Bijlage bij beantwoording - Beleidsplan kwaliteitsgestuurd beheren
Tekst van het document
De lage score bij deze schaalbalken beïnvloedt het totale resultaat voor dit deelgebied. Heel Schoon Kwaliteitsgestuurd beheren, groen en reiniging op het gewenste niveau 34/69 Corsa reg.nr. 11.40753 Kwaliteitsscore per schaalbalk De scores voor de deelgebieden en ambitiethema’s zijn gebaseerd op de metingen van 27 schaalbalken. De resultaten van de nulmeting zijn aangegeven in de onderstaande tabel. Figuur 9: kwaliteitsscores schaalbalken Analyse De schaalbalken voor zwerfvuil hebben een relatief hoge score. Hier wordt bij de uitvoering bewust op gestuurd. Uit vorige leefbaarheidsonderzoeken is gebleken dat de bewoners hier veel waarde aan hechten. Bij de bomen worden eveneens relatief hoge scores gehaald waarbij het aantal incidenten beperkt is. Opvallend zijn de lage scores voor de gazons en het onkruid op de verharding. Hier zijn ook de meeste incidenten gemeten. Bij de graslengte van de gazons is bij circa de helft van alle metingen een incident gemeten. Dit wordt veroorzaakt door de lage maaifrequentie en het beperkt bijmaaien van gras rondom obstakels. De lage beoordeling van het onkruid op de verharding hangt nauw samen met het moment van de meting. De verharding wordt tweemaal per jaar gespoten met een bestrijdingsmiddel volgens de DOB-methode. Op Kwaliteitsgestuurd beheren, groen en reiniging op het gewenste niveau 35/69 Corsa reg.nr.
11.40753 het moment van meten was het bestrijdingsmiddel onvoldoende ingewerkt om voor het gewenste resultaat te zorgen. Voorbeelden van incidenten (C en D scores): Graslengte Bijmaaien obstakels Onkruid op verharding Gemiddeld onderhoudsniveau Om het huidige onderhoudsniveau te bepalen is een landelijke rekenmethode van het CROW gehanteerd voor benchmarking van beeldkwaliteit. De score wordt daarbij bepaald door het minimale onderhoudsniveau wat bij 90% van de metingen wordt behaald. Is bijvoorbeeld in een bepaald gebied 91% van de metingen een niveau Basis (B) of hoger, dan scoort het gebied niveau Basis. Is slechts 89% van de metingen op niveau Basis of hoger, dan scoort het gebied een niveau Laag (C). De metingen zijn als volgt verdeeld over de onderhoudsniveaus: Tabel 13: gemiddeld onderhoudsniveau Onderhoudsniveau A + A B C D Totaal Omschrijving Hoog Basis Laag Aantal metingen 1 2458 1124 257 114 3954 In 91% van de metingen is een onderhoudsniveau gemeten die op Basis of hoger zit. Op basis hiervan bedraagt het huidige onderhoudsniveau Basis. Hoog Basis Laag Figuur 10: huidig onderhoudsniveau Analyse Kwaliteitsgestuurd beheren, groen en reiniging op het gewenste niveau 36/69 Corsa reg.nr. 11.40753 De verhouding tussen de verschillende onderhoudsniveaus is weergegeven in onderstaand diagram.
Indien we naar de onderverdeling van de verschillende onderhoudsniveaus kijken dan valt het op dat er verhoudingsgewijs veel A (niveau Hoog) en B (niveau Basis) voorkomt. +A A B C D Figuur 11: verdeling onderhoudsniveaus Het aandeel van het onderhoudsniveau A lijkt hoog maar vormt een reëel uitgangspunt om gemiddeld aan onderhoudsniveau B te voldoen. Dit wordt toegelicht aan de hand van de onkruidgroei in een plantvak. Plantvakken die zeer recent zijn ontdaan van onkruid worden meestal beoordeeld in onderhoudsniveau A. Het duurt enige tijd voordat het onkruid weer terugkomt en het onderhoudsniveau terugvalt naar onderhoudsniveau B. Onderhoudsniveau C wordt als ongewenst gezien. Hierbij ontstaat namelijk een onrustig beeld, discomfort of enige hinder. Indien een plantvak het onderhoudsniveau B bereikt heeft kan daarom niet te lang worden gewacht met ingrijpen om te voorkomen dat onderhoudsniveau C bereikt wordt. Mening van de burger Naast een objectieve meting van de onderhoudsniveaus is van belang wat de ervaringen zijn van de burgers ten aanzien van deze onderhoudsniveaus. Om dit te meten zet de gemeente diverse instrumenten in zoals de leefbaarheidsmonitor, waarstaatjegemeente.nl, de veiligheidsmonitor en de wijkenquetes. Leefbaarheidsmonitor In opdracht van bureau Wijkzaken wordt sinds 1998 twee- tot driejaarlijks een leefbaarheidsmonitor (Lemon- meting) uitgevoerd.
Een leefbaarheidsmonitor is een instrument om de beleving van leefbaarheid te meten en te presenteren. Op basis van een schriftelijke vragenlijst wordt aan bewoners gevraagd om een oordeel te geven over diverse leefbaarheidsthema’s in hun buurt, wijk of kern. De leefbaarheid van de wijk en dus ook de kwaliteit van de openbare ruimte komt aan bod. Indien we alleen de onderwerpen filteren die te maken hebben met het beheer van de openbare ruimte dan ontstaat de volgende trendanalyse: Tabel 14: Trendanalyse leefbaarheidsmonitor 1998 2001 2004 | 2006 | 2008 | 2011 Groen- en speelvoorzieningen | 6,4 | 6,0 | 5,7 | 6,1 Overlast door vuil en stank | 6,9 | 6,0 | 6,0 | 6,2 Groenvoorzieningen | 6,2 | 6,2 Overlast door zwerfvuil | 6,6 | 6,4 Straatmeubilair onderhoud | 6,4 Analyse Opvallend is dat alle scores gemiddeld vrij laag uitvallen. Uit de nulmeting van het onderhoudsniveau blijkt dat de reiniging op een hoog niveau wordt uitgevoerd. Desondanks ervaren burgers nog steeds overlast door zwerfvuil en geven hier een lage beoordeling aan. Waarstaatjegemeente.nl? Waarstaatjegemeente.nl is een platform voor gemeentelijke prestatievergelijking. De prestaties van de gemeente Hoorn kunnen worden vergeleken met collega-gemeenten. De gegevens worden verkregen aan de hand van een zelfonderzoek, een klanttevredenheidsonderzoek en een burgerpeiling.
Bij de burgerpeiling heeft Hoorn voor het onderhoud van de buurt de volgende score: Figuur 12 Monitorgegevens onderhoud buurt Analyse In de monitor wordt onderscheid gemaakt in het totale onderhoud van de buurt en het onderhoud van de groenvoorziening specifiek. In beide gevallen scoort Hoorn lager dan in de overige onderzochte klassen. Veiligheidsmonitor 2009 Noord-Holland Noord De Integrale Veiligheidsmonitor (IVM) is een grootschalig onderzoek in de regio naar ondermeer de gevoelens over veiligheid, leefbaarheid, slachtofferschap en het functioneren van de gemeente, de politie en de brandweer op dit terrein. Kwaliteitsgestuurd beheren, groen en reiniging op het gewenste niveau | 37/69 Corsa reg.nr. 11.40753 Kwaliteitsgestuurd beheren, groen en reiniging op het gewenste niveau 38/69 Corsa reg.nr. 11.40753 In de monitor is het onderdeel fysieke kwaliteit buurtvoorzieningen onderzocht. De ervaren aanwezigheid van goede fysieke voorzieningen in de buurt kan van invloed zijn op de beleving van veiligheid. Er zijn vijf stellingen aan de respondenten voorgelegd over fysieke collectieve voorzieningen in de buurt: § wegen en paden zijn goed onderhouden; § parken en plantsoenen zijn goed onderhouden; § buiten is het goed verlicht; § er zijn goede speelplekken voor kinderen; § er zijn goede voorzieningen voor jongeren.
Gemeente Hoorn bereikte de volgende resultaten: Met de staven wordt de relatieve positie van het gekozen gebied ten opzichte van het vergelijkingsgebied weergegeven. Dit is berekend met zogenaamde Z-scores, waarbij de waarden altijd liggen tussen -2,5 en +2,5. Hogere en lagere waarden worden afgekapt op deze grenzen. Een hoge waarde betekent niet altijd een negatieve of positieve afwijking. Om de waardering aan te geven zijn de staven gekleurd weergegeven: : Positief : Negatief : Overig In Hoorn is 71% het (helemaal) eens met de stelling dat 'het buiten goed verlicht is'. 67% vindt dat ten aanzien van de uitspraak 'wegen, paden en pleintjes goed onderhouden zijn' en 60% vindt dat van de stelling dat 'perken, plantsoenen en parken goed onderhouden zijn'. 53% vindt dat 'speelplekken voor kinderen goed zijn'. Analyse Kwaliteitsgestuurd beheren, groen en reiniging op het gewenste niveau 39/69 Corsa reg.nr. 11.40753 Van deze vormen van fysieke buurtvoorzieningen is een schaalscore berekend. Deze schaalscore loopt van 0 tot 10. Hiervoor geldt: hoe hoger deze waarde, hoe meer inwoners vinden dat de voorzieningen goed zijn. De schaalscore bedraagt voor Hoorn 5,9 in vergelijking met een schaalscore voor Politieregio Noord-Holland Noord van 6,0. Wijkenquetes Bij het opstellen van de gemeentelijke wijkplannen wordt er gebruik gemaakt van wijkenquetes.
In de wijkenquetes worden de ervaringen en meningen gepeild van bewoners over onderwerpen sociale contacten, betrokkenheid, openbaar gebied, overlast, jeugd en veiligheid. Ten aanzien van de openbare ruimte gelden de volgende bevindingen: Tabel 15: Resultaten wijkenquetes Wijkplan | Is de staat van | Is de staat van | Overlast zwerfvuil, | Overlast zwerfvuil, het groen goed? | het groen goed? | huisvuil of grofvuil | huisvuil of grofvuil Zwaag 2010-2014 | 64% ja | 29% nee | 18% ja | 75% nee Blokker 2010-2014 | 69% ja | 22% nee | 15% ja | 78% nee Hoorn-Noord 2010-2014 | 70% ja | 27% nee | 31% ja | 68% nee Bangert en Oosterpolder | 46% ja | 49% nee | 22% ja | 77% nee 2010*1 Gemiddeld per wijk | 62% ja | 32% nee | 22% ja | 75% nee *1 Het wijkplan Bangert en Oosterpolder is nog niet gereed. De gegevens zijn overgenomen uit de buurtenquête 2010. Analyse Uit alle wijkenquêtes blijkt dat de bewoners veel waarde hechten aan het groen. Bij bijna alle enquêtes staat groen op de eerste plaats bij de onderwerpen die de bewoners graag willen behouden. Kwaliteitsgestuurd beheren, groen en reiniging op het gewenste niveau | 40/69 Corsa reg.nr. 11.40753 Kwaliteitsgestuurd beheren, groen en reiniging op het gewenste niveau 41/69 Corsa reg.nr. 11.40753 5.7 Gewenst onderhoudsniveau, ambitie voor de toekomst De gemeente Hoorn wil zorg dragen voor een schone, hele en veilige openbare ruimte.
Geconstateerd wordt dat het huidige gemiddeld onderhoudsniveau een goed vertrekpunt is om aan deze doelstelling te voldoen. De ambitie voor de toekomst luidt als volgt: Het huidige onderhoudsniveau wordt minimaal gecontinueerd om een schone, hele en veilige openbare ruimte te realiseren. Het aantal metingen waarbij een onderhoudsniveau wordt gemeten die C of lager bedraagt, mag niet meer zijn dan 9% van het totaal aantal metingen. Hoorn maakt een omslag van ontwikkel- naar beheergemeente. De focus komt meer te liggen op een goede zorg voor de bestaande openbare ruimte. Een verlaging van het onderhoudsniveau is om meerdere economische en maatschappelijke redenen ongewenst. Het is van belang dat er niet alleen wordt gekeken naar de kosten van het groen maar dat er ook wordt gekeken naar de baten. Er is bijvoorbeeld een directe relatie tussen de WOZ-waarde van een woning en een aantrekkelijke goed onderhouden woonomgeving. De gemeente Hoorn profiteert direct van een hogere WOZ-waarde. De grondslag van de OZB-belasting wordt namelijk gebaseerd op de hoogte van de WOZ-waarde. De OZB-belasting wordt direct geïnd door de gemeente en beslaat gemiddeld 8% van de gemeentelijke inkomsten. 5.8 Bijstelling ambitieniveau De openbare ruimte kan goed worden beheerd door het bestuur en de gebruikers zo veel mogelijk bij het beheerproces te betrekken.
Transparantie in alle stappen van het beheerproces is hierbij essentieel. Een van de stappen in het proces van kwaliteitsgestuurd beheren is dat het bestuur het ambitieniveau voor het beheer bepaalt en bijstelt. Gewijzigde financiële kaders of resultaten uit de monitoring kunnen aanleiding geven om het ambitieniveau bij te stellen. Een dergelijke situatie zal ter besluitvorming aan de gemeenteraad worden voorgelegd. Om efficiënt te kunnen beheren is het van belang dat alle ambitiethema’s binnen een deelgebied zoveel mogelijk op hetzelfde niveau worden gehouden. Om het huidige onderhoudsniveau minimaal te continueren worden een paar aanpassingen doorgevoerd. Zichtlocaties in de stad krijgen extra aandacht. Het onderhoudsniveau zal hier hoger (Hoog) zijn dan in de omringende percelen. Doelstelling is om het waardeoordeel van de burger over het onderhoudsniveau positief te beïnvloeden. Het vastleggen van de zichtlocaties wordt nog nader uitgewerkt. Kwaliteitsgestuurd beheren, groen en reiniging op het gewenste niveau 42/69 Corsa reg.nr. 11.40753 6. Monitoring onderhoudsniveaus Monitoring vormt een belangrijke stap in de schakel van ambitie, opdracht, toezicht en monitoring. Monitoring kan worden gedefinieerd als: “Het waarnemen en verzamelen van informatie over de gestelde doelen, gedurende langere tijd of afstand met een bepaalde bedoeling”.
Professioneel beheren bestaat niet alleen uit het vaststellen van onderhoudsniveaus en het vertalen daarvan in opdrachten. Het volgen en analyseren (monitoren) van de gestelde doelen is minstens zo belangrijk. Door te monitoren ontstaat tijdig inzicht in eventuele afwijkingen ten opzichte van de gestelde doelen. Belangrijk is dat de wijze van monitoren is afgestemd op de beoogde doelgroepen. In het processchema van kwaliteitsgestuurd beheren heeft het monitoren de volgende plaats: Figuur 13: processchema kwaliteitsgestuurd beheer Bij het monitoren gaat het er om dat er een totaalindruk wordt opgenomen. Niet alleen de beheerresultaten maar ook de gebruikswaarde en de mogelijke oorzaken van tekortkomingen in kwaliteit of van beschadigingen zijn van belang. De resultaten van de monitor moeten statistisch betrouwbaar zijn om gerichte uitspraken op stadsniveau te kunnen doen. De uitkomsten van een goed uitgevoerde monitoring worden teruggebracht naar beleidsuitgangspunten en dienen tevens als basis voor de actualisering van meerjarenplanning of werkplannen. De eerste jaren kan de monitor ook worden gebruikt om het omslagproces van budget- naar kwaliteitsgestuurd beheren te evalueren en zo nodig bij te stellen. De afdeling Stadsbeheer heeft de verantwoordelijkheid om het bestuur van de gemeente te informeren.
Daarom is de afdeling Stadsbeheer coördinator van de uitvoering van de monitor, de verwerking ervan en de uitdrager van de resultaten naar de organisatie. MONITOR OPDRACHT AMBITIE TOEZICHT Kwaliteitsgestuurd beheren, groen en reiniging op het gewenste niveau 43/69 Corsa reg.nr. 11.40753 6.1 Doelstelling Door de openbare ruimte te monitoren wil de gemeente Hoorn de volgende doelstellingen bereiken: § Aantoonbaar kunnen maken of het ambitieniveau gehaald is. § Het regelmatig toetsen van het aanwezige onderhoudsniveau van de openbare ruimte om de beheer- en onderhoudsmaatregelen af te kunnen stemmen op het ambitieniveau. § De relatie tussen budgetten en prestaties transparanter maken. § Bewoners en bestuur bewust laten worden van het feit dat het aanwezige onderhoudsniveau een direct gevolg is van het beschikbare (begrotings)budget. § Een relatie leggen tussen het gerealiseerde onderhoudsniveau en de beleving van de burgers daarvan. 6.2 Onderdelen Voor een uitgebreide monitoring, gericht op het bijstellen van de ambities, is alleen een toetsing van de kwaliteitsbeelden te beperkt. Een verwerking van het meldingensysteem en een bredere toetsing zoals een leefbaarheidsonderzoek dienen als aanvulling te worden uitgevoerd. Deze methodieken vormen de middelen om invulling te geven aan de vastgestelde doelen.
Het monitoren bestaat in Hoorn uit de volgende onderdelen: § Beleidsschouw § Contractschouw § Bewonersschouw § Bewonersmeldingen § Ander onderzoek Bij het schouwen is onderscheid te maken in een beleidsschouw, contractschouw en een bewonersschouw. Beleidsschouw Bij de beleidschouw wordt de gemiddelde kwaliteit van het onderhoud getoetst aan de afspraken die zijn gemaakt op beleidsniveau. Met de beleidschouw bereikt de gemeente Hoorn de volgende doelen: § Toetsing of het beheer en onderhoud voldoet aan de afspraken op beleidsniveau; § Inzage in het gemiddelde onderhoudsniveau. Voor de contractschouw zijn de schaalbalken op beleidsniveau uit de kwaliteitscatalogus van toepassing. Tweemaal per jaar worden er 150 willekeurige meetlocaties gemeten. Contractschouw Bij de contractschouw wordt de kwaliteit van het onderhoud getoetst aan de afspraken die zijn gemaakt met de eigen dienst en de uitvoerende partijen. Met de contractschouw van het bestek bereikt de gemeente Hoorn de volgende doelen: § Het bijsturen van het beheer en onderhoud om te blijven voldoen aan de vastgestelde kwaliteit in het afgesproken contract; § Optimalisatie van het onderhoudsniveau. Voor de contractschouw zijn de schaalbalken op opdrachtniveau uit de kwaliteitscatalogus van toepassing. Driemaal per jaar worden er 100 willekeurige meetlocaties gemeten.
De zogenaamde technische inspecties maken onderdeel uit van de contractschouw. Uit het oogpunt van instandhouding van de kwaliteit en de veiligheid wordt de openbare ruimte technisch geïnspecteerd. Sommige inspecties zijn wettelijk voorgeschreven of nodig in het kader van de aansprakelijkheid. Kwaliteitsgestuurd beheren, groen en reiniging op het gewenste niveau 44/69 Corsa reg.nr. 11.40753 Voorbeelden zijn het inspecteren van speeltoestellen of bomen. De frequentie van inspecteren hangt af van de aard van de voorzieningen. De resultaten van deze inspecties worden verwerkt in het beheersysteem. Bewonersschouw Een bewonersschouw is een gestructureerde en planmatige beoordeling van de openbare ruimte. Aan de hand van vooraf gestelde, redelijke populair geformuleerde kwaliteitscriteria wordt een oordeel over de openbare ruimte gegeven. Een schouw kan zowel door burgers, bestuurders, technici als door onafhankelijke derden worden uitgevoerd. Het schouwen wordt in gecombineerde groepen uitgevoerd onder begeleiding van één of twee vakmensen. Voor deze schouw zijn de schaalbalken op beleidsniveau van toepassing. Met de bewonersschouw bereikt de gemeente Hoorn de volgende doelen: Het betrekken van bewoners § Het stimuleren van bewoners om alert te reageren op (beheeraspecten van) de openbare ruimte, zodat bewoners (meer) betrokken raken bij de openbare ruimte.
De bewoners zijn immers ‘de ogen van de wijk’. Deze reacties vormen voor de gemeente input om gericht te handhaven en te onderhouden; § De bewoners bewust maken, dat er een gedeelde verantwoordelijkheid rust op het onderhoudsniveau van de openbare ruimte. § De bewoners bewust maken, dat het (begrotings)budget een directe relatie heeft met de beheerkwaliteit van de openbare ruimte; Communicatie § De bewoners bewust maken, dat dagelijks onderhoud en de problematiek in de wijk niet altijd in directe relatie tot elkaar staan; § Het onderzoeken van problematiek in de wijk. Welke problemen zijn direct toe te schrijven aan het (dagelijks) onderhoud, welke problemen hebben een andere oorzaak (bijvoorbeeld de inrichting of het gebruik); § Het beheerbeleid naar de bewoners uitdragen. De bewonersschouw wordt door de gemeente georganiseerd en samen met de bewoners of andere belanghebbenden groepsgewijs uitgevoerd. Eenmaal per 15 maanden wordt de gemiddelde beheerkwaliteit op 100 vaste meetlocaties gemeten. Hiermee wordt bereikt dat er niet ieder jaar in hetzelfde seizoen wordt geschouwd. Hiervoor worden de schaalbalken op beleidsniveau uit de kwaliteitscatalogus gebruikt. Een schouw is veelal niet gebiedsdekkend maar bestaat uit schouwlocaties die als representatief voor een gebied worden beschouwd.
Alvorens de bewonersschouw in de volle breedte in te voeren zal er eerst een pilot worden uitgevoerd om ervaring op te doen. Bewonersmeldingen Een melding kan iets zeggen over het onderhoud, gebruik of beheer van de openbare ruimte. De meldingen dienen mede als basis voor de evaluatie van het beheer en vormen een belangrijk onderdeel van de monitoring. Door een goede registratie is het mogelijk om knelpunten te ontdekken en trends in bepaalde wijken te volgen. Deze knelpunten en trends kunnen weer worden gebruikt in de evaluatie van het beheer. Gevolg kan zijn dat de uitgangspunten voor het ambitieniveau van een wijk worden bijgesteld. Ander onderzoek Om het beheerbeleid goed te kunnen monitoren wil de gemeente Hoorn een breder inzicht ontwikkelen over het gevoerde beleid. Naast het opnemen van de schouwresultaten en bewonersmeldingen in de monitor kunnen optioneel de volgende instrumenten worden ingezet. Omnibusenquête Kwaliteitsgestuurd beheren, groen en reiniging op het gewenste niveau 45/69 Corsa reg.nr. 11.40753 Omnibusenquêtes zijn een vorm van bevolkingsenquêtes door gemeenten die vergelijkbaar is met een leefbaarheidsonderzoek. Via een representatieve steekproef wordt een groep van inwoners geselecteerd, die vragen over een groot aantal onderwerpen beantwoorden. Jaarlijks of tweejaarlijks wordt de enquête herhaald.
Deels worden dezelfde vragen gesteld om verschuivingen op te sporen, deels worden vragen en onderwerpen eenmalig gesteld, op grond van een actuele situatie. Wijkteam en leefbaarheidsoverleggen De gemeente heeft iedere acht weken overleg met het wijkteam. In het wijkteam zitten vertegenwoordigers van gemeente, politie, Stichting Netwerk en bewoners. Daarnaast zijn er maandelijks leefbaarheidsoverleggen in de wijken. Deze overleggen worden door de burgers georganiseerd met als doelstelling om de leefbaarheid van de stad te bespreken. In beide overleggen komen veel wensen en opmerkingen over de openbare ruimte aan bod. Zaken die van reëel belang zijn voor het bijstellen van de kwaliteit worden geregistreerd en leveren zo een bijdrage aan het monitoren. Acties die voortkomen uit de schouwresultaten De afdeling Stadsbeheer heeft als taak de acties, die voortkomen uit de resultaten van de schouw uit te dragen naar de eigen afdeling en de rest van de organisatie. Hierbij is onderscheid te maken in acties op de korte, middellange en lange termijn. De acties op het gebied van dagelijks onderhoud – meestal kleinschaliger van aard, op korte termijn oplosbaar – worden opgepakt in nauw overleg met de uitvoerende partij. De acties op middellange en lange termijn zijn meestal abstracter van aard en moeten worden getoetst aan de beleid- en beheerplannen.
Acties op de lange termijn kunnen ter kennisname of besluitvorming worden voorgelegd aan het management en het bestuur. Er kan voor verschillende zaken besluitvorming aan het bestuur worden gevraagd. De uitkomst van de monitoring kan zijn dat het ambitieniveau moet worden bijgesteld of dat er financiële kaders moeten worden herzien. Andere uitkomsten kunnen zich toespitsen op de wijze van uitbesteden of op knelpunten in de inrichting van het openbare gebied. De uitkomsten van de monitoring worden eenmaal per jaar voorgelegd aan het management en bestuur. Tabel 16: schouwacties Onderdeel schouwresultaat Uitvoeringstermijn Acties Opmerking uit de schouw Korte termijn Melden bij uitvoerende partij, acute meldingen direct verhelpen Analyse meetlat Korte/middellange termijn Meldingen opnemen in onderhoudsprogramma. Toetsing aan beleid- en beheerplannen Beïnvloedingsfactor inrichting of gebruik Lange termijn Toepassing van de LIOR in herinrichtingsplannen. Besluitvorming bestuur/management 6.3 Rapportage Voor de rapportage over kwaliteit en evaluatie van het bereikte resultaat is er behoefte aan een samenvatting van de resultaten. De rekenmethode van het CROW voor benchmarking van beeldkwaliteit is hier een geschikt instrument voor. De scores uit de verschillende typen metingen kunnen hiermee worden samengevat.
In de praktijk houdt dit in dat de ambitie is gehaald als meer dan 90% van de ambitiescores op- of boven het afgesproken niveau is. Het resultaat van de monitor wordt eenmaal per jaar aan de raad aangeboden. Kwaliteitsgestuurd beheren, groen en reiniging op het gewenste niveau 46/69 Corsa reg.nr. 11.40753 7. Toezicht Toezicht is in feite de dagelijkse controle op de kwaliteit en de voortgang van het werk. De termen toezicht houden en contractschouw worden vaak met elkaar verward. Toezicht houden gebeurt dagelijks terwijl de contractschouw een periodieke meting is waarbij van een aantal meetlocaties het onderhoudsniveau wordt vastgelegd. Er wordt op twee niveaus toezicht gehouden. Naast het werk van de eigen dienst moet ook het werk van externe aannemers worden gecontroleerd. 7.1 Doelstelling toezicht houden Het toezicht wordt voor de volgende doelstellingen ingezet: Afrekenen Om de kosten te beheersen wordt gecontroleerd of het geleverde resultaat conform de afspraken zijn. De eigen dienst of een externe aannemer wordt gestimuleerd om een goede werkprestatie te leveren. Signaleren Het toezicht wordt ingezet om het contract zo nodig tussentijds op onderdelen bij te stellen. De toezichthouder heeft hierbij een signalerende rol tussen opdrachtgever en opdrachtnemer.
Toetsen Door het resultaat van de inspanning van de opdrachtnemer te toetsen blijven beide partijen gefocust op de afgesproken kwaliteit. Kennis behouden Door regelmatig toezicht te houden blijft de vak- en gebiedskennis op peil. Informatie verzamelen Door intensief toezicht te houden ontstaat inzicht in de prijs/kwaliteitverhouding van het contract, de kwaliteit van het contract en de noodzaak om eventueel de gevraagde kwaliteit of het budget te wijzigen. De gegevens kunnen worden gebruikt bij de monitoring en eventueel tot het bijsturen van de ambitie. 7.2 Organisatie Het toezicht wordt als volgt georganiseerd: Tabel 17: organisatie toezicht uitvoerder toezichthouder frequentie steekproefsgewijze toetsi ng eigen dienst voorman continu Beleid- & Bedrijfsbure au aannemer staf Groen & Reiniging conform bestek Bele id- & Bedrijfsbureau Kwaliteitsgestuurd beheren, groen en reiniging op het gewenste niveau 47/69 Corsa reg.nr. 11.40753 7.3 Meetmethode Om te bepalen of de eigen dienst of een externe aannemer aan zijn verplichtingen voldoet dient de kwaliteit van de openbare ruimte te worden gemeten. In het verleden werd het meten en verrekenen door verschillende gemeentes al op hun eigen manier ingevuld. Een eenduidige systematiek ontbrak en de afspraken tussen opdrachtgever en opdrachtnemer waren hierdoor niet altijd helder.
Er is behoefte aan een uniforme meet- en verrekensystematiek met heldere afspraken. Het CROW heeft deze systematiek ontwikkeld. Deze landelijk gebruikte systematiek is gekoppeld aan de schaalbalken van de CROW Kwaliteitscatalogus Openbare Ruimte. Bij het meten van de kwaliteit zal de gemeente gebruik maken van de systematiek van het CROW. Kwaliteitsgestuurd beheren, groen en reiniging op het gewenste niveau 48/69 Corsa reg.nr. 11.40753 8. Invoering kwaliteitsgestuurd beheren Na het vaststellen van de ambitieniveaus en de wijze van monitoring kan kwaliteitsgestuurd beheren verder worden doorgevoerd in de gemeentelijke organisatie. Kwaliteitsgestuurd beheren is een andere manier van werken. Het is irreëel om te verwachten dat er in de uitvoering van de een op de andere dag kan worden omgeschakeld naar een andere werkwijze. De nieuwe systematiek zal stapsgewijs worden ingevoerd zodat alle betrokkenen tijd en ruimte krijgen om te kunnen wennen aan de nieuwe werkwijze. De doelstelling is om in 2013 de definitieve overstap naar kwaliteitsgestuurd beheren te maken. 9. Risico's Door seizoensgebonden weersinvloeden kan er in een jaar een onder- of overschrijding ontstaan op bepaalde beheertaken. In een warme droge zomer hoeft er bijvoorbeeld minder te worden geïnvesteerd in onkruidbestrijding dan in een zomer met veel neerslag. Het risico op afwijkingen verschilt per beheertaak.
Doordat de gemeente verantwoordelijk is voor veel verschillende beheertaken wordt er weinig financieel risico gelopen. De afwijkingen op de verschillende beheertaken heffen elkaar op. De risico's bij kwaliteitsgestuurd beheren worden op een aantal manieren beperkt: § de eigen dienst is verantwoordelijk voor meerdere beheertaken waardoor de afwijkingen van alle beheertaken elkaar in de regel opheffen; § beheertaken worden over langere periode uitbesteed (vier jaar); § mogelijke risico's worden zoveel mogelijk vooraf i nzichtelijk gemaakt aan opdrachtnemers. Hierdoor wordt er een lagere vergoeding berekend voor onbekende risico's. 10. Communicatie Diverse in- en externe partijen in Hoorn zijn actief in het beheer van de openbare ruimte. Zij leveren allen een bijdrage om de beheerkwaliteit te optimaliseren en te waarborgen. Om deze partijen te informeren over de resultaten uit het beheerproces moet er regelmatig worden gecommuniceerd. De communicatie moet gestructureerd verlopen en er moet voor worden gezorgd dat de aangeboden informatie aansluit op de beoogde doelgroep. Speerpunt is dat de gemeente Hoorn informatie over het beheer van de openbare ruimte meer onder de aandacht wil brengen bij haar inwoners. De wijze van communiceren wordt meegenomen in het op te stellen communicatieplan van Stadsbeheer.
Kwaliteitsgestuurd beheren, groen en reiniging op het gewenste niveau 49/69 Corsa reg.nr. 11.40753 Colofon Opdrachtgever: Gemeente Hoorn Project: Kwaliteitsgestuurd beheren Projectleider: Dennis de Heer Auteur: Dennis de Heer Stuurgroep: Bas van den Berg, Jens Tjalma, Nico Koelman, Denni s de Heer, allen Afdeling Stadsbeheer Werkgroep: Siem Loos, Marcel van Kampen, Johan Knoeff, Sjaak Ooijevaar, allen Afdeling Stadsbeheer Datum: augustus 2012 Kwaliteitsgestuurd beheren, groen en reiniging op het gewenste niveau 50/69 Corsa reg.nr. 11.40753 Begrippenlijst College (college van burgemeester en wethouders) – dagelijks bestuur van de gemeente. CROW (Centrum voor Regelgeving en Onderzoek in de Grond-, weg- en waterbouw) – nationaal kennisplatform voor infrastructuur, verkeer, vervoer en openbare ruimte. DOB – Duurzaam onkruidBeheer. Onkruidbestrijding gericht op een effectieve onkruidbestrijding tegen een redelijke kostprijs. Bij de inzet van chemische bestrijdingsmiddelen gelden een aantal regels die de afspoeling van herbiciden naar het oppervlaktewater moeten tegengaan. Gemeenteraad – groep volksvertegenwoordigers binnen een gemeente. De gemeenteraad controleert het college van burgemeester en wethouders. Integraal Beheer Openbare Ruimte – manier van beheren waarbij het beheer van de openbare ruimte op allerlei niveaus integraal op elkaar wordt afgestemd.
Kwaliteitscatalogus Openbare Ruimte – catalogus waarin de onderhoudsniveaus van objecten in de openbare ruimte zichtbaar worden gemaakt aan de hand van foto's voorzien van een omschrijving en een prestatie-eis. RAW (Rationalisatie en Automatisering in de Grond- Water en Wegenbouw) - systematiek gericht op het schrijven van bestekken. Het biedt daarnaast een basis voor besteksadministratie, ramingen, calculaties en beheersystemen. Rekenkamercommissie – onafhankelijk toetsingsorgaan van de gemeente. De rekenkamercommissie onderzoekt de doelmatigheid, doeltreffendheid en rechtmatigheid van het gemeentelijke beleid. Reinigen – onderhoudswerkzaamheden waarbij allerlei afval uit de openbare ruimte wordt verwijderd. Veegvuil – vuil met een hoogte, breedte, lengte en of diameter kleiner dan 0,01 m. VTA (Visual Tree Assesment) – de methode die is ontwikkeld om bomen op stabiliteit en gevaar voor de omgeving te controleren. Via deze methode worden bomen visueel geïnspecteerd op gebreken die op termijn een gevaar kunnen opleveren. Warenwetbesluit attractie- en speeltoestellen (WAS) – besluit van het Ministerie van Volksgezondheid waarin de veiligheid van attractie- en speeltoestellen wordt voorgeschreven.
Zwerfafval – afval dat door mensen is weggegooid of achtergelaten op plaatsen die daar niet voor bestemd zijn en afval dat door indirect toedoen of nalatigheid van mensen op zulke plaatsen is terechtgekomen. Bronnen § | “Navigator, koersen naar kwaliteitsgestuurd beheer”, Ede, Vereniging Stadswerk Nederland, 2009. § | Publieke ruimte. Naar een nieuwe balans tussen beeld, belang en beheer, VROM-raad, Den Haag, 2009. § | Naar integraal beheer van de openbare ruimte; visie en onderzoeksrichtingen, CROW rapport 02-04 Ede, 2009. § | Kwaliteitscatalogus Openbare Ruimte 2010, CROW publicatie 288 , Ede, 2010. § | “Beheer openbare ruimte: Planmatig werken nog geen gemeentegoed”, rekenkamercommissie gemeente Hoorn, augustus 2009. § | Veiligheidsmonitor 2009 Noord-Holland Noord, rapportage gemeente Hoorn, Alkmaar, mei 2010. § | Leefbaarheidsmonitor Hoorn, 2001 t/m 2011, Lemoninternet, RIGO Research en Advies, Internetsite www.lemoninternet.nl § | Waarstaatjegemeente.nl, Kwaliteits Instituut Nederlandse Gemeenten, Internetsite www.waarstaatjegemeente.nl.
Gemeentelijk beleid § | Stadsvisie 2005-2015, Gemeente Hoorn § | Collegeuitvoeringsprogramma (CUP) 2010-2014, 2010, Gemeente Hoorn § | Groenbeleidsplan, 2004, Gemeente Hoorn § | Leidraad Inrichting Openbare Ruimte (LIOR), 2007, Gemeente Hoorn § | Gebruik openbare ruimte binnenstad, Gemeente Hoorn § | Bomenbeleidsplan, 2010, Gemeente Hoorn § | Reinigingsnota, 1993, Gemeente Hoorn Overig § | Cursus Regisseren Openbare Ruimte 2010 – Stichting Postacademisch Onderwijs i.s.m. Planterra. Kwaliteitsgestuurd beheren, groen en reiniging op het gewenste niveau | 51/69 Corsa reg.nr. 11.40753 Kwaliteitsgestuurd beheren, groen en reiniging op het gewenste niveau 52/69 Corsa reg.nr. 11.40753 Bijlage 1: schaalbalken per ambitiethema 1.1. Ambitiethema’s Schoon Ambitiethema onkruid in boomspiegel Ambitiethema zwerfafval in het groen Ambitiethema onkruid in beplanting Ambitiethema onkruid op verharding Ambitiethema veegvuil Ambitiethema afval op verharding Ambitiethema vullingsgraad afvalbakken Ambitiethema banken besmeuring, beplakking en vervuiling Ambitiethema speelvoorziening besmeuring, beplakking en vervuiling 1.2.
Ambitiethema’s Heel Ambitiethema bomen technische staat Ambitiethema beplanting beschadiging en sluiting Ambitiethema hagen beschadiging en sluiting Ambitiethema gazons lengte van het gras, beschadigingen en kale plekken Ambitiethema bloemrijk gras Ambitiethema banken en afvalbakken volledigheid, deuken en gaten Ambitiethema speelvoorziening volledigheid, deuken en gaten Kwaliteitsgestuurd beheren, groen en reiniging op het gewenste niveau 53/69 Corsa reg.nr. 11.40753 1.1. Ambitiethema’s Schoon Ambitiethema onkruid in boomspiegel Hoog Basis Laag Er is nauwelijks onkruid Er is pleksgewijs onkruid Er is redelijk veel onkruid Kwaliteitsgestuurd beheren, groen en reiniging op het gewenste niveau 54/69 Corsa reg.nr. 11.40753 Ambitiethema zwerfafval in het groen Hoog Basis Laag Er ligt weinig zwerfafval in het groen Er ligt hier en daar zwerfafval in het groen Er ligt veel zwerfafval in het groen Kwaliteitsgestuurd beheren, groen en reiniging op het gewenste niveau 55/69 Corsa reg.nr. 11.40753 Ambitiethema onkruid in beplanting Hoog Basis Laag Er is nauwelijks onkruid Er is pleksgewijs onkruid Er is redelijk veel onkruid Kwaliteitsgestuurd beheren, groen en reiniging op het gewenste niveau 56/69 Corsa reg.nr.
11.40753 Ambitiethema onkruid op verharding Hoog Basis Laag Er is weinig onkruid Er is redelijk veel onkruid Er is veel onkruid Kwaliteitsgestuurd beheren, groen en reiniging op het gewenste niveau 57/69 Corsa reg.nr. 11.40753 Ambitiethema veegvuil Hoog Basis Laag Er is weinig veegvuil Er is redelijk veel veegvuil Er is veel veegvuil Kwaliteitsgestuurd beheren, groen en reiniging op het gewenste niveau 58/69 Corsa reg.nr. 11.40753 Ambitiethema afval op verharding Hoog Basis Laag Er ligt weinig afval op de verharding Er ligt redel ijk veel afval op de verharding Er ligt veel afval op de verharding Kwaliteitsgestuurd beheren, groen en reiniging op het gewenste niveau 59/69 Corsa reg.nr. 11.40753 Ambitiethema vullingsgraad afvalbakken Hoog Basis Laag Afvalbak is voor minder dan de helft vol, geen uitstekend afval Afvalbak is niet vol, geen uitstekend afval Afvalba k is nagenoeg vol, geen uitstekend afval Kwaliteitsgestuurd beheren, groen en reiniging op het gewenste niveau 60/69 Corsa reg.nr. 11.40753 Ambitiethema banken – besmeuring, beplakking en vervuiling Hoog Basis Laag Het meubilair is nauwelijks besmeurd of bevuild door aanslag en niet beklad. Het meubilair is enigszins besmeurd of bevuild door aanslag en beklad met een kleine tekening. Het meubilair is sterk besmeurd of bevuild door aanslag en een groot deel is beklad met een tekening.
Kwaliteitsgestuurd beheren, groen en reiniging op het gewenste niveau 61/69 Corsa reg.nr. 11.40753 Ambitiethema speelvoorziening - besmeuring, beplakking en vervuiling Hoog Basis Laag De speelvoorziening is licht beplakt of bevuild door aanslag, maar niet besmeurd. De speelvoorziening is in enige mate beplakt of bevuild door aanslag, maar niet besmeurd. De speelvoorziening is aanzienlijk beplakt of bevuild door aanslag, maar niet besmeurd. Kwaliteitsgestuurd beheren, groen en reiniging op het gewenste niveau 62/69 Corsa reg.nr. 11.40753 1.2 Ambitiethema’s Heel Ambitiethema bomen – technische staat Hoog Basis Laag Er is weinig wortel- of stamopschot. De boom is gezond, groeikrachtig, veilig, belemmert de vrije doorgang niet en vertoont geen gebreken. Er is in enige mate wortel- of stamopschot. De boom is gezond, redelijk groeikrachtig, veilig, belemmert de vrije doorgang in geringe mate en vertoont geen gebreken. Er is redelijk veel wortel- of stamopschot. De boom is niet gezond, niet groeikrachtig, veilig, belemmert de vrije doorgang in geringe mate en vertoont geen gebreken. Ambitiethema beplanting – snoeibeeld, beschadiging en sluiting Kwaliteitsgestuurd beheren, groen en reiniging op het gewenste niveau 63/69 Corsa reg.nr. 11.40753 Hoog Basis Laag Er is weinig beplanting beschadigd. De beplanting is goed sluitend. De rand van de verharding of het gras is volledig zichtbaar.
De meeste heesters ogen fris en verzorgd. Er is hier en daar beplanting beschadigd. De beplanting is redelijk sluitend. De rand van de verharding of het gras is redelijk zichtbaar. De heesters krijgen hier en daar een holle vorm. Er is redelijk veel beplanting beschadigd. De beplanting is nauwelijks sluitend. De rand van de verharding of het gras is nauwelijks zichtbaar. Redelijk veel heesters zijn hol. Ambitiethema hagen – snoeibeeld, beschadiging en sluiting Kwaliteitsgestuurd beheren, groen en reiniging op het gewenste niveau 64/69 Corsa reg.nr. 11.40753 Hoog Basis Laag Er zijn weinig gaten in de haag. De rand van de verharding of het gras is goed zichtbaar. Er steken weinig uitlopers uit de haag. Er zijn hier en daar gaten in de haag. De rand van de verharding of het gras is redelijk zicht baar. Hier en daar steken kleine uitlopers uit de haag. Er zijn redelijk veel gaten in de haag. De rand van de verharding of het gras is nauwelijks zichtbaar. Er steken redelijk veel kleine uitlopers uit de haag. Kwaliteitsgestuurd beheren, groen en reiniging op het gewenste niveau 65/69 Corsa reg.nr. 11.40753 Ambitiethema gazons – lengte van het gras, beschadigingen en kale plekken Hoog Basis Laag Het gazon heeft weinig beschadigingen en heeft kale plekken. De rand is goed zichtbaar en er zijn weinig oneffenheden. Het gazon heeft hier en daar beschadigingen en heeft kale plekken.
De rand is redelijk zichtbaar en er hier en daar oneffenheden. Het gazon heeft redelijk veel beschadigingen en heeft kale plekken. De rand is nauwelijks zichtbaar en er zijn redelijk veel oneffenheden. Kwaliteitsgestuurd beheren, groen en reiniging op het gewenste niveau 66/69 Corsa reg.nr. 11.40753 Ambitiethema bloemrijk gras Hoog Basis Laag De vegetatie bestaat uit vele kruidachtige soorten. De vegetatie bestaat uit redelijk veel kruidachtige soorten. De vegetatie bestaat uit enkele kruidachtige soorten. Kwaliteitsgestuurd beheren, groen en reiniging op het gewenste niveau 67/69 Corsa reg.nr. 11.40753 Ambitiethema banken en afvalbakken volledigheid, deuken en gaten Hoog Basis Laag Het meubilair is licht beschadigd en volledig door de coating bedekt. Het meubilair staat licht scheef. Het meubilair is in enige mate beschadigd en op enkele plaatsen is de coating afwezig . Het meubilair staat duidelijk waarneembaar scheef. Het meubilair is aanzienlijk beschadigd en op grotere delen is de coating afwezig. Het meubilair staat geheel fors scheef. Kwaliteitsgestuurd beheren, groen en reiniging op het gewenste niveau 68/69 Corsa reg.nr.
11.40753 Ambitiethema speelvoorziening volledigheid, deuken en gaten Hoog Basis Laag De speelvoorziening is licht beschadigd, en wordt volledig door de coating bedekt De speelvoorziening is in enige mate beschadigd en op enkele plaatsen is de coating afwezig. De speelvoorziening is aanzienlijk beschadigd en op grotere delen van de speelvoorziening is de coating afwezig. Kwaliteitsgestuurd beheren, groen en reiniging op het gewenste niveau 69/69 Corsa reg.nr. 11.40753 Bijlage 2: indeling deelgebieden