Raadsvoorstel Financieel mandaat aan college om in 2021 maatregelen te nemen tijdens de coronacrisis

124 GEMEENTI HOORN Raadsvoorstel Zaaknummer: 1845090 Steller: P.C.G.P. Laan E-mail: p.laan@hoorn.nl

Team: PC Teammanager: Ramona Zandbergen Portefeuillehouder: M. van der Ven

Onderwerp Financieel mandaat aan college om in 2021 maatregelen te nemen tijdens de coronacrisis

Agendering Ter besluitvorming

Bijlagen 1 Genomen besluiten/maatregelen in financieel overzicht 2

3 4 5

De raad besluit 1. het financiële mandaat voor het college om snel te handelen tijdens de coronacrisis voort te zetten in het kalenderjaar 2021; 2. de Egalisatiereserve Stimuleringsmaatregelen Coronacrisis daarvoor te blijven gebruiken; 3. het college opdracht te geven periodiek verslag uit te brengen aan de gemeenteraad; 4. bij de cyclusdocumenten in 2021 (Kadernota, Najaarsbijstelling en Jaarstukken) verantwoording af te leggen over het financiële mandaat. Samenvatting Het financiële mandaat dat de gemeenteraad aan het college heeft gegeven, is per 31 december 2020 verlopen. De coronacrisis is dat echter niet. De verwachting is dat ook in 2021 er verzoeken om (financiële) hulp komen. De ervaring leert dat de hulpbehoevende vaak op het laatste moment om hulp vraagt. Dat betekent dat de gemeente (het college) snel moet reageren op die verzoeken om hulp. Tegelijkertijd moet de gemeenteraad haar budgetrecht kunnen uitoefenen en dat staat op gespannen voet met snel kunnen handelen. De gemiddelde looptijd van collegebesluit naar raadsbesluit is acht weken. Dat betekent kostbare tijd die verloren gaat. Met alle mogelijke gevolgen van dien. Daarmee gelden de argumenten van het vorige mandaatvoorstel nog steeds. Reden om de gemeenteraad te vragen het mandaat te verlengen. Vooralsnog wordt uitgegaan van het kalenderjaar 2021.

De verwachting is dat tegen die tijd iedereen is gevaccineerd en alle instellingen, bedrijven en inwoners een weg hebben gevonden in de nieuwe werkelijkheid. Het is niet uit te sluiten dat ook daarna nog (financiële) hulp geboden moet worden. Dat na-ijleffect kan nog lang duren en dus ook na 2021. Voor een volledig beeld is in het raadsvoorstel ook een overzicht gegeven van de financiële middelen die voor corona beschikbaar zijn gesteld. Dat is gesplitst in een gemeentelijk deel (de 2,4 miljoen euro en wat daar van betaald is) en het coronasteunpakket van het Rijk.

1/6

HTS GEMEENTE HOORN 1.

Inleiding: reden van het voorstel

Aanleiding Het financiële mandaat van de gemeenteraad aan het college is verlopen per 31 december 2020. Belang Het is nog steeds nodig dat het college snel kan reageren op (financiële) hulpvragen uit de stad om de gevolgen van de coronacrisis aan te pakken. Centrale vraag Hoe kan de gemeenteraad ervoor zorgen dat de gemeente tijdens de coronacrisis snel en effectief kan handelen om de sociale, economische, culturele, zorg- en sportinfrastructuur van de stad in stand te houden? 2. Beoogd maatschappelijk resultaat Door het college financieel ruimte te geven, kunnen de juiste maatregelen getroffen worden om gedupeerden (burgers, bedrijven, instellingen) van de coronacrisis tijdig te helpen en de kwaliteit van de voorzieningen te behouden en op niveau te houden. 3. Bijdrage aan de duurzaamheidsambitie Door de coronacrisis worden veel burgers, bedrijven en instellingen geraakt. Door hulp te kunnen bieden, kan de duurzame samenleving worden geholpen. 4. Kaders De gemeentewet Hierin is geregeld dat de gemeenteraad het budgetrecht heeft.

Artikel 189, lid 1 zegt: "Voor alle taken en activiteiten brengt de raad jaarlijks op de begroting de bedragen die hij daarvoor beschikbaar stelt, alsmede de financiële middelen die hij naar verwachting kan aanwenden." Raadsbesluit 'Mandaat voor college om stimuleringsmaatregelen te nemen in corona crisis' Besluit van 21 april 2020 waarin wordt besloten tot het instellen van een Egalisatiereserve Stimuleringsmaatregelen Coronacrisis om van daaruit maatregelen te kunnen betalen. Maatregelen om de (financiële) gevolgen zoveel mogelijk te dempen die door de coronacrisis ontstaan. Verder is besloten dat in de reserve 2,4 miljoen euro gestort werd, ten laste van de Algemene reserve. Daarnaast heeft het college toestemming gekregen om achteraf verantwoording af te leggen via de cyclusdocumenten over de besteding van het geld. Als laatste is besloten dat het college de gemeenteraad actief informeert over de genomen besluiten in dit kader via een 'corona-update' en periodieke informatieve sessies. Afspraken met zorginstellingen Betreft een collegebesluit van 19 mei 2020. Alle zeven colleges van de Westfriese gemeenten hebben een besluit genomen om zorgaanbieders, als dat nodig is, financieel te ondersteunen tijdens de coronacrisis. De kern van deze maatregelen is: • Zorg in aangepaste vorm blijft vergoed binnen de bestaande afspraken.

• Alleen meerkosten van zorgaanbieders waarvoor gemeenten compensatie ontvangen van het Rijk worden vergoed. • Omzetverlies voor zorgaanbieders wordt geneutraliseerd. Aan de voorkant wordt een inschatting gemaakt van het te betalen omzetverlies. Tussentijds en/of achteraf wordt de vergoeding voor omzetverlies vastgesteld. Doel van de afspraken was de zorgaanbieders te ondersteunen bij financiële tegenvallers door de coronacrisis en zo goed mogelijk voorkomen dat zorgaanbieders vanuit publieke middelen Zaaknummer: 1845090

2/6

H3 GEMEENTE HOORN overgecompenseerd worden. Het uitgangspunt was en is, dat het vergoeden van deze meerkosten per saldo geen financiële gevolgen heeft voor de gemeenten. Interne richtlijnen bij vragen om hulp door corona Is een besluit van het college van 14 juli 2020. Om eenduidig te werk te gaan, zijn intern richtlijnen vastgesteld. Die richtlijnen zijn in het kort: 1. Er moet sprake zijn van financiële schade en/of (niet reguliere) extra werkzaamheden, opgelopen door de coronacrisis en/of door de richtlijnen van het RIVM; 2. Instellingen maken maximaal gebruik van de landelijke voorzieningen en regelingen; 3. De instelling kan de financiële schade niet (deels) zelf opvangen. Dit wordt getoetst aan de hand van de financiële positie van de aanvragende instelling. Daarbij wordt onderscheid gemaakt tussen vooraf (toetsen of de financiële schade opgevangen kan worden binnen de reguliere begroting en opgebouwde reserves) en achteraf (als blijkt dat na verlening van de coronabijdrage een positief jaarresultaat voor belastingen is behaald over 2020, wordt dit verrekend met de verleende compensatie). De instelling moet na afloop van 2020 de jaarrekening 2020 aanleveren, inclusief een onderbouwing van de direct aan corona gerelateerde schade. Deze onderbouwing wordt uiterlijk 1 april 2021 aangeleverd. 5.

Argumenten De gemeenteraad sprak vorig jaar in een openbare brief haar steun uit aan het college bij de aanpak van de nadelige gevolgen van de coronacrisis. Een van de daarop volgende maatregelen was het geven van financieel mandaat om te doen wat nodig was. Financieel mandaat Het mandaat zorgde ervoor dat er snel maatregelen getroffen konden worden in 2020. Zo kon de dienstverlening van de gemeente snel en op een vrij normaal niveau worden voortgezet en het stadhuis snel coronaproof worden gemaakt. Daarnaast kon de gemeente, in samenwerking met de provincie, de kunst- en cultuurinstellingen snel helpen op het moment dat de hulpvragen binnenkwamen. Daarmee is vervolgschade voor een groot deel voorkomen. De hulpvraag die bij de gemeente binnenkomt, wordt getoetst aan de interne richtlijnen die bij de kaders zijn genoemd. Daardoor is elke hulpvraag op dezelfde objectieve manier beoordeeld. De raad is steeds meegenomen Via de tweewekelijkse corona-update is de gemeenteraad steeds meegenomen in de besluitvorming van het college over te nemen maatregelen. De gemeenteraad heeft een eerste rapportage plus verwachting over het jaar 2020 ontvangen bij de Kaderbrief en Voorjaarsbijstelling die in de raadsvergadering van 23 juni zijn besproken.

Daarnaast is bij de Najaarsbijstelling in de raadsvergadering van 8 december 2020 in een apart hoofdstuk stilgestaan bij de financiële gevolgen van de coronacrisis. In de Najaarsbijstelling is ook uitgebreid aandacht besteed aan de corona steunpakketten van het rijk. Recent bij de decembercirculaire zijn nogmaals middelen via het derde corona steunpakket door het rijk beschikbaar gesteld. Ook daarover is uw gemeenteraad via een brief geïnformeerd. De crisis is niet voorbij, snelheid blijft geboden Duidelijk is dat de coronacrisis niet over is. Sterker, de deskundigen verwachten een derde golf aan besmettingen. Daarnaast muteert het virus in nog besmettelijker varianten. Ofwel: Hoorn is nog niet van de corona af. Daarom is er niets veranderd in de opdracht van het college. Het college moet, gegeven de omstandigheden, snel de juiste maatregelen (kunnen) nemen en daar eventueel bedragen voor beschikbaar (kunnen) stellen.

3/6

GEMEENTE HOORN Het duurt gemiddeld acht weken voordat een collegebesluit tot besluitvorming in de gemeenteraad leidt. Dat is kostbare tijd, als de hulpvragende financieel in de problemen zit. De gemeente kan dan niet snel reageren op hulpvragen. Daarom vraagt het college de gemeenteraad het financiële mandaat te verlengen om voor het kalenderjaar 2021 extra uitgaven te mogen doen. Tegen dezelfde voorwaarden als in april 2020. Daarnaast wordt gevraagd, net als in april 2020, achteraf verantwoording af te mogen leggen. Egalisatiereserve Stimuleringsmaatregelen Coronacrisis Het instrument wat voor de financiële maatregelen wordt gebruikt, is de vorig jaar ingestelde Egalisatiereserve Stimuleringsfonds Coronacrisis. Door de verantwoording achteraf te doen, kan het college ook daadwerkelijk direct actie ondernemen. Corona steunpakketten van het Rijk Het Rijk heeft in 2020 drie keer een steunpakket corona aan de gemeenten betaald. Bij de meicirculaire, vlak voor de septembercirculaire en bij de decembercirculaire. De gemeenteraad heeft daarover informatie gekregen via de corona-updates en via de Kaderbrief, Najaarsbijstelling en het advies over de decembercirculaire. In het financiële overzicht in de bijlage leest u daar meer over. Het Rijk heeft specifieke compensatie gegeven voor specifieke beleidsterreinen. Niet alle ontvangen middelen zijn uitgegeven.

Bij de Jaarstukken 2020 wordt een afrekening voor 2020 gemaakt. Vooralsnog zijn de gelden eerst in de Egalisatiereserve Stimuleringsmaatregelen Coronacrisis gestort om ze voor dit doel beschikbaar te houden. Er resteert nog ongeveer 1,2 miljoen euro uit 2020 (inclusief claims van o.a. het sociaal domein van bijna 400.000 euro die in de Jaarstukken 2020 definitief worden verrekend) en voor 2021 komt daar (zie de raadsinformatiebrief over de decembercirculaire 2020) nog afgerond 1,6 miljoen euro bij. Uitgangspunt is dat het college de resterende middelen van het Rijk in de Egalisatiereserve Stimuleringsmaatregelen Coronacrisis eerst gebruikt om hulp te bieden en pas daarna het restant van de 2,4 miljoen euro die in de Egalisatiereserve Stimuleringsmaatregelen Coronacrisis is gestort. 6. Maatschappelijk draagvlak Er is geen overleg met betrokken partijen geweest voor dit voorstel. Wel is er veel contact met de ondernemers, initiatiefnemers, instellingen. Dit voorstel is een reactie op de signalen/berichten die bij de gemeente binnenkomen. 7.

Financiële consequenties In de bijlage staan de verschillende onderwerpen waar • de gemeente geld voor heeft beschikbaar gesteld • de gemeente schade heeft opgelopen (gederfde inkomsten of meer uitgaven) • de gemeente geld voor heeft ontvangen Daarbij is een doorkijkje gegeven naar 2021, waar vooral de middelen uit het corona steunpakket uit de decembercirculaire 2020 staan vermeld. Een korte samenvatting van de getroffen maatregelen staat hieronder: NB: de gederfde inkomsten van de gemeente staan voor de eenvoud van de tabel als uitgave in het overzicht. Dat geldt bijvoorbeeld voor de belastingen en leges.

Zaaknummer: 1845090

4/6

ITS GEMEENTE HOORN

Verantwoording maatregelen coronacrisis 2020 en 2021 (bedragen x 1.000 euro,--------------- = nadeel); -------w, 2020 2021 uitgaven inkomsten uitgaven inkomsten Algemeen 1.260 2.523 136 0

saldo 1.127

Kunst en cultuur

954

1.007

0

543 74

26

Buurt- en dorpshuizen

0

0

74

Vrijwilligersorganisaties jeugd

0

32

0

0

32

Toezicht en handhaving

464

0

189

0

0

189

Belasting (o.a. precario) en leges Verkiezingen

260

0 0

0 93

-175

15

85 80

Toeristen- en parkeerbelasting

0

158 -282

795

513

0

Opvang kinderen ouders cruciale beroepen

0

96

0

0

96

Re-integratie

0

135

0

477

612

Schuldenbeleid/bijzondere bijstand

0

90

0

185

275

0

92

0

0

92

0

17

0

0

17

0 2.794

10

0

0

10

4.479

162

1.709

3.232

431 0

0

0

-431

0

0

0 1.254

3.225

4.479 1.254

162

2.963

Continuïteit van zorg Compensatie guarantainekosten Jeugd aan zet subtotaal Claims saldo voorgaand jaar totaal saldo reserve

2.801

2.801

De tellingen kloppen niet helemaal door afronding.

Van het in 2020 beschikbaar gestelde bedrag van 2,4 miljoen euro is eind 2020 nog ongeveer 1,3 miljoen euro over. In bovenstaand overzicht staat in de laatste kolom op de eerste regel 1,1 miljoen euro, maar dat komt doordat ook het jaar 2021 wordt meegenomen. Het saldo van 1,3 miljoen euro ontstaat doordat bij de Najaarsbijstelling uitgaven in de reserve zijn gestort die in 2020 niet zijn gedaan. Dat is ongeveer 123.000 euro. Daarnaast is er voor 'algemene' onderwerpen afgerond 1,3 miljoen euro ten laste van de 2,4 miljoen euro gebracht. Zie ook de bijlage voor een specificatie van die uitgaven. De andere kosten/gederfde inkomsten zijn zoveel mogelijk ten laste gebracht van de specifieke onderwerpen uit de corona steunpakketten van het Rijk. Die zijn opgesomd vanaf 'Algemeen' in de tabel. Let op. De werkelijke afrekening 2020 wordt bij de Jaarstukken 2020 gedaan. Dat betekent dat de bedragen nog kunnen veranderen. Daarnaast is er in de raadsvergadering van december 2020 door de gemeenteraad een motie 'compensatie leges en tarieven tijdens coronacrisis' aangenomen, waarin het college wordt verzocht: • Een regeling te treffen voor ondernemers, stichtingen en verenigingen die onevenredig hard zijn getroffen door corona, inhoudende dat ze een aanvraag kunnen indienen om kosten die ze normaliter moeten betalen aan de gemeente te compenseren.

(Regeling corona compensatie leges en tarieven). • Deze regeling te handhaven totdat alle ondernemers, stichtingen en verenigingen de kans hebben gekregen om hun werkzaamheden weer regulier op te starten. • En dit te bekostigen uit de egalisatiereserve t.b.v. Covid noodmaatregelen. De uitwerking van deze motie is nog niet financieel vertaald in bovenstaand overzicht. 8. Communicatie Het college informeert de gemeenteraad actief over de genomen besluiten over maatregelen door de coronacrisis. Dat gebeurt onder andere via de tweewekelijkse 'Corona update'.

5/6

HTS GEMEENTE HOORN 9. Realisatie Bij de behandeling van de Kadernota 2021 in de gemeenteraad verwacht het college een rapportage over de financiële gevolgen van de corona voor de gemeente te kunnen geven. Daarbij wordt ook een rapportage opgenomen van de maatregelen die het college heeft genomen om verdere kosten te voorkomen en waarvoor dit mandaat geldt. Naast maatregelen voor onze burgers, bedrijven en instellingen ook maatregelen voor de gemeente zelf. De effecten van de crisis op de gemeentelijke financiën zijn nog steeds lastig te overzien, maar kunnen ingrijpend zijn. Bovendien is de kans groot dat de financiële gevolgen ook nog na 2021 voelbaar zijn.

Hoorn,

0 1 FEB. 2021

het college van burgemeester en wethouders van Hoorn,

Zaaknummer: 1845090

6/6