Bijlage bij beantwoording - Beleidsplan kwaliteitsgestuurd beheren
Tekst van het document
Kwaliteitsgestuurd beheren Groen en reiniging op het gewenste niveau MONITOR OPDRACHT AMBITIE TOEZICHT Kwaliteitsgestuurd beheren, groen en reiniging op het gewenste niveau 2 /69 Corsa reg.nr. 11.40753 Kwaliteitsgestuurd beheren, groen en reiniging op het gewenste niveau 3 /69 Corsa reg.nr. 11.40753 Inhoudsopgave Voorwoord ............................................................................................................................................... 4 Samenvatting........................................................................................................................................... 5 1. Inleiding ............................................................................................................................................... 8 1.1 Leeswijzer ..................................................................................................................................... 8 1.2 Aanleiding...................................................................................................................................... 9 1.3 Doelstelling / Visie....................................................................................................................... 10 1.4 Wat is kwaliteitsgestuurd beheren? ............................................................................................ 11 2.
Kaders ............................................................................................................................................... 13 2.1 Wetgeving en beleid.................................................................................................................... 13 2.2 Samenhang met andere beheeraspecten................................................................................... 15 3. Organisatie ........................................................................................................................................ 18 3.1 Algemeen .................................................................................................................................... 18 3.2 Beheersysteem en automatisering ............................................................................................. 19 3.3 Klachten en meldingen................................................................................................................ 19 4. Kengetallen groen en reiniging.......................................................................................................... 20 4.1 Algemeen ....................................................................................................................................
20 4.2 Overzicht met hoeveelheden per beheergroep........................................................................... 20 4.3 Financiële kengetallen (begroting 2012) groen en reiniging....................................................... 24 5. Onderhoudsniveaus .......................................................................................................................... 25 5.1 Kwaliteitscatalogus...................................................................................................................... 25 5.2 Aantal onderhoudsniveaus.......................................................................................................... 25 5.3 Ambitiethema's............................................................................................................................ 27 5.4 Deelgebieden .............................................................................................................................. 30 5.5 Huidig onderhoudsniveau ........................................................................................................... 31 5.7 Gewenst onderhoudsniveau, ambitie voor de toekomst............................................................. 41 5.8 Bijstelling ambitieniveau.............................................................................................................. 41 6.
Monitoring onderhoudsniveaus ......................................................................................................... 42 6.1 Doelstelling.................................................................................................................................. 43 6.2 Onderdelen ................................................................................................................................. 43 6.3 Rapportage ................................................................................................................................. 45 7. Toezicht ............................................................................................................................................. 46 7.1 Doelstelling toezicht houden ....................................................................................................... 46 7.2 Organisatie.................................................................................................................................. 46 7.3 Meetmethode .............................................................................................................................. 47 8. Invoering kwaliteitsgestuurd beheren................................................................................................ 48 9.
Risico's .............................................................................................................................................. 48 10. Communicatie.................................................................................................................................. 48 Colofon .................................................................................................................................................. 49 Begrippenlijst ......................................................................................................................................... 50 Bronnen ................................................................................................................................................. 51 Bijlage 1: schaalbalken per ambitiethema............................................................................................. 52 Bijlage 2: indeling deelgebieden............................................................................................................ 69 Kwaliteitsgestuurd beheren, groen en reiniging op het gewenste niveau 4/69 Corsa reg.nr. 11.40753 Voorwoord Aan te leveren door Michiel Pijl Kwaliteitsgestuurd beheren, groen en reiniging op het gewenste niveau 5/69 Corsa reg.nr.
11.40753 Samenvatting Voor u ligt het beleidsplan “Kwaliteitsgestuurd beheren, Groen en reiniging op het juiste niveau”. Het beleidsplan biedt kaders op strategisch niveau voor het beheren van het openbaar groen, het reinigen van de verharding en het beheer van speelvoorzieningen, banken en afvalbakken. Waarom kwaliteitsgestuurd beheren? Er worden steeds hogere eisen gesteld aan het beheer van de openbare ruimte waardoor planmatig werken een vereiste is. De Rekenkamercommissie van de gemeente Hoorn heeft in 2009 een onderzoek uitgevoerd naar het planmatig werken binnen het beheer van de openbare ruimte. In het rapport “Planmatig werken nog geen gemeentegoed” van de Rekenkamercommissie zijn een aantal verbeterpunten aangegeven: § Voor het beleidsveld groen zijn geen beleidskaders vastgesteld. Hierdoor wordt de gemeenteraad belemmerd in het vervullen van haar controlerende taak. § In te ontwikkelen plannen dient onderscheid te wor den aangebracht tussen beleidsplan (strategisch niveau) en beheerplan (tactisch niveau). § De relatie tussen budgetten en prestaties moet tra nsparanter. Door de invoering van kwaliteitsgestuurd beheren kunnen deze knelpunten in belangrijke mate worden opgelost of worden er handvatten geboden voor een verdere uitwerking. Naast de aanbevelingen van de Rekenkamercommissie zijn er nog een aantal motieven om over te gaan op kwaliteitsgestuurd beheren.
§ Door de kwaliteit van de buitenruimte te monitoren kan het bestuur beter worden geïnformeerd over het bereikte resultaat en ontstaat er een koppeling tussen de ambitie van het bestuur en het behaalde resultaat. § Het huidige beheer is gebaseerd op technische besc hrijvingen. Kwaliteitsgestuurd beheren biedt de mogelijkheid om technische beschrijvingen te koppelen aan onderhoudsbeelden. Het werken met onderhoudsbeelden vereenvoudigt de communicatie tussen bestuur, beheerders en bewoners. § Het is wenselijk dat het bestuur geschikte instrum enten heeft om keuzes te maken in gebiedsgerichte onderhoudsniveaus. § Door te sturen op output wordt een constanter onde rhoudsniveau bereikt. Deze continuïteit is zowel zichtbaar op de korte als op de lange termijn. § Het reinigen van de verharding en het onderhoud va n speeltoestellen, afvalbakken en banken zijn onderdelen die zich goed lenen voor beeldgericht werken en kunnen worden opgenomen in kwaliteitsgestuurd beheren. Wat is kwaliteitsgestuurd beheren? Kwaliteitsgestuurd beheren is een werkwijze waarbij de openbare ruimte wordt onderhouden aan de hand van een vooraf afgesproken onderhoudsniveau. Het onderhoudsniveau wordt inzichtelijk gemaakt met kwaliteitsomschrijvingen, ondersteunt door onderhoudsbeelden.
Door het gebruik van onderhoudsbeelden krijgen bestuur en burgers een beter inzicht in wat er wordt bedoeld met een onderhoudsniveau. Bestuur, beheerders en burgers zijn hierdoor eenvoudiger in staat om met elkaar te communiceren. Bij kwaliteitsgestuurd beheren kiest de gemeenteraad het onderhoudsniveau voor de stad. De stad kan hierbij worden ingedeeld in verschillende deelgebieden zodat de gemeenteraad de mogelijkheid heeft om per deelgebied een onderhoudsniveau vast te stellen. Het beheer kan hierdoor beter worden afgestemd op de eisen die door de gebruikers van de openbare ruimte worden gesteld. De gekozen onderhoudsniveaus worden vervolgens gemonitord door de kwaliteit te meten. Bij het monitoren kunnen de gebruikers van de Kwaliteitsgestuurd beheren, groen en reiniging op het gewenste niveau 6/69 Corsa reg.nr. 11.40753 openbare ruimte, de burgers, worden betrokken. De gemeenteraad kan de uitkomst van de monitor gebruiken om accenten aan te brengen in de onderhoudsniveaus. Met kwaliteitsgestuurd beheren worden de volgende doelstellingen beoogd: § een leefbare openbare ruimte, van goede kwaliteit door duurzaam beheer; § een nieuwe resultaatgerichte manier van werken; § transparantie en communicatie. Bij het invoeren van kwaliteitsgestuurd beheren wordt de samenhang met andere beheeraspecten in ogenschouw genomen.
Kwaliteitsgestuurd beheren werkt het meest effectief als alle vakdisciplines integraal werken en er een goede afstemming is tussen onderhoud, gebruik en inrichting. In de nog uit te werken aanpak voor “Integraal Beheer Openbare Ruimte” wordt hier verder invulling aan gegeven. Bij de invoering van kwaliteitsgestuurd beheren zal in eerste instantie de focus liggen op resultaatgericht onderhoud. Met de invoering van kwaliteitsgestuurd beheren zijn er voor het beheer kaders vastgesteld op strategisch niveau. Dit biedt een goede basis voor de verdere uitwerking van beheer- en jaarplannen. Naar een transparante en meetbare kwaliteit Om de communicatie tussen bestuurders, beheerders en burgers te vereenvoudigen moet de kwaliteit van de openbare ruimte transparant en meetbaar zijn. Op basis van functie en stedenbouwkundig karakter is de stad onderverdeeld in verschillende deelgebieden. Met behulp van de Kwaliteitscatalogus Openbare Ruimte van het CROW is in ieder deelgebied het huidige onderhoudsniveau gemeten en kunnen voor ieder deelgebied keuzes worden gemaakt in toekomstige onderhoudsniveaus. Het huidige onderhoudsniveau zit gemiddeld op het niveau Basis. Hoog Basis Laag Huidig onderhoudsniveau Toekomstig onderhoudsniveau De gemeente Hoorn wil graag zorg dragen voor een schone, hele en veilige openbare ruimte.
De ambitie voor de toekomst luidt als volgt: Het huidige onderhoudsniveau wordt minimaal gecontinueerd om een schone, hele en veilige openbare ruimte te realiseren. Binnen een deelgebied worden zichtlocaties bepaald die extra aandacht krijgen. Als ambitieniveau voor deze zichtlocaties geldt het onderhoudsniveau Hoog. Kwaliteitsgestuurd beheren, groen en reiniging op het gewenste niveau 7/69 Corsa reg.nr. 11.40753 Het monitoren van de gestelde doelen Professioneel beheren bestaat niet alleen uit het vaststellen van onderhoudsniveaus en het vertalen daarvan in opdrachten. Het volgen en analyseren (monitoren) van de gestelde doelen is minstens zo belangrijk. Door te monitoren ontstaat tijdig inzicht in eventuele afwijkingen ten opzichte van de gestelde doelen. Door de openbare ruimte te monitoren wil de gemeente Hoorn de volgende doelstellingen bereiken: § Aantoonbaar kunnen maken of het ambitieniveau gehaald is. § Het regelmatig toetsen van het aanwezige onderhoudsniveau van de openbare ruimte om de beheer- en onderhoudsmaatregelen af te kunnen stemmen op het ambitieniveau. § De relatie tussen budgetten en prestaties transparanter maken. § Bewoners en bestuur bewust laten worden van het feit dat het aanwezige onderhoudsniveau een direct gevolg is van het beschikbare (begrotings)budget.
§ Een relatie leggen tussen het gerealiseerde onderhoudsniveau en de beleving van de burgers daarvan. Het schouwen van de openbare ruimte heeft een belangrijke plaats in de monitor. Bij de contractschouw wordt de kwaliteit van het onderhoud getoetst aan de afspraken die zijn gemaakt met de eigen dienst en de uitvoerende partijen. De gemeente Hoorn wil graag haar inwoners betrekken bij het meten van de onderhoudskwaliteit. Hiervoor wordt de bewonersschouw ingezet. Een bewonersschouw is een gestructureerde en planmatige beoordeling van de openbare ruimte. Aan de hand van vooraf gestelde, redelijke populair geformuleerde kwaliteitscriteria wordt een oordeel over de openbare ruimte gegeven. Een schouw kan zowel door burgers, bestuurders, technici als door onafhankelijke derden worden uitgevoerd. Naast het schouwen zal voor de monitor gebruik worden gemaakt van bewonersmeldingen en ander onderzoek. Kwaliteitsgestuurd beheren, groen en reiniging op het gewenste niveau 8/69 Corsa reg.nr. 11.40753 1. Inleiding Al geruime tijd bestaat er in Hoorn de behoefte om met onderhoudsniveaus voor het beheer van het openbaar groen en de reiniging van de verharding te werken. De beheerfilosofie “kwaliteitsgestuurd beheren” voorziet in deze vraag en gaat zelfs verder.
Kwaliteitsgestuurd beheren is een ontwikkeling binnen het professionele beheer van de openbare ruimte die in toenemende mate wordt toegepast. De Afdeling Stadsbeheer heeft hierop geanticipeerd door gedurende de afgelopen jaren een intern proefproject in de wijken Grote Waal en Hoorn-noord te houden. De ervaringen uit het proefproject zijn gebruikt bij het opstellen van dit plan. Het niveau van onderhoud speelt een belangrijke rol in de kwaliteitsbeleving van de openbare ruimte. De kwaliteit van de openbare ruimte wordt echter niet alleen bepaald door het onderhoudsniveau maar ook door de inrichting van deze openbare ruimte en het gebruik ervan. De komende jaren worden benut om het onderhoud, de inrichting en het gebruik beter op elkaar af te stemmen. Kwaliteitsgestuurd beheren vormt hierbij de eerste aanzet. 1.1 Leeswijzer In de leeswijzer wordt een korte toelichting gegeven op de inhoud van de hoofdstukken. In hoofdstuk 1 is te lezen wat de aanleiding is om kwaliteitsgestuurd beheren in te voeren en wat ermee wordt beoogd. Hoofdstuk 2 geeft een omschrijving van de kaders die van toepassing zijn op dit beleidsplan en de relatie met andere beheeraspecten. In hoofdstuk 3 en 4 worden respectievelijk de organisatie van het beheer en de financiële kengetallen weergegeven. Hoofdstuk 5 biedt inzicht in de huidige en toekomstige onderhoudsniveaus van de openbare ruimte.
Het monitoren van de beheerresultaten wordt omschreven in hoofdstuk 6. In hoofdstuk 7 wordt uitgelegd hoe er toezicht wordt gehouden. In hoofdstuk 8 wordt uitgelegd hoe kwaliteitsgestuurd beheren wordt ingevoerd. In de afsluitende hoofdstukken 9 en 10 wordt ingegaan op de financiële risico's en de communicatie. Kwaliteitsgestuurd beheren, groen en reiniging op het gewenste niveau 9/69 Corsa reg.nr. 11.40753 1.2 Aanleiding Hoorn is bezig om de omslag te maken van een ontwikkel- naar een beheergemeente. Er is steeds minder ruimte beschikbaar om gebiedsontwikkeling te realiseren terwijl het besef toeneemt dat de bestaande openbare ruimte goed onderhouden moet worden. Hierdoor worden er hogere eisen gesteld aan het beheer van de openbare ruimte waardoor planmatig werken een vereiste is. De rekenkamercommissie van de gemeente Hoorn heeft in 2009 een onderzoek uitgevoerd naar het planmatig werken binnen het beheer van de openbare ruimte. In het rapport “Planmatig werken nog geen gemeentegoed” van de rekenkamercommissie is een aantal verbeterpunten aangegeven: § Voor het beleidsveld groen zijn geen beleidskaders vastgesteld. Hierdoor wordt de gemeenteraad belemmerd in het vervullen van haar controlerende taak. § In te ontwikkelen plannen dient onderscheid te wor den aangebracht tussen beleidsplan (strategisch niveau) en beheerplan (tactisch niveau).
§ De relatie tussen budgetten en prestaties moet tra nsparanter. Door de invoering van kwaliteitsgestuurd beheren kunnen deze verbeterpunten in belangrijke mate worden gerealiseerd of worden er handvatten geboden voor een verdere uitwerking. Naast de aanbevelingen van de rekenkamercommissie is er nog een aantal motieven om over te gaan op kwaliteitsgestuurd beheren. § Door de kwaliteit van de buitenruimte te monitoren kan het bestuur beter worden geïnformeerd over het bereikte resultaat en ontstaat er een koppeling tussen de ambitie van het bestuur en het behaalde resultaat. § Het huidige beheer is gebaseerd op technische besc hrijvingen. Kwaliteitsgestuurd beheren biedt de mogelijkheid om technische beschrijvingen te koppelen aan onderhoudsbeelden. Het werken met onderhoudsbeelden vereenvoudigt de communicatie tussen bestuur, beheerders en bewoners. § Het is wenselijk dat het bestuur geschikte instrum enten heeft om keuzes te maken in gebiedsgerichte onderhoudsniveaus. § Door te sturen op resultaat wordt een constanter o nderhoudsniveau bereikt. Deze continuïteit is zowel zichtbaar op de korte als op de lange termijn. § Het reinigen van de verharding en het onderhoud va n speeltoestellen, afvalbakken en parkbanken zijn onderdelen die zich goed lenen voor beeldgericht werken en kunnen worden opgenomen in kwaliteitsgestuurd beheren.
Kwaliteitsgestuurd beheren, groen en reiniging op het gewenste niveau 10/69 Corsa reg.nr. 11.40753 1.3 Doelstelling / Visie Met kwaliteitsgestuurd beheren in het algemeen worden de volgende doelstellingen beoogd: Een leefbare openbare ruimte, van goede kwaliteit door duurzaam beheer. Leefbare openbare ruimte Het beheer van de openbare ruimte is niet alleen een zaak voor de technici, maar ook zijn bestuur en bewoners zich bewust geworden van het belang van een goede zorg voor de woon- en leefomgeving. Die zorg berust echter op meer dan technisch beheer, maar wordt ook bepaald door de sfeer, leefbaarheid en de mogelijkheden voor ontmoeting en gebruik. Het is bij uitstek een sociaal fenomeen, waarin de mens centraal staat. Goede kwaliteit De verwachtingen van de verschillende groepen gebruikers bepalen de eisen aan de kwaliteit van de openbare ruimte. De eisen aan de kwaliteit verschillen daarom van doelgroep tot doelgroep en van gebied tot gebied. Er moet steeds worden gekeken hoe de openbare ruimte wordt beleefd en hoe het gebruik kan worden verbeterd. Kwaliteit is integraal: een goede balans tussen leefmilieu, inrichting en beheer. De kwaliteit van het beheer behoort niet louter te worden bepaald door de omvang van het beschikbare budget. De gezamenlijke ambities en doelstellingen moeten helder worden vastgesteld.
Na bestuurlijke vaststelling kan invulling worden gegeven aan duurzaam beheer van de openbare ruimte. Duurzaam beheer Een duurzaam beheer gericht op het langdurig instandhouden van de voorzieningen waarbij een goed gestuurd proces wordt gehanteerd dat de zekerheid biedt voor een doelmatige keuze en een gecontroleerde uitvoering. Een nieuwe resultaatgerichte manier van werken Er wordt gestuurd op resultaat met behulp van kwaliteitsomschrijvingen ondersteund door beelden. Het beoogde resultaat is een zo constant mogelijk onderhoudsniveau. Transparantie en communicatie Binnen het beheer worden de ambities van het bestuur en de bewoners verwoord en de doelstellingen duidelijk gemaakt. Daarbij worden voor iedereen begrijpelijke beelden of omschrijvingen gebruikt die de onderhoudsniveaus transparant maken. Op die manier zal het voor alle betrokkenen inzichtelijker zijn wat de mogelijkheden en gevolgen voor de keuzen zijn. Door het beheer te monitoren kunnen de gestelde doelen gevolgd en geanalyseerd worden. Kwaliteitsgestuurd beheren biedt kans om de communicatie tussen bestuurders, beheerders en burgers te vereenvoudigen. Dit zal moeten leiden tot een beter gedragen resultaat. Kwaliteitsgestuurd beheren, groen en reiniging op het gewenste niveau 11/69 Corsa reg.nr.
11.40753 1.4 Wat is kwaliteitsgestuurd beheren? Kwaliteitsgestuurd beheren is een werkwijze waarbij de openbare ruimte wordt onderhouden aan de hand van een vooraf afgesproken onderhoudsniveau. Het onderhoudsniveau wordt inzichtelijk gemaakt met kwaliteitsomschrijvingen, ondersteund door onderhoudsbeelden. Door het gebruik van onderhoudsbeelden begrijpen bestuur en burgers beter wat er wordt bedoeld met een onderhoudsniveau. Hierdoor wordt de onderlinge communicatie eenvoudiger. Bij kwaliteitsgestuurd beheren kiest de gemeenteraad het onderhoudsniveau voor de stad. De stad kan hierbij worden ingedeeld in verschillende deelgebieden zodat de gemeenteraad de mogelijkheid heeft om per deelgebied een onderhoudsniveau vast te stellen. Het beheer kan hierdoor beter worden afgestemd op de eisen die door de gebruikers van de openbare ruimte worden gesteld. De gekozen onderhoudsniveaus worden vervolgens gemonitord door de kwaliteit te meten. Bij het monitoren kunnen de gebruikers van de openbare ruimte, de burgers, worden betrokken. De gemeenteraad kan de uitkomst van de monitor gebruiken om accenten aan te brengen in de onderhoudsniveaus. In het proces van kwaliteitsgestuurd beheren zijn vier stappen te onderscheiden: 1. Ambitie, vastleggen ambitieniveau 2. Monitor, toetsing van de doelstellingen 3. Opdracht, uitzetten naar de uitvoering 4. Toezicht, controle van het resultaat.
Deze stappen bevinden zich op twee niveaus. Het eerste niveau van Ambitie en Monitor richt zich vooral op het beleid van het bestuur en haar bewoners. Het tweede niveau Opdracht en Toezicht richt zich op de invoering van kwaliteitsgestuurd beheren en het houden van toezicht. Beide niveaus zijn gericht op verschillende groepen die bij het beheerproces betrokken zijn. De vier stappen zijn niet los van elkaar te zien. Ze gaan in elkaar over en vormen een cirkelgang met onderlinge beïnvloeding die leidt tot een beheersbaar proces. Figuur 1: processchema kwaliteitsgestuurd beheren Structuur kwaliteitsgestuurd beheren MONITOR OPDRACHT AMBITIE TOEZICHT niveau 1 niveau 2 raad en bewoners beheerders Kwaliteitsgestuurd beheren, groen en reiniging op het gewenste niveau 12/69 Corsa reg.nr. 11.40753 Indien we de relatie tussen vraagstelling, verantwoordelijken en doelstellingen inzichtelijk maken ontstaat het volgende schema: Tabel 1: structuur kwaliteitsgestuurd beheren De openbare ruimte vraagt: De zorg van: Het doel is: De bron is: Het niveau ri cht zich op: Beleid Gemeentebestuur Een schone, hele en veilige openbare ruimte Leefbaarheids- onderzoek, omnibusenquête e.d.
Ambitie Terugkoppeling en/of besluitvorming Beheer Ambtelijke organisatie Instandhouding gekozen kwaliteit Bewonersoverleg, schouw, bewonersmeldingen Ambitie en Opdracht Terugkoppeling en/of besluitvorming Onderhoud Beheerders Bijstellen opdracht en instandhouding gekozen kwaliteit Technische inspectie, schouw, bewonersmeldingen Opdracht Kwaliteitsgestuurd beheren, groen en reiniging op het gewenste niveau 13/69 Corsa reg.nr. 11.40753 2. Kaders 2.1 Wetgeving en beleid Bij het opstellen van kwaliteitsgestuurd beheren is rekening gehouden met bestaande kaders voor het beheer in de vorm van beleid en wetgeving. Hier zijn verschillende niveaus in te onderscheiden. Wetgeving Er is overkoepelend wettelijk kader waarin voor gemeenten alle rechten en plichten met betrekking tot het beheer van de openbare ruimte vastgelegd zijn. Het algemeen geldende wettelijke kader is vastgelegd in het Nieuw Burgerlijk Wetboek. Als algemeen uitgangspunt geldt dat de gemeente een zorgplicht heeft voor het handhaven en bevorderen van de veiligheid in de openbare ruimte. De gemeente moet kunnen aantonen dat door inspecties en onderhoud een optimale zorg heeft plaatsgevonden. Bij onvoldoende bewijs kan de aansprakelijkstelling leiden tot toekenning van schadevergoedingen. Daarnaast heeft de gemeente te maken met specifieke wet- en regelgeving van onder andere provincies en waterschappen.
Voor het onderhoud van speeltoestellen is het Warenwetbesluit Attractie- en speeltoestellen (WAS), van toepassing. Dit besluit stelt veiligheidseisen aan de speeltoestellen. De Flora- en faunawet regelt de bescherming van soorten. De doelstelling van de wet is de bescherming en het behoud van de gunstige staat van instandhouding van in het wild levende planten- en diersoorten. Dit betekent dat activiteiten met een schadelijk effect op beschermde soorten in principe verboden zijn. Door tijdens de uitvoering van het beheer zorgvuldig te handelen wordt invulling gegeven aan de Flora- en faunawet. Europees, landelijk en provinciaal beleid Op Europees, landelijk of provinciaal niveau is er geen beleid wat specifieke eisen aan het beheer van de openbare ruimte stelt. Er is wel beleid dat kaders biedt voor de ruimtelijke inrichting. Gemeentelijk beleid Stadsvisie 2005-2025 (maart 2005) In deze strategische toekomstvisie heeft de gemeenteraad aangegeven hoe Hoorn zich moet ontwikkelen op weg naar het jaar 2025. Ten aanzien van de openbare ruimte gelden de volgende doelstellingen: § In de komende periode zal een schone, hele en veil ige openbare ruimte nadrukkelijk punt van aandacht zijn. In de wijken is het thema vooral van toepassing op de veiligheid en leefbaarheid voor kinderen en de kwaliteit van bijvoorbeeld speelplekken.
Bij het ontwerp en beheer van de openbare ruimte worden veiligheidsaspecten integraal meegenomen § Veiligheid en leefbaarheid komen tot uitdrukking i n de inrichting en het onderhoud van de openbare ruimte, in de woning en de directe woonomgeving, in werksituaties en in de diverse voorzieningen. § De historische binnenstad, waarin het rijke VOC-ve rleden zichtbaar en tastbaar wordt, gekoppeld aan de ligging aan het water, is de kernkwaliteit van Hoorn. Behoud van het oorspronkelijke karakter en versterking van de aanwezige kwaliteiten zijn belangrijke randvoorwaarden. § De realisering van een veilige en leefbare stad za l zodanig georganiseerd en gecoördineerd worden dat alle bewoners – zowel op individuele basis als collectief – hun inbreng daaraan kunnen leveren. De verschillende deelnemers aan dit (interactieve) proces zullen hun eigen verantwoordelijkheid en bevoegdheid moeten nemen en daarop aanspreekbaar moeten zijn. § Iedere bewoner zal een bijdrage moeten leveren aan de leefbaarheid en veiligheid in de eigen straat, buurt en wijk. Daarbij is ook van belang in hoeverre de bevolking bereid is om te participeren in de vorm van vrijwilligerswerk. De gemeente zal daarvoor de randvoorwaarden scheppen. Collegeuitvoeringsprogramma 2010-2014 (CUP) In het CUP is aangegeven wat de doelstellingen zijn van het college voor de bestuursperiode 2010-2014.
Over de openbare ruimte worden de volgende punten genoemd: § De kwaliteit van de openbare ruimte moet in orde z ijn. De toegang van de stad is de eerste indruk die de bezoeker krijgt en is als het ware het visitekaartje van de stad. Dit betekent dat de toegang en de omgeving hiervan schoon, heel en veilig moeten zijn. Kwaliteitsgestuurd beheren, groen en reiniging op het gewenste niveau 14/69 Corsa reg.nr. 11.40753 § De openbare ruimte in het algemeen moet schoon, he el, veilig, kindvriendelijk, goed toegankelijk en goed verlicht zijn. § Hoorn moet de omslag van groei- naar beheergemeent e verder maken. Daarom moet onderhoud en beheer in de openbare ruimte planmatig worden uitgevoerd, met beheerplannen voor alle onderdelen, met bijbehorende budgetten. Hierbij wordt het rapport van de rekenkamercommissie als uitgangspunt genomen. Korte termijn bezuinigingen op onderhoud en beheer leveren op langere termijn alleen maar meer kosten op. Daarbij is maatwerk wel een vereiste. De komende ombuigingen mogen op dit onderdeel niet ten koste gaan van het huidige niveau van onderhoud en beheer, dat minimaal hetzelfde blijft. Besparingen zullen in de manier van werken gevonden moeten worden. § Hoorn heeft veel speelplekken en sportveldjes in d e wijken.
Nadat hierin de afgelopen jaren extra is geïnvesteerd, wordt het zaak om het huidige niveau vast te houden, zodat Hoorn een leuke én veilige speelstad blijft voor kinderen. § Voor de parken en wijkgroen wordt een beheerplan o pgesteld, zoals ook door de rekenkamercommissie is aangegeven. Daarin wordt het gewenste onderhoudsniveau van parken beschreven. Groenbeleidsplan (maart 2004) Het groenbeleidsplan biedt een leidraad waarmee een aantrekkelijke, gezonde en duurzame groenstructuur kan worden gecreëerd tegen maatschappelijk aanvaardbare kosten. Identiteit, recreatie en natuurwaarden zijn de sleutelwoorden waar de visie in het Groenbeleidsplan op gebaseerd is. Leidraad Inrichting Openbare Ruimte (LIOR) (mei 2007) De LIOR omschrijft de voorwaarden waaronder de openbare ruimte mag worden ingericht. Door aan deze voorwaarden te voldoen wordt de basis gelegd voor een duurzame en veilige openbare inrichting. Nota Gebruik openbare ruimte binnenstad (september 2009) Deze nota geeft uitgangspunten voor het gebruik van de openbare ruimte in de binnenstad. Over het onderhoud worden geen uitspraken gedaan. Bomenbeleidsplan (december 2009) Onder het motto “Ruimte voor bomen” staat in het bomenbeleid van Hoorn het beschermen van het huidige en toekomstige bomenbestand centraal. Daarnaast worden er voorwaarden geschept voor een optimale ontwikkeling en verzorging van bomen.
Reinigingsnota In de reinigingsnota zijn frequenties vastgesteld voor de reiniging van straten en pleinen in het openbare gebied. Deze frequentiecijfers zijn gebaseerd op de mate van gebruik. De binnenstad, de winkelcentra, bepaalde delen van woonwijken en het stationsgebied krijgen daarbij extra aandacht. Kwaliteitsgestuurd beheren, groen en reiniging op het gewenste niveau 15/69 Corsa reg.nr. 11.40753 2.2 Samenhang met andere beheeraspecten Bij het invoeren van kwaliteitsgestuurd beheren moet de samenhang met andere beheeraspecten in ogenschouw genomen te worden. Niet ieder onderdeel kan in één keer worden ingevoerd en in bepaalde gevallen is een fasering wenselijk. Integraal werken Kwaliteitsgestuurd beheren werkt het meest effectief als alle vakdisciplines integraal werken. Onder integraal werken wordt verstaan de coördinatie, de afstemming en de samenhang tussen de verschillende vakdisciplines (o.a. verharding, groen, riolering) of binnen die disciplines (ontwerp, inrichting en beheer). In de nog uit te werken aanpak voor “Integraal Beheer Openbare Ruimte” worden de mogelijkheden om integraal te werken verder uitgewerkt. Kwaliteit van de openbare ruimte Kwaliteit wordt vaak gebruikt om aan te duiden of iets of iemand aan zijn doel beantwoordt.
Kwaliteit is een diffuus begrip waarbij er verschillen zijn in interpretatie en waarneming bij de verschillende belanghebbenden die de kwaliteit van de openbare ruimte beoordelen. Uiteindelijk telt de mening van de gebruikers. Een goede monitoring waarbij de mening van de gebruikers over de openbare ruimte wordt gemeten is daarom essentieel. De kwaliteit van de openbare ruimte wordt bepaald door drie factoren: het gebruik, de inrichting en het onderhoud. Figuur 2: kwaliteit openbare ruimte Deze activiteiten moeten goed op elkaar aansluiten en in onderlinge samenhang worden uitgevoerd. Het is inefficiënt om een luxe inrichting te ontwerpen en om deze vervolgens op een laag niveau te onderhouden. De aanvankelijk hoge investeringskosten wordt dan door een laag onderhoudsniveau vrij snel teniet gedaan. De kunst is om het onderhoud, zoals het schoonmaken van een marktplein, uit te voeren in goede samenhang met het houden van de weekmarkt en de inrichting van het plein. Het belang van een goede afstemming is evident. Kwaliteitsgestuurd beheren, groen en reiniging op het gewenste niveau 16/69 Corsa reg.nr. 11.40753 Bij de invoering van kwaliteitsgestuurd beheren zal in eerste instantie de focus liggen op resultaatgericht onderhoud. In een later stadium moeten ook de inrichtings- en gebruikaspecten worden uitgewerkt.
Het beste resultaat wordt bereikt indien alle onderdelen integraal worden uitgewerkt. Ook deze stap wordt meegenomen in de nog uit te werken aanpak voor “Integraal Beheer Openbare Ruimte”. Beoogde beleidsstructuur In de plan- en beleidsvorming van de openbare ruimte is onderscheid te maken in drie hiërarchische niveaus waarop beleid wordt bepaald en uitgewerkt: § Strategisch niveau (visie) § Tactisch niveau (beleid) § Operationeel niveau (uitvoering) Deze niveaus zijn terug te vinden in de onderstaande beleidspiramide. In deze piramide wordt de kwaliteit van de openbare buitenruimte geborgd door een samenspel van uitgangspunten op strategisch, tactisch en operationeel niveau. Figuur 3: beleidspiramide openbare ruimte Kwaliteitsgestuurd beheren, groen en reiniging op het gewenste niveau 17/69 Corsa reg.nr. 11.40753 Bij het uitwerken van kwaliteitsgestuurd beheren is het van belang dat er onderscheid wordt gemaakt in de drie beoogde niveaus. Hiermee wordt bewaakt dat in ieder op te stellen stuk onderwerpen van het juiste niveau worden opgenomen. Kwaliteitsgestuurd beheren vraagt om een beleidsstuk op strategisch/tactisch niveau. Met de invoering van kwaliteitsgestuurd beheren zijn er kaders vastgesteld op strategisch niveau. Dit biedt een goede basis om plannen op tactisch en operationeel niveau verder uit te werken.
Eén van de plannen die de komende bestuursperiode ontwikkeld gaat worden is het groenbeheerplan. Het groenbeheerplan wordt een beleidsstuk op tactisch niveau. In het groenbeheerplan wordt onder andere per te beheren onderdeel aangegeven hoe het gewenste onderhoudsniveau in stand wordt gehouden en welke financiële middelen daar tegen over staan. Na vaststelling van het groenbeheerplan wordt ieder jaar een jaarplan vastgesteld. Dit plan is een verdere verdieping van het groenbeheerplan en legt accenten voor de korte termijn. In de huidige Reinigingsnota wordt omschreven welke reinigingswerkzaamheden er worden uitgevoerd. Nadat de gemeenteraad het gewenste onderhoudsniveau heeft vastgesteld zal de Reinigingsnota worden vernieuwd. Stapsgewijs wordt hiermee gewerkt aan een professionalisering van het beheer. Tabel 2: op te stellen beleids- en beheerplannen Niveau Groenbeheer Reiniging Geldigheidsduur Strategisch Kwaliteitsgestuurd beheren Kwaliteitsgestuurd beheren 10 jaar Tactisch Groenbeheerplan Reinigingsnota 5 jaar Operationeel Jaarplan Jaarplan 1 jaar De onderhoudsniveaus zijn vastgelegd in het beleidsplan kwaliteitsgestuurd beheren. Dit betekent niet dat de onderhoudsniveaus automatisch voor 10 jaar vast staan en niet meer kunnen worden gewijzigd.
Gewijzigde financiële kaders of resultaten uit de monitoring kunnen aanleiding geven om tussentijds de onderhoudsniveaus bij te stellen. Kwaliteitsgestuurd beheren, groen en reiniging op het gewenste niveau 18/69 Corsa reg.nr. 11.40753 3. Organisatie 3.1 Algemeen Verschillende afdelingen van de gemeente Hoorn dragen zorg voor de openbare ruimte. De verantwoording kan grofweg als volgt worden neergezet: Tabel 3: verantwoording beheer openbare ruimte Afdeling Verantwoording Stadsbeheer dagelijks en groot onderhoud Stadsontwikkeling (her)inrichting, ontwerp openbare ruimte Veiligheid, Vergunningen en Handhaving (VVH) handha ving Publiekszaken wijkgericht werken, klantencontactcen trum De uitvoering van en het toezicht houden op het dagelijks en groot onderhoud ligt bij de Afdeling Stadsbeheer. Afdeling Stadsbeheer heeft hiermee de grootste invloed binnen het proces van kwaliteitsgestuurd beheren. De afdeling Stadsbeheer is als volgt georganiseerd: Figuur 4: organigram Stadsbeheer Kwaliteitsgestuurd beheren, groen en reiniging op het gewenste niveau 19/69 Corsa reg.nr. 11.40753 Per bureau worden alleen de taken uitgelicht die relevant zijn voor dit beleidsplan. Riolering en Wegen De uitvoering van en het toezicht op het dagelijks onderhoud van riolering, wegen, verlichting en civiele kunstwerken.
Daarnaast zijn zij verantwoordelijk voor de gladheidbestrijding en het magazijn- en materieelbeheer. Groen en Reiniging Het dagelijks onderhoud van het groen, speelplaatsen, sportvelden en het reinigen van de verharding. Tevens is zij verantwoordelijk voor het beheer van de gemeentelijke begraafplaatsen. Het merendeel van de werkzaamheden wordt uitgevoerd door de gemeentelijke dienst. De bulkwerkzaamheden worden deels uitbesteed aan de sociale werkvoorziening en diverse aannemers. Ingenieursbureau Voorbereiding, projectleiding en het toezicht op onder andere groot onderhoud, reconstructies en vervangingen. Beleid- en bedrijfsbureau Het opstellen van beleid- en beheerplannen, het toetsen van ruimtelijke ingrepen op beheerbaarheid, managementrapportages en de instandhouding van de beheersystemen. 3.2 Beheersysteem en automatisering De gemeente Hoorn werkt al jarenlang met een digitaal beheersysteem voor het groenbeheer. Het beheersysteem is een belangrijke schakel om planmatig te werken. In het beheersysteem zijn de beheergegevens van ieder groenelement opgeslagen. De beheergegevens kunnen inzichtelijk worden gepresenteerd via tabellen en tekeningen. Er worden onder meer begrotingen mee opgesteld, besteks- en werktekeningen vervaardigd, inspecties opgeslagen en areaalgegevens bepaald. De vulling en actualiteit van het beheersysteem is hoog.
3.3 Klachten en meldingen De bewoners van Hoorn zijn indirect de ogen en oren van de gemeente. Het is belangrijk dat bewoners een goede mogelijkheid hebben om meldingen te doen over de openbare ruimte en dat deze tijdig en adequaat worden afgehandeld. De basis hiervoor is enige jaren geleden gelegd met de invoering van de Buitenlijn en wordt via de ontwikkeling van het KlantContactCentrum verder geoptimaliseerd. Klachten en meldingen kunnen zowel telefonisch als via een digitaal formulier worden gedaan via het KlantContactCentrum. Het melden heeft hierdoor een laagdrempelig karakter. Door een vooraf afgesproken afhandelingstermijn ontstaat een transparant systeem. Jaarlijks ontvangt de gemeente circa 10.000 klachten en meldingen over de openbare ruimte. Ongeveer 30% heeft betrekking op het openbaar groen en het reinigen van de verharding. Klachten en meldingen kunnen eveneens worden gedaan bij verschillende internetsites. Hoorn is aangesloten bij verbeterdebuurt.nl, buitenbeter.nl en burgerconnect. Kwaliteitsgestuurd beheren, groen en reiniging op het gewenste niveau 20/69 Corsa reg.nr. 11.40753 4. Kengetallen groen en reiniging 4.1 Algemeen De gemeente Hoorn heeft een oppervlakte van 5.372 hectare. Een groot deel hiervan wordt in beslag genomen door het Markermeer. Exclusief het Markermeer bedraagt de oppervlakte 2.145 hectare.
Hoorn telt begin 2012 71.185 inwoners verdeeld over 31.359 huishoudens. 4.2 Overzicht met hoeveelheden per beheergroep Het areaal aan openbaar groen bedraagt 400 hectare. Hierin zijn ook de sportvelden en de begraafplaatsen opgenomen. Het grootste deel van het groenareaal bestaat uit ruw gras en gazons. Het areaal aan verharding bedraagt 319 hectare. De areaalgegevens zijn ontleend aan het digitale beheersysteem van de gemeente. In tabel 4 staat een samenvatting van het areaal voor de producten groen en reiniging. Tabel 4: hoeveelheden per beheergroep Onderdeel Aantal Eenheid Groenvoorzieningen Bomen 41157 stuks - monumentale bomen 393 stuks Beplanting 127 ha Gazon 114 ha Bloemrijk gras 118 ha Sportcomplexen Sportvelden 25 ha Speelterreinen Speelterreinen 324 stuks Speelelementen 1842 stuks Valondergronden 1 ha Trapvelden 8 ha Stadsmeubilair Banken/picknicksets 954 stuks Bloembakken 193 stuks Afvalbakken 1007 stuks Verharding Totaal 319 ha Halfverharding 7 ha Fietspaden 73 km Voetpaden 365 km Wegen 260 km Overig 106 km Peildatum januari 2012 Per beheergroep wordt een nadere toelichting gegeven inclusief een bijbehorende foto. Kwaliteitsgestuurd beheren, groen en reiniging op het gewenste niveau 21/69 Corsa reg.nr. 11.40753 Bomen Beplanting Door ziekte of door ouderdom weggevallen beplanting wordt zo snel mogelijk vervangen in het daarvoor geldende plantseizoen.
Hierbij wordt alleen plantmateriaal gebruikt van telers die het Milieukeurcertificaat hebben en daarmee duurzaamheid hoog in het vaandel hebben staan. Gazons Bloemrijk gras De gemeente heeft ongeveer 41.150 bomen in beheer. Totaal zijn er 393 bomen met een monumentale status. Het beleid met betrekking tot de bomen is vastgelegd in het Bomenbeleidsplan. De gemeente heeft een zorgplicht voor haar bomen. Om hieraan te voldoen worden de bomen regelmatig onderhouden en geïnspecteerd volgens de Visual Tree Assesment methode (VTA). Totaal is er in Hoorn ongeveer 127 ha aan beplanting aanwezig. De beplanting bestaat onder meer uit sierheesters, hagen, bosplantsoen, vaste planten, rozen en bodembedekkers. Het onderhoud aan deze vakken bestaat voornamelijk uit onkruid en zwerfvuil verwijderen en snoeiwerkzaamheden. Als gevolg van het afschaffen van een bestrijdingsmiddel wordt een deel van de beplanting de komende jaren omgevormd naar gazons, ruw gras of goed sluitende beplantingsvakken. Hiermee wordt bespaard op de toegenomen onderhoudskosten. De gazons hebben hoofdzakelijk een esthetische functie en worden regelmatig gemaaid en vrij gehouden van zwerfvuil. Langs doorgaande wegen bestaan de bermen veelal uit bloemrijk gras. Bloemrijk gras wordt enkele malen per jaar geklepeld (gemaaid). In vergelijking met gazons is het beeld hierdoor wat ruiger en zijn de beheerkosten lager.
Uit het oogpunt van verkeersveiligheid worden bepaalde zichtpunten bij verkeerskruisingen vaker gemaaid. Kwaliteitsgestuurd beheren, groen en reiniging op het gewenste niveau 22/69 Corsa reg.nr. 11.40753 Sportcomplexen Speelterreinen Verspreid over de gehele stad zijn 324 speelplekken te vinden voor doelgroepen van verschillende leeftijden. De speelplekken worden zo vaak als nodig onderhouden en geïnspecteerd op basis van het Besluit veiligheid attractie- en speeltoestellen (Attractiebesluit). De gemeente Hoorn voert onderhoudswerkzaamheden uit bij een aantal sportcomplexen. Deze werkzaamheden bestaan onder andere uit maaiwerkzaamheden en specialistisch onderhoud. Met de desbetreffende verenigingen zijn afspraken gemaakt over de taakverdeling van de onderhoudswerkzaamheden. Bij veel sportcomplexen verrichten vrijwilligers van de sportvereniging een deel van het onderhoud. Kwaliteitsgestuurd beheren, groen en reiniging op het gewenste niveau 23/69 Corsa reg.nr. 11.40753 Stadsmeubilair Verhardingen Belangrijke onderdelen zijn de parkbanken en afvalbakken. Recent zijn de banken gefaseerd vervangen of opgeknapt. Zowel banken als afvalbakken hebben sterk te lijden onder vandalisme en graffiti. De gemeente heeft 319 hectare verhardingen in beheer. Er is zowel halfverharding (schelpen, gralux), gesloten verharding (asfalt) als elementenverharding (klinkers, tegels) aanwezig.
De verharding wordt periodiek geveegd met veegmachines en handmatige inzet. Bij het onkruidvrij houden van de verharding wordt er gewerkt volgens de Duurzaam OnkruidBeheer methode (DOB). Deze methode is aan strenge regels gebonden en beperkt de afspoeling van bestrijdingsmiddelen naar het oppervlaktewater. In 2009 verbruikte Hoorn slechts 50% van de toegestane hoeveelheid werkzame stof in de toegepaste bestrijdingsmiddelen. Kwaliteitsgestuurd beheren, groen en reiniging op het gewenste niveau 24/69 Corsa reg.nr. 11.40753 4.3 Financiële kengetallen (begroting 2012) groen en reiniging Tabel 5: kengetallen begrote uitgaven openbaar groen in 2012 * 1 Bedrag Totaal budget groen € 3.655.000 per inwoner € 51,35 Per m2 groenoppervlakte € 0,91 *1 exclusief sportcomplexen en begraafplaatsen Tabel 6: kengetallen begrote uitgaven reiniging in 2012 Bedrag Totaal budget reiniging € 2.070.000 per inwoner € 29,08 Per m2 verharding € 0,65 Tabel 7: kengetallen begrote uitgaven straatmeubilair in 2012 Bedrag Totaal budget straatmeubilair * 2 € 40.000 per inwoner € 0,56 *2 alleen schoonhouden afvalbakken en parkbanken Tabel 8: kengetallen begrote uitgaven speeltoestellen in 2012 Bedrag Totaal budget speeltoestellen € 358.000 per inwoner € 5,03 Per m2 gemeentegrond € 0,02 Kwaliteitsgestuurd beheren, groen en reiniging op het gewenste niveau 25/69 Corsa reg.nr. 11.40753 5.
Onderhoudsniveaus Om de communicatie tussen bestuurders, beheerders en burgers te vereenvoudigen moet de kwaliteit van de openbare ruimte transparant en meetbaar zijn. Hiervoor heeft de landelijke kennisorganisatie het CROW een Kwaliteitscatalogus Openbare Ruimte ontwikkeld (CROW-publicatie 288). Deze catalogus maakt gebruik van normen die als standaard voor Nederland worden gebruikt. Met behulp van deze catalogus is het huidige onderhoudsniveau in Hoorn gemeten en kunnen keuzes worden gemaakt in toekomstige onderhoudsniveaus. 5.1 Kwaliteitscatalogus In een kwaliteitscatalogus wordt de kwaliteit van de openbare ruimte zichtbaar gemaakt aan de hand van schaalbalken. Een schaalbalk geeft weer wat het onderhoudsniveau van een bepaald onderdeel uit de openbare ruimte mag zijn. Hierbij wordt gebruik gemaakt van foto’s, een beschrijving en een prestatie-eis. Voorbeeld schaalbalk Groen-beplanting-beschadiging Hoog (A) Basis (B) Laag (C) Er is weinig beplanting beschadigd. Er is hier en daar beplanting beschadigd. Er is redelijk veel beplanting beschadigd. Beschadigd oppervlak Beschadigd oppervlak Beschadigd oppervlak ≤3% per 100 m 2 ≤5% per 100 m 2 ≤10% per 100 m 2 Figuur 5: schaalbalk § De foto's illustreren om welk object en kwaliteits criterium het gaat en hoe slecht of goed het onderhoudsniveau is.
§ De beschrijvingen, bijvoorbeeld “er is hier en daa r beplanting beschadigd” geven zo kort en bondig mogelijk de onderhoudstoestand weer. § De prestatie-eisen, bijvoorbeeld “het beschadigde oppervlak is kleiner of gelijk dan 5% per 100 m 2” zijn normen waarmee het onderhoudsniveau kan worden gemeten. Per schaalbalk kunnen er meerdere prestatie-eisen gelden. Dit hangt af van het aantal normen dat nodig is om het onderhoudsniveau volledig en meetbaar vast te leggen. De kwaliteitscatalogus kan op twee niveaus worden gepresenteerd. Er wordt onderscheid gemaakt in schaalbalken op beleidsniveau en schaalbalken op opdrachtniveau. Op beleidsniveau worden de schaalbalken aan de hand van een foto en een populaire omschrijving gepresenteerd. Op opdrachtniveau worden ook de vastgestelde normen en een technische omschrijving toegevoegd. Op beleidsniveau worden de schaalbalken gebruikt om te communiceren met gemeenteraad en bewoners (ambitie en monitor). Op opdrachtniveau worden de schaalbalken gebruikt als opdracht aan de uitvoerende diensten (opdracht en toezicht). 5.2 Aantal onderhoudsniveaus De landelijk gehanteerde RAW-systematiek maakt onderscheid in meerdere onderhoudsniveaus. De toepasbare ambitie niveaus variëren van hoog (A) tot laag (C). Kwaliteitsgestuurd beheren, groen en reiniging op het gewenste niveau 26/69 Corsa reg.nr.
11.40753 Tabel 9: onderhoudsniveaus Onderhoudsniveau Omschrijving Hoorn Indicatie kwaliteit A Hoog Mooi en comfortabel B Basis Functioneel C Laag Onrustig beeld, discomfort of enige vorm van hinder Om de communicatie te vereenvoudigen worden de drie niveaus hoog, basis en laag genoemd. Hoog Basis Laag Bodembedekkers - overgroei van randen Verharding – veegvuil in de goten Heesters – kale plekken Figuur 6: voorbeelden onderhoudsniveaus Kwaliteitsgestuurd beheren, groen en reiniging op het gewenste niveau 27/69 Corsa reg.nr. 11.40753 5.3 Ambitiethema's De verschillende schaalbalken uit de kwaliteitscatalogus kunnen worden gekoppeld aan veelgebruikte ambitiethema’s zoals schoon en heel. In de kwaliteitscatalogus zijn de volgende ambitiethema’s opgenomen.
Tabel 10: ambitiethema's Kwaliteitskenmerk Ambitiethema's Schoon Ambitiethem a's Heel Groen - bomen Onkruid in boomspiegel Technische sta at Groen - beplanting Zwerfafval in het groen Onkruid in beplanting Snoeibeeld Beschadiging en bedekkingsgraad Groen - hagen Zwerfafval in het groen Onkruid in beplanting Snoeibeeld hagen Beschadiging en bedekkingsgraad Groen - gazons Zwerfafval in het groen Lengte van het gras Beschadiging en kale plekken Lengte rondom obstakels Groen – bloemrijk gras Zwerfafval in het groen Lengte van het gras Beschadiging Lengte rondom obstakels Verharding Onkruid op verharding Veegvuil Afval op verharding Valt buiten het kader van dit plan Meubilair - afvalbakken Vullingsgraad afvalbakken V olledigheid, deuken en gaten Meubilair - banken Besmeuring, beplakking en vervuiling Volledigheid, deuken en gaten Speelvoorzieningen Besmeuring, beplakking en vervuiling Volledigheid, deuken en gaten Toelichting op de ambitiethema's Onderstaand wordt een toelichting gegeven op de ambitiethema's. In bijlage 1 zijn de schaalbalken te vinden die bij de ambitiethema's horen. Schoon De mate waarin de openbare ruimte is vervuild, of door haar inrichting en gebruik vervuild dreigt te raken. Voorbeelden zijn de hoeveelheid zwerfvuil of onkruid in plantvakken. Heel Hierbij wordt vooral gelet op de technische bruikbaarheid van een object en de functionaliteit.
Bij de technische staat wordt gekeken naar de mate waarin de openbare ruimte nog in een acceptabele staat verkeert. Onder functionaliteit wordt verstaan of het object in de openbare ruimte nog voldoet aan de functie waarvoor het bedoeld is. Veilig Het begrip “Veilig” wordt vaak in één adem genoemd met de ambitiethema’s schoon en heel. Dit thema valt buiten de kaders van dit plan. Door de openbare ruimte schoon en heel te houden wordt veelal een veilige Kwaliteitsgestuurd beheren, groen en reiniging op het gewenste niveau 28/69 Corsa reg.nr. 11.40753 situatie gecreëerd. Indien desondanks een onveilige situatie ontstaat, betekent dit dat er een knelpunt is met de inrichting of het gebruik van de openbare ruimte. Aan de hand van globale omschrijvingen wordt duidelijk wat met onderhoudsniveau “hoog” en kwaliteitskenmerk “schoon” wordt bedoeld.
Tabel 11: onderhoudsniveaus Kwaliteitskenmerk Hoog Basis Laag Op de verharding ligt weinig grof zwerfafval Op de verharding ligt redelijk veel grof zwerfafval Op de verharding ligt veel grof zwerfafval Schoon In de beplantingsvakken is nauwelijks onkruid aanwezig In de beplantingsvakken is pleksgewijs onkruid aanwezig In de beplantingsvakken is redelijk veel onkruid aanwezig Meubilair is licht beschadigd (deuken en gaten) en staat iets scheef Meubilair is in enige mate beschadigd (deuken en gaten) en staat duidelijk waarneembaar scheef Meubilair is aanzienlijk beschadigd (deuken en gaten) en staat fors scheef Heel Er is weinig beplanting beschadigd Er is hier en daar beplanting beschadigd Er is redelijk veel beplanting beschadigd De termen weinig, nauwelijks, redelijk veel, pleksgewijs etc. zijn standaard formuleringen van het CROW. Per ambitiethema spelen “schoon” en “heel” ieder een eigen rol. Schoon Afval op verharding Natuurlijk afval Veegvuil Onkruid op verharding Bij deze ambitiethema’s speelt het begrip “schoon” een sleutelrol.
De netheid van de verharding wordt beoordeeld op de volgende aspecten: § De aanwezigheid van zwerfafval, natuurlijk afval e n veegvuil; § De aanwezigheid van onkruid, waarbij onkruid gedef inieerd wordt als ongewenste begroeiing Onkruid in boomspiegels Onkruid in beplanting Snoeibeeld hagen Zwerfafval in het groen Bij deze ambitiethema’s wordt gekeken naar de netheid van de groenvoorziening. Dit wordt vooral beoordeeld op de volgende aspecten: § De aanwezigheid van onkruid, waarbij onkruid gedef inieerd wordt als ongewenste begroeiing; § De mate van opschot op de hagen; § De hoeveelheid zwerfafval in de beplantingsvakken en op gazons. Vullingsgraad afvalbakken Bij afvalbakken wordt “schoon” vertaald in de vullingsgraad. De vullingsgraad heeft een belangrijk effect op de totale uitstraling. Uitpuilende afvalbakken worden bijvoorbeeld niet of nauwelijks meer gebruikt. Besmeuring, beplakking en vervuiling Dit ambitiethema wordt beoordeeld op de volgende aspecten: § Aanwezigheid van besmeuring; § Aanwezigheid van beplakking; § Aanwezigheid van vervuiling; Kwaliteitsgestuurd beheren, groen en reiniging op het gewenste niveau 29/69 Corsa reg.nr. 11.40753 Heel Bomen – technische staat Bij het begrip heel wordt er gekeken naar de technische staat van de bomen.
Hierbij wordt vooral op de volgende aspecten gelet: § Aanwezigheid van stamopschot; § Aanwezigheid van wortelopschot; § Snoeibeeld; § Beschadigingen. Beplanting en hagen - Beschadiging en bedekkingsgraad Bij het begrip heel wordt er gekeken naar de technische staat van de groenvoorziening. Hierbij worden de volgende aspecten meegenomen: § De vitaliteit van de beplanting; § De bezettingsgraad van de beplanting, waarbij er gekeken wordt naar de verhouding tussen beschikbaar en begroeid oppervlak; § Beschadigingen. Gazon en bloemrijk gras – lengte gras Gazon en bloemrijk gras – beschadiging en kale plekken Hierbij wordt gelet op: § Lengte van het gras; § Kale plekken; § Beschadigingen. Afvalbakken en banken - volledigheid, deuken en gaten De ondergrens wordt bepaald door het functioneren van de voorziening. Het ontbreken van kleine onderdelen, zonder dat het functioneren in gevaar wordt gebracht, wordt niet als storend ervaren. Speelvoorziening - volledigheid, deuken en gaten Uitgangspunt is dat de speeltoestellen altijd veilig functioneren. Er wordt vooral gelet op: § Correcte werking van het speeltoestel; § Roestvorming; § Splinters; § Afbladdering; § Dempende werking van de valondergrond. Kwaliteitsgestuurd beheren, groen en reiniging op het gewenste niveau 30/69 Corsa reg.nr.
11.40753 5.4 Deelgebieden Er zijn binnen het beheergebied van Hoorn zeven verschillende gebieden gedefinieerd waarvoor verschillende onderhoudsniveaus nagestreefd kunnen worden. Op basis van functie en stedenbouwkundig karakter is de volgende onderverdeling gemaakt: § Woonwijken; § Binnenstad; § Winkel- en centrumgebieden; § Parken en recreatiegebieden; § Begraafplaatsen; § Bedrijventerreinen; § Hoofdwegenstructuur. De verschillende deelgebieden zijn weergegeven in bijlage 2 en kunnen als volgt worden getypeerd. Woonwijken De woonwijken beslaan een groot deel van de openbare ruimte. De woonfunctie staat centraal en de openbare ruimte is hierop ingericht. De woongebieden omvatten een gevarieerd areaal. Er worden verkeersgebieden onderscheiden zoals wegen en parkeervoorzieningen. Daarnaast worden ook gebieden met een verblijfsfunctie onderscheiden, zoals woonerven, pleinen, groenpercelen en speelplekken. Binnenstad De Binnenstad is het oudste gedeelte van de stad en gelegen binnen de singels (Westersingel, Spoorsingel en Draafsingel). Een groot deel van de Binnenstad heeft een sterk historisch karakter en is daarmee onderscheidend ten opzichte van de andere wijken. Door het grote aantal bezoekers kent het gebied een hoge gebruikersdruk. Winkel- en centrum gebieden Winkel- en centrumgebieden zijn centraal gelegen in de stad of in de wijk.
Ze vervullen een centrumfunctie vanwege de aanwezigheid van winkels en voorzieningen. Naast de binnenstad en de wijkwinkelcentra wordt ook de omgeving van de stations Hoorn en Hoorn- Kersenboogerd tot de centrumgebieden gerekend. Kenmerk voor al deze gebieden is de hoge gebruiksdruk van vooral voetgangers en fietsers. Naast “verkeersgebied” worden deze centra vooral ook als verblijfsgebied gebruikt. De gebieden zelf hebben over het algemeen een sterk verkeersaantrekkende werking, wat resulteert in parkeervoorzieningen en fietsenstallingen. Parken en recreatiegebieden Hoorn heeft verspreid over de stad diverse parken en aan de grens van de stad een tweetal recreatiegebieden. Door het sterk verstedelijkte karakter van Hoorn vormen dit de groene longen van de stad. Deze gebieden worden voornamelijk in het weekend druk bezocht. De recreatiegebieden in het Julianapark en bij de Stadsschouwburg worden daarnaast bij zomers weer benut om te zonnen en te zwemmen. Voor zowel de parken als de recreatiegebieden geldt dat de verblijfs- en recreatiefunctie voorop staat. Begraafplaatsen Hoorn heeft drie begraafplaatsen in beheer. Daarnaast zijn er een aantal begraafplaatsen in beheer bij kerkgenootschappen. Bedrijventerreinen De verschillende bedrijventerreinen hebben een divers karakter, wat wordt bepaald door het type bedrijven.
Voor bedrijventerreinen is een goede bereikbaarheid en vindbaarheid belangrijk. De terreinen worden gekenmerkt door een hoge gebruikersdruk als gevolg van transportactiviteiten. Hoofdwegenstructuur De hoofdwegenstructuur bestaat uit doorgaande verkeersroutes die gekenmerkt worden door een hoge verkeersintensiteit. Voorbeelden zijn de Provinciale weg (N506) en de IJsselweg. Door de hoge Kwaliteitsgestuurd beheren, groen en reiniging op het gewenste niveau 31/69 Corsa reg.nr. 11.40753 verkeersintensiteit is een veilig gebruik extra belangrijk. De naastgelegen groenstructuur en de parallel lopende fietspaden worden in dit plan gerekend tot de hoofdwegenstructuur. Uitzonderingen Bij het vaststellen van deelgebieden worden twee uitzonderingen gemaakt. Voor het beheer van de natuurgebieden Blokweer en Het Landje van Naber worden ecologische doelstellingen gehanteerd. Deze doelstelling is zeer moeilijk te omschrijven in onderhoudsniveaus. Voor het beheer van sportvoorzieningen (sportvelden, atletiekbaan, hockeyvelden e.d.) wordt de sporttechnische eis als doelstelling aangehouden. Het Landje van Naber Wijkpark Blokweer 5.5 Huidig onderhoudsniveau In 2011 heeft een nulmeting plaatsgevonden in de gemeente Hoorn. Doelstelling van de nulmeting is: Het vaststellen van het huidige onderhoudsniveau. Kwaliteitsgestuurd beheren, groen en reiniging op het gewenste niveau 32/69 Corsa reg.nr.
11.40753 Tijdens de nulmeting zijn er 3559 metingen verricht op diverse schouwpunten in de gemeente Hoorn. De schouwpunten zijn gelijkmatig verspreid over de stad. De schouwpunten zijn door zowel medewerkers van de gemeente Hoorn als bureau Cyber beoordeeld. Op iedere meetlocatie is binnen een straal van 50 meter de gemiddelde kwaliteit van alle aanwezige relevante schaalbalken gemeten. Figuur 7: voorbeeld meetresultaten De gemeente is voor de meting verdeeld in verschillende deelgebieden en beheercategorieën. Hierna volgt een samenvatting van de resultaten van de nulmeting. Kwaliteitsgestuurd beheren, groen en reiniging op het gewenste niveau 33/69 Corsa reg.nr. 11.40753 Betekenis van de normering In de nulmeting wordt een vijftal onderhoudsniveaus onderscheiden met een aflopende kwaliteit. In de kwaliteitscatalogus is dit met beelden vastgelegd. Het onderhoudsniveau A + is het hoogst (goed), onderhoudsniveau A is ruim voldoende, onderhoudsniveau B is voldoende, onderhoudsniveau C is matig en onderhoudsniveau D is onvoldoende. Daar waar niveau C wordt beoordeeld, is ingrijpen noodzakelijk om de norm “schoon, heel en veilig” te kunnen garanderen. Daar waar niveau D is beoordeeld, is geen sprake van “schoon, heel en veilig”. Een beoordeling op kwaliteit C en D wordt als incident gezien.
Dit is een storend voorval, dat niet veelvuldig voorkomt maar wel invloed heeft op de beleving (leefbaarheid) van de openbare ruimte door de bewoner. Kwaliteitsscore per ambitiethema Schoon en Heel zijn de twee ambitiethema’s voor het beheer van de openbare ruimte. De resultaten van de nulmeting voor deze ambitiethema’s zijn in onderstaande tabel weergegeven. Figuur 8: kwaliteitsscore ambitiethema Analyse Opvallend is de lage score van het ambitiethema Heel in verhouding tot het ambitiethema Schoon. Uit de nulmeting blijkt dat op relatief veel meetpunten een onvoldoende of matige kwaliteit voor het ambitiethema Heel is aangetroffen. Gemiddeld genomen staat het verwijderen van zwerfafval en het vegen van de bestrating op een hoger niveau dan het onderhoud van het groen. Kwaliteitsscore per deelgebied Tabel 12: kwaliteitsscore per deelgebied Functioneel gebied Huidig onderhoudsniveau Woonwijken Basis Binnenstad Basis Winkel- en centrumgebieden Basis Parken- en recreatiegebieden Laag Begraafplaatsen Basis Bedrijventerreinen Basis Hoofdwegenstructuur Basis Analyse Opvallend is de relatief lage score voor het deelgebied Parken- en recreatiegebieden. Dit wordt veroorzaakt doordat er relatief veel gazon aanwezig is in dit deelgebied. Bij de schaalbalken die met gras te maken hebben is er stadsbreed laag gescoord (zie de scores per schaalbalk).