale Voorzieningen en Maatschappelijke Dienstverlening, taakveld Participatie

Programma Sociale Voorzieningen en Maatschappelijke Dienstverlening, taakveld Maatschappelijke Ondersteuning, welzijn en (gezondheids)zorg Taakstelling GR GGD 5%

248

248

248

Aanscherping op toegang tot Wmo voorzieningen

360

360

360

Hervormingsagenda Jeugd

2.100

1.600

1.600

Hervormingsagenda Jeugd (reeds opgenomen in financieel beeld)

-2.100

-1.600

-1.600

Programma Sociale Voorzieningen en Maatschappelijke Dienstverlening, taakveld Jeugdhulp

Programma Duurzaamheid en Milieu, taakveld Duurzaamheid en Milieu Duurzaamheid subsidie particuliere woningeigenaren schrappen

100

100

100

100

Afzien van innovatiebudget duurzaamheid

50

50

50

50

93

93

93

Taakstelling Omgevingsdienst NHN 5% Programma Duurzaamheid en Milieu, taakveld Riolering en afval

Organisatiekosten riolering meenemen in belastingverordening

170

170

170

170

Organisatiekosten afval meenemen in belastingverordening

50

50

50

50

60

75

85

85

Efficiency en innovatie organisatie

300

800

1.050

1.300

Maandelijkse bevoorschotting BUIG gelden aan WerkSaam bijstellen

50

50

50

50

Abonnementen opzeggen

3

Programma Ruimtelijke Ordening en Volkshuisvesting, taakveld Volkshuisvesting Doorstroommakelaar niet doen Overhead

Vergoeding woon-werk verkeer personeel

3

3

3

200

200

200

Algemene dekkingsmiddelen Verhogen OZB niet-woningen met 20 %

927

927

927

927

1.360

1.360

1.360

1.360

Verhogen toeristenbelasting met 30 %

100

144

144

144

Kostendekkendheid diverse leges

20

20

20

20

BTW compensatiefonds

1.000

1.000

1.000

1.000

Totaal te verwerken in begroting

5.911

9.031

9.733

10.011

Verhogen OZB eigenaren woningen met 15 %

Bijlage 3: maatregelen waarvan het college voorstelt om niet te verwerken Bijlage 3 bevat de ombuigingsmaatregelen die (vooralsnog) niet de voorkeur hebben van het college. Vanwege het naar voren halen van besluitvorming over de ombuigingen is er minder tijd geweest om 5/7

HOORN overal de impact van maatregelen nu al goed uitgewerkt te hebben. De toelichtingen op de maatregelen in deze bijlage zijn derhalve niet verder aangescherpt. De raad kan uit dit overzicht putten om maatregelen aan te dragen die zij kansrijk acht om nader uit te werken. Wanneer bepaalde maatregelen nadere uitwerking behoeven wordt dit in het proces richting de Kadernota 2025 opgepakt. Taakstelling budgetten raad In de informatiesessie van 6 juni 2024 over het herstelplan en de opdracht van de raad aan het college om te komen tot een sluitende (meerjaren)begroting, is aangegeven door aanwezige raadsleden dat de raad zelf ook een bijdrage gaat leveren aan de te nemen maatregelen. Het onderzoek naar alle opties en de impact ervan op de raadswerkzaamheden, is momenteel gaande en zal via het presidium en/of de werkgevercommissie van de raad worden ingevuld. Financiële effecten op het meerjarig begrotingsresultaat Een positief besluit van de raad op de voorgestelde maatregelen heeft het volgende effect op het meerjaren perspectief:

(bedragen x € 1.000) Begrotingssaldo 2025 Onttrekking Algemene Reserve in 2025 Begrotingssaldo Begroting 2025-2028 Verwerking maatregelen ombuigingsvoorstel Terugdraaien onttrekking algemene reserve Saldo Begroting 2025 na ombuigingsvoorstel

2025 -4.409 +4.409 0 5.911 -4.409 1.502

2026 -11.196

2027 -10.710

2028 -11.628

-11.196 9.031

-10.710 9.733

-11.628 10.011

-2.165

-977

-1.617

Terugdraaien onttrekking algemene reserve om 2025 sluitend te krijgen. Het ombuigingspakket dat het college nu voorlegt aan de raad zorgt in ieder geval voor 2025 voor reëel en structureel begrotingsevenwicht. Hierdoor kan de incidentele onttrekking van € 4,4 miljoen aan de Algemene worden teruggedraaid. Weerstandsvermogen Wanneer wordt besloten om de begroting 2025 incidenteel sluitend te maken met een onttrekking aan de algemene reserve, neemt deze met € 4,4 miljoen af. De weerstandsratio gaat met deze onttrekking naar 1,3. Als het nu voorliggende voorstel over de ombuigingen wordt aangenomen is 2025 structureel en reëel sluitend en kan de eerdere onttrekking teruggedraaid worden. De algemene reserve neemt weer toe met € 4,4 miljoen en de weerstandsratio komt op 1,4. Met deze onttrekkingen en toevoegingen blijft het weerstandsratio tussen de door raad gewenste bandbreedte van 1 en 1,50.

6. Maatschappelijk draagvlak en participatie Dit is niet onderzocht. In gevallen waarbij de uitwerking van de maatregelen participatie of consultatie vereisen, wordt dit opgepakt. 7. Financiële gevolgen Dit voorstel heeft wel financiële gevolgen voor het begrotingsresultaat. Het begrotingsresultaat 2025 wordt dankzij dit voorstel structureel sluitend en de tekorten vanaf 2026 lopen significant terug. Er rest nog wel werk om het begrotingsresultaat 2026 en verder sluitend te maken. Dit wordt opgepakt bij de Kadernota 2025. 8. Communicatie De besluitvorming van dit voorstel heeft voor iedereen in Hoorn gevolgen. De wijze van communiceren met betrokkenen hangt af van de specifieke maatregel en wordt per situatie bepaald. Zaaknummer: 2186098 6/7

HOORN

9. Realisatie Na het raadsbesluit worden de maatregelen via een begrotingswijziging opgenomen in de begroting. Daarmee wordt besloten tot de invoering van de maatregel binnen het vastgestelde financiële kader. Voor de verdere uitwerking van enkele specifieke maatregelen, zoals bijvoorbeeld de "herijking van subsidies", zal het college afzonderlijke voorstellen aan de raad voorleggen. Risicoparagraaf Per maatregel is aangegeven wanneer het financiële effect optreedt, dus wanneer het gerealiseerd dient te zijn. Er bestaat echter een risico dat niet alle maatregelen het beoogde financiële resultaat zullen opleveren. Om dit risico incidenteel op te kunnen opvangen, is hiervoor een risico opgenomen in de weerstandsparagraaf. In de documenten van de begrotingscyclus wordt gerapporteerd over de realisatie van de ombuigingen en wordt eventuele bijsturing aan de raad voorgelegd.

Hoorn, 3 oktober 2024

het college van burgemeester en wethouders van H om,

de

r ta

de burgemee

7/7