Raadsvoorstel Leegstandsverordening
Tekst van het document
FMFFNTE HOORN Raadsvoorstel Zaaknummer. 2264921 Steller: G Gruis Datum commissie 9 oktober 2025 Datum raadsvergaderrng 28 oktober 2025
Team: SO Teammanager: Tom Plat Portefeurllehouder A Helling E-mail: g.gruis@hoorn.nl
Onderwerp Leegstandsverordening
Agendering Ter besluitvorming
Bijlagen Evaluatie Leegstandwet (RIGO, 2024) 1 Wijzigingsbesluit leegstandsverordening 2 Plattegrond werkingsgebieden leegstandsverordening wijkwinkelcentra 4
De raad besluit om 1. de Leegstandsverordening 2021 op twee punten te wijzigen: a. toevoeging van boetebedragen aan de verordening, b. uitbreiding van de meldplícht bij leegstand in wijkwinkelcentra. 2. de incidentele kosten van €10.000 tot€15.000 voor het inhuren van externe expertise te dekken uit het bestaande budget van stimuleren lokale economie. Het bijgevoegde wijzigingsbesluit vast te stellen en te ondertekenen. Samenvatting ln 2021 is op verzoek van de raad een leegstandsverordening vastgesteld. ln de praktijk wordt de leegstandsverordening niet toegepast omdat handhaving ervan veel capaciteit vraagt terwijl de opbrengsten beperkt zijn Er worden drie varianten voorgesteld Structurele inzet op de Leegstandsverordening met het beschikbaar stellen van de financiële middelen daartoe (variant A), ¡nzet op gezamenlijke aanpak van leegstand met een incidentele inzet op de Leegstandsverordening door inhuur expertise (variant B), inzet op de gezamenlijke aanpak van leegstand en geen inzet op de Leegstandsverordening (variant C) Het voorstel is te kiezen voor variant B. Dit voorstel richt zich op het actief aanpakken van de leegstand met gesprekken en tijdelijke invulling van panden. Dit doen we in samenwerking met vastgoedeigenaren en ondernemers De Leegstandsverordening blijft daarbij beschikbaar als juridisch instrument.
maar wordt alleen incidenteel ingezet als dat echt noodzakelijk is via inhuur van externe expertise. Daarnaast wordt voorgesteld de Leegstandsverordening bruikbaar te maken zodat toezicht en handhaving juridisch mogelijk wordt Dit doen we door opname van bestuurlijke boetebedragen Ook wordt voorgesteld het werkingsgebied van de Leegstandsverordening uit te breiden met de wijkwinkelcentra
GEMrNTE HOORN
lnleiding: reden van het voorstel Aanleiding ln 2021 is op verzoek van de raad een Leegstandsverordening vastgesteld voor winkelpanden. De gemeenteraad heeft regelmatig vragen gesteld over de werking van de Leegstandsverordening ln reactie op deze vragen is aangegeven de leegstandsverordening onder de loep te nemen en hierop terug te komen. Hierbij ¡s rekening gehouden met de bestaande capaciteit, bestuurlijke prioriteiten en juridische (on)mogelijkheden Belang Leegstand tegengaan is een belangrijk doel voor de gemeente. Leegstaande panden zorgen vaak voor een minder aantrekkelijke uitstraling van stad. De leegstandsverordening kan helpen bij het beperken van leegstand. ln de praktijk blijkt de verordening lastig uitvoerbaar, vraagt zij extra capaciteit en is zij juridisch beperkt toepasbaar. Daarom is het nodig om helder te maken wat wel en niet kan met de verordening Ook doen we een voorstel hoe leegstand binnen de bestaande capaciteit zo effectief mogelijk bestreden kan worden,
Centrale vraag Hoe wil de raad dat we de Leegstandsverordening inzetten? 2. Beoogd maatschappelijk resultaat Leegstand van winkelpanden s ongewenst en willen we daarom tegengaan ln beginsel niet door te handhaven, maar door in gesprek te gaan met eigenaren en tijdelijk gebruik te stimuleren. Zo zorgeri we samen voor minder leegstand en sterkere winkelgebieden. 3. Bijdrage aan de duurzaamheidsambitie De aanpassing van de leegstandsverordening heeft geen directe relatie met duurzaamheid. Het doel van de wijziging is het verbeteren van de werking van de verordening en het uitbreiden van de meldplicht. 4. Kaders Leegstandwet Deze wet biedt gemeenten de mogelijkheid een leegstandsverordening vast te stellen. Landelijke wijzigingen zijn in voorbereiding die gemeenten meer bevoegdheden geven. Leegstandsverordening Hoorn 2021 Op basis van de Leegstandwet heeft een gemeente de mogelijkheid om een Leegstandsverordening vast te stellen ln een Leegstandsverordening mag een gemeente bepaalde zaken regelen Zo kan er in de Leegstandsverordening het volgende worden opgenomen: 1. welke gebouwen van toepassing zijn voor de Leegstandsverordening (artikel 3, eerste lid Leegstandwet) 2. de meldplicht voor het melden van leegstaande gebouwen wanneer dit langer duurt dan zes maanden (artikel 3, eerste lid Leegstandwet) en nadere regels over het melden (artikel 3, derde lid Leegstandwet); 3.
nadere uitleg over de leegstandsbeschikking (artikel 4, tweede lid Leegstandwet) Zaakriummer 2264921 215
-
HOORN 4. een termijn (van ten minste twaalf maanden) waarna er een gebruiker voor een leegstaand pand kan worden voorgedragen als het pand geschikt bevonden is (artikel 5, eerste lid Leegstandwet); 5. een boetebedrag (met differentiatie) wanneer er geen melding van leegstand wordt gedaan en/of geen melding wordt gedaan binnen vier weken na beëindiging van het gebruik door een door ons voorgestelde gebruiker (artikel 18. eerste lid Leegstandwet). Dat laatste is het geval wanneer wij als gemeente een gebruiker hebben voorgedragen en deze gebruiker ook daadwerkelijk het pand in gebruik heeft genomen maar dit gebruik binnen een jaar weer beeindigd is en na het beëindigen niet binnen vier weken melding is gedaan. De huidige verordening wordt niet toegepast. Een actieve inzet op de formele regels van de Leegstandsverordening vraagt extra capaciteit en blijkt alleen effectief als onderdeel van een bredere aanpak. Het opleggen van een boete kan alleen maar ten aanzien van het niet melden en gaat daardoor niet direct de daadwerkelijke leegstand tegen 5.
Argumenten
Drie varianten Er worden drie varianten voorgesteld A. Structurele inzet op de Leegstandsverordening met het beschikbaar stellen van de financiële middelen daartoe, B. lnzet op gezamenlijke aanpak van leegstand met een incidentele inzet op de Leegstandsverordening door inhuur expertise; C lnzet op de gezamenlijke aanpak van leegstand en geen inzet op de Leegstandsverordening We stellen voor te kiezen voor variant B inzet op de gezamenlijke aanpak met incidenteel gebruik van de verordening. We stellen voor om niet structureel te investeren in handhaving van de leegstandsverordening, maar wél om het instrument juridisch bruikbaar te maken. Zo kunnen we de verordening gericht inzetten als drukmiddel in specifieke situaties. Variant A — Structurele inzet op de verordening ¡s duur en weinig effectief Structurele handhaving vraagt een meldpunt. toezicht, juridische beoordeling en verwerking van bezwaren Dit kost structureel ruim €100.000 perjaar aan capaciteit. Uit onderzoek blijktdatandere gemeenten hier weinig resultaat mee boeken. De evaluatie van RIGO (2024) laat zien dat de meeste gemeenten de verordening weer intrekken vanwege de hoge kosten en beperkte werking. Variant B — Realistisch, uitvoerbaar en juridisch onderbouwd Door de verordening aan te passen (boetebepaling toevoegen, wijkwinkelcentra opnemen), blijft deze juridisch inzetbaar bij niet-melden van leegstand.
We gebruiken deze alleen als signaalmiddel, incidenteel en op maat De nadruk ligt op de brede aanpak tijdelijk gebruik, ondersteuning van ondernemers en vastgoedeigenaren. Dat is uitvoerbaar binnen bestaande capaciteit en beter afgestemd op wat in de praktijk werkt Binnen de gemeente is geen capaciteit of expertise aanwezig om te handhaven op de leegstandsverordening. Deze expertise wordt daarom, indien nodig, incidenteel ingehuurd Variant C — Geen verordening behouden, betekent geen juridische stok achter de deur Als we de verordening helemaal loslaten, missen we de mogelijkheid om pandeigenaren die weigeren mee te werken te wijzen op hun meldplicht. We hebben dan geen juridisch instrument om op terug te vallen bij langdurige leegstand
De leegstandsverordening kent beperkte juridische reikwijdte De juridische mogelijkheden van de leegstandsverordening zijn beperkt. Alleen de meldplicht is juridisch handhaafbaar. lnstrumenten zoals het voordragen van een gebruiker of het opleggen van 3/5
GEMEENTE HOORN bestuursdwang ziin juridisch compiex, vereisen expertise, bewijs en procedures, en worden daarom in de praktijk vrijwel nooit succesvol toegepast. Binnen de gemeente Hoorn is de capaciteit en expertise voor het opmaken van leegstandsbeschikking, opstellen van bestuurlijke rapportages en het opleggen van de bestuurlijke boete in het kader van leegstand niet aanwezig. StrLlcttlrele inzet op de Leegstandsverordening is kostbaar en op zichzelf staand niet effectief Actieve inzet op de Leegstandsverordening vraagt, naast het voeren van gesprekken, 1. een ingericht (digitaal) meldpunt; 2. actief toezicht (capaciteit) met de expertise en bevoegdheid op het gebied van leegstand; 3. inrichting en uitvoering (capaciteit) van het beschikkingenproces; 4. inzicht in actuele mogetijke potentiële gebruikers voor de aangewezen gebouwen; 5. expertise en capaciteit voor het opleggen van de bestuurlijke boete; 6. overige (overhead)kosten zoals een digitaal systeem voor meldingen, juridische advisering en afhandeling van bezwaren en (hoger) beroepen. De verwachting is dat actieve inzet op de Leegstandsverordening structureel circa €100.000 perjaar kost. De /eegstandsverordening werkt alleen als sluitstLlk van een bredere aanpak De leegstandsverordening is alleen zinvot ats deze wordt ingezet binnen een breder en actief leegstandsbeleid.
Dat blijkt ook uit de ervaringen in andere gemeenten zoals Sittard-Geleen en Haarlem. De Leegstandsverordening biedt maar beperkte middeten De voorkeur gaat uit naar het kunnen bieden van maatwerk en ondersteuning, zoals herbestemming of het faciliteren van tijdelijke invulling omdat dit concreet en direct de leegstand tegen gaat Daarom stellen we voor om de verordening alleen als incidenteel sluitstuk te gebruiken en hiervoor indien nodig externe expertise in te huren De kosten hiervoor (€10.000 tot €15 000) worden gedekt uit het bestaande budget voor het stimuleren van de lokale economie Ervaringen van andere gemeenten met de Leegstandsverordening De meeste gemeenten gebruiken de Leegstandsverordening nauwelijks. De evaluatie van de Leegstandwet door RIGO (2024) bevestigt dit beeld. Slechts 26 van de 342 gemeenten hebben een leegstandsverordening ingesteld. De meeste passen deze niet actief toe Tien gemeenten hebben hun verordening zelfs ingetrokken. Redenen zijn onder meer de beperkte effectiviteit, het ontbreken van handhavingscapaciteit en de hoge uitvoeringslasten in verhouding tot het resuttaat. Een actieve leegstandsaanpak We pakken leegstand aan met een gerichte en praktische aanpak. Die bestaat uit acties op korte én lange termijn Zo willen we de binnenstad versterken en ondernemers en vastgoedeigenaren beter verbinden.
ln samenwerking met Ondernemers Stad Hoorn (OSH), de centrummanager, vastgoedeigenaren en lokale ondernemers wordt uitvoering gegeven aan verschillende actiepunten uit de actieagenda van het Strategisch Actieteam (SAT) die de leegstand terug moet dringen. Op korte termijn zetten we met onze samenwerkingspartners in op. tijdelijke invulling van leegstaande panden met pop-up winkels, kunst of cultuur; begeleiding van startende ondernemers en netwerkbijeenkomsten; actieve werving van nieuwe winkelconcepten; plaatsen van QR codes op leegstaande winkelpanden om direct in contact te komen met startende ondernemers Op lange termijn werken we aan betere samenwerking met vastgoedeigenaren, bijvoorbeeld via een Bedrijveninvesteringszone (BIZ); een compacter en toekomstbestendig winkelgebied; onderzoek naar het verplaatsen van bedrijven naar de binnenstad. Zaakriummer 2264921 4/5
HOORN
Maatschappelijk draagvlak en participatie 6. Bij dit voorstel is gekeken naar ervaringen in andere gemeenten. Uit gesprekken met vastgoedeigenaren blijkt dat zij Iiever samenwerken en samen oplossingen zoeken dan dat de gemeente juridische middelen inzet. Dit siuit aan bij onze inzet: eerst het gesprek voeren, daarna pas regels gebruiken als dat nodig is. Financiële gevolgen 7. Dit voorstel heeft geen effect op het begrotingsresultaat Voor de incidentele inzet van externe expertise op de Leegstandsverordening zijn kosten van €1O.000 tot €15.000 nodig. Deze kosten worden gedekt uit het bestaande budget voor het stimuleren van de lokale economie. Er zijn hierdoor geen extra middelen of begrotingswijzigingen nodig. Communicatie 8. De gekozen variant wordt besproken met de ondernemersverenigingen en de vastgoedeigenaren Aanpassingen in de Leegstandsverordening zullen worden gepubliceerd in het Gemeenteblad Realisatie 9. Na besluitvorming voeren we de aangepaste leegstandsverordening in.
Hoorn,
1 6 SEP. 2025
het college van burgemeester en wethouders van Hoorn
de burgem
5/5