Raadsvoorstel Beleidsplan Wegen 2024-2030

'mCEMEEl

HOORN Raadsvoorstel Zaaknummer: 2078098 Steller: A. Post Datum commissie: Datum raadsvergadering:

Team: B&R Teammanager: Norbert Oud Portefeuillehouder: T L. M. Bennis E-mail: ar.post@hoorn.nl

Onderwerp Beleidsplan Wegen 2024-2030

Agendering Ter besluitvorming

Bijlagen 1 Beleidsplan Wegen 2024-2030 2 Raadsbesluit Beleidsplan Wegen 2024-2030 3 4 5

De raad besluit 1. het Beleidsplan Wegen 2024-2030 vast te stellen waarbij de belangrijkste punten zijn: meer rekening houden met ontwikkelingen in de maatschappij: verduurzaming; vraagstukken die te maken hebben met verkeersveiligheid; 2. het gewenste kwaliteitsniveau voor alle wijken in de gemeente Hoorn vast te stellen op niveau B van de landelijke richtlijn voor wegbeheer van het C.R.O.W.; 3. het budget in de exploitatiebegroting voor onderhoud van de wegen, behorend bij kwaliteitsniveau B, in 2026 te verhogen met € 200.000,- en vanaf 2027 met € 400.000,-, onder voorbehoud van een integrale afweging in de Kadernota 2024.; 4. bij het vaststellen van het vervangingsinvesteringsplafond, elk jaar het investeringsbudget voor wegen te verhogen met de beschikbaar gestelde subsidies, uitgaande van een minimum van € 500.000.

Samenvatting De gemeente is ervoor verantwoordelijk dat de wegen, straten en paden (kortweg de wegen) in goede staat verkeren en veilig te gebruiken zijn. In het Beleidsplan Wegen 2024-2030 staat dat kwaliteitsniveau B van de landelijke richtlijn voor wegbeheer het gewenste kwaliteitsniveau is waarop het onderhoud wordt gebaseerd. De beschikbare budgetten zijn niet voldoende om het onderhoud inclusief aanpassingen aan de inrichting op het voorgestelde kwaliteitsniveau uit te voeren.

1/5

HOORN 1.

Inleiding: reden van het voorstel

Aanleiding De gemeente Hoorn hanteert voor het beheer en onderhoud aan de wegen een beleidsplan dat ruim 20 jaar oud is en niet meer volledig aansluit bij wensen en doelen van deze tijd. Landelijke ambities zoals duurzaamheid, verkeersveiligheid en klimaatbestendigheid, zijn formeel niet vertaald in het beheer van onze wegen. Sinds de vaststelling van het beleidsplan is de hoeveelheid wegen en straten in de gemeente Hoorn flink gegroeid en zijn de onderhoudskosten ook toegenomen. Het huidige beleidsplan voldoet daarom niet meer. Belang Voor een goede koppeling met de begroting is het nodig om een actueel beleid te hebben waarin staat wat we doen om de wegen, straten en pleinen in goede staat te houden. Op dit moment is er geen actueel beleid waarbij rekening gehouden wordt met landelijke doelstellingen, de hoeveelheid wegen die nu beheert wordt of met ambities die we hebben. Onbekend is wat er bedoeld wordt met een goede staat. Is het acceptabel als er grote gaten in de hoofdwegen zitten of als stoepen flink verzakt zijn? De gemeenteraad bepaalt wat het gewenste kwaliteitsniveau voor het beheer moet zijn en wat het kost om de wegen op dit kwaliteitsniveau te houden. Het gewenste kwaliteitsniveau is echter in 2001 voor het laatst formeel vastgesteld.

Centrale vraag Op welke wijze en met welke kwaliteit wil de gemeenteraad het beheer en onderhoud van de wegen in de periode 2024-2030 laten uitvoeren?

2. Beoogd maatschappelijk resultaat Voor de komende jaren is het voor de inwoners en bedrijven in Hoorn duidelijk wanneer en hoe het beheer en onderhoud van de wegen wordt uitgevoerd.

3. Bijdrage aan de duurzaamheidsambitie Dit beleidsplan beschrijft hoe de duurzaamheidsambitie meegenomen wordt in het beheer en onderhoud. Circulair denken in het wegbeheer is een uitgangspunt. Bij een herinrichting van een straat of weg zoeken we naar kansen om de inrichting klimaatadaptiever te maken. Voorbeelden van een duurzame werkwijze in het beheer en onderhoud zijn; meer focussen op het hergebruiken van bestratingsmaterialen, minder toepassen van grondstoffen met een hoge milieubelasting en het aanpassen van wegprofielen om toekomstige wateroverlast tijdens extreme regenbuien te verkleinen.

4. Kaders Er zijn diverse wetten en regels die in het wegbeheer van toepassing zijn. De voornaamste wetten zijn in het Beleidsplan Wegen 2024-2030 beschreven Met betrekking tot dit raadsvoorstel zijn de volgende kaders van belang: •

Burgerlijk Wetboek. Het Burgerlijk Wetboek gaat onder andere over de aansprakelijkheid voor gebreken aan de weg en de hieruit voortkomende schade. Dit is geregeld in artikel 6:174.

Zaaknummer: 2078098 2/5

HOORN •

Wegenwet. Deze wet gaat over de zorg van overheden (Rijk, provincie, waterschappen en gemeenten) als wegbeheerder om de wegen binnen haar gebied in goede staat te laten verkeren. Het betreft de wegen die de wegbeheerder in beheer heeft. Daarnaast is er de verplichting om op te treden als goede rentmeester. Dit houdt in dat de wegen doelmatig en duurzaam worden onderhouden om de maatschappelijke kosten voor de lange termijn zo laag mogelijk te houden.

• Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) De BBV schrijft voor dat een paragraaf onderhoud kapitaalgoederen onderdeel is van de gemeentelijke begroting. In deze paragraaf wordt onder andere het kapitaalgoed wegen beschreven.

5. Argumenten Vaststellen Beleidsplan Wegen 2024-2030 Het beleidsplan vormt de basis waarmee de gemeenteraad keuzes maakt in ambitie (kwaliteitsniveau), de risico’s bij deze ambitie en de bijbehorende onderhoudsbudgetten om het kapitaalgoed Wegen op het gewenste niveau te beheren. De gemeenteraad stelt het beleidsplan met de daarin beschreven ambities en werkwijzen vast. Met een actueel, vastgesteld beleidsplan, is er volgens de BBV een goede vakinhoudelijke basis voor toekomstige begrotingen. Gewenste kwaliteitsniveau B voor alle wijken in gemeente Hoorn Kwaliteitsniveau B volgens de beheersystematiek van de C R.O W. (Centrum voor Regelgeving en Onderzoek in de Grond-, Water- en Wegenbouw en de Verkeerstechniek) is in Nederland het meest toegepaste kwaliteitsniveau voor onderhoud aan wegen in gemeenten. Dit is een niveau waarbij veilig gebruik is gewaarborgd en de wegconstructie doelmatig in stand gehouden kan worden. Lichte en matige schades, in kleine schaal zijn bij dit kwaliteitsniveau toegestaan. Wanneer een lange periode van tenminste tien jaar wordt beschouwd, is het beheren van de wegen op kwaliteitsniveau B financieel gezien de goedkoopste werkwijze. De kans op ongevallen door de staat van het onderhoud is klein. Het hanteren van kwaliteitsniveau B betekent wel dat vanaf 2026 het onderhoudsbudget voor regulier onderhoud verhoogd moet worden.

Een hoger of lager kwaliteitsniveau hanteren voor één of meerdere wijken is een keuze die door de gemeenteraad gemaakt kan worden Bijvoorbeeld als de beschikbare budgetten niet toereikend zijn om het gewenste kwaliteitsniveau te halen. Een aangepast kwaliteitsniveau heeft effect op de begroting. Er is meer of minder onderhoudsbudget nodig. Bij een lager kwaliteitsniveau is het positieve effect op de budgetten echter maar voor korte termijn en gering. Kwaliteitsniveau C levert maar een besparing op van 5% op het benodigde exploitatiebudget. Er ontstaat echter ook achterstallig onderhoud, er zijn meer kleinschalige reparaties nodig en de toekomstige kosten voor het wegwerken van het achterstallig onderhoud (alleen bij asfalt) zijn duurder dan wanneer onderhoud op tijd wordt uitgevoerd. Het spreekt voor zich dat de uitstraling bij een lager kwaliteitsniveau afneemt. Een hoger kwaliteitsniveau betekent dat er een hoger onderhoudsbudget nodig is. In de levenscyclus van een weg (60 jaar) wordt verwacht dat er een extra onderhoudsronde (groot onderhoud) nodig is. Wat betekent dat er gemiddeld 25% tot 30% extra exploitatiebudget nodig is. De extra kwaliteit en uitstraling weegt niet op tegen de extra kosten voor het onderhoud. Kwaliteit A voor het gehele areaal wegen wordt daarom afgeraden.

Verhogen jaarlijkse vervangingsinvesteringsbudget voorde wegen met € 500.000,Er is in het beleidsplan vermeld dat vanaf 2024 het jaarlijkse vervangingsbudget (investeringen) voor wegen met circa € 500.000,- verhoogd moet worden om enerzijds de stijging van de prijzen te kunnen compenseren en anderzijds de weginrichting aan te passen aan de wensen en eisen van nu. De financiële mogelijkheden zijn de komende jaren echter beperkt.

3/5

HOORN De gemeente voert regelmatig onderhoud uit aan wegen die in aanmerking komen voor subsidies van de provincie of het Hoogheemraadschap. De komende jaren is het gewenst om tegelijk met groot onderhoud of vervanging van wegen ook de inrichting aanpassen. Denk hierbij aan het afwaarderen van de maximumsnelheid van 50 naar 30. Deze aanpassingen kosten extra geld. Door het investeringsbudget te verhogen, kunnen de benodigde vervangingen uitgevoerd worden en is het mogelijk op de inrichting gelijktijdig met het onderhoud aan te passen aan de huidige richtlijnen en normen De dekking van de extra uitgaven aan het onderhoud worden geheel of gedeeltelijk gedekt uit de verkregen subsidies. Dit betekent dat de kapitaallasten, ondanks de extra uitgaven, niet of beperkt toenemen. De totaalwaarde van subsidies die worden toegekend, varieert per jaar. In 2022 en 2023 is respectievelijk € 1.203.500,- en € 620.000,- door de provincie Noord Holland toegekend voor onderhoudsprojecten van wegen waarbij verbeteringen van de verkeerssituatie zijn uitgevoerd.

Op basis van deze twee jaren met toegekende subsidies én het gegeven dat vele 50 km-wegen in Hoorn de komende planjaren (2024-2030) vervangen en opnieuw ingericht moeten worden, kan aangenomen worden dat er gemiddeld elk jaar tenminste € 500.000,- aan subsidie wordt aangevraag, waarmee de benodigde toename van het vervangingsbudget is gedekt. Het verkrijgen van subsidies is echter niet gegarandeerd. Als er minder dan € 500.000,- subsidie in een bepaald jaar wordt toegekend, wordt de planning van het onderhoud herzien. Er zijn dan twee mogelijkheden: 1) Subsidie-aanvragen worden opnieuw ingediend. Het geplande onderhoud schuift hiermee één jaar op. 2) Indien opschuiven in de planning technisch gezien niet verantwoord is, wordt de gewenste verbetering op dat moment niet of versoberd uitgevoerd. Het is mogelijk dat enkele vervangingen worden uitgesteld.

Indien het vervangingsbudget niet verhoogd wordt, dan is het eigenlijk alleen mogelijk om de wegen in technisch goede staat houden. De bestaande inrichting blijft gelijk, ook als dit niet optimaal verkeersveilig of klimaatadaptief is. Dit betekent bijvoorbeeld dat wegen die vanuit de Mobiliteitsvisie omgevormd moeten worden van 50 km/u naar 30 km/u niet tijdens vervanging of groot onderhoud van de weg de inrichting kunnen krijgen die past bij 30 km/u. Voorgesteld wordt elk jaar bij vaststelling van het vervangingsinvesteringsplafond de toegekende subsidies beschikbaar te maken voor het beleidsveld Wegen en het investeringsbedrag voor wegen met het totaal van toegekende subsidies te verhogen. Uitgegaan wordt van een jaarlijks minimumbedrag van € 500.000,-

6. Maatschappelijk draagvlak en participatie Maatschappelijk draagvlak is bij de totstandkoming van het beleidsplan niet onderzocht.

7. Financiële gevolgen Dit voorstel heeft wel financiële gevolgen voor het begrotingsresultaat Vanaf 2026 dient het exploitatiebudget met € 200.000,- verhoogd te worden, vanaf 2027 jaarlijks met € 400.000 om te voorkomen dat achterstallig onderhoud ontstaat. Na vaststelling van dit beleidsplan worden de financiële consequenties integraal afgewogen in de Kadernota 2024, waarbij ook de consequenties en alternatieven inzichtelijk worden gemaakt. We onderzoeken nog de manier waarop we in de begroting de onderhoudsbudgetten voor de kapitaalgoederen groen, wegen en gebouwen gaan verwerken

Zaaknummer: 2078098 4/5

n^GEMEEl HOORN 8. Communicatie Het raadsbesluit wordt met nader gecommuniceerd met bewoners en bedrijven. Voor bewoners en bedrijven zijn er geen negatieve gevolgen die met het raadsbesluit ontstaan. Intern wordt het vastgestelde Beleidsplan Wegen 2024-2030 gedeeld met de teams die hiermee gaan werken. 9. Realisatie Met het vaststellen van het beleidsplan en het gewenste kwaliteitsniveau, kan verder gegaan worden met de bestaande werkwijze van beheer en onderhoud. Het inspecteren van de schuifelroutes gebeurt twee keer per jaar. Onderhoud aan de schuifelroutes wordt uitgevoerd als dit nodig is. In de Paragraaf onderhoud kapitaalgoederen, die jaarlijks bij het opstellen van de begroting wordt geactualiseerd, beschrijven we de onderhoudstoestand van de wegen op dat moment. Indien er in de toekomst vragen zijn van bewoners of bedrijven over de onderhoudstoestand of de onderhoudsplanning, refereren wij naar het beleidsplan en het raadsbesluit.

Hoorn,

1 9 DEC. 2023

5/5