Bijlage 6 - Raadspresentatie BOT-sessie 6 januari 2021

Mobiliteitsvisie Hoorn Proces, Analyse en Opgave

Aanleiding. Nieuwe mobiliteitsvisie Aanleiding • Oude ‘masterplan hoofdinfrastructuur’ verloopt • Groeiambitie: 6.000 (2030) + nog eens 6.000 woningen (2040) • Raadsbesluit: ‘meer stad worden’ • Gespreksdocument voor partners

De visie zelf • Zichtjaar 2030, doorkijk naar 2040 • Uitspraak over specifieke locaties • Plan voor alle vervoermiddelen 2

Deze presentatie • Traject mobiliteitsvisie • Analyse: • Lopen, fiets, OV, auto • Ambitie Hoorn • Opgave • Doorkijk naar komende periode

3

Mobiliteitsvisie in groter kader • Visie staat niet op zichzelf

Mobiliteitsvisie besluitvorming 1 juni 2020

4

Uitvoeringsplan start in het 3e kwartaal

Projectplannen sommige zijn onderdeel van bestaande projecten, anderen starten na vaststelling van het uitvoeringsplan

Het visietraject. Vandaag de analyse.

5

Analysefase

Ruimtelijkeconomisch systeem

Verkeer

Gebruikers

•

Data analyse

•

Bezoeken Hoorn: foto analyse

•

Mobiliteit is een middel, geen doel op zich

•

Gesprekken intern Hoorn

•

Gesprekken ondernemersverenging, hulpdiensten, OV bedrijven en omliggende gemeenten

6

analyse

Historische binnenstad

De Kracht van Hoorn Waar werken inwoners van Hoorn?

Waar wonen Hoornse werknemers?

Verstedelijkte kern in ‘landelijke’ regio

Dorps in stad

Hoornsche Hop

Centrum van Westfriesland, “satellietstad” van de MRA. Schakel tussen stedelijk en landelijk gebied

8

Waarom reist men in Hoorn?

‘Kwetsbare’ mobiliteitsgebruikers

27%

20%

0-19 jaar 10%

55% 20 tot 65

18% 65+

• Ongeveer 50% van de bevolking kan of wil zich niet zelfstandig met een auto verplaatsen. Ze hebben Sport / hobby

Touren en vrije tijd

Visite

Winkelen / verzorging

Halen / brengen

School / studie

Naar werk / zakelijk

0%

geen rijbewijs of geen voertuig in bezit en moeten dus lopen, fietsen of gehaald en gebracht worden (Molster, 2020).

• Het is voor bijna 6% van de vrouwen en ruim 3%

Vervoerswijze en afstandsverdeling

van de mannen van 12 jaar en ouder (vrijwel) onmogelijk om 400 meter aaneengesloten te lopen • 69% van het totale aantal verplaatsingen

(De Haas & Hammersma, 2019).

• Deze aantallen groeien als gevolg van vergrijzing.

vindt binnen de gemeentegrenzen

Autodichtheid

plaats In gemeente Hoorn: • 0,44 auto’s per persoon • 0,98 auto’s per huishouden

9

Automobilisten

Naar regiogemeenten gaat meer dan 50% van de verplaatsingen met de auto. Ook naar bijvoorbeeld Enkhuizen is het auto-aandeel groot (61%). Naar Amsterdam verkiest 40% de auto.

• Voor 45% van alle verplaatsingen in Hoorn wordt de auto gebruikt. •

40% van deze autoverplaatsingen gaat over afstanden <2,5km.

10

Aandachtspunten - auto Hoofdstructuur op orde, op veel plekken ruim en vrijliggend. •

Op middelgrote wegen (50 km/u) mening met kwetsbare verkeersdeelnemers

•

Grote aanpassingen: Westfrisiaweg, A7 corridor Amsterdam-Hoorn, omvorming turborotondes.

•

De gehele Provincialeweg afrijden duurt in de spits 2 min langer dan tussen de spitsen.

•

Knelpunten parkeren alleen rondom het centrum (op zaterdagen)

Knepunten 2030? •

In 2030 knelpunten vooral knelpunten voorzien op de Provincialeweg

•

2020 – verkeersmodel ligt fors hoger dan tellingen 2019.

•

Verkeersmodel houdt naast de groei van Hoorn rekening met 8% extra ‘autonome groei’.

11

Gaan prognoses uit van te grote groei?

OV-gebruikers

OV-gebruik is een sterk stedelijk fenomeen: 43% van alle verplaatsingen richting Amsterdam gaat met het OV. Bij Alkmaar (18%) en Enkhuizen (9%) is dit al fors minder.

• Nog geen 5% van de trips in Hoorn is per OV.

OV-gebruikers doen 3x zo lang over reis Medemblik-Hoorn Nieuwe Steen

Blauw = Nieuwe Steen Oranje = Roode Steen

Voor 90% gaat dit over verplaatsingen >10km. •

Station Hoorn is de ‘stedelijke OV-poort’ van WestFriesland. Hier is het mogelijk om naar Alkmaar en de MRA te reizen.

12

Boven deze lijn is OV langzamer

Aandachtspunten - openbaar vervoer OV is zeer beperkt concurrerend met andere vervoerswijzen.

•

Doelgroep bus zijn vooral scholieren en ouderen.

•

Conflicten tussen bussen en kwetsbare verkeersdeelnemers op veel middelgrote wegen.

Ambitie: •

Omvorming naar HOV-net in de regio (toekomstbeeld OV)

•

Verplaatsing busstation naar noordzijde

13

Treinbediening

NS – schrapt 3 spitstrijden in 2021 Ambities: • Frequentie spoor naar Amsterdam omhoog • Verdubbeling spoor naar Enkhuizen

Doelgroep trein: reizen naar de MRA en overig stedelijk Noord-Holland

Treinbediening Hoorn staat onder druk door gebrek aan ‘tegenspits’ en stagnerende groei aan gebruikers.

14

Fietsers

• Een derde van de verplaatsingen in Hoorn gaat met de fiets •

De fiets wordt vooral binnen Hoorn en naar omliggende kernen gebruikt.

15

Op de dorpslinten en bij de oversteken van Provincialeweg en spoor veel fietsers

Een willekeurige fietsroute door Hoorn

Fietsen met auto’s direct achter je

Via de lange route langs de autoweg of toch de snelle route over de stoep?

Inhalen op dit pad onmogelijk door krappe afmetingen

Door de chicane op smal pad om auto-inrit te ontwijken

De volgende chicane voor het ontwijken van auto’s

Om de fietser scherp te houden: een 90 graden bocht in het verlengde van de route

Omweg of toch over het voetpad het donkere bos in

Door een krap en verlaten tunneltje. Tussen dode gevel en parkeerterrein.

Uitkomend op een asfaltvlakte

Fietsen tussen geparkeerde en rijdende auto’s en tussen bussen

1 2

3 4 7

Dubbel geparkeerde auto’s ontwijken

Auto maatgevend voor de inrichting. Maar meer fietsers dan auto’s.

6

5

Hier op verhoogd fietspad fietsen? Drempels. 8 9

Fietsen is functioneel mogelijk gemaakt maar een herkenbare routing / continue uitstraling ontbreekt. Afmetingen van paden zijn smal waardoor inhalen onmogelijk is. Bij kruisingen met de auto wordt de fiets omgeleid. Snelle routes gaan over voetpaden / via sociaal onveilige paden.

16

10 11 12 13

Aandachtspunten - fiets

Netwerk is bijna compleet maar vrijwel uitsluitend utilitair. Grote aaneengesloten lijnen met een continue, herkenbare uitstraling ontbreken. Fietsroutes zijn daardoor een opstapeling van kris-kras routes.

17

Op plekken waar de fiets haar ruimte deelt met gemotoriseerd verkeer (>50km/h) knelt het.

18

Special: Dorpslinten Selected link auto: vooral lokale functie, oostwest. Noordelijkere linten hebben vergelijkbaar gebruik, alleen ‘wateren meer af’ naar de Strip, dan naar de provinciale weg.

Op de historische dorpslinten delen auto’s, bussen, fietsers en wandelaars de schaarse ruimte. Brede dimensionering van de autoweg maakt hard rijden mogelijk (>50 km/h). De linten vervullen voor autoverkeer een

19

lokale functie.

Special: Kruisingen met de Provincialeweg Fietskruisingen met de Provincialeweg Ogen op straat?

Ogen op straat?

Donker park

Ogen op straat?

Comfortabel inhalen in

Donker park

twee richtingen =>4,0m Krappe tunnel (3,5m)

Ogen op straat?

Krap profiel (3,2m)

Voor fietsers spelen er bij de kruisingen met de Provincialeweg drie belangrijke thema’s: •

Ruimte voor fietsers is beperkt. Minimale maten zijn aangehouden.

•

Sociale veiligheid. Vrijwel alle kruisingen komen uit op (‘s-avonds) desolate en donkere plekken

•

Prioriteitsvraag. De Provincialeweg heeft een belangrijke functie in de doorstroming van de auto. Tegelijkertijd zijn er kruisingen met de belangrijkste fietsschakels. Het beter faciliteren

Krap profiel (3,2m)

van het ene (denk aan: afstelling stoplichten) gaat ten koste van het andere. Alternatief is ongelijkvloers kruisen.

20

Voetgangers

• Een vijfde van de verplaatsingen in Hoorn wordt lopend afgelegd. Bijna uitsluitend over afstanden tot 2,5km. •

Ter indicatie: hemelsbrede afstand WestfrisiawegOostereiland is 4km.

21

Inzoom op een willekeurige wandeling in Hoorn (afstand hemelsbreed 350 meter)

Wat komt een wandelaar tegen? Onder andere geparkeerde auto’s, kliko’s, uit de route liggende zebrapaden en bomen maken wandelen / rollen in Hoorn een grote uitdaging.

22

Voetpad voor de deur: ontwijken van geparkeerde auto

Oversteek: 8 meter asfaltvlakte, drempels en obstakels (vuilcontainers en auto’s)

Zebrapad ligt 30 meter verderop niks met niks te verbinden

Jezelf op 40cm stoep tussen muur en boom wurmen. Rolstoel / rollator?

Indrukken onderweg: Herhaling van steeds dezelfde dode gevel

Voetpad onderbroken voor doorgang fietspad en hoogteverschil / versmalling bushalte overwinnen

200 meter wandelen langs een Hoornse schuttingmuur

Oversteken van zebrapad, uitkomend op groene muur

Jezelf het hoekje omwurmen op 60cm voetpad

Welkom op de parkeervlakte. Zoek zelf maar uit waar de entree is.

Aandachtspunten - voetgangers Looproutes zijn aanwezig, maar het comfort ontbreekt. Verbindende schakels tussen buurten zijn er beperkt. Een eventuele aanpak gaat over details en over het programmeren van de hoofdroutes.

•

Voetgangers worden vooral gefaciliteerd in wijken zelf, verbindingen tussen de verschillende buurten beperkt aanwezig (o.a. bij linten, Provincialeweg en spoor)

•

Routes naar grote bestemmingen (station, winkelcentra) zijn niet als continue routes ontworpen.

•

Voetpaden zijn relatief smal en er zijn veel obstakels

23

Special: Binnenstad Hotspots en looproutes binnenstad relatief geïsoleerd (en staan onder druk)

De troeven van Hoorn liggen relatief geïsoleerd. Een ‘rode loper’ van het station richting Oostereiland ontbreekt. De logische aanlooproute (Veemarkt) is een parkeerterrein met minimale ruimte voor de voetganger. Het alternatief (Kleine Noord) ligt enigszins uit de route. Ook tussen bijvoorbeeld Roode Steen en Hoofd is er geen afgebakend voetgangersgebied.

Detailandel staat onder druk in middelgrote steden. In de detailhandelsvisie wordt uitgesproken dat verkleining van het kerngebied (tot Grote Noord en Gedempte Turfhaven) voor de hand ligt. Deze ontwikkeling versterkt de isolatie van andere hotspots.

24

Special: Keern Met circa 4.500 fietsers per dag een van de drukste fietsschakels in Hoorn

Krappe maatvoering Huidig 2,5 meter

Wenselijk >4 meter

Belangrijke verbindende voetgangersschakel in stations-/centrumgebied

Krappe maatvoering Veiligheid spoorwegovergang

Huidig 1,3 meter

Minimum 1,8 meter

Wenselijk >3 meter

Stadsentree voor gemotoriseerd verkeer De stationsovergang bij het Keern is de plek waar alle vervoersmodaliteiten samenkomen. Bus, auto, fiets en wandelaar maken allen gebruik van deze entree richting de binnenstad, Grote Waal

Circulatie binnenstad Krappe maatvoering

en het stadsstrand. Tegelijkertijd kruist ook de trein hier. Dit knelt. Logisch: voor het veilig en comfortabel inrichten van alle modaliteiten en

Ruimtelijke kwaliteit

25

functies is meer ruimte nodig.

Special: Duurzaamheid en veiligheid Verkeersveiligheid Aantal ongevallen neemt toe

CO2 uitstoot

Klimaatambitie

mobiliteit

vraagt ommekeer 0,83 ton / persoon 0,78 ton / persoon

26

Analyse. Wat valt ons op? • Auto wordt ruim gefaciliteerd. Grote auto-opgaven zijn al opgepakt of worden opgepakt. • Comfort voor lopen, fiets en OV blijft achter. Veelal functioneel ontworpen, niet op routekwaliteit. • In de straten van de binnenstad delen stilstaande auto’s de krappe ruimte met rijden, fietsen, lopen en verblijven. • Trend: verslechterde verkeersveiligheid en toename van CO2uitstoot • Specials met integraal vraagstuk: • Spoorovergang Keern • Dorpslinten (fiets, bus, auto en voetganger komen samen op krap profiel) • Provincialeweg (prioriteitsvraagstuk auto en fiets + sociale veiligheid)

27

• Verkeerscirculatie binnenstad

opgave

Ambitie Hoorn: “Meer stad worden” Van beheergemeente naar ontwikkelgemeente: “Meer stad worden” is de ambitie. •

De ambitie van Hoorn in het college akkoord is dat Hoorn een aantrekkelijke, economische, goed bereikbare, veilige en duurzame stad is.

Hoe kan mobiliteit bijdragen aan “Meer stad worden”? Bron afbeelding: Raadsbesluit “Meer stad worden”

Inspiratie: veel steden hebben inmiddels gebroken met het verband tussen bevolkingsgroei en autogroei. Stedelijke mobiliteitsgroei zit hier in combinatie OV+fiets Onderzoek: ontwikkeling van automobiliteit in de stad

Autoverkeer binnen de ring groeit al 15 jaar niet meer!

30

Dat vraagt om een omslag naar verblijfs+wandel+fiets+OV-kwaliteit Programmeren van fiets- en wandelroutes, geprogrammeerde plinten, autoluwe straten, ...

31

Niet suburbaan/dorps

= woonmilieu voor een stedelijke markt Trein+fiets als vestigingskwaliteit

Bangert-Oostpolder (20 woningen/ha) 1,3 auto’s per huishouden

Maar groenstedelijk

GWL-terrein (95 woningen/ha) 0,3 auto’s per huishouden

De woonconsument is klaar voor deze omslag ... Verschuiving kwalitatieve woningvraag

•

Levendige stadswijk (horeca, dagelijkse

•

boodschappen, werkplekken, huisarts, apotheek en afhaalpunt nabij)

Opvallende bevindingen uit onderzoek over wensen woonconsument van CHOICE Insights +

Stadspark met parkachtig groen als

Strategy (BPD Magazine, voorjaar 2020). Wat wil de

standaard, ruimte om te spelen en te

woonconsument?

recreëren. Collectieve tuinen, parken, pleinen

•

en hofjes als vervanging voor de eigen tuin.

Ideaal is een woning op tien (hoogwaardige) OV-reisminuten van het stedelijke centrum.

32

•

•

Niet alleen ‘ons type mensen’ maar

Bereid 5-10 minuten te lopen voor autovrije

gemengde samenstelling qua inwoners,

straat.

opleidings- en inkomensniveaus

Afwisselende en verrassende architectuur. Maximaal 5-10 lagen.

•

Duurzaam qua energiegebruik en bereikbaarheid.

Historische binnenstad in perspectief Als we kijken naar drie succesvolle voorbeelden van wandel- en fietsvriendelijke binnensteden (Alkmaar, Leiden, Haarlem) dan valt op dat het succes in de details zit. Een aantal lessen: •

De ruimte voor de auto is vergaand beperkt, rijloper is maximaal 2,5-3 meter.

•

Geen hoogteverschillen in het straatprofiel. Vlak van gevel tot gevel.

•

Ruimte naast de bebouwing is helder afgebakend, dit beschermd tegen auto’s en maakt toe-eigening mogelijk (stoeppaaltjes, verschil in materialisatie)

•

33

Groene inbedding.

Historische binnenstad in perspectief Als we naar Hoorn kijken met de lessen geleerd in Alkmaar, Leiden en Haarlem in het achterhoofd dan valt op: •

Straten zijn vaak ingericht en toegankelijk gemaakt voor de auto. Voetganger doet het met een smalle stoep.

•

Toe-eigening van de overgangszone tussen bebouwing en straat komt nauwelijks voor. Dit omdat de ruimte ervoor niet gereserveerd is in het profiel.

•

Weinig groen

•

Eentonige buitenruimte en etalages behorende bij standaard winkelformules.

34

Ambitiesprong: meer stad worden Leefbaar, economisch vitaal, duurzaam en veilig.

•

Stedelijke economie. Wonen, werken en bedrijven gemengd

•

Agglomeratiekracht. Onderdeel van stedelijk (IC-)systeem

•

City Lounge / Huiskamer: vitale

•

Sfeer die gastvrij, ‘warm’,

kwaliteitsplek voor ontmoeting

persoonlijk en gezellig is.

Wat is dat? meer stad worden... •

35

Stedelijke mobiliteit: lopen en fiets voorrang.

•

Verblijfskwaliteit. Langer verblijven en vermaak.

Mobiliteitsopgave “Meer stad worden” Schaal NL / regio • (1) Toegang behouden bij stedelijke kenniseconomie door: (A) Inzetten op sterk ICtrein+fietsnetwerk; (B) Onderzoeken hoe meer nabijheid, verblijfskwaliteit en prioriteit voor wandelaar en fiets kan worden gecreëerd rondom stationslocatie.

In Hoorn • (2) Waar kansen liggen voor de bereikbaarheid en kwaliteit van de stad meer aandacht en prioriteit voor fiets, lopen en OV. Aandacht voor verblijfskwaliteit en kwaliteit van routes. Opgave zit in details. • (3) Verduurzaming mobiliteit. • (4) Onderzoeken hoe de opgave van 12.000 woningen in te zetten is als vliegwiel om ‘Meer stad’ te worden. Ontwikkelen voor stedelijke markt /MRA (=verblijven, ontmoeten, lopen, trein + fiets prioriteit boven de auto).

Specifieke locaties • (5) Centrum: Vergroten aantrekkelijkheid centrum door beleven, ontmoeten en verblijven centraal te stellen. Onderzoeken op welke wijze de binnenstad voor welke doelgroep bereikbaar moet zijn. Hierin ook kijken naar de verkeerscirculatie in de binnenstad en voor wie aan de rand van de binnenstad de overstap van ‘auto/OV’ naar ‘lopen’ mogelijk is. • (6) Linten: onderzoeken of de functie van ‘dragers van het fietsnetwerk’ beter tot uiting kan komen in de inrichting. • (7) Barrière Provincialeweg voor wandel en fietsverkeer slechten.

36

doorkijk 37

Het visietraject. Vandaag de analyse.

38

Ontwerpend onderzoek naar effecten en consequenties van keuzes. Welke keuzes moeten worden gemaakt? Zijn keuzes afhankelijk van elkaar? Wat aan bod komt is: •

Netwerk voetganger (routekwaliteit)

•

Netwerk fiets (linten, hoofdstructuur, routekwaliteit)

•

Netwerk auto (rol Provincialeweg)

•

Netwerk OV (verplaatsing busstation? aantrekken automobilisten uit de regio, treinambities)

d r a o tb

p e c n co

39

•

Verblijfskwaliteit binnenstad

•

Relatie mobiliteit en verstedelijking

•

Spoorwegovergang Keern