Bijlage 7 - Groenvisie Hoorn

Foto; Kans voor een insectenlint in een verbinding.

Investeringen  Kosten voor uitwerking van het plan.  Uitwerking van mogelijke financiering voor aanpassingen aan verbindingen.  Inweven in de huidige programmering.  Mogelijk extra beheerkosten. Planning/doorlooptijd: De onderzoeksfase zes maanden; de realisatie een tot tien jaar.

Verbindend Groen | 3 juni 2019

De stappen die gericht zijn op het vergroten van de groene ruimte, dragen ook bij aan het vergroenen van de versteende ruimte (zie actie twee van ‘Samenwerking met de stad’). De stappen zijn daar verder uitgewerkt. De volgende stappen moeten worden uitgevoerd om te bepalen wat mogelijk is:  Bekend is al wat kwetsbare gebieden zijn, er wordt nog onderzocht wat kansrijke gebieden zijn voor waterberging.  Inventariseren met welke projecten samenwerking mogelijk is, bijvoorbeeld vervanging riolering.  Opstellen van een plan voor kwetsbare en kansrijke gebieden.  Realisatie van meer waterberging en biomassa.

31/48

Foto; Voorbeeld van extra wateropvang in het groen.

Investeringen  Inzet van personeel ten behoeve van onderzoek.  Meenemen in de planning voor meerjarig onderhoud en reconstructies. Foto; Waterberging en natuur gaan goed samen.

Succesfactoren  Samenhang en samenwerking in de planning van de diverse acties en het succes daarvan; bijvoorbeeld Operatie Steenbreek en vergroenen van de wijk.

Verbindend Groen | 3 juni 2019

32/48

3.3

Samenwerking met de stad

Actie 1: Samenwerking met groenorganisaties. Groenorganisaties en de gemeente hebben voor een deel overlappende doelen. Met het uitwisselen van ervaring, expertise en ideeën, kunnen zij samen slagvaardiger optreden in het verbeteren van het groen in Hoorn. Ook uitwisseling van ervaringen en kennis tussen de groenorganisaties onderling is van waarde voor het groen. Groenorganisaties en de gemeente kunnen elkaar ook praktisch ondersteunen bij de realisatie van doelen. Kansen Er zijn de volgende mogelijkheden tot samenwerking:  Een deel van het openbaar toegankelijke groen in Hoorn is in bezit van Intermaris. Zij zijn verantwoordelijk voor de inrichting en het beheer ervan. Er is bereidheid tot samenwerken. Deze samenwerking moet leiden tot het zoveel mogelijk afstemmen van het beheer en het doorvoeren van de doelen uit de Groenvisie.

 Samenwerken met Intermaris en Groei & Bloei om tuinen te vergroenen. Groei & Bloei organiseert onder andere lezingen. Dit biedt mogelijkheden voor informatiemiddagen. Ook kunnen zij bewoners van Intermaris informeren.

 MAK-Blokweer is een organisatie met veel vrijwilligers, die de eigen locatie in het natuurpark Blokweer samen onderhoudt en exploiteert. Een fraai park waar natuur en milieueducatie plaatsvindt. De mogelijkheid tot samenwerking ligt in kennisoverdracht en ambassadeurschap voor natuurontwikkeling.

 Er zijn ook mogelijkheden tot samenwerking met het Clusius College. De samenwerking uit zich enerzijds in het in de praktijk brengen van het onderwijs in het openbaar groen in Hoorn. Anderzijds is het Clusius college bereid mee te denken en werken aan kennisoverdracht over het groen.

 Stichting Stadslandbouw en Transition Town. Stadslandbouw richt zich op het verbinden van mensen door middel van het werken aan de voedselvoorziening en heeft daardoor een sociaal karakter. Transition Town richt zich op de kracht van lokale gemeenschappen en wil dat inwoners meer zelfvoorzienend worden in bijvoorbeeld de voedselvoorziening.

 De KNNV zet zich in om de natuur te beschermen en verder te ontwikkelen. Deze mogelijke samenwerking richt zich vooral op het overdragen van kennis over het inrichten van groene verbindingen, zoals insectenlinten, oevers en bermen.

Verbindend Groen | 3 juni 2019

33/48

Om de samenwerking te verbeteren, kunnen we de volgende stappen nemen:  Vaststellen van regelmatige overlegmomenten, het uitwisselen en afstemmen van jaarprogramma’s en het maken van afspraken over acties en mogelijke inzet voor de doelen van de Groenvisie.  Onderzoek naar de mogelijkheden om kennisoverdracht actief vorm te geven via opleiding of voorlichting.  Vragen om input waar we de beste resultaten kunnen behalen wat betreft het vergroten van de biodiversiteit, het toepassen van meer groen en/of het vergroten van de klimaatbestendigheid.  Zorgen voor vaste contactpersonen.  Zorgvuldig relatiebeheer, het hele jaar door. Investering  Personele inzet voor de afstemming.  Verder aansluiten op bestaande financiële kaders, regelingen en subsidies. Planning/doorlooptijd Continu volgens planning. Succesfactoren  Continuïteit in de afstemming en het leveren van inspanning van de gemeente en de groenorganisaties. Maar ook het bereiken van tastbare resultaten en het behouden van de aanwezige energie, zijn bepalend voor het succes.

inwoners stenen uit de tuin konden ruilen voor planten. Ook organiseren we al een aantal jaar een compostuitgifte.

Foto; Ingeleverde stenen voor Operatie Steenbreek.

De gemeente is zelf bezig om versteende omgevingen te vergroenen. Er wordt op dit moment een samenwerking opgezet waar verschillende maatschappelijke organisaties die bijdragen aan Operatie Steenbreek, elkaar kunnen vinden en helpen. Ook bewonersorganisaties kunnen vergroening in de wijk promoten. Er zijn nu nog volop plekken in de gemeente waar nog veel verstening is en er kansen liggen voor groen. In de wijken kan verharding worden vervangen door groen. Op bedrijventerreinen is hier weinig ruimte voor, maar zijn groene gevels of daken een optie.

Actie 2: Vergroenen van (ver)harde ruimte. Het belang van groen voor duurzaamheid en klimaatbestendigheid komt in verschillende beleidsstukken terug. In deze visie wordt concreter gemaakt hoe hiermee om te gaan. Waar mogelijk zou er meer groen moeten zijn/komen. Beplanting is per definitie duurzaam en klimaatbestendig en draagt niet alleen bij aan het waterbergend vermogen, maar ook aan het terugdringen van hittestress. Operatie Steenbreek is de meest tot de verbeelding sprekende actie binnen Hoorn. Het doel van deze actie is de verstening tegen te gaan en meer groen toe te passen. Er zijn in het kader van dit project al acties geweest waarbij

Verbindend Groen | 3 juni 2019

Foto; Stadsstraat die zich leent voor vergroening (geveltuinen en bloembakken) en voorbeeld.

34/48

Hiervoor moeten we, voor zowel gemeentegronden als particuliere gronden, in kaart brengen waar de verharding ligt en welke oppervlakten geschikt zijn om te vergroenen. Dit betreft een nulmeting. Belangrijk is dat deze meting wordt herhaald en resultaten vergeleken kunnen worden. Voor het vergroenen van particuliere tuinen is het belangrijk om het bewustzijn over het belang van groen te vergroten. De uitwerking van deze stap komt terug in paragraaf 3.4 Communicatie, actie twee. Schoolpleinen zijn vaak grotendeels versteend. Wij willen deze omvormen tot speelgebieden met een groene inrichting, waar het fijn spelen en vertoeven is. Uitvoering vindt pas plaats bij renovatie, waarbij de buitenruimte rondom scholen zoveel mogelijk natuurlijk en klimaatbestendig wordt ingericht. Vanuit stedenbouwkundig oogpunt bestaat de wens om ‘groen’ bouwen te verplichten, met als doel een bijdrage te leveren aan duurzaamheid en klimaatadaptie, maar ook aan een groene beleving van de bebouwde ruimte. Als je dus meer mag bouwen dan het bestemmingsplan aangeeft, moet dit bijvoorbeeld door middel van een groen dak worden gecompenseerd. Platte daken lenen zich bij uitstek voor vergroening. Voor nieuwbouw is het wenselijk eisen voor vergroening op te nemen en maatregelen te nemen gericht op de klimaatadaptatie.

Kansen Op korte termijn liggen er de volgende kansen:  Wijken die aan vervanging toe zijn, of sterk versteende omgevingen, gebruiken om Operatie Steenbreek in te zetten. Zoals Bangert & Oosterpolder, de Grote Waal en Risdam.  Bewoners de vrijheid geven om de eerste tegel langs hun gevel te vervangen door beplanting, zonder dat dit de toegankelijkheid vermindert voor bijvoorbeeld mensen met een lichamelijke beperking.  In de binnenstad meer variatie toevoegen door de toepassing van geveltuinen (Operatie Steenbreek), bomen en verplaatsbare bloembakken.  Groene schoolpleinen mogelijk laten beheren door het Clusius College.  Mogelijkheden onderzoeken voor het toevoegen van groene gevels en daken op bedrijventerreinen. Om de vergroening te stimuleren, kunnen we de volgende stappen nemen:  Inventariseren waar de gemeente zelf verstening tegen kan gaan, ook door middel van geveltuinen en groene daken.  Operatie Steenbreek de ruimte geven om zich te ontwikkelen.  Richtlijnen en bouweisen opstellen voor nieuwbouw en dit integreren in de voorwaarden voor de omgevingsvergunningen. Investering  Personele inzet voor het faciliteren van Operatie Steenbreek.  Jaarlijks budget en/of inzet realiseren om het project mogelijk te maken. Planning/doorlooptijd Continu volgens planning.

Foto; Bewoners helpen mee met de vergroening van de wijk.

Verbindend Groen | 3 juni 2019

Succesfactoren  Beschikbaarheid personele capaciteit en budget. Momenteel is Operatie Steenbreek ondergebracht bij ‘Wijkzaken’, als het project succesvol wordt, is meer capaciteit en budget nodig. Zowel in het begeleiden als faciliteren.  Het enthousiasme van de wijkbewoners is belangrijk om tot succesvolle oplossingen en samenwerking te komen. Het is in aanvang goed om in de wijken te starten waar deze positieve energie aanwezig is. Het zijn meestal de gebieden waar renovatie al gepland staat of waar mensen ontevreden zijn over de openbare ruimte.

35/48

 Het vergroenen van de versteende ruimte bij nieuwbouw kan alleen als er aanvullende eisen worden gesteld aan nieuwbouwprojecten. Bij bouwprojecten binnen de bestaande stad wordt dit steeds belangrijker. Vanuit gebiedsontwikkeling is dit nog geen beleid; het vraagt om uitwerking en besluitvorming omtrent bouweisen.  Vanuit de Groenvisie is het vergroenen van schoolpleinen geen beleid, maar het kan wel ruimte bieden en bijdragen aan de groenbeleving in een steeds meer verstedelijkte ruimte. Een optie is om dit beleid mee te nemen in het programma Duurzame stad in het kader van communicatie en bewustwording. Actie 3: Vergroten van groenadoptie door bewoners. Momenteel vindt er groenadoptie plaats door bewoners; dit wordt gefaciliteerd door ‘Wijkzaken’. De afgelopen twee jaar is het aantal initiatieven gegroeid van 40 naar circa 80. Het doel is de kwantiteit en kwaliteit van het groen door adoptie te vergroten. Op basis van ervaringen in het land, als er geen aparte gemeentelijke organisatie voor is, is het reëel dat ca. 1% van de huishoudens in Hoorn deelneemt. Dit komt neer op zo’n 300 duurzaam deelnemende huishoudens in tien jaar. Het realiseren hiervan vergroot de diversiteit in de woongebieden en zorgt indirect voor sociale cohesie in de buurten, omdat mensen vaak samenwerken om een stukje groen te beheren.

Dit betekent wel dat adoptie een goede begeleiding vraagt vanuit de gemeente. Bewonersorganisaties kunnen meehelpen het groene bewustzijn onder inwoners te vergroten en adoptie in de wijk te promoten. Hierbij kunnen ze bestaande kaders, richtlijnen en voorwaarden gebruiken. De bewoners en groenorganisaties moeten laagdrempelig een contactpersoon bij de gemeente kunnen benaderen. Hiervoor moeten mensen voor worden benoemd. Bij groenadoptie wordt bij de over te nemen groene delen de aanwezige beplanting weggehaald. Dit wordt nu al gedaan. Ook plaatsen we bordjes bij stukken grond die geadopteerd zijn.

Verbindend Groen | 3 juni 2019

Foto; Voorbeeld van groenadoptie en samenwerking in buurt.

De volgende activiteiten moeten we realiseren om groenadoptie verder te ontwikkelen:  Onderzoeken hoe we het aantal groenadopties kunnen vergroten én daarnaast zorgen voor kwalitatief groen.  Communiceren over de mogelijkheden van groenadopties.  Ondersteunen van inwoners bij de realisatie en het beheer van groenadopties.  Registratie van de toe- en afname van het aantal groenadopties. Investeringen  Personele inzet om groenadoptie te stimuleren.  Personele inzet voor communicatie.  Personele inzet en budget voor ondersteuning van de bewoners en het faciliteren van de adoptie.  Investeren in beplanting en arbeid. Planning/doorlooptijd Een jaar en daarna continu.

36/48

Succesfactoren  Een bekende succesfactor bij groenadoptie is continuïteit. Groenadoptie staat of valt met de bereidheid van bewoners om zich hier langere tijd voor in te zetten. Dit vraagt om regelmatige begeleiding. Ervaringen bij andere gemeenten laten zien dat zo’n 70% van de adopties meer dan tien jaar geadopteerd blijft. Dit betekent ook dat als bewoners stoppen en er geen opvolgers in de buurt zijn, het adoptiegroen weer openbaar en omgevormd wordt. Actie 4: Inventarisatie eetbaar groen en stadslandbouw. We willen meer eetbaar groen toepassen in bestaande groene gebieden. Deze ontwikkeling past binnen de doelstellingen van Stichting Stadslandbouw. De gemeente draagt deze doelen een warm hart toe. Er is nu al een aantal bijengroepen en er zijn twee stadslandbouwprojecten, een kinderstadsmoestuin in de wijk Grote Waal en een grote moestuin op de grens van de wijken Blokker en Bangert en Oosterpolder.

Kansen Daarnaast liggen er nog kansen voor het planten van bijvoorbeeld noten- en appelbomen in wijkpark Blauwe Berg in Risdam; daar is nog ruimte. We bekijken in hoeverre de uitwerking van de Groenvisie hieraan kan bijdragen. Ook liggen er kansen voor het toepassen van eetbaar groen bij kinderboerderijen, schoolpleinen en bejaardencentra. Stadslandbouw is vooral kansrijk in grote groengebieden, parken en tijdelijk braakliggende terreinen. De volgende stappen zijn nodig om aan deze acties invulling te geven:  Inventariseren van locaties waar eetbaar groen mogelijk is.  Selectie van eetbare plantensoorten die goed inpasbaar zijn in de openbare ruimte.  Toepassen van eetbaar groen bij groene herinrichtingen en/of bijplanten binnen bestaande groengebieden.  Inwoners informeren over eetbaar groen, Transition Town en Stichting Stadslandbouw. Investeringen  Personele inzet voor inventarisatie.  Eenmalig budget voor het planten van eetbaar groen.  Personele inzet voor communicatie. Planning/doorlooptijd Inventarisatie van zes maanden, realisatie van de toepassing in een tot tien jaar. Succesfactoren  Voor stadslandbouw is een permanente plek in de stad van belang.

Foto; Kinderstadsmoestuin in de Grote Waal.

Verbindend Groen | 3 juni 2019

37/48

3.4

Communicatie

Actie 1: Informeren van inwoners door middel van online informatie. Voor inwoners is informatie over het groen in Hoorn eenvoudig digitaal vindbaar via het internet. Het gaat hierbij minimaal om de jaarplanning van het reguliere beheer, gepland groot onderhoud, uitleg over de werkwijzen van het beheer voor meer biodiversiteit en/of klimaatbestendigheid, toekomstbomen, differentiatie van de parken en vindplaatsen van eetbaar groen en stadslandbouw. Er is veel draagvlak om informatie over de programma’s van de groenorganisaties via een gezamenlijk digitaal platform beschikbaar te stellen. De gemeente is bekend met meer signalen van bewoners om ook informatie over andere zaken dan groen te delen via een bewonersplatform. Vanuit zo´n platform kan eventueel de link worden gelegd met de websites van de gemeente en diverse betrokken organisaties. Zolang er geen gezamenlijk digitaal platform is, loopt de informatie van de gemeente via de normale kanalen. Dit zijn nieuwsbrieven, lokale kranten, sociale media, de verschillende websites en het wijkoverleg. De volgende stappen moeten worden ondernomen:  De mogelijkheden voor een platform worden onderzocht. Hierin wordt dezelfde vraag vanuit andere organisaties dan groen ook meegenomen.  Bepalen van de manier van communicatie en per organisatie benoemen van projecteigenaren.  Verzamelen en ontsluiten van de informatie.

Iedere partij moet zijn eigen informatie plaatsen en up-to-date houden.  Bekendmaken van de website. Investeringen  Personele inzet van communicatie en beheer.  Eenmalige kosten bouw ‘website’ en jaarlijkse kosten voor het beheren ervan. Planning/doorlooptijd: Voorbereiding en ontwikkeling acht tot twaalf maanden.

Verbindend Groen | 3 juni 2019

Succesfactoren  Beschikbaarheid van informatie over het beheer en de aanleg. Deze is momenteel beperkt digitaal beschikbaar voor de inwoners. Voor reconstructies en uitvoering groot onderhoud worden jaarplanningen gemaakt, die regelmatig up-to-date worden gehouden. De communicatie hierover kan worden verbeterd, maar vraagt structurele inzet vanuit de gemeente die er nu onvoldoende is.  De opzet van een gezamenlijk digitaal platform vraagt om een eenmalige inspanning. Vervolgens moet dit platform worden beheerd. Samen met de samenwerkingspartners moet worden onderzocht of en hoe een platform kan worden beheerd.

Foto; Voorbeeld van kennisoverdracht op het gebied van groen.

Actie 2: Vergroten van betrokkenheid en kennis van groen op wijkniveau. Inwoners worden in de toekomst meer betrokken bij vraagstukken over de openbare groene ruimte in de eigen wijk. Dit geldt met name voor het versterken van de beleving, het onderhoud, plaatselijke soortkeuzes, differentiatie van de parken, inrichtingsvraagstukken en de maatregelen gericht op het vergroten van de biodiversiteit en klimaatbestendigheid. Nu al

38/48

worden de wensen van bewoners meegenomen bij het inrichten van speelplaatsen en kleinschalige renovaties. Bewoners hebben bij voorkeur een vaste contactpersoon per wijk. We zetten ‘wijkvakmannen’ in bij een buurt/wijkschouw en inwoners worden uitgenodigd voor werkbijeenkomsten, voorlichtingsavonden en/of rondleidingen. Dit alles zoveel mogelijk in overleg en afstemming met bestaande bewonersorganisaties. Om de meningen van inwoners te betrekken, worden wijkplannen gemaakt voor de identiteit van het groen in de wijk. Deze worden voorgelegd tijdens wijkbijeenkomsten. Op deze manier wordt de wens voor meer kleur en fleur en vergroening afgestemd op de bewoners van de wijk. De wensen van bewoners over de ontwikkeling in hun buurt, worden nu al meegenomen bij speelplaatsen en kleinschalige groenrenovatie. Gebieden waar al reconstructies op de planning staan, hebben een hogere prioriteit in deze aanpak.

Foto; Voorbeeld van toevoegen van kleur en fleur.

Verbindend Groen | 3 juni 2019

Het doel van deze aanpak is ook om samen met de groenorganisaties het bewustzijn voor het groen te vergroten. Het gaat hier om het belang van groen en een juist beheer wat betreft de biodiversiteit en klimaatbestendigheid. Zeker voor versteende en nieuwe wijken is het van belang dit bewustzijn te creëren over het effect van individuele keuzes van inwoners. Kansen Het Clusius College is een groene opleiding in de gemeente Hoorn. Zij geven praktijkonderwijs (vmbo, mbo & hbo) in het groen in Hoorn. De school onderhoudt de eigen omgeving van de school en wil meer doen in de rest van de gemeente. Dit is een goede ontwikkeling met een mogelijk groot maatschappelijk rendement. Daarnaast biedt het kansen om jonge mensen door te laten stromen naar de gemeente en zo de vakkennis op peil te houden. Daarnaast zijn er kansen om de kennisoverdracht te vergroten en zo bewustzijn, begrip en draagvlak te creëren, en medewerking te verkrijgen. De volgende kansen zijn benoemd:  Samen met de verschillende groen- en bewonersorganisaties het bewustzijn over klimaatbestendigheid en biodiversiteit vergroten door de programma’s onderling af te stemmen.  Cursusprogramma ontwikkelen over het groen in Hoorn.  Samenwerking met en tussen scholen bevorderen om groen/voedseleducatie te realiseren.  Bewoners van nieuwe en versteende wijken informeren over de mogelijkheden van groen in hun tuinen.

 Groeneducatie verder te bevorderen door middel van het realiseren van Tiny Forests, in navolging van het plan van het Instituut voor natuureducatie en duurzaamheid (IVN).  Een centraal punt creëren voor de KNNV en/of Groei en Bloei in een park of groter groengebied, om daarmee de herkenbaarheid te vergroten. De volgende stappen kunnen we hierbij zetten:  Plan maken hoe per wijk de kennis over en betrokkenheid bij groen kan worden vergroot. Dit kan al op korte termijn in de wijken waar al reconstructies gepland staan.

39/48

 Wijkcontactpersonen of wijkvakmannen bij de gemeente aanwijzen en deze koppelen aan de wijkcoördinatoren van ‘Wijkzaken’.  Convenant afsluiten met groenorganisaties om de samenwerking en intenties daarbij te bekrachtigen.  Bewonersorganisaties betrekken, eventueel communicatie en uitwerking via reguliere informatieavonden plannen.  Verzamelen van over te dragen informatie.  Contact onderhouden met de wijk. Investeringen  Personele inzet ten behoeve van de wijkcontactpersonen.  Middelen voor de organisatie van wijkbijeenkomsten en rondleidingen. Planning/doorlooptijd Onderzoek zes maanden, uitvoering een tot tien jaar. Succesfactoren  De bereidheid voor en continuïteit in het samenbrengen en afstemmen van informatie en programma’s van de gemeente en de verschillende groenorganisaties, zijn bepalend voor het succes.

Foto; Raadsleden communiceren met inwoners over het groen in Hoorn.

Verbindend Groen | 3 juni 2019

40/48

3.5

Beleid

De gemeenteraad heeft afspraken gemaakt over het proces om samen met de stad de Groenvisie op te stellen. Onder meer over het achteraf toetsen van de Groenvisie aan het bestaande groene beleid van Hoorn: staat de Groenvisie hiermee op gespannen voet? Afspraak is ook dat de raad deze inhoudelijke dilemma’s aan het eind van het proces voorlegt aan de stad (inwoners en groenorganisaties). Daarna beoordeelt de gemeenteraad bij de vaststelling van de Groenvisie of het bestaand beleid wordt aangepast aan de Groenvisie of dat andersom de Groenvisie in lijn wordt gebracht met het bestaand beleid.

Inhoudelijk dilemma: bestaande bomenbeleid Uit toetsing blijkt dat de uitwerking van de Groenvisie op gespannen voet staat met een onderdeel uit het bestaand bomenbeleid en de uitwerking daarvan; Inwoners geven aan dat er regelmatig overlast wordt ondervonden van bomen die lichtinval blokkeren of zorgen voor bioafval (bloesems, vruchten of druipen).

bomenbeleid geeft dat we bomen om deze reden wel kunnen snoeien, mits dit geen nadelen heeft voor de gezondheid van de boom. Indien een grote meerderheid van de direct omwonenden overlast ervaart wordt nu al gezocht naar creatieve en passende maatwerkoplossingen. Daarbij wegen we de ervaren/mate van overlast in relatie tot de waarde van de boom/bomen op de betreffende plek tegen elkaar af. Als bewoners en medewerkers van de gemeente er gezamenlijk niet uit komen, wordt het vraagstuk voorgelegd aan het college om een afgewogen besluit te nemen. Dilemma/voorstel: Hoewel er regelmatig overlast wordt ondervonden van bomen, laten we het bestaande bomenbeleid in stand. Het afwegen van de mate van overlast en de waarde van bomen is en blijft altijd een kwestie van maatwerk. In de toekomst kan het college bij complexe vraagstukken er wel voor kiezen om aanvullend de raad te consulteren. De raad kan dan een uitzondering maken op het huidige beleid.

Het huidige boombeleid zegt dat het niet altijd mogelijk is om deze overlast te bestrijden. Volgens het bomenbeleidsplan geven we bomen de ruimte. Daarom snoeien we niet sterk terug om licht in een tuin te krijgen. Sterk terughakken van boomwortels is evenmin de bedoeling. In dergelijke gevallen krijgt het welzijn en/of de sierwaarde van de bomen voorrang. Hoorn is terughoudend met het kandelaberen van bomen. Slechts op enkele locaties, waar we graag bomen ondanks beperkte ruimte willen handhaven, is deze methode toegepast. Het bomenbeleid geeft dus aan dat voornoemde overlast (bioafval, blokkeren lichtinval etc.) geen redenen bevatten om bomen te verwijderen. Het

Verbindend Groen | 3 juni 2019

Foto; Bomen voegen identiteit toe, maar kunnen ook overlast veroorzaken.

41/48

Overlap andere beleidsterreinen Het beleid in de Groenvisie en de daaruit volgende acties staan niet op zichzelf, zij zijn gerelateerd aan en hebben overlap met andere beleidsterreinen. Het leggen van verbindingen met deze beleidsterreinen is een belangrijke succesfactor voor het realiseren van de Groenvisie. Het gaat hierbij om integraliteit van beleid, het meenemen van het beleid van de Groenvisie in ander beleid. Het gaat ook om integraliteit in de uitvoering (‘werk met werk maken’). Hierdoor kunnen ook de verschillende budgetten van de gemeente integraler en effectiever worden ingezet (zie 3.7 financiële effecten). De belangrijkste overlap met andere beleidsterreinen is hieronder geïnventariseerd.

Programma Poort van Hoorn Alle ontwikkelingen in het plangebied van de Poort van Hoorn worden bekostigd vanuit het programma de Poort van Hoorn. Momenteel is er nog geen budget; Toekomstige investeringen, waaronder op investeringen in openbaar groen, worden bekostigd met de opbrengsten vanuit de ontwikkeling van de Poort van Hoorn. De Groenvisie vormt het uitgangspunt voor de groene ontwikkelingen in dit plangebied. Wijkprogramma’s In de wijken Hoorn Noord-Venenlaankwartier, Grote Waal en Kersenboogerd wordt gewerkt met wijkprogramma’s die in overleg met de wijk zijn of worden opgesteld. Er is een grote overlap tussen de groene acties in de wijkprogramma’s en het beleid en de acties uit de Groenvisie. Het is belangrijk om over en weer de verbinding te leggen tussen de wijkprogramma’s en de Groenvisie en zo elkaar te versterken.

Programma Duurzame Stad Eén van de onderdelen van dit programma is klimaatadaptatie en biodiversiteit. Dit zijn ook twee van de vijf pijlers van de Groenvisie. De Groenvisie bevat beleid en maatregelen om biodiversiteit te vergroten en klimaatbestendigheid te bevorderen en komt voort uit een intensief participatieproces met de stad (inwoners en groenorganisaties). Dit betekent dat de uitwerking voor het onderdeel klimaatadaptatie en biodiversiteit van het Programma Duurzame Stad al voor een deel via de Groenvisie is gedaan. Het gaat dan niet alleen om het groenbeheer en –beleid, maar ook om het participatieproces met de stad dat al is gelopen. Het is belangrijk om dit mee te nemen in de uitwerking van het Programma Duurzame Stad.

Verbindend Groen | 3 juni 2019

Sociaal Domein Het groen in de openbare ruimte kan ook bijdragen aan het verbeteren van de sociale cohesie. Meer specifiek draagt de Stichting Stadslandbouw in Hoorn bij aan sociale doelstellingen, zoals het betrekken van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Het groen en het verbouwen van groenten is een middel om samen te werken, elkaar te ontmoeten en mensen een zinvolle dagbesteding te geven. Het is van belang om de verbinding te leggen tussen de Groenvisie en stadslandbouw en het beleid op het gebied van het Sociaal domein (o.a. participatie, integratie, re-integratie en eenzaamheid) en zo elkaar te versterken.

42/48

hondenbezitters of voldoende alternatieve routes buiten de verharde paden. Op dit moment wordt op veel plaatsen invulling gegeven aan de wensen. Daarnaast zal het toekomstige hondenbeleid ook andere maatregelen bevatten om de overlast van honden(poep) te verminderen.

Omgevingswet: omgevingsvisie en omgevingsplannen Op 1 januari 2021 treedt de Omgevingswet in werking. In dat kader moet de gemeente onder meer een omgevingsvisie opstellen. In de omgevingsvisie gaat het om ontwikkeling, inrichting en behoud van de leefomgeving. In de omgevingsplannen wordt aangegeven wat wel en niet mogelijk is in de fysieke leefomgeving, dit moet leiden tot richtlijnen voor vergroening in de vergunningverlening voor o.a. nieuwbouw. Helder is dat de Groenvisie één van de onderdelen is die moet worden meegenomen en meegewogen in het tot stand komen van de visie en de plannen.

Prestatieafspraken met Intermaris De Groenvisie bevat onderdelen die alleen in samenwerking met Intermaris tot stand kunnen komen. Het gaat dan bijvoorbeeld over het beheer en de inrichting van de groenvoorzieningen op de grenzen van de gemeente en het eigendom van Intermaris. Het is wenselijk om hierover ook afspraken op te nemen in de prestatieafspraken die jaarlijks met Intermaris worden gemaakt.

Beleidsplan Speelvoorzieningen Waar het in het beleidsplan speelvoorzieningen vooral ging om meer speelvoorzieningen, wordt in de Groenvisie vooral aangestipt dat de voorzieningen natuurlijker en avontuurlijker mogen. Het is van belang dat dit wordt onderzocht in het beleidsplan.

Onderwijs Vanuit de groenvisie is het vergroenen van schoolpleinen geen beleid maar het kan ruimte bieden en bijdragen aan de groenbeleving in een steeds meer verstedelijkte ruimte door inbreidingen. Om hier invulling aan te geven zal in overleg getreden worden met de afdeling onderwijs en de afzonderlijke scholen om de mogelijkheden te verkennen en vergroening te stimuleren. Ook is het een optie om dit beleid mee te nemen in het programma Duurzame stad in het kader van communicatie en bewustwording. Regionale groene en recreatieve verbindingen In het Natuur- en recreatieplan van het Recreatieschap West-Friesland en in de Structuurschets van de regio Westfriesland staan de regionale groene en recreatieve verbindingen aangegeven. Het is van belang om bij de uitwerking van de verbindingen van de Groenvisie hierop aan te sluiten.

Hondenbeleid Overlast van honden(poep) kwam veel naar voren in de gesprekken met de stad. Tegelijkertijd vragen hondenbezitters om meer en betere ruimte voor honden. De Groenvisie geeft aan dat een andere inrichting van het groen kan bijdragen aan betere ruimte voor honden én het verminderen van de overlast. Het gaat dan over het maken van specifieke voorzieningen voor honden en

Verbindend Groen | 3 juni 2019

43/48

Afbeelding; kaarten met nationale en regionale groene verbindingen.

Verbindend Groen | 3 juni 2019

44/48

3.6

Organisatorische effecten

Het implementeren van een groenvisie vraagt draagvlak binnen de gemeentelijke (groene) organisatie en samenwerking tussen de verschillende afdelingen. Het is belangrijk om de groenvisie intern uit te dragen en in te gaan op samenwerking. Het integraal oppakken van programma’s, planningen, maatregelen en het inzetten van capaciteit is een belangrijke succesfactor. Veel onderzoek en voorbereiding kan belegd worden binnen de huidige organisatie. Om de groenvisie een succes te maken wordt prioriteit gegeven aan acties gericht op inventarisatie, analyse en uitwerking van de beleidsrichtlijnen. Hiervoor moet capaciteit vrijgemaakt worden bij de direct betrokken medewerkers.

aanpassingen en het uitvoeren van beheermaatregelen dat er voldoende vakkennis aanwezig en geborgd is. De beheerorganisatie zorgt ervoor dat dit geborgd is. Om de groenvisie te kunnen realiseren vraagt dat in het begin veel nader onderzoek en concrete uitwerking van kansen en mogelijkheden in plannen en richtlijnen voor uitvoering. Hiervoor is capaciteit nodig, die wordt vrijgemaakt. Dit is mede afhankelijk van prioriteitstelling en de relatie met reeds geplande werkzaamheden. Het streven is een structurele afstemming te organiseren tussen verschillende organisatieonderdelen van de gemeente Hoorn, zoals Stadsbeheer, Stedebouw, Wijkzaken, Projectmanagement en Communicatie.

Een aantal acties hebben consequenties voor de organisatie, dit zijn:  Beschikbaarheid kennis en vaardigheden: Er is behoefte om de aanwezige kennis over biodiversiteit en soortgebruik in te zetten in het kunnen overdragen van motivatie over de te nemen beheermaatregelen (o.a. snoei en uitdunnen van beplantingen). Bepaalde mensen krijgen een specifieke taak om hier invulling aan te geven. De gevraagde kennis is grosso modo aanwezig, maar wordt nog niet als zodanig ingezet. Inzet van deze capaciteit zorgt voor een verminderde directe inzet in het uitvoeren van het beheer en onderhoud. Het leidt wel tot meer draagvlak en daardoor vermindering van (indirecte) capaciteit om te reageren op vragen van kritische bewoners.  Integrale afstemming van projecten en uitvoeringprogramma’s zowel intern bij de gemeente als met de groenorganisaties is van groot belang. Hierdoor kan groen als integraal onderdeel van de ontwikkeling van wijken geborgd worden. Ook wordt het bewustzijn over het belang van groen binnen de eigen organisatie versterkt. Dit leidt tot meer maatwerk en het kunnen realiseren van ambities. Het invoeren van accountmanagement met de groenorganisaties en bewoners is een noodzakelijke actie. Voor de wijken worden wijkvakmannen benoemd die bovenstaande taak op zich kunnen nemen. Voor de samenwerking met de groenorganisaties zijn dit beleid- en/of beheermedewerkers.

Het is belangrijk bij omvormingen,

Verbindend Groen | 3 juni 2019

Foto; Centrumgebied vraagt nadrukkelijk om samenwerking vanwege de vele functies.

45/48

3.7

Financiële effecten

De realisatie van de groenvisie vindt grotendeels plaats vanuit de huidige groenbudgetten. Het huidige groenbeleid en de beschikbare onderhoudsbudgetten sluiten goed aan op de visie met uitzondering van het maaibeheer. Voor een deel moet de werkwijze geïmplementeerd worden in de huidige organisatie en vraagt het om bijscholing en taakverschuiving. De extra kosten zitten in o.a. de planvoorbereiding, kleine aanpassingen in inrichting, aanplanten van extra beplanting, wegwerken achterstallig onderhoud in bosplantsoen, faciliteren van wijkgerichte acties (o.a. actie Steenbreek/groenadoptie) en het opzetten en faciliteren van communicatie en samenwerking met de wijk- en groenorganisaties. In aanvang vraagt de realisatie dus een degelijke planvoorbereiding, dit betreft het inventariseren van de mogelijkheden per beleidsdoelstelling per gebied en de uitwerking daarvan in deelplannen per gebied in samenwerking met de bewoners.

Voorbeelden:  Praktisch afstemmen bij het realiseren van natuurlijke oevers en het vervangen van beschoeiingen is een kans om gepland budget te combineren en keuzes te maken.  Inweven doelen groenvisie bij realisatie van reconstructies, renovaties, groot onderhoud en/of nieuwbouwprojecten.  Deelbudgetten van lopende programma’s benutten om doelen te bereiken; o.a. bij het programma duurzaamheid en wijkprogramma’s. Momenteel worden alle verwachte financiële effecten en mogelijke dekkingen in kaart gebracht. Er wordt tevens inzicht gegeven in eenmalige investeringen die noodzakelijk zijn om de ambities in de groenvisie te realiseren. Een meer uitgewerkte financiële paragraaf wordt later toegevoegd in het raadsvoorstel dat gebruikt wordt om de Groenvisie door de gemeenteraad eind september 2019 vast te laten stellen.

De samenwerking met de stad en de ambities van de groenvisie vragen om een zo concreet mogelijke uitwerking binnen afzienbare tijd. Na vaststelling van de groenvisie is er een periode van ca. 6 maanden nodig om een goed plan te maken. Om dit mogelijk te maken is eenmalig extra budget nodig voor de benodigde capaciteit. Voor de financiering van de acties zoals benoemd zijn wordt zoveel mogelijk aangesloten bij bestaande budgetten zowel in de exploitatiebegroting als de Meerjaren Onderhoud- en InvesteringsProgramma’s. Het motto van de inzet van middelen moet ook zijn dat het combineren van budgetten en integrale afstemming van planning moet leiden tot een meerwaarde. Samenwerking leidt tot mogelijke oplossingen en van daaruit keuzes in de te nemen maatregelen. Deze meerwaarde moet zijn dat de beleidsdoelen in de groenvisie gerealiseerd worden maar ook die van de andere discipline. Daarom wordt verbinding gezocht met bestaande en mogelijk toekomstige wijkprogramma’s en andere programma’s (b.v. duurzaamheid). Foto; Gezamenlijke aanpak leidt tot fraaie resultaten.

Verbindend Groen | 3 juni 2019

46/48

Colofon Opdrachtgever Gemeente Hoorn Auteurs Sjaak van der Vlies (Cyber) Julia Kloosterboer (Cyber) Ed Achterberg Martin Schutrups Margriet Vernes Projectgroep Vertegenwoordigers ambtelijke organisatie Procesgroep Vertegenwoordigers raad Hoorn Datum 3 juni 2019

Foto’s; Samen werken in het groen en genieten langs het markermeer.

Verbindend Groen | 3 juni 2019

47/48

Gemeente Hoorn Nieuwe Steen 1 Postbus 603 1620 AR Hoorn T 0229 25 22 00 www.hoorn.nl