Bijlage 5 Stedenbouwkundig plan Buitenstad
Tekst van het document
Stedenbouwkundig Plan 12 januari 2024 Hoorn BUITEN STAD
2 Colofon Publicatiedatum 12 januari 2024 Adres SVP architectuur en stedenbouw ‘t Zand 17, 3811 GB Amersfoort E-mail info@svp-svp.nl In opdracht van STED project 5 BV, een samenwer- king van STED Development BV en Van der Linden van Sprankhui- zen Beheer BV Voor het geheel of gedeeltelijk overnemen of bewerken van artikelen dient men toestemming van de redactie te vragen. In de meeste gevallen zal die graag worden gegeven. Voorbehoud Aan deze publicatie kunnen geen rechten worden ontleend.
3 Hoorn BuitenStad BuitenStad Stedenbouwkundig Plan Hoorn Hoorn BUITEN STAD Inhoudsopgave Inleiding & leeswijzer | 8 | Deelaspecten Programma: -Wonen 92 Opgave en ambitie | 12 | -Voorzieningen 96 -Buurtkamer 100 Randvoorwaarden | Mobiliteit en parkeren | 104 Omgevingsvisie | 22 | Ontsluiting woningen 106 Hoogbouwvisie Hoornse Hoogte | 24 | Duurzaamheid 108 Poort van Hoorn | 26Landschap & klimaat | 110 Water 114 Stedenbouwkundig concept | Ontdekken | 116 Analyse context | 30Bomenplan | 117 Inspiratie 34 | Overig aspecten 118 Concept BuitenStad | 37 Pijlers van het plan | 40Bijlagen Voorbeeldplattegronden 122 Stedenbouwkundig plan | Bezonningstudie | 124 Plankaart | 54 | Studie maat en schaal hoven | 128 Stedenbouwkundige volume | 56 Ontsluiting gebied | 58 Randen van het plan | 64 - Damptenplein | 66 - Berkhouterweg | 68 - Groene singel | 70 - Parkpunt | 72 Binnenwereld | 74 Maatvoering 78 Overgang openbaar-privé | 80 Doorsnedes en profielen | 82 Hoorn Buitenstad | 5 6 BUITEN STAD 7 Hoorn BuitenStad Inleiding 8 Berkhouterweg A7 Provinciale weg STATION CENTRUMHOORN BEACH STATIONSKWARTIER Van Dedemstraat Dampten Provinciale weg Dampten Zicht op het plangebied vanaf Berkhouterweg Zichtrelatie met het Hoornsche Hop 9 Hoorn BuitenStad Inleiding Het afgelopen jaar is in een interactief proces met de gemeente gewerkt aan het opstellen van een steden- bouwkundig masterplan en
beeldkwaliteitplan voor Buitenstad. Parallel daaraan is ook een participatie- traject opgestart. Tijdens bijeenkomsten zijn stake- holders uit de directe omgeving betrokken en is met hun besproken welke kansen en belemmeringen er in het gebied zijn. Dit heeft mede als input gediend voor voorliggend plan. De uitkomsten van het participatie- proces en het verslag van de bijeenkomsten is opgenomen in de bijlagen. Leeswijzer Het gehele masterplan voor BuitenStad is opgedeeld in 3 delen, per onderdeel is er in bijlages alle relevante achtergrondinformatie opgenomen zoals onder andere voorbeeldplattegronden, de bezonningsstudie, berekeningen, etc. I Stedenbouwkundig plan Dit stedenbouwkundig plan beschrijft de toekomste sfeer van het gebied en beschrijft het samenspel tussen bebouwde en onbouwde ruimte, maar ook de relatie tussen stedelijkheid en landschap, dat gebeurt in deze volgorde: - allereerst wordt de opgave omschreven en hoe zich dit verhoudt tot de ambitie van Hoorn. - Daarna worden de randvoorwaarden verwoord die van invloed zijn geweest op het proces en uitgangs- punt zijn geweest voor het gekozen concept.
- Het concept wordt hier toegelicht en in de belang- rijkste pijlers van het plan gegoten - Het stedenbouwkundig plan legt het stedenbouw- kundig volume en maatvoeringen van onbebouwde ruimtes en profielen vast, naast alle principes voor de verschillende zijdes en onderdelen van het plan - De deelaspecten geven een verdere verdieping van een aantal onderwerpen zoals het woonprogamma, ontsluitingsprincipes en duurzaamheid. II Beeldkwaliteitplan Het BKP geeft de regels voor de uitwerking van de openbare ruimte, de stedelijke route over het dek, de woonhoven tussen de gebouwen en de bebouwing zelf. Als uitgangspunt wordt eerst de sfeer en de argumentatie daarachter van alle planonderdelen toegelicht, op een integrale manier waarbij stad en landschap op gelijkwaardige manier worden gewaar- deerd. Hierna wordt voor de inrichting van de open- bare ruimte en voor de bebouwing toegelicht hoe deze sfeer in de beeldkwaliteit in schema’s, referentie- beelden en regels wordt vastgelegd. III Hoogbouw effect rapportage Het plan heeft een hoge dichtheid en er is sprake van ‘hoogbouw’. Dat betekent dat voor de toren een ‘Hoogbouw Effect Rapportage’ opgesteld dient te worden, conform de daarvoor opgestelde criteria in de visie ‘Hoornse Hoogte’.
10 BUITEN STAD 11 Hoorn BuitenStad Opgave & ambitie 12 Huidige functie: autobedrijf Berkhouterweg Dampten langs spoor STATION HOORN BINNENSTAD HOORN BEACH STRANDWIJK STATIONSKWARTIER Berkhouterweg Johannes Poststraat Dampten Provinciale weg A7 Opgave Hoorn is in ontwikkeling en heeft de ambitie om ‘meer stad’ te worden. Eén van de projecten is ‘Poort van Hoorn’ waarin voor het Stationskwartier een ambitieus Masterplan is neerge- legd. De ontwikkeling BuitenStad Hoorn, maakt daar onderdeel van uit. Dit gebied zal in de toekomst transformeren naar een stedelijke én groene woonbuurt voor circa 550 woningen en een aantal voorzieningen. Opgave | vingsvisie) om Hoorn nog completer, krachtiger en De Poort van Hoorn is hét mobiliteitsknooppunt in de | leefbaarder te maken en te investeren in nieuwe stad Hoorn en in de regio West-Friesland. Om dit | woonwijken. Hierbij moeten de juiste woningen op de stationsgebied heen liggen 3 wijken die tezamen | juiste plek gebouwd worden voor de juiste doelgroep. Hoorn Stad vormen: stationskwartier, de binnenstad en strandwijk. Elk van deze 3 gebieden kent een eigen | Programmatische uitgangspunten identiteit.
Stationskwartier, de wijk waar het plange- | Voor de ontwikkeling van de locatie BuitenStad zijn in bied van BuitenStad Hoorn zich bevindt, kenmerkt | de Nota van Uitgangspunten de volgende program- zich door een hoge dichtheid van bouwprogramma. | matische uitgangspunten opgenomen: • | In het plangebied mogen maximaal 600 wonin- Plangebied | gen gerealiseerd worden. Het plangebied ligt in het uiterst westelijke puntje van | • | 30% van de woningen betreft betaalbare woning- het Stationskwartier, ingeklemd tussen het spoor, | bouw, 40% middendure woningen en 30% dure Dampten en de Berkhouterweg en bestaat uit de | koop, conform de gemeentelijke woonvisie. locatie BuitenStad en ‘de punt’. De locatie BuitenStad | • | Naast woningen is er ruimte voor een super- is momenteel in gebruik door Van der Linden Sprank- | markt, circa 100 - 200 m2 bvo horeca (waaronder huizen en Dapper & Harder, de locatie in de punt door- | een buurtkamer) en circa 900 - 1000 m2 bvo het kinderdagverblijf SKH Bazzeroet en volkstuintjes. | dienstverlening/zorg/sport. Het gebied maakt onderdeel uit van ‘Dampten’, een gebied waar momenteel een diversiteit aan functies | Hoorn Stad: | stationskwartier ligt, waaronder meerdere onderwijs- en welzijnsfunc- ties, kantoren en een begraafplaats. De huidige | BuitenStad binnenstad verblijfskwaliteit van het gebied is matig.
De gemeen- | strandwijk te heeft dan ook aangegeven dat transformatie van het gebied Dampten tot een hoogwaardig en aantrek- kelijk gebied zeer wenselijk is en heeft in een Nota van Uitgangspunten de kaders daarvoor vastgesteld. Dit sluit aan op het gemeentelijk beleid (o.a. Omge- Dampten langs spoor 13 14 Een nieuw visitekaartje bij de entree van Hoorn Hoorn is volop in ontwikkeling. De Gemeente heeft de ambitie uitgesproken om van Hoorn meer stad te maken, met een diversi- teit aan eigen identiteiten van wijken en gebieden. De ontwikkeling van BuitenStad Hoorn is een uitgelezen kans om aan die ambitie invulling te geven. De specifieke ligging van dit plangebied is namelijk dé aangewezen plek om een nieuwe, hoge dichtheid te realiseren. Het ligt namelijk nabij het station en de binnenstad, op de kop van het nieuwe stationskwartier en de Poort van Hoorn, en prominent aan de westelijke entree van de stad. De locatie is goed zichtbaar vanuit de trein en vanaf de snelweg, kortom een goede plek om het stadse silhouet van Hoorn aan te scherpen met een nieuw icoon. BuitenStad Hoorn krijgt een eigen uitstraling en karakter, maar sluit aan bij het DNA van Hoorn. Zo functioneert het gebied als een landmark, die zorgt voor een warm welkom voor iedereen die Hoorn binnenrijdt.
plek om te ontmoeten groen en verbonden stedelijk en autovrij gezond en natuurinclusief BuitenStad als verbonden stuk stad Het naastgelegen gebied Poort van Hoorn, een ontwikkelplan rondom het station, toont ambitie om te verdichten én vergroenen. Aansluitend bij deze beoogde ambities kiezen we in BuitenStad Hoorn ook voor een stedelijke en groene invulling. Als de kop van Poort van Hoorn is BuitenStad de plek waar stad en landschap samenkomen. De verschillende buurten van stationskwartier zorgen tezamen voor een diverse, levendige, groene wijk. Buiten- Stad Hoorn ligt goed verankert in de stad, verbonden - via een aantrekkelijke en groene route langs Dampten - met het station, de binnenstad én het buitengebied. Maar ook georiënteerd op het Hoornsche Hop, want Hoorn en water zijn natuurlijk onlosmakelijk met elkaar verbonden. binnenstad stationskwartier BuitenStad 15 Hoorn BuitenStad Ambitie Buurt: Levendig, divers en groen BuitenStad Hoorn staat voor een natuurrijk en stads woonmilieu met volop ruimte voor ontmoeting en ontspanning in de groene buitenruimtes. Het staat voor een duidelijke uitgesproken identiteit, een plek waar je veilig, ontspannen en herkenbaar kan wonen nabij het buitengebied, maar ook nabij het station en de binnenstad.
Wat maakt het plan bijzon- der en tegelijkertijd typisch Hoorn? Het combineert de stedelijke identiteit van de Hoornse bakens en de Poort van Hoorn met de intimiteit van hofjes en binnentuinen (zoals de bin- nenstad van Hoorn) en de groene kwaliteiten van het buitengebied. Maar we bouwen niet alleen gebouwen, maar bovenal aan een nieuwe community van mensen die zich thuis gaan voelen in deze buurt. 16 ‘De punt’ Dit stedenbouwkundig plan gaat over het project BuitenStad. De punt maakt daar geen onderdeel van uit, maar wordt in de visievorming wel steeds meege- nomen in de tekst en afbeeldingen. Daarmee wordt dus een toekomstvisie geschetst voor de ontwikkeling van het totale gebied en een samengende ontwikke- ling. Hier kunnen echter geen rechten aan worden ontleend. Daarnaast geven de artist impressions al een gedetail- leerde verbeelding van hoe BuitenStad eruit kan ko- men te zien, echter dienen deze vanuit stedenbouw- kundig oogpunt te worden beoordeeld. Het is nog geen doorontworpen architectuur. 17 Hoorn BuitenStad ‘BuitenStad’ 18
19 Hoorn BuitenStad
20 BUITEN STAD 21 Hoorn BuitenStad Randvoorwaarden 22
23 Hoorn BuitenStad Omgevingsvisie Hoorn In februari 2022 is de nieuwe omgevingsvisie van Hoorn tot stand gekomen. Het was nodig deze op te stellen, gezien de ontwikkelingen die plaatsvinden in Hoorn. Als voormalige groeikern is de stad in de jaren zeventig en tachtig explosief gegroeid, maar heeft Hoorn daarom nu te kampen met bovenmatige vergrijzing. Dit levert grote risico’s op voor de toe- komstige leefbaarheid en het voorzieningen niveau. Hoorn moet er de komende jaren alles aan doen om nieuwe woonmilieus te creëren op de logische plekken. Dit om jongeren in de stad te houden en aan te trekken, het voorzieningenniveau omhoog te brengen en zo een nieuwe toekomst voor te kunnen stellen. Om Hoorn een nieuwe impuls te geven laat deze omgevingsvisie de toekomstige scenario’s zien van de verschillende woonbuurten. Hierin is het plange- bied van BuitenStad aangemerkt als gemengd stedelijk gebied: de gebieden waar de hoogste woningdichtheid gecreëerd kan worden. Wat opvalt is dat de omgevingsvisie ook oog heeft voor de ‘andere kant’ van de spoorwegovergang, geredeneerd vanuit BuitenStad. Ook hier zal in de toekomst hoogstwaarschijnlijk woningbouw worden toegevoegd, binnen de categorieen ‘Gemengd stedelijk’ en ‘Klein stedelijk’.
Dit zegt iets over het karakter en toekomstige waarde van de Berkhouter- weg, waarbij de toren van BuitenStad ook voor deze gebieden een belangrijk orientatie- en entreepunt zal worden. Het groene karakter zal ook bij deze wijken, net als bij BuitenStad, doorslaggevend moeten zijn in de verdere uitwerking van de plannen. 24 Holenkwartier ‘laagbouw’ van de toren van Hoorn Stationskwartier nieuwbouw FSI = 1,55 FSI = 2,2 FSI = 2,3 oppervlak: 2,27 ha *op plotniveau berekend van locatie Buiten- Stad (exclusief de punt). Alle bovengrondse BVO’s meegenomen in berekening, dus incl. parkeren begane grond en techniek. BuitenStad Hoorn FSI* = 2,73 BUITEN STAD met belanghebbenden worden ook in het plan vastgelegd. Het stedenbouwkundig plan met Hoogbouw Effect Rapportage wordt samengevat in een beknopt document met inzichtelijke beelden. De inhoudsopgave daarvan geeft richting aan de beoordeling van verschillende aspecten van deze initiatieven.
Visie op stedelijke groei en hoogbouw 2021 | 25 • Poort van Hoorn (stationsgebied Noord) • Dampten en Berkhouterweg • Centrum Kersenboogerd • Provincialeweg • Hof van Hoorn (op termijn) • Poort van Hoorn - Pelmolenpad • Grote Waal Noord • Nieuwe Steen • Hoorn-Noord - Venenlaankwartier • Langs A7 Gemengd stedelijk Intensiveringsgebieden Klein stedelijk Intensivering bij transformatie Visie op stedelijke groei en hoogbouw 2021 | 17 25 Hoorn BuitenStad Hoogbouwvisie: Hoornse hoogte De stad Hoorn heeft een hoogbouwvisie opgesteld om op inhoudelijke wijze inhoud te geven aan het verdichten van de stad. Er is aangegeven in welke gebieden er een stedelijk milieu gecreëerd mag worden en in welke zichtlijnen er, onder voorwaarden, echte hoog- bouw gepleegd mag worden (hoger dan acht bouwlagen). Het plangebied van BuitenStad ligt in het gebied dat is aangeduid als ‘Gemengd stedelijk’. Dit gebied is aangewezen in de visie Hoornse Hoogte als intensiveringsgebied. In dit gebied streeft de gemeente bij bestemmingswijziging naar een gemengd stedelijk gebied met een mix van wonen, werken en voorzienigen. Ook de visie ‘Maak Plaats’ van de provincie Noord-Holland laat zien dat de zone Dampten/Berkhouterweg erg geschikt is voor flinke verstedelijking vanwege de nabijheid van het station. Zo kan Hoorn verdichten zonder te veel problemen in bereikbaarheid te veroorzaken.
De hoogbouw van BuitenStad ligt binnen de blauwe zichtassen zoals (in rood) aangeduid op naastgelegen kaartbeeld. Gezien de strategische ligging van BuitenStad (daarover later meer) vanuit belangrijke zichtassen van en naar de stad, is hoogbouw in BuitenStad daarmee goed mogelijk. In het document Hoogbouw Effect Rapportage is veel meer te lezen over de onderbouwing van de hoogbouw in BuitenStad. Qua dichtheid heeft het stedenbouwkundig plan BuitenStad een fsi van 2,73 op plotni- veau waardoor conform de visie Hoornse hoogte het plan als hoogbouw wordt be- schouwd. De dichtheid kan als hoog worden bestempeld, hoewel ontwikkelingen als het stationskwartier en de toren van Hoorn zich hiermee kunnen meten. Al het parkeren van BuitenStad is gebouwd en niet zichtbaar vanuit de openbare ruimte opgelost. 26 8 De stedenbouwkundige hoofdprincipes geven vorm aan de ontwikkeling van de Poort van Hoorn. De Poort van Hoorn ligt tussen de historische binnenstad, stationsomgeving en de gebieden aan de rand van de binnenstad. De Poort van Hoorn gaat om het samenspel tussen deze gebieden. De Poort van Hoorn opent de stad, letterlijk én figuurlijk. Het vormt daarmee een schakelstuk die met een samenbindend netwerk van openbare ruimtes kan uitgroeien tot uitbreiding van het centrumgebied. Er ontstaat een stad met een stedelijke, maar ‘Hoornse’ uitstraling.
Een duurzaam stuk stad met een hoge dichtheid, gemengd programma en karakteristieke architectuur. De cultuurhistorie wordt weer in de etalage gezet en er is een comfortabel en aantrekkelijk station. De Poort van Hoorn transformeert van restgebied naar een koppelstuk in de stad. * Impressie van Poort van Hoorn op de schaal van de stad, temidden van unieke kwaliteiten. 16 Kwaliteitssprong De Gemeente Hoorn en samenwerkingspartners staan achter een ambitiesprong voor Hoorn als gemeente. Deze ambitiesprong moet Hoorn op een duurzame wijze sterker maken voor de volgende generaties. De Poort van Hoorn neemt als ontwikkelgebied nabij het strand en de binnenstad een sleutelpostie in. De ambitiesprong wordt concreet gemaakt vanuit een stevige kwaliteitssprong. Concretisering van uitgesproken ambities Voor het stationsgebied zijn drie hoofdambities, vijf planessenties, een indicatief stedenbouwkundig programma van eisen en financieel en ruimtelijk raamwerk opgesteld (Uitvraag Poort van Hoorn 2020). De ambities zijn terecht hoog en gaan over een aantrekkelijke bestemming en verblijfsmilieu, een visitekaartje voor Hoorn en een goed functionerend multimodaal knooppunt. Het stedenbouwkundig plan is dan ook opgebouwd aan de hand van deze uitgesproken ambities.
Meer stad maken Multimodaal Knooppunt Aantrekkelijke bestemming en verblijfsmilieuWelkom in Hoorn Het gebied moet zowel autonome eigentijdse kwaliteit kennen als wel een logische aansluiting tot de historische binnenstad. Kwaliteit is daarin het sleutelwoord; van de bebouwing, maar ook voor een klimaatrobuuste inrichting van de openbare ruimte en verbindingen. Het betekent dat er een mix van functies (wonen, werken, recreëren) moet ontstaan, die zorgt voor een levendig en inclusief gebied. En dat de routes door het gebied, gericht op voetgangers logisch en comfortabel zijn. De wisselwerking tussen bebouwing, publieke functies en openbare ruimte moet duidelijke verblijfsplekken creëren. Poort van Hoorn als bestemming betekent het zijn van een verlenging van de binnenstad in eigentijdse vorm. In het gebied moeten min. 1.000 woningen worden toegevoegd. Het gaat dan om vernieuwende stadse woonmilieus die iets toevoegen aan het woningaanbod in Hoorn. Poort van Hoorn als hedendaags visitekaartje van Hoorn. De beleving en identiteit van Hoorn start hier. De Poort van Hoorn is een onderscheidend gebied binnen Hoorn en de regio, met autonome eigen kwaliteit. Het gebied moet bezoekers en gebruikers verwelkomen in de stad. Het gebied transformeert naar een duurzaam stuk stad. Er is veel groen en lopen en fietsen staan centraal.
Het gebied vormt een waardige toevoeging aan de historische binnenstad, de gebruiker en bezoeker ervaart hier zo de kracht van Hoorn al! De Poort van Hoorn ontwikkelt zich tot een goed functionerend multimodaal knooppunt voor de regio Westfriesland, waar vervoersstromen (van treinreiziger, bus, fietser tot voetganger) logisch op elkaar aansluiten. Alles gericht op een snelle en comfortabele overstap van het ene naar het andere vervoersmiddel. Omdat het gros van de reizigers en gebruikers niet vanuit de binnenstad komt, is het ook logisch om de noordzijde hiervoor in te richten. Het nieuwe knooppunt omvat wijzigingen in de hoofdinfrastructuur, een busstation, fiets- en autoparkeervoorzieningen. Dit betekent ook effect op de routes voor de bussen. Er wordt ingespeeld op een duurzame wijze van vervoeren met ruimte voor mobiliteitsdiensen, deelauto’s en -fietsen. Het is een ambitie om deze voorzieningen niet de sfeer van het gebied te laten domineren, waarbij de ontvangst in het gebied aan de zuidzijde van de knoop verbeterd wordt. Zodat ook de bezoekers aan de stad de kwaliteitssprong ervaren. 27 Hoorn BuitenStad Poort van Hoorn Voor de Poort van Hoorn is in 2020 een Stedenbouw - kundig plan en beeldkwaliteitplan opgesteld. De ambi- ties en kernwaarden die hierin verwoord zijn geven ook het ambitieniveau aan voor het Dampten gebied.
Verdichten en verstedelijken zal met name plaats- vinden rondom OV-knooppunten. Ook BuitenStad Hoorn ligt in de invloedssfeer van het station Hoorn waardoor deze locatie zich leent voor verdichting. De stedenbouwkundige hoofdprincipes geven vorm aan de ontwikkeling Poort van Hoorn. Het gebied ligt tussen de historische binnenstad, de stationsomge- ving en gebieden aan de rand van de binnenstad. Poort van Hoorn gaat om het samenspel tussen deze gebieden. Het opent de stad, letterlijk en figuurlijk. Het vormt een schakelstuk die met een samenbin- dend netwerk van openbare ruimtes kan uitgroeien tot een uitbreiding van het centrumgebied. Er ont- staat een stad met een stedelijke maar ‘Hoornse’ uitstraling. Een duurzaam stuk stad met een hoge dichtheid, gemengd programma en karakteristieke architectuur. Waar Poort van Hoorn zich duidelijk moet verhouden tot de historische binnenstad, vanwege de directe ligging daaraan, ligt dat voor BuitenStad zelf net even anders. Met BuitenStad als de kop van Poort van Hoorn ligt het niet direct aangrenzend aan de binnen- stad, maar is het vooral belangrijk een passend sluitstuk te vormen voor het nieuwe stuk stad dat Poort van Hoorn gaat vormen. Een levendig, stedelijk en sterk verbonden stuk stad, waarin landschap en water als vanzelfsprekend verweven zijn. 37
28 BUITEN STAD 29 Hoorn BuitenStad Concept 30 Landschappelijke context ca 1930 Van der Lindenkwartier Poort van Hoorn Waterbuffer zone Groenstructuur Infrastructuur 31 Hoorn BuitenStad Naast de uitgesproken ambities en de beoogde opgave voor dit plan zijn er nog een aantal randvoorwaarden waartoe BuitenStad zich dient te verhouden. Dat zijn de typerende land- schappelijke structuur, de omgevingsvisie, de hoogbouwvisie en de opzet van Poort van Hoorn. Deze zaken worden hier nader toegelicht. Analyse context Historie en landschappelijke structuur De openbare ruimte van BuitenStad Hoorn ligt ingesloten tussen de Berkhouterweg en de spoorlijn naar Alkmaar. Het heeft de typische context van een stadsperiferie. Het is een ingesloten landschap. De A7 geeft op het dijklichaam een heldere afronding van de stad en een scherpe scheidslijn met de westelijke polders van Berkhout en Lekermeer. Het weidse landschap is nabij en nog enigszins voelbaar bij het volgen van de Berkhouterweg. Het overwegende beeld is toch vooral een door infrastructurele lijnen versneden landschap met daarin een variëteit van relatief ontoegankelijke gebieden en terreinen. Bij ontrafeling van de landschappelijke structuur zijn drie lagen te onderscheiden. De oudste laag bevat de historische verkavelingslijnen die noordzuid lopen en bijvoorbeeld in de oriëntatie van het nabij gelegen Missiehuis zijn terug te zien.
De randen van polder Grote Waal zijn nog terug te vinden rond de sportvel- den. De tweede laag vindt zijn oorsprong in de historische richting van de Berkhouterweg. In een haakse aanslui- ting is het gebied tussen Berkhouterweg en Dampten ontstaan met als eindpunt het plangebied. In deze orthogonale structuur is het plangebied opgenomen en ontsloten. Polder Ingesloten landschap 32 copijn landschapsarchitecten 23 TWEE DENKRICHTINGEN Model 1 • contrast tussen een natuurlijke benedenwereld langs spoor en cultuurlijkere tuinachtige wereld tussen de nieuwbouw • het spoor is een structuurdrager Model 2 • aansluiten bij de kleinschalige kavelverdeling van het naastgelegen volkstuinencomplex • het spoor doorsnijdt het geheel copijn landschapsarchitecten 19 INVENTARISATIE/ANALYSE Luw Water Natuur Langszaamverkeer IJsselmeer Hoornbeach Weidegebied Voorpost Hoorn A7 Versneden landschap tuinenmozaiek stad land verbind- Dynamisch Verkeer Doorgaand verkeer Daklandschap woonomgeving Richtingsstrijd van de stedelijke en landschappelijke laag Gekozen richting en aansluiting op Damptengebied stedelijke schaal Weidelandschap ingesloten begraafplaats Polder Grote WaalBerkhout verkaveling zicht langs het spoor vanaf Berkhouterweg Berkhouterweg in landelijk karakter (richting west) 33 Hoorn BuitenStad Het plangebied wordt zuidelijk afgerond door het spoor.
De splitsing in het spoor omvat de volkstuinen. De volkstuinen zijn een wereld op zichzelf ingesloten door het spoor. Het spoor vormt samen met de aan de A7 gerelateer- de stadsontsluitingen de laatste laag in het gebied. Als geheel geeft dit een nogal ontoegankelijke diversiteit van deelgebieden met nauwelijks onder- linge verbinding. Het landschap rond BuitenStad Hoorn is daarmee enerzijds een heftig en hard landschap maar ander- zijds kent het diverse ‘zachte’ elementen en relicten die kansen bieden voor het gebied. Begraafplaatsen, volkstuinen, water en groenstructuren zijn over het algemeen belangrijke elementen voor flora & fauna die wellicht een grotere onderlinge samenhang behoeven. Drie onderdelen in de openbare ruimte zijn direct van invloed op de inrichting van BuitenStad Hoorn. 1. Ten eerste de Berkhouterweg. De Berkhouterweg kent een verloop die oostelijk vooral een hoogstede- lijke stadsallee gaat worden. Na de rotonde en afbuiging van de hoofdroute krijgt de Berkhouterweg een kleinschaliger karakter. Na de spoorovergang veranderd dit in een landelijk karakter. Het plangebied voor BuitenStad ligt precies op deze overgang. 2. De tweede structuur is het zuidelijk straatprofiel van de Dampten. Het heeft een informeel karakter met een groenzone en los verspreidde bomen. Het ligt relatief laag met een doorgaande sloot in de rand van het spoor. 3.
De derde structuur is intern stedelijk weefsel van het Damptengebied tussen de diverse school- en bedrijfsgebouwen door. Dit laat zich in potentie lezen als een campusstructuur waarbij de transformatie naar meer groen en hoogwaardiger openbare ruimte latent aanwezig is. Aan de oostzijde grenst het Damptengebied aan de toekomstige ontwikkeling van de Poort van Hoorn waar eenzelfde gedachte van verdichten en verstedelijken wordt ingezet. Berkhouterweg richting meer stedelijk gebied (oost) Groenzone Dampten 34 1. Aan de hofjes wordt hoofdzakelijk gewoond Voor BuitenStad geldt dat aan de woonhoven uitsluitend gewoond wordt. De overige voorzieningen liggen aan het Damptenplein. 2. Bij de inrichting van de hofjes staat groen en natuur centraal. De woonhoven worden bij BuitenStad volledig groen ingericht met grassen, beplanting en bomen, waarnaast enkel voor loopzones verharding wordt aangebracht. 3. De beeldkwaliteit van de bebouwing is eenduidig en straalt rust uit Een rustig en samenhangend materialenpalet zorgt in BuitenStad voor een decor waarbinnen het groen echt naar voren kan komen. 4. De hofjes worden betreden via een poort of onderdoorgang en daarom voelt de ruimte veel meer privé aan.
De woonhoven van BuitenStad zijn in het openbaar uitsluitend bereikbaar via een poort (inclusief opgaande trap) aan de zijde van de Berkhouterweg of via een pergola als onderdoorgang vanuit de route over het dek. 5. De hofjes hebben een maat die in goede verhouding is met de bebouwingshoogte. De dichtheid van BuitenStad is niet met de binnen- stad te vergelijken. In de bijlage is daarom een vergelijking opgenomen met afmetingen van woon- hoven bij projecten van vergelijkbare dichtheid. Hoornse hofjes Inspiratie binnenstad BuitenStad staat voor stedelijk leven in het groen. Maar ook stedelijk leven heeft behoefte aan een bepaalde rust en intimiteit. Dat gebeurt door de stedenbouwkundige opzet, waarbij ook de meer rustige groene woonhoven ontstaan. De binnenstad van Hoorn bestaat uit een histori- sche opbouw van straten en pleinen waar de reuring zich bevindt. Binnen deze structuur bevinden zich echter ook de verrassende en besloten hofjes. Ze zorgen voor een gewenst contrast in de stad, ze zorgen voor ontdekking en doorwaadbaarheid en ze zorgen bovenal voor rust. Ondanks dat de dichtheid en schaal van BuitenStad op geen enkele manier is te vergelij- ken met de binnenstad - en dat willen we ook niet suggereren - is het interessant waar te nemen dat de hofjes van de binnenstad dezelfde werking hebben als wij voor ogen hebben voor de groene woonhoven van BuitenStad.
Waar bestaan deze hofjes dan uit, wat zijn de belangrijkste eigenschappen en wat kunnen we daaruit leren wat we in BuitenStad kunnen gebruiken en doorvertalen? Dit zijn wat ons betreft de belangrijke elementen die wij vanuit de Hoornse hofjes meenemen in BuitenStad: 35 Hoorn BuitenStad Sint Pietershof (43x25m) Claes Stapelhof (20x15m) Truydemanhof (35x55m) Sint Jozefhuis (22x25m)
36
37 Hoorn BuitenStad Op dit moment ligt BuitenStad echt aan de rand van Hoorn, redelijk geïsoleerd en slecht bereikbaar. De eerste opgave is deze locatie op een goede manier te verbinden met de stad. Het stedenbouwkundig concept voor BuitenStad Hoorn zoekt daarom op verschillende schaalniveaus verbinding met Hoorn zodat de locatie echt onderdeel wordt van de stad. Op het schaalniveaus van de stad vormt het gebied een nieuwe entree en landmark, zowel komend met de auto vanaf de A7 als met de trein is dit het eerste wat je ziet. Op het schaalniveau van het gebied Dampten vormt de locatie de kop van een groter, campusachtig gebied. De ambitie is om in de toekomst het gebied meer doorwaadbaar te maken, meer verblijfskwali- teit te geven en ruimte te bieden aan nieuwe ontwik- kelingen en transformaties. Dit gebied kenmerkt zich door een mix van functies waar BuitenStad een nieuwe buurt met wonen en voorzieningen aan toevoegt. Als nieuwe woonbuurt binnen het gebied heeft BuitenStad Hoorn een eigen sfeer en karakter. Er is bewust gekozen voor gradaties in de mate van openbaarheid, de randen sluiten aan en reageren op de omgeving. Binnen het gebied zelf wisselen openbaar toegankelijke ruimtes elkaar af en zijn sommige plekken gevoelsmatig meer openbaar, anderen hebben een prettige intimiteit.
Dat past ook bij een woonomgeving waar bewoners het gevoel moeten hebben dat de plek hun thuis is.. Concept: BuitenStad Verweven van stad en natuur Compact, groen & stedelijk BuitenStad De locatie van BuitenStad is de directe aanleiding voor de naam en het concept van het nieuw te bouwen plan. Enerzijds ligt het plan als kop en pronkstuk sterk verbonden met Poort van Hoorn en Dampten. Het is echt stad. Anderzijds ligt het plan direct aan het buitengebied van Hoorn. BuitenStad is vanuit het westelijk gelegen landschap de kennismaking van de stad Hoorn. Die twee kenmerken maken BuitenStad. Het gemengde woongebied waar stad en natuur samenkomen en met elkaar verweven raken. stedelijke structuur groene structuur 38
39 Hoorn BuitenStad
40 BuitenStad - pijlers van het plan BuitenStad is het plan waar stad en natuur met elkaar verweven raken. Maar er zijn meerdere zaken die als belangrijke pijlers voor het plan dienen. Die pijlers worden in de komende pa- gina’s opgesomd en uitgelegd.
41 Hoorn BuitenStad Woongebied waar stad en natuur samenkomen Groen is beleefbaar en ervaarbaar op alle schaalniveaus Volop ruimte voor groen en ontmoeting door parkeeroplossing Stedelijk wonen nabij het station 1. 5. 3. 7. 2. 6. 4. Samenspel gebouwen en ruimtes creëert fijnmazig plan met diversiteit aan plekken Sterk verweven met context Eenduidige beeldkwaliteit brengt rust in plan 42 Poort van Hoorn Station BuitenStad 1. Stedelijk wonen nabij het station Dichtheid creëeren op een strategische plek, dicht bij het station. Dat is precies wat BuitenStad doet en dat sluit aan bij de ontwikkelvisie van de stad. En niet alleen ligt het op zo’n 12 minuten lopen van het station, het plan ligt ook op belangrijke zichtlijnen van de stad. Door hoogbouw als middel te gebruiken voor de verdichtingsopgave van Hoorn, wordt de hoek van BuitenStad gemarkeerd met een nieuwe toren die straks vanuit meerdere richtingen zichtbaar zal wor- den. Het doel van de hoogbouw is het creëren van meer kwalitatieve ruimte op maaiveld voor fijne verblijfsgebieden zoals een groene singel en verschil- lende woonhoven. BuitenStad 43 Hoorn BuitenStad 2. Woongebied waar stad en natuur samenkomen De specifieke ligging van BuitenStad maakt dat het gebied bij twee sferen aansluit.
Dat zijn ener- zijds de stad, komend vanuit de binnenstad via Poort van Hoorn, maar anderzijds het landschap en de natuur, komend vanuit het buitengebied aan de westzijde. In BuitenStad worden beide sferen ervaarbaar. Al lopende door het plan bevind je je daarbij als het ware op de snijlijn tussen beide werelden. Daar horen ook verschil- lende karakters bij: reuring en dynamiek vanaf de stedelijke Dampten-zijde, rust en intimiteit in de meer besloten woonhoven komend vanuit het landschap. De twee karakters geven ingre- diënten voor de verdere uitwerking en de beeld- kwaliteit, waardoor beide sferen echt ervaarbaar worden.
44 3. Sterk verweven met context: Verschillende randen maken plan divers Het plangebied wordt gekenmerkt door de ingeklemde ligging tussen de Berkhouterweg, de spoorbaan inclusief toekomstig zuidtracé en het Damptengebied. Al deze drie zijdes hebben zo hun eigen eigenschap- pen, die al eerder zijn benoemd onder ‘randvoorwaar- den’, en die verder worden aangescherpt in dit steden- bouwkundig plan. 1. De Dampten-zijde van BuitenStad is de meest stedelijke zijde van het plan. De ‘back-bone’ die door het Dampten-gebied loopt, vindt aansluiting op de routing door BuitenStad. Aan het Damptenplein bevinden zich straks de commerciële voorzieningen, inclusief supermarkt. De sfeer voelt hier dan ook het meest stedelijk aan. De bebouwing vormt hier een stevige pleinwand voor het Damptenplein en is hoger en minder geleed dan de bebouwing in het middenge- bied. Het plein is verhard en kent groen via diverse plantvakken/bakken. Vanuit hier loopt een langzaam oplopende stedelijke route het plangebied in. 2. De Berkhouterweg is een historische verkeersas die Hoorn met het westelijk buitengebied verbindt. Het takt aan op de drukke provinciale weg, maar ook de Berk- houterweg zal nu en in de toekomst veel verkeersbewe- gingen met zich meebrengen. BuitenStad reageert 3. Zuidtracé 2. Berkhouterweg 1.
Dampten hierop door een stedelijk front te creëren bij het kruispunt, maar de bebouwing neemt in hoogte af vanaf de toren richting het westen. Ook worden de gebouwen steeds verder geleed met setbacks en sprongen in rooilijn richting het westen. Zo verloopt de sfeer langs de Berkhouterweg qua bebouwing van stedelijk naar landschappelijk, maar het wegprofiel zelf krijgt een groen karakter, zoals het oorspronkelijk al was. Er wordt ingezet op maximale vergroening van het wegprofiel, passend bij de doorlopende natuur vanuit het landelijk gebied, maar ook om een natuurlijke buffer te creëren tussen de bebouwing en het wegprofiel. 3. Het zuidtracé is een belangrijke groene loper door Hoorn heen. Dit gebied heeft een parkachtig karakter en heeft een verbindende functie voor veel flora en fauna in de stad. Dit karakter is al te beleven langs het gehele Dampten-profiel, maar wordt bij BuitenStad nog eens extra versterkt. De gebouwen aan het zuidtracé worden volledig omringd door het landschap en de bebouwing is er losser, lager en sterk geleed door setbacks om aan te sluiten op het open en meer rustige karakter van de plek. BuitenStad Backbone stationgbied Noordcampus Via een doorlopende langs- zaamverkeersroute wordt BuitenStad verbonden met Dampten. BuitenStad en ‘de punt’ gelden daarmee als start- en eindpunt van de route richting de stad. 45 Hoorn BuitenStad 4.
Volop ruimte voor groen en ontmoeting: parkeren uit het zicht Bij een plan van deze dichtheid is de maat en het karakter van de onbebouwde ruimte misschien nog wel belangrijker dan de bebouwing zelf. Er moet genoeg lucht en ruimte zijn om te kunnen ontmoe- ten, spelen, ontdekken maar ook terugtrekken. Daarnaast heeft het landschap en de natuur een bepaalde maat nodig om tot wasdom te kunnen komen. Een hele belangrijke voorwaarde om deze dingen waar te kunnen maken is het tackelen van de parkeeropgave. Die lossen wij op door ál het parke- ren onder het woondek op te lossen, op de begane grond en de verdiepte parkeerbak. Door al het parkeren aan het zicht te onttrekken kan het belang- rijke doel worden bereikt: BuitenStad daadwerkelijk de verbonden, groene wijk laten zijn waar het landschap letterlijk doorloopt over het woondek. stationgbied Noord 46 Damptenplein social court stadsbalkon stadsbalkon arrival court arrival court arrival court social court 5. Samenspel tussen gebouwen en ruimtes creëert fijnmazig plan met diversiteit aan plekken De ensembles van gebouwen vormen in BuitenStad hoven die met elkaar zijn verbonden. De hoven hebben diversiteit in karakter en zijn zo gedimensioneerd qua afmeting dat prettige, intieme plekken ontstaan, maar met ruimschoots aanwezig zon- en daglicht.
De onbebouwde ruimte laat zich in hoofdzaak typeren als twee soorten ruimtes: rustige groene woonhoven, de zogenaamde ‘social courts’, en de stedelijke route met levendige plekken aan de stadsbalkons waar ontmoeting en reuring is. De ‘arrival courts’ vormen steeds de schakel tussen het dek en de buitenwereld op maaiveld. Deze afwisseling in typen onbebouwde ruimtes is erg belangrijk voor een plan van deze schaal. Zo wordt diversiteit gecreërd in de buitenruimte van het plan (van rust tot reuring) en is er voor ieder wat wils, op ieder moment van de dag. 47 Hoorn BuitenStad Groene woonhoven Stedelijke route 48 1. parkachtige singelzone (stad) 2. route over het dek (buurt) 3. private en semi- private terrassen (woning) 6. Groen is beleefbaar en ervaarbaar op alle schaalniveaus Een belangrijk uitganspunt in een groen plan als BuitenStad, is dat het landschap beleefbaar en ervaarbaar is op verschillende schaalniveau’s. Hierdoor zal het namelijk op verschillende manieren gebruikt kunnen worden. De mate van openbaarheid verschilt daarbij en op subtiele wijze wordt je je daar door routes en hoogteverschillen bewust van. 1. Op het schaalniveau van de stad zijn de parkachtige singelzone langs de zuidzijde van het plan en het groene profiel aan de Berkhou- terweg het meest openbaar qua groen. 2. Via de stedelijke route over het woondek zijn de verschillende groene woonhoven te bereiken.
Deze zijn toegankelijk, maar toch vooral te ervaren voor de bewoners van deze nieuwe buurt. 3. Op het schaalniveau van de eigen woning vormen dakterrassen en balkons aangename privé-buitenruimtes om te genieten van het eigen groen, maar ook dat van de woonhoven en het uitzicht rondom. In dit plan is het cruciaal dat de overgang openbaar-privé goed wordt ontworpen. Dat wil zeggen, er moet voldoende afstand en privacy worden gewaarborgd voor bewoners in relatie tot het openbaar gebied. Dit kan door hoogteverschil, goede afstandsmarges en positionering van beplanting voor afscherming van zicht. Het landschap is op verschillende schaalniveaus te ervaren 3 2 1 49 Hoorn BuitenStad 7. Eenduidige beeldkwaliteit brengt rust in plan met hoge dichtheid Een middel om in een plan van deze hoge dichtheid rust te brengen is door middel van beeldkwaliteit van de bebouwing. Wij zien dat bij BuitenStad ook gebeuren. We stellen een kleurenpalet voor in de aardse tonen, maar in lichte tinten, in voornamelijk metselwerk. Daarnaast krijgen secundaire materialen daarop een aanvulling in beton en hout-kleu- ren. De gebouwen worden in meerdere ensembles gegroepeerd, die onderling op ton-sur-ton manier van elkaar verschillen. Het doel is daarbij om een rustig en samenhangend architectuurbeeld neer te leggen dat een fraai decor gaat vormen voor het landschap en groen.
De beoogde beeldkwaliteit en materialisatie wordt verder toegelicht en uitgewerkt in het Beeldkwaliteitsplan.
50
51 Hoorn BuitenStad
52 BUITEN STAD 53 Hoorn BuitenStad Stedenbouw- kundig plan 54 Plankaart 55 Hoorn BuitenStad
56 8 23 6 6 6 6 7 6 65 5 4 6 4 lagen 5 lagen 6 lagen 7 lagen Basishoogtes: Accenten: 8 lagen 23 lagen Bouwhoogte en setbacks In onderstaand schema zijn de bouwhoogtes en blokvormen vastgelegd. Om te beginnen kent BuitenStad één echt accent met de toren, en twee lagere accenten van 8 lagen langs de Berkhouterweg en op de hoek aan het Damptenplein. Het plan kent verder basishoogte van 5 a 6 bouwlagen, maar door middel van setbacks wordt de hoogte die ervaren wordt verlaagd naar 3, 4 of 5 lagen hoog (vanaf het dek redeneerd nog een niveau lager). De setbacks hebben steeds een mini- male maat van 1,8m, waardoor ze daadwerkelijk te gebruiken zijn als privé-buitenruimte. De variatie in hoogte zorgt voor een divers en gevarieërd beeld en creëert daarmee op strate- gische plekken lucht in het plan. Maximum m2 BVO excl. de punt BVO wonen = 52.000 m2 BVO voorzieningen = 3.750 m2 Stedenbouwkundig volume De woning-dichtheid van BuitenStad is hoog. Dat past bij de ambitie van de stad Hoorn en bij de te bebouwen locatie. Dat betekent echter dat er extra zorgvuldig ontworpen dient te wor- den aan het stedenbouwkundig volume. Dat zit in het bebouwde volume, maar ook in de onbebouwde ruimtes. Belangrijke uitgangspunten die zijn meegenomen in het ontwerp van het gebouwde volume zijn: sterke geleding van gebouwen, de hoogteopbouw van het plan, ensemble-vorming en verdeling gebouwtypologie.
8 3 5 5 5 5 5 4 1 1 1 4 4 4 4 4 6 20 11 57 Hoorn BuitenStad Opbouw in plan BuitenStad kent een hoogteopbouw geredeneerd vanaf de toren. Deze is duidelijk het hoogste punt. Samen met de gebouwde massa aan het Damptenplein voelt deze zijde het meest stedelijk aan, met ook de aanwezigheid van commer- ciele voorzieningen. Langs de Berkhouter- weg lopen de volumes (gemiddeld geno- men) af in hoogte richting de spoorweg- overgang en ook richting het zuidtracé wordt de bebouwing lager en losser vormgegeven. Ensembles Het gehele plan wordt opgedeeld in meerdere gebouw-ensembles, die in kleur en materialisatie duidelijk bij elkaar horen. De ensembles onderling verschillen op subtiele wijze van elkaar in kleurtoon, materiaal en detaillering. Door ensemble- vorming wordt het plan optisch in deel- projecten opgeknipt, waardoor het totaal als kleiner wordt ervaren. Blokvorm: clustering & vrijstaand Ook relatie van de gebouwen onderling zeggen iets over de verschillende zijdes van het plan. De noord- en oostzijdes bestaan uit een clustering van gebouwen die voor luwte in de achterliggende hoven moeten zorgen. Aan het gehele zuidtracé zijn de gebouwen als losstaand ontwor- pen met een eenvoudige rechthoekige footprint. Dit past bij het losse, landschap- pelijke karakter van het buitengebied, komend vanuit het westen.
Geclusterde gebouwen Vrijstaande gebouwen 58 autoweg laden & lossen entree parkeergarage vrijliggend fietspad reservering fietsstrook op weg fietsstrook op weg entree fietsparkeren voetpad toekomstig voetpad (toekomstige) voetgangersas campus voetpad in singelzone busroute bushalte Openbaar vervoer Voetganger Auto Fiets Auto Voetganger Bus 59 Hoorn BuitenStad Huidige situatie Het plangebied ligt momenteel behoorlijk geïsoleerd in Hoorn, Dampten is met recente aanpassingen in de verkeersstructuur een doodlopende weg gewor- den. Alleen bussen kunnen via een bussluis wel bij het recent aangelegde kruispunt komen van Berk- houterweg en de Provinciale weg. Aan de noordzijde van de locatie, langs de Berkhoutenweg en de Provinciale weg ligt een belangrijke hoofdfietsroute. Deze wordt ook veel gebruikt door scholieren in het Damptengebied. Toekomstige ontwikkelingen Met de ontwikkeling van de Poort van Hoorn en het verplaatsen van het busstation zal het Keern in de toekomst autovrij worden. Dit heeft consequenties voor de ontsluiting van het Damptengebied. Ver- schillende verkeerskundige oplossingen zijn onder- zocht, waaronder een zuidelijke ontsluiting langs BuitenStad Hoorn parallel langs het spoor, waarmee Dampten aangesloten kan worden op de Berkhou- terweg. Deze zuidelijke ontsluiting is opgenomen in het stedenbouwkundig plan.
We gaan er vanuit dat deze weg tweerichtingsverkeer is en ingericht is als 30 km zone, de lijnbussen die nu over het Dampten via de bussluis aansluiten op het kruispunt zullen bij realisatie over het zuidtrace geleid worden. De fietsers die langs het spoor over het Dampten rijden kunnen via het Damptenplein de Berkhouterweg bereiken. Doorwaadbaarheid voetgangers Met het transformeren van Dampten naar een campusachtig gebied is het wenselijk dat de door- waadbaarheid van het gebied vergroot wordt. Hekken zouden op termijn moeten verdwijnen, de (openbare) ruimte dient meer eenduidig ingericht te worden en meer verblijfskwaliteit te krijgen. Het is mogelijk om in de toekomst het autoverkeer met name langs de randen van het gebied op te lossen en centraal in het gebied een voetgangers-as aan te leggen. Deze komt dan uit bij de supermarkt in BuitenStad Hoorn en vormt zo een natuurlijke ontmoetingsplek en oriëntatiepunt in het gebied. Ontsluiting gebied Situatie met autoweg over het zuidtracé 60 Profiel zuidkant met 30 km weg S2S1 S1 S2 PEIL + 1m PEIL = 0 PEIL = 0 PEIL + 4m PEIL + 4m PEIL + 1m 61 Hoorn BuitenStad weg entree parkeergarage richting weg vrijliggend fietspad fietsstrook op weg Huidige situatie Toekomstige situatie
62 voetpad campus Richting station Berkhouterweg Berkhouterweg Zuidtracé, 30km/h Berkhouterweg Dampten Dampten Dampten Entree auto’s Entree laden/lossen Voetganger Fiets Auto voetpad toekomstig voetpad stijgpunt naar dek verhoogd maaiveld autoweg laden & lossen vrijliggend fietspad fietsen op de rijbaan entree fietsparkeren fietsparkeren 63 Hoorn BuitenStad Ontsluiting plangebied Voor voetgangers en fietsers is de locatie straks vanaf alle zijden goed te bereiken en ontsloten. Het hele dek is openbaar toegankelijk en er lopen diverse paden overheen. Aan beide zijdes van de route over het dek zal met hellingbanen ook het dekniveau toegankelijk gemaakt worden voor mindervaliden, mensen met wandelwagens, etc. Voor de auto is er voor gekozen de parkeerga- rage één centrale entree te geven waar zowel bezoekers, gebruikers van de voorzieningen als de bewoners in parkeren. Deze entree is gesitueerd aan de westzijde t.p.v het zuidtrace. Om dit mogelijk te maken dient een T-aansluiting gemaakt te worden. In het profiel van de Berkhouter- weg komt een linksaf strook, komend vanaf het kruispunt met de provinciale weg, zodat wach- tend verkeer om af te slaan doorgaand verkeer niet hindert. De inrit van de garage heeft drie rijbanen, waarvan één wisselstrook, die afhankelijk van het piekmoment open kan staan voor uitgaand of ingaand verkeer.
De inrit dient op minimaal 45 meter van de stopstreep aan de Berkhouterweg te liggen. Laden en lossen van de supermarkt vindt plaats vanaf Dampten. Deze vrachtwagens kunnen via het zuidtrace het gebied binnenkomen en verlaten. weg Bushalte (positie nog niet bekend) voetpad toekomstig voetpad vrijliggend fietspad fietsen op de rijbaan entree fietsparkeren 64 Verschillende randen vormen het plan Zoals eerder benoemd in de ‘pijlers’ van BuitenStad, wordt het plan getypeerd door de drie zijdes vanuit de context. Deze drie zijdes worden hier nogmaals herhaald en op de pagina’s hierna verder uitgewerkt. 1. De Dampten-zijde van BuitenStad is de meest stedelijke zijde van het plan. De ‘back-bone’ die door het Dampten-gebied loopt, vindt aansluiting op de routing door BuitenStad. Aan het Damptenplein bevinden zich straks de commerciële voorzieningen, inclusief supermarkt. De sfeer voelt hier dan ook het meest stedelijk aan. Hoe dit gerealiseerd wordt, wordt in de verdere uitwerking beschreven. 2. De Berkhouterweg is een historische verbinding die naar het westelijk buitengebied leidt. Het takt aan op de drukke provinciale weg. De Berkhouterweg zal nu en in de toekomst veel verkeersbewegingen met zich meebrengen. BuitenStad reageert hierop door een stedelijke wand te creëren die in hoogte afneemt vanaf de toren richting het ‘landelijke’ westen.
Er wordt ingezet op extra vergroening van het wegprofiel met een verzwaarde boomstructuur waarbij een natuurlijke buffer tussen de woningen op maaiveld en het wegpro- fiel wordt gemaakt. 3. Het zuidtracé loopt als groene singel door Hoorn heen. Naast de verkeersfunctie heeft het een parkach- tig karakter en met verbindende functie voor flora en fauna in de stad. Dit karakter is al te beleven langs het gehele Dampten-profiel, maar wordt bij BuitenStad nog eens extra versterkt. 65 Hoorn BuitenStad 2. Berkhouterweg - doorganggebied - stedelijke wand - wonen in de plint (m.u.v. de toren) - groenstrook met losse bomen als afscheiding van bestaande doorgaande fietsroute - aansluiting busbaan - groen in gestructureerde lijnen - westpunt in het groen 3. Groene singel - op losse manier wonen in het park - wonen in de plint - groen/blauw zichtbaar - ecologische doorgangszone - gevarieerde boomgroepen - zonzijde - grashellingen trapsgewijs richting dek - route bus, auto en voetganger 1. Damptenplein - stedelijke verblijfsruimte / plein - commerciële voorzieningen in de plint - ontmoeting en verblijf - losheid van boomgroepen - shared space - fietsverbinding tussen Dampten en Berkhouterweg - plek voor supermarkt, inclusief laden en lossen
66 Damptenplein Dampten 1:1000 30,5 18 24 27,5 4,5 27,5 Damptenplein als stedelijk gebied Het Damptenplein wordt gezien als de meest stedelijke kant van BuitenStad, reagerend op de langzaamverkeersroute komend vanaf de binnenstad door Poort van Hoorn. Dit is de plek waar de commerciële voorzieningen hun plek vinden. Daarover later meer bij ‘programma’. Vanaf het Damptenplein ‘prikt’ de stedelijke route dwars door BuitenStad heen, in de richting van de punt.
67 Hoorn BuitenStad De introductie van de stedelijke route begint bij het Dampten plein. Het plein wordt voor een gedeelte ingericht als shared-space voor fietsers en voetgangers. Deze ruimte wordt zo vlak mogelijk aangelegd zonder banden tussen profielen. De vrachtwagen voor laden en lossen rijdt hier ook overheen, maar het laden en lossen zelf gebeurt buiten deze shared space zone. Het plein krijgt een groen karakter met grote boomvakken, zitranden en plantvakken. Hierdoor wordt het plein een aangename ver- blijfsplek voor bewoners, scholie- ren en andere bezoekers. Opgang vanaf Damptenplein De opgang is de voortzetting van de backbone in het Damptengebied en vraagt een vrije en toegankelijke doorgang. De opgang is nog onderdeel van het plein en geeft de uitnodi- ging om het dek op te gaan. De samenkomst van entrees en opgangen naar de verschil- lende gebouwen wordt verbonden door een ruime terrasmatige opbouw waarin grote bomen de ruimte karakter geven. Met een langgerekte flauwe hellingbaan kan in een aantal steken tevens het dek toegankelijk voor roelstoelgebruikers worden gemaakt. Tus- senliggende delen en treden worden verhoogd tot zitranden en boom- en plantvakken om het naast doorgangsroute ook verblijfskwaliteit te geven. De boom- en plantvakken zorgen tevens voor de benodigde afscherming tussen de publieke route en de woningen die hieraan grenzen.
68 Berkhouterweg Berkhouterweg 1:1000 35,52,5 20,5 19,5 15 25 32 31 34 Opgangen vanaf Berkhouterweg De stedelijke wand biedt in de vorm van grote openingen toegang tot het dek. Centraal staat een plantentrap met cen- traal het trapelement wat leidt naar het meest openbare binnenhof en daarmee toegang geeft tot de binnenwereld van het plan. De groene sfeer van de bovenwereld wordt al in het straatprofiel geintroduceerd zodat een verleidelijke en aange- name entree ontstaat. 69 Hoorn BuitenStad Berkhouterweg 1:1000 35,52,5 20,5 19,5 15 25 32 31 34 2 baans rijweg 6.0 m6.0 m 2 baans rijweg 4 m 4 m 3 m etspad Berkhouterweg als groene woonstraat De plint van krijgt vanaf de toren aan het begin een stedelijk karakter. De toren staat namelijk daar waar de Berkhouter- weg met de provinciale weg samen- komt. Naarmate de Berkhouterweg richting het westen wordt afgereden neemt de bebouwing in hoogte af, en neemt de groene kwaliteit toe. Daarbij krijgt het profiel van de weg een zo groen mogelijk karakter als uitzicht voor de woningen in de plint. Het groene karakter wordt gemaakt door een lang- gerekte wadi met beplanting tussen fietspad en de stoep. Hierdoor is de aandacht tussen wadi en gevel naar binnen gericht en wordt privacy zoveel mogelijk gewaarborgd.
70 Groene singel Singel 1:1000 25,5 8 24,5 22 33 2210181834 Groene singel als route naar buiten Het zuidtracé maakt onderdeel uit van een lange landschappelijke lijn, dwars door de stad langs de spoorbaan. De zuidzijde van BuitenStad gaat mee in dit karakter. De bebouwing staat hier als losse gebouwen in het landschap en de groene zone daarvoor wordt ingericht als langgerekt park met ruimte voor waterbuffering. Vanaf de groene singel is het mogelijk om op het dek te komen via een subtiele trap die in het talud is geschoven. Op deze wijze is de buurtkamer bereikbaar wat de centrale gezamelijke ruimte aan de stedelijke route versterkt. 71 Hoorn BuitenStad Singel 1:1000 25,5 8 24,5 22 33 2210181834 Buurtkamer Een oplopend landschap Het hoogteverschil tussen dek en maaiveld wordt met taluds overbrugt waardoor de parkkwaliteit naar het dek vloeit. Daarbij zijn rimpelingen aangebracht waarmee binnen de beschikbare ruimte een terrasach- tige opzet ontstaat. Het groene beeld overheerst en kent enkele accent- lijnen die de opmaat naar het dek geven en tevens als zitrand of trapelement kunnen worden ge- bruikt. 72 De punt 1:1000 5 25 19 21,5 167 17 21,5 Parkpunt als sluitstuk van de Groene Singel De Parkpunt is het sluitstuk van de ontwikkeling en valt feitelijk buiten het project BuitenStad.
Door de ligging hoort het in onze visie echter zowel bij het karakter van de Berkhouterweg als dat van de Groene Singel. Hierdoor staat het gebouw echt ‘in het groen’ en dient het tevens als eind- en startpunt van de stedelijke route vanaf Poort van Hoorn. Het krijgt een bijzonder landschap- pelijk verblijfsobject wat toegang geeft tot Buitenstad.
73 Hoorn BuitenStad De punt 1:1000 5 25 19 21,5 167 17 21,5 Opgang vanaf het westen Dit element is een entree naar het binnengebied, dan wel het einde van de lange backbone door Dampten. De geleidelijke lange zig- zag-route wordt letterlijk beëindigd in een sculpturaal architectonisch accent. Het geeft het uitzicht naar het westen over het landschap en accentueert de punt van het plan. In een rolstoelvriendelijke beweging geeft het aan deze zijde van het plan vertraging tussen de binnen- en buitenwereld. De uitwerking vraagt een verweving van architectuur en landschap in een sculpturale bewerking waarbij een hellingbaan in vier steken de basis vormt. 74 Binnenwereld: Een route van stad naar landschap 2. 3.4. 5. 6. 7. 9. C AB Sequentie van ruimtes, verbonden hoven Met BuitenStad als sluitstuk van het Damptengebied / Poort van Hoorn is de routing vanaf het Damptenplein door het plan heen, richting de punt, erg belangrijk. Kenmerkend voor deze route is dat de onbebouwde route zich steeds verwijdt en vernauwt, waardoor vier hoofdmo- menten ontstaan (nummers 1, 4, 6 en 9). Zie bijgaand schema. Lopende over de route bevind je je als het ware op de snijlijn tussen stad en landschap. Net naast de stedelijke route liggen steeds de meer besloten groene binnenhoven, maar deze worden niet doorkruist.
Door deze opzet ontstaat er differentiatie in de typen onbebouwde ruimtes, wat voor een interessante sequentie zorgt. Op de volgende pagina’s worden deze typen verder beschreven. Hoogteverschillen De stedelijke route over het dek, met ruimtes die verschillend worden ingevuld, betekent dat er hoog- teverschillen ontstaan in het plan. In het schema hiernaast zijn steeds de hoogtes in meters van het afgewerkte niveau weergegeven ten opzichte van het maaiveld ook in relatie tot de aangrenzende woningen. In de doorsnedes verderop in dit boekje is dit meer gedetailleerd weergegeven. 8. eerste verdieping hoogte in meters t.o.v. maaiveld begane grond hoogte in meters t.o.v. maaiveld 1. 75 Hoorn BuitenStad 1. Aankomst bij Damptenplein vanuit Poort van Hoorn 3. Aankomst op woondek via vernauwing, met zicht op buurtkamer, gelegen aan stedelijk balkon 5. De stedelijke route vernauwt op bepaalde plekken... 7. Een volgende vernauwing begeleidt de route naar de punt 8. Om vervolgens bij de punt uit te komen. Deze plek geldt als start- en eindpunt van de route vanaf het station. 6. ...om zich vervolgens weer te openen richting het landschap aan de zuidzijde 2. Zicht vanaf Damptenplein richting verhoogd woondek 4. Aan de route openen zich steeds verschillende stedelijke balkons en groene woonhoven 76 De hoofdstructuur van de openbare ruimte en de hoven zijn verweven.
Hierbij zijn onderling diverse verbindin- gen opgenomen om de doorwaadbaarheid van het gebied mogelijk te maken. Het hart in de buurt is de stadsroute waar de diverse ruimtes en het landschap samenkomen. De binnenwereld bestaat uit verschillende typen ruimtes die hier uiteen worden gezet: De opgangen naar het dek (de arrival courts) zijn essentieel voor de toegankelijkheid en doorwaadbaarheid van de woonomgeving. Het woondek is aan meerdere zijden bereikbaar via trappen en hellingbanen. Daarbij is in drie hoofdentrees voorzien, zodat alle zijden een herkenbare centrale plek hebben wat mee doet in de open- bare ruimte. De opgangen vanaf Damptenplein en de Westpunt zijn in de kern twee hellingbanen. Aan het Damptenplein loopt het maaiveld naast de hellingbaan in treden in wisselende hoogte op zodat het een pleinachtige groene entree het binnengebied inluidt. De langzame glooiing zorgt voor een continue loopbeweging komende vanuit het Damptengebied. De materialisatie is hetzelfde als dat van de maaiveldverharding, voor een doorlopend effect. De opgang bij de westpunt is vormgegeven als een robuust element met slingerende hellingbaan. Op die manier functioneert het als een stadsbalkon met fraai uitzicht richting het westen.
De keermuren gaan daarom ook mee in de materialisatie van de gebouwen/architectuur, de verharding van de loopzone is dezelfde als dat van de maaiveldverharding voor een continue beweging. Binnenwereld woondek - stadsroute - social courts - schakelruimten - arrival courts Binnenwereld: Verschillende soorten ruimtes 77 Hoorn BuitenStad Stadsbalkons - stedelijk en dynamisch karakter - gelegen aan route, op snijlijn met landschap - woningen liggen 0,5m hoger dan de loopzone - verhoogde groenstroken tegen de gebouwen creëren ruimte voor overgang openbaar/privé - buurtkamer ligt gepositioneerd aan meest oostelijke stadsbalkon - balkons van woningen liggen half buiten het gebouw, maar liggen op dezelfde hoogte als verhoogde groen- stroken Social courts - groene en intieme woonhoven - middelste hof heeft semi-openbaar karakter, de twee andere semi-privé.
Dit komt tot uiting in uitwerking inrichting en overgang openbaar-privé (zie BKP) - gelegen buiten de stedelijke route - woningen liggen op gelijk niveau als grondpakket - aanleg van beplanting zorgt voor afstand tussen woningen en het collectieve deel van het hof - balkons van woningen liggen half buiten het gebouw Schakelruimten - stedelijk en dynamisch karakter - onderdeel van de stedelijke route - woningen liggen 0,5m hoger dan de loopzone - verhoogde groenstroken tegen de gebouwen creëren ruimte voor overgang openbaar/privé - geen balkons aanwezig in deze vernauwingen Arrival courts - transitiezones waar het hoogteverschil van maaiveld naar dek wordt overbrugd - arrival courts aan de route hebben een stedelijk karakter, de arrival court tussen woonhof en Berkhouterweg heeft een meer intiem en groen karakter - woningen liggen aan de stedelijke route 0,5m boven de loopzone, aan het woonhof op gelijke hoogte als grondpakket 78 Maatvoering bebouwing Maatvoering bebouwing en onbebouwde ruimte Op deze twee pagina’s zijn de maten van zowel de bebouwing als de onbebouwde ruimte vastgelegd. Dit zijn maten die wat ons betreft nodig zijn om een plan te maken dat zowel een hoge dichtheid als veel ruimtelijke kwaliteit heeft. De maximale gevellengte in het plan is 36 meter, maar het streven is om waar mogelijk onder de 30 meter te blijven.
Dit lukt door de gebouwen steeds in de rooilijn sterk te laten verspringen. In de vastgelegde visies van de gemeente Hoorn is de maximale 30 meter maatgevend voor een gevel die als prettig wordt ervaren, met een maat en schaal passend bij de stad. De hoven verschillen onderling in maat- voering, maar hebben allen goede ruimtelijke kwaliteit. Tevens staan ze ruimtelijk met elkaar in verbinding, wat de luchtigheid van het plan nog eens extra ten goede komt. In de bijlage is een studie naar de afmetingen van andere hoven terug te vinden als referentie naar welke maten in die plannen voorkomen, in relatie tot de bouwhoogte. De hoven in Buiten- Stad hebben als streven een maximale kijkhoek van 45 graden vanuit het midden van het hof, naar de bovenkant van het gebouw. Dit zorgt ervoor dat het gebouw altijd lager is dan de afstand er naartoe, geredeneerd vanuit het midden van het hof en is voor ons een minimale eis voor een fijne verhouding tussen maatvoering van het hof en de gerelateerde bouwhoogte. Meer uitleg hierover in de bijlage. 22x3122x31 20x31 33x22 25x17 33x12 25x28 20x25 20x25 16x12 20x25 20x28 36x28 20x3320x33