Bijlage 4 - Populair Jaarverslag 2021 GGD HN
Tekst van het document
1
Populair jaarverslag 2021 GGD Hollands Noorden
In beeld Directeur Edward John Paulina kijkt terug
Interviews met medewerkers o.a. Bart Kruyver en Nellie Ossebaar
Infographic GGD in cijfers
Lees en kijk verder!
Inhoudsopgave Edward John Paulina kijkt terug
2 3
Focuslijnen 4 Gezond opgroeien opvallende zaken
5
Nellie Ossebaar 6 Gezond ouder worden opvallende zaken
8
Mirjam Bedeke 9 Gezonde leefomgeving opvallende zaken
11
José Kramer en Ankie Veldhuis
12
Meedoen naar vermogen opvallende zaken
14
Bart Kruyver 15 GGD Hollands Noorden in cijfers
17
Colofon 36
Edward John Paulina kijkt terug Opvallende zaken in 2021 GGD Hollands Noorden Algemeen
Bekijk hier het filmpje op Vimeo
3
Focuslijn Gezond opgroeien
Meedoen naar vermogen
De opgave van de GGD is om bij te dragen aan
Bij de focuslijn meedoen naar
het gezond en veilig opgroeien van ieder kind
vermogen ligt de focus op (jong)
in het werkgebied van de GGD. Alle kinderen
volwassen inwoners. De inzet van
verdienen gelijke kansen. Daarom geeft de GGD
de GGD is erop gericht dat (jong)
extra aandacht aan kwetsbare kinderen en hun
volwassenen lichamelijk en geestelijk
omgeving. Door deze preventieve ondersteuning
gezond zijn, een gezonde leefstijl
wordt er minimaal beslag gelegd op specialistische
hebben, meedoen in de samenleving
(jeugd)zorg.
en langer zelfstandig blijven wonen. Daarnaast ondersteunt de GGD kwetsbare inwoners om maatschappelijke uitval als gevolg van problemen op meerdere leefgebieden te voorkomen. Met als uiteindelijke doel dat kwetsbare inwoners
Gezond ouder worden Bij deze lijn ligt de focus op oudere en ouder wordende inwoners, waarbij de inzet van de
hulp ontvangen en zo gezond en zelfstandig mogelijk kunnen deelnemen aan de samenleving.
GGD erop is gericht dat zij: •
een gezonde leefstijl en een gezond gewicht hebben;
•
het vermogen hebben om zich met veerkracht aan te passen en eigen regie te voeren bij de lichamelijke, emotionele en sociale uitdagingen van het leven;
•
in goede psychosociale gezondheid/ welbevinden zijn; wonen in een veilige en gezonde leefomgeving die uitnodigt tot gezond gedrag.
Dit alles door samenwerking van alle betrokken partijen in de regio en met actieve participatie van ouderen zelf.
Gezonde leefomgeving Een gezonde leefomgeving nodigt uit tot gezond gedrag en kent zo min mogelijk risico’s voor de gezondheid. De leefomgeving hangt samen met nieuwe uitdagingen en kansen voor de toekomst, zoals: klimaatverandering, vergrijzing, individualisering, slimme technologie en nieuwe vormen van mobiliteit. Binnen deze focuslijn is ook aandacht voor de preventie en bestrijding van infectieziekten.
4
5
•
Een kwart van de jeugdverpleegkundigen en een derde van de jeugdartsen is opgeleid om taak herschikt te kunnen gaan werken.
•
Gezond opgroeien opvallende zaken
Er is een stijgende lijn in de vaccinatiegraad zichtbaar. De GGD heeft op haar website een pagina over het Rijksvaccinatieprogramma gemaakt.
•
Ouders van ruim 10.000 kinderen van 0 t/m 11 jaar hebben een vragenlijst ingevuld over de gezondheid, het welzijn en de leefstijl van hun kinderen.
•
Het lespakket ’Je Brein de Baas?!’ is gemaakt voor scholen, om de mentale gezondheid van leerlingen op het voortgezet onderwijs te versterken.
Nellie Ossebaar
6
Stafarts JGZ
“Als de coronasituatie het toelaat, Prikken met meer digitale ondersteuning
kunnen we mogelijk prikcapaciteit verplaatsen Gevraagd naar de hoogtepunten in 2021, hoeft stafarts Jeugdgezondheidszorg Nellie Ossebaar niet lang na te denken.
naar de grootschalige vaccinatiecampagne
Als eerste noemt zij het feit dat vaccinatiegegevens vanuit het rijksvaccinatieprogramma niet meer de papieren weg hoeven te volgen
tegen het HPV-virus”
naar het RIVM, maar digitaal uitgewisseld kunnen worden. “Dat scheelt veel administratie.” Digitalisering bij het Rijksvaccinatieprogramma is in een stroomversnelling gekomen sinds de coronapandemie. Op het moment dat de 1,5 meter samenleving zijn intrede deed, moest ook de GGD haar vaccinatiecampagnes anders gaan organiseren. Groepsvaccinaties bijvoorbeeld tegen het HPV-virus - werden omgezet naar individuele afspraken. Zo konden de coronamaatregelen beter nageleefd worden. Nellie: “Er is snel een digitaal aanmeldsysteem ontwikkeld. Bijkomend voordeel is dat je nu precies weet hoeveel mensen op een prikdag gepland staan. Daar kun je je bezetting op aanpassen.” De volgende stap in de digitalisering is in 2021 gezet. Er is een koppeling gemaakt met het RIVM om vaccinatiegegevens te delen. Nellie vindt het ‘een grote vooruitgang’. Zij en haar collega’s zijn verlost van een hoop papierwerk. “Via het digitaal dossier kan opgevraagd worden welke vaccinaties gegeven zijn en waar zij gegeven zijn. Voorwaarde is dat ouders, en vanaf 12 jaar kinderen zelf, hiervoor toestemming geven. Dit is een serieus aandachtspunt dat we slim moeten organiseren. Je zou een toestemmingsformulier kunnen meesturen met een automatische afspraakbevestiging.”
Nellie Ossebaar
Ook jongens komen aan de beurt
7
In 2021 werden ook de voorbereidingen getroffen voor een nieuwe, grootschalige vaccinatiecampagne. Vanaf maart 2022 zullen naast meisjes ook jongens gevaccineerd worden tegen het HPV-virus. Onderzoek heeft uitgewezen dat dit hen beschermt tegen zes vormen van kanker. Daarnaast is de vaccinatieleeftijd verlaagd van 13 naar 10 jaar. Het betekent dat ook bij de meiden een inhaalslag gemaakt moet worden. “Dit is een mega-operatie. Dan moet je denken aan groepsvaccinaties in sporthallen en andere locaties van dat formaat. Door COVID-19 hebben we natuurlijk ervaring met dit soort campagnes. Als de coronasituatie het toelaat, kunnen we mogelijk prikcapaciteit verplaatsen naar deze opgave.” Niet overtuigen, maar goed informeren De cijfers over 2021 zijn nog niet bekend, maar in 2020 is de vaccinatiegraad bij het HPV-virus met 10% gestegen. Dat is bemoedigend. “Vaccineren is een vrije keuze”, benadrukt Nellie. “Wij willen mensen niet overtuigen, maar goed informeren. Daarbij zijn we aan het kijken hoe we sommige doelgroepen nog beter kunnen bereiken. In Amsterdam bellen GGD-medewerkers inwoners en gaan zij op huisbezoek. Is dat een goede manier om de vaccinatiegraad verder te verhogen? Die ontwikkeling volgen we op de voet.”
“Wij willen mensen niet overtuigen, maar goed informeren”
8
•
Vanuit het Ondersteuningstraject Rookvrije Omgeving zijn gemeenten door de GGD geadviseerd en ondersteund bij de opzet en uitvoering van de lokale activiteiten. Met extra budget vanuit de Gezondheidsfondsen
Gezond ouder worden opvallende zaken
voor Rookvrij zijn daarbij veel speeltuinen, sportverenigingen en schoolterreinen voorzien van tegels en borden. •
Er zijn verschillende gezondheidsonderzoeken uitgevoerd, waaronder de jongvolwassenenmonitor en onderzoeken rondom beleving COVID-19. Op deze manier werd het welzijn en de gezondheid van de inwoners van Noord-Holland-Noord in kaart gebracht.
Mirjam Bedeke
9
Strategisch adviseur Een brede blik op gezondheid voor alle leeftijden. De meeste mensen associëren de GGD met Jeugdgezondheidszorg en consultatiebureaus. Met de focuslijn ‘Gezond ouder worden’ verduidelijkt de GGD haar werkveld. “We richten ons vooral op samenwerking, kennisdeling en monitoring op basis van positieve gezondheid”, vertelt strategisch adviseur Mirjam Bedeke. “GGD Hollands Noorden heeft ervoor gekozen de werkzaamheden te verdelen over vier focuslijnen om daarmee de interne en externe samenwerking te vergemakkelijken. Deze vier focuslijnen komen overeen met de hoofdpunten uit de Landelijke Nota Gezondheidsbeleid 2020-2024. De lijn ‘Gezond ouder worden’ is relatief nieuw. Dan denk je misschien al snel aan de vergrijzing en aan kwetsbare ouderen met fysieke en of mentale beperkingen. Dat zijn inderdaad belangrijk aandachtspunten. Maar om zo veel mogelijk gezonde levensjaren toe te voegen aan de levensverwachting, zul je al eerder mensen bewust moeten maken van een gezonde leefstijl. Met een gezonde levensstijl kun je zo veel ziektes voorkomen.” Aanjager en verbinder “Gezondheid moet je breed opvatten. Het gaat om het verleggen van de focus van ziekte en zorg naar gezondheid en gedrag. Je helpt mensen om naast de fysieke ook met de emotionele en sociale uitdagingen van het leven om te gaan en zelf de regie te blijven voeren.
Die benadering noemen we positieve gezondheid. Voor de GGD betekent het dat gezond ouder worden al op jonge leeftijd begint.”
“Voor de GGD betekent positieve gezondheid dat gezond ouder worden al op jonge leeftijd begint”
“Tal van partijen bewegen zich in dit domein, van wijkteams tot huisartsen en GGZ. De rol van de GGD ligt op het gebied van
10
gezondheidsbevordering- en bewaking voor iedereen. Wij hebben een regionale helicopterview en verzamelen veel informatie over gezondheid. We kunnen een aanjager en verbinder zijn.” Samenwerking en preventieakkoorden “We zijn deze focuslijn intern aan het ontwikkelen. We hebben een adviseur publieke gezondheid in dienst genomen en een webinar voor onze gemeenten georganiseerd. In dit webinar verkenden we met ketenpartners het veld van gezond ouder. Samen met Veiligheidsregio Noord-Holland Noord voeren we het project Valpreventie uit om het risico op vallen in huis te verkleinen. De brandweer gaat preventief op huisbezoek en combineert advies over het voorkomen van brand en vallen in huis. Ik durf te zeggen dat deze samenwerking uniek is in Nederland.” “Ook de preventieakkoorden, die nu overal in gemeenten worden gesloten, passen bij het streven naar het gezond ouder worden van inwoners in Noord-Holland-Noord. Mooi om te zien hoe publieke en private partijen de handen ineenslaan voor meer preventie. Met onze data-analyses en advies op het gebied van gezondheidsbevordering kunnen we richting geven aan de inhoud van deze akkoorden en de ontwikkeling ervan volgen.”
“Wij hebben een regionale helicopterview en verzamelen veel informatie over gezondheid”
11
•
De aandacht voor ventilatie op scholen in verband met corona is nog steeds groot. De GGD heeft door schoolbezoeken en maatwerkadvies een bijdrage aan goed geventileerde scholen geleverd.
Gezonde leefomgeving opvallende zaken
•
Het Centrum Seksuele Gezondheid heeft na de zomer meer cliënten getest dan in het begin van het jaar. Dit komt onder andere door het gelopen soa risico in de vakantieperiode.
•
De GGD heeft speciaal voor corona een website ontwikkeld, met daarop de actuele informatie over COVID-19.
•
De GGD heeft op vaccinatielocaties in Alkmaar, Den Helder, Middenmeer en op Texel, bijna 1 miljoen mensen gevaccineerd.
José Kramer
12
Adviseur infectiepreventie
Ankie Veldhuis Adviseur infectiepreventie Ook in de hoekjes kijken op schepen en in tattooshops
“Wat wij doen zegt niks over de creatieve kwaliteit van een tattoo of piercing die gezet is”
2021 was een rommelig jaar voor adviseurs infectiepreventie José Kramer en Ankie Veldhuis. Zij zijn belast met de hygiëne-inspecties van schepen, tattoo- en piercingshops en salons voor permanente make-up. Tijdens de coronalockdowns lag veel voor hen stil. “We letten ter plekke meer op de ventilatievoorzieningen”, aldus José. Bij de tattoo- en piercingshops en salons voor permanente make-up waren de deuren letterlijk gesloten. Zij vallen onder de contactberoepen. Ankie: “Als je weet dat het aantal locaties in dit segment sinds 2012 gegroeid is van 75 naar 219 nu, dan begrijp je dat opeens een groot deel van ons werk wegviel. Die toename is niet alleen te verklaren door de populariteit van tattoos, ook permanente make-up is gewild, vooral bredere wenkbrauwen.” Bezoeken en verlengingen De schepen lagen niet aan de ketting. Die voeren tijdens de lockdown gewoon door. José: “Wij inspecteren schepen die internationaal varen en in Den Helder een nieuw certificaat nodig hebben. Gewoonlijk ga je elk half jaar aan boord voor een controle op de hygiëne. Hoe groot is het risico dat infectieziekten uit andere landen meegenomen worden naar Nederland? Vanwege het gevaar van een coronabesmetting was scheepsbezoek nu uitgesloten.”
José Kramer
In plaats daarvan werden de bestaande certificaten, zolang het nodig was,
13
voor een maand verlengd. José: “In 2021 hebben we 114 fysieke bezoeken gebracht en getekend voor 31 verlengingen. Dat laatste was fors meer dan in 2020, omdat de totale lockdownperiode langer was. Tussen de lockdowns door was het ook zaak om alert te zijn. We gingen sowieso een compacte ruimte als de machinekamer niet in en hielden de inspecties kort en krachtig. Ventilatie is ook een aandachtspunt geworden.” Verwarring over pigmenten Bij de tattoo- en piercingshops is een hygiëne-inspectie onderdeel van een vergunningaanvraag. Deze vergunning geldt voor drie jaar. Ankie: “Je wilt dat de shops veilig en schoon werken, zodat klanten geen infecties oplopen. Wat wij doen zegt niks over de creatieve kwaliteit van een tattoo of piercing die gezet is. Daar is nog geen keurmerk voor. Dat is wel in ontwikkeling.”
Ankie Veldhuis
Op dit moment merk je dat eigenaren niet zo happig zijn om hun vergunning te verlengen. Dat kost geld. Zij zijn in deze tijd al veel inkomsten misgelopen. Ankie: “Sommigen rekken de termijn zoveel mogelijk op. Er gaan automatische herinneringen uit en we nemen contact met ze op.” Vanaf dit jaar gelden nieuwe Europese richtlijnen voor tattoos. Bepaalde pigmenten zijn in de ban gedaan, omdat ze kankerverwekkend zouden zijn. “Het zorgt voor wat verwarring. Welke tattoo-inkt mag wel en welke niet? Dan ben je echt een adviseur. Dat maakt het werk leuk: je helpt ondernemers verder.”
“Je wilt dat de shops veilig en schoon werken, zodat klanten geen infecties oplopen”
14
•
GGZ-NHN en de GGD zijn gestart met intensiever samenwerken op het vlak van preventie van mentale gezondheid.
Meedoen naar vermogen
•
De vier GGD’en in Noord-Holland werken onder andere samen op het gebied van forensische geneeskunde en infectieziektebestrijding.
opvallende zaken •
Door de coronamaatregelen heeft het Gezondheidscentrum Sekswerkers veel werkzaamheden online uitgevoerd.
Bart Kruyver
15
Arts forensische geneeskunde
Vreemde eend in de bijt met serieus werk Forensische geneeskunde is allang niet meer iets wat je erbij doet als GGDarts. Het is een volwaardig specialisme geworden. “Ons werk is hollen of stilstaan”, aldus forensisch arts Bart Kruyver. De meeste mensen kennen een forensisch arts in zijn rol als lijkschouwer (met dank aan televisieseries als CSI). Daarbij onderzoekt deze arts of iemand een natuurlijke dood is gestorven of niet. Minder bekend is dat een forensisch arts ook de zorg voor arrestanten voor zijn rekening neemt. “Dat is een complexe doelgroep”, vertelt Bart. “In een cellencomplex zitten vaak personen met verslavings- en geestelijke problemen. Je kunt nooit helemaal vertrouwen op beweringen over hun gezondheid, zeker waar het in hun belang is om klachten aan te dikken of af te zwakken.” Gevoelig terrein Een derde specialisme is het forensisch medisch onderzoek. Is iemand aangerand of verkracht, dan doet de forensisch arts het sporenonderzoek. Dat kan als bewijslast meegenomen worden in een rechtszaak. Ook letselbeschrijvingen, bijvoorbeeld bij een steekpartij, horen bij dit aandachtsgebied. Bart: “Wij opereren op het snijvlak van de zorg en de rechtstaat en werken grotendeels in opdracht van de politie.” Die dubbelfunctie speelt ook bij een compleet nieuwe wereld voor de forensisch arts, namelijk de wereld van de forensisch medische expertise bij kinderen (FMEK).
Als er bij behandelend artsen of vertrouwensartsen twijfel is over huidafwijkingen of letsels en een vermoeden van kindermishandeling niet meteen uitgesloten kan worden, helpt de forensisch arts bij het duiden van deze sporen.
“Wij opereren op het snijvlak van de zorg en de rechtstaat”
Bart: “Dit is een gevoelig terrein. Tegelijkertijd is het nieuw voor ons. Dat is best eng. Om zeker van je zaak te zijn, ga je bij collega’s te rade.
16
Het brengt ons als Nederlandse forensisch artsen dichter bij elkaar en er ontstaan subspecialisaties. Hier ligt ook een raakvlak met de focuslijn ‘Meedoen naar vermogen’. Met jouw tussenkomst draag je eraan bij dat een gezin, waar mogelijk kindermishandeling speelt, deskundig begeleid wordt.” Dieper graven Op alle vlakken zie je dat er meer gevraagd wordt van de forensisch arts. Bij lijkschouwingen moet de doodsoorzaak tegenwoordig nog specifieker worden vastgesteld en ook bij minder ernstige letsels verwacht men een uitvoerige letselbeschrijving. “Onze discipline wordt serieuzer genomen. Het maakt ons een vreemde eend binnen de GGD. Vroeger was forensische geneeskunde een onderdeel van het takenpakket van een GGD-arts, maar dat is niet langer houdbaar. Je hebt ook een ander ritme. Bij ons weet je nooit wat je op je bordje krijgt. Misdaden, misbruik, kindermishandeling, het laat zich niet plannen. De ene dag sta je vol in de actiestand, de andere dag kun je rustig je administratie bijwerken. Hoewel dat laatste steeds minder voorkomt.”
“Met jouw tussenkomst draag je eraan bij dat een gezin, waar mogelijk kindermishandeling speelt, deskundig begeleid wordt.”
17
GGD Hollands Noorden in cijfers
Nieuwe meldingen infectieziekten
18
2021
130 COVID-19
90.569
2019
314
2020
136 COVID-19
26.546
Besmettingaccidenten
19
2021
32
2019
2020
77
52
Nieuwe personen in zorg met tbc
20
2021
65
2019
2020
88
76
Consulten soa-spreekuur
21
2021
4.047
2019
2020
4.444
3.845
Gevonden soa
22
2021
1.043
2019
2020
975
942
Klanten reizigersadvisering
23
2021
3.739
2019
2020
16.452
5.253
Meldingen medische milieukunde
24
2021
79
2019
2020
193
152
OGGZ-meldingen
25
2021
3.089
2019
2020
2.517
3.051
Lijkschouwingen
26
2021
945
2019
2020
906
943
Verrichtingen medische
27
zorg arrestanten
2021
1.401
2019
2020
2.037
1.723
Bloedproeven
28
2021
808
2019
2020
531
760
Nieuwe Gezonde School themacertificaten basisonderwijs
29
Themacertificaten gezonde school zijn 3 jaar geldig
2021
10
2019
2020
15
20
Nieuwe Gezonde School thema-
30
certificaten voortgezet onderwijs
2021
8
2019
2020
8
17
Hielprikscreeningen
31
2021
5.813
2019
2020
5.360
5.390
Kinderen in zorg (0-18 jaar)
32
2021 125.656
2019
2020
128.382
126.983
Vaccinaties 0-5 jaar (RVP)
33
2021 56.4741 1
Dit is inclusief de 22-weken-prik (vanaf de 22e week van de zwangerschap).
Hier is de GGD half december 2019 mee gestart.
2019
2020
53.698
56.761
Aantal meldingen Veilig Thuis
34
2021
4.237
2019
2020
4.368
4.446
35
Colofon Uitgave:
GGD Hollands Noorden
Hertog Aalbrechtweg 22 Postbus 9276 1800 GG Alkmaar Datum: april 2022 Foto’s: GGD Hollands Noorden en Martina Ketelaar Teksten:
GGD Hollands Noorden
en Berend Berlijn Vormgeving:
GGD Hollands Noorden