Bijlage 3 Samenvatting Whize onderzoek
Tekst van het document
Gemeente Hoorn Sociaal Pro el + Whize Segmentatie In dit document zijn de gegevens uit de arrangementenmonitor Sociaal Profiel Hoorn 2022 en de gegevens uit het WhizeGuide Segmentatiemodel (2022) zo goed mogelijk samengevoegd voor een adequaat beeld van de gemeente. Tevens zal er waar gepast een vergelijking worden gemaakt met de omgeving.
Demografie In 2022 telde Hoorn 74,295 inwoners verdeeld over 34,476 huishoudens. Hoorn
#
%
0 t/m 17 jaar
14.488
19,5%
18 t/m 64 jaar
44.651
60,1%
65 t/m 80 jaar
12.036
16,2%
80+ jaar
3.120
4,2%
Totaal
74.295
100,0%
Met de bovenstaande verdeling wijkt Hoorn niet af van het landelijk gemiddelde. Er wordt echter wel een verandering voor de komende twintig jaar voorspeld; de prognose is dat het inwonersaantal van de gemeente met iets meer dan 3% stijgt, terwijl het aantal jongeren (tot 15 jaar) met 6% daalt en het aantal ouderen (80+) met 162% stijgt.1 Regio West-Friesland heeft eenzelfde prognose. Hoorn + 20 jaar
#
%
0 t/m 17 jaar (-6%)
13.618
17,8%
18 t/m 64 jaar
43.111
56,3%
65 t/m 80 jaar
11.621
15,2%
80+ jaar (+162%)
8.175
10,7%
76.525
100,0%
Totaal (+3%)
De meeste 65+’ers wonen in Blokker (Whize: ‘Gezellige Emptynesters’), de meeste jongeren (t/m 17 jaar) in Bangert-Oosterpolder (Whize: ‘Plannen en Rennen’).
fi
1 Platform 31, Trends en opgaven voor Westfriese gemeenten, 2018
De gemeente Hoorn had in 2022 qua etniciteit de volgende samenstelling. Hoorn
#
%
Autochtoon
55.425
74,6%
Niet-westerse migr. achtergrond
11.441
15,4%
Westerse migr. achtergrond
7.429
10,0%
74.295
100,0%
Totaal
In Kersenboogerd-Noord woont het grootste aandeel inwoners met een westerse en niet-westerse migratieachtergrond. Daarop volgen Grote Waal, Risdam-Noord en Kersenboogerd-Zuid met aandeel inwoners met een (westerse of niet-westerse) migratieachtergrond (Whize: ‘Dromen en Rondkomen’ kent de grootste culturele diversiteit).
Qua opleidingsniveau had Hoorn in 2021 de volgende samenstelling.2 Hoorn
#
%
Laag opgeleid
21.174
28,5%
Middel opgeleid
32.764
44,1%
Hoog opgeleid
20.357
27,4%
Totaal
74.295
100,0%
Met deze verdeling heeft Hoorn iets meer middel- en laag opgeleide inwoners, en dus iets minder hoogopgeleide inwoners, dan het landelijk gemiddelde. Het grootste aandeel lager opgeleiden is te vinden in Grote Waal, gevolgd door Kersenboogerd-Zuid en Risdam-Noord (Whize: ‘Dromen en Rondkomen’). Het grootste aandeel hoger opgeleiden is te vinden in Bangert-Oosterpolder, gevolgd door de binnenstad en Blokker (Whize: ‘Plannen en Rennen’; ‘Stedelijk Dynamiek’/ ‘Jong en Hoopvol’ en ‘Gezellige Emptynesters’).
2 De data van 2022 waren nog niet beschikbaar op het moment van schrijven
Qua financiën stond Hoorn er in 2021 niet significant slechter voor dan de landelijke benchmark. 3 Hoorn
#
%
Landelijk gemiddelde
Huishoudens met laag inkomen
12.894
37,4%
39,2%
Huishoudens met inkomen onder 120% minimum
4.723
13,7%
13,5%
Huishoudens met schulden
2.827
8,2%
7,8%
De gemiddelde WOZ-waarde in Hoorn is €288k en ligt daarmee onder het landelijk gemiddelde van €314K. De laagste WOZ-waarden vind je in Grote Waal, RisdamNoord en -Zuid, en Kersenboogerd-Noord. De hoogste WOZ-waarden (tevens ook boven landelijk gemiddelde) zijn er in Bangert-Oosterpolder, Nieuwe Steen, Blokker en Venelaan-kwartier. De binnenstad kent de meeste huurwoningen (33,1%) waardoor de inwoners hier waarschijnlijk sneller kwalificeren als Whize-segment ‘Jong en Hoopvol’. 4 De huishoudens die de meeste moeite hebben met rondkomen zijn te vinden in respectievelijk Kersenboogerd-Noord, Grote Waal en Risdam-Noord (Whize: ‘Dromen en Rondkomen’). Ook qua sociale eenzaamheid en mentale gezondheid scoren deze wijken het slechtst. Over het algemeen zijn dit de wijken met de minste welstand. De wijken Bangert-Oosterpolder, Nieuwe Steen en Blokker scoren het hoogst als het gaat om welstand en zelfredzaamheid (Whize: ‘Plannen en Rennen’; ‘Zorgeloos en Actief’ en ‘Gezellige Emptynesters’). De binnenstad kent weliswaar economische voorspoed, net als de hierboven genoemde wijken: groot aandeel hogeropgeleiden, hogere WOZ-waarden, hogere inkomens (echter ook hoger kosten van levensonderhoud). Daar tegenover staan wat minder gunstige sociale indicatoren: grootste aandeel zware drinkers, hoger percentage risico op depressie, hoger percentage ervaart stress.
3 De data van 2022 waren nog niet beschikbaar op het moment van schrijven 4 Het verschil met het segment ‘Stedelijk Dynamiek’, wat ik ook prima vind passen bij de
binnenstad, zit hem voornamelijk in de kenmerken: koopwoning/huurwoning en boven-modaal/ (beneden-)modaal.
Whize Segmentatie-model Het Whize segmentatie-model kent een verdeling van de bevolking over twee assen: welstand en leeftijd. Die verdeling ziet er schematisch als volgt uit:
Daarbij staan de verschillende blokken voor bevolkingsgroepen die qua welstand en/of leeftijd overeenkomen. De groepen, inclusief beknopte typering en geordend op welstand (van minst naar meest), zien er als volgt uit: A - Dromen en Rondkomen
F - Gewoon Gemiddeld
Qua welstand de onderste laag, qua leeftijd 30 - 50 jaar;
30 - 60 jaar, modaal, koopwoning, kinderen, middelbaar opgeleid, auto.
B - Jong en Hoopvol
G - Gezellige Emptynesters
Weinig welstand ontwikkeld, want deze groep is nog vrij jong (< 40 jaar); studerend, bijbaan en op kamers.
> 60 jaar, kinderen uit huis, modaal, koopwoning, vrijwilligerswerk, dagjes weg.
C - Volks en Uitgesproken Lage welstand, woont en werkt relatief eenvoudig; (beneden-)modaal, (sociale) huurwoning, sociaal vertier, buurtmensen.
D - Bescheiden Ouderen Lage welstand, maar wel op leeftijd (> 60 jaar); praktijkgericht opgeleid, (beneden-) modaal, huurwoning of appartement.
E - Stedelijk Dynamiek Druk, ambitieus en sociaal, < 50 jaar, hoger opgeleid (uni), koopappartement in stad.
H - Landelijke Vrijheid 50 - 80 jaar, plattelandsmensen, modaal (x1,5), vrijstaande woning, buiten.
I - Plannen en Rennen 30 - 55 jaar, kinderen, hoger opgeleid, 2x modaal, nieuwbouwwoning, 2 auto’s.
J - Zorgeloos en Actief > 50 jaar, geen kinderen, 1,5x modaal, hoger opgeleid, golfen, beleggen, VPRO.
K - Luxe Leven 45 - 75 jaar, qua welstand de topklasse.
Interesses vanuit Whize Volgens het Whize-segmentatiemodel kent Hoorn de volgende verdeling: Hoorn
Aantal huishoudens (#)
%
A - Dromen en Rondkomen
2093
6,1%
B - Jong en Hoopvol
1701
4,9%
C - Volks en Uitgesproken
7083
20,5%
D - Bescheiden Ouderen
4021
11,7%
E - Stedelijke Dynamiek
560
1,6%
F - Gewoon Gemiddeld
6289
18,2%
G - Gezellige Emptynesters
5324
15,4%
H - Landelijke Vrijheid
6
0,02%
I - Plannen en Rennen
3616
10,5%
J - Zorgeloos en Actief
3183
9,2%
K - Luxe Leven
600
1,7%
34476
100,0%
Totaal
De grootste verschillen tussen Hoorn en West-Friesland zitten tussen de categorieën ‘Dromen en Rondkomen’ (Hoorn: 6,1%; WF: 1,0%) en ‘Landelijke Vrijheid’ (Hoorn: 0,02%; WF: 12,10%). Beide gebieden hebben ‘Volks en Uitgesproken’, ‘Gewoon Gemiddeld’ en ‘Gezellige Emptynesters’ als drie grootste segmenten. Hoorn
%
West-Friesland
%
C - Volks en Uitgesproken
7083
20,5%
9748
16,0%
F - Gewoon Gemiddeld
6289
18,2%
10400
17,0%
G - Gezellige Emptynesters
5324
15,4%
10014
16,4%
Volgens het Whize segmentatiemodel is het aandeel dat interesse heeft voor kunst en cultuur het grootst in het segment ‘Luxe Leven’ (41%), de groep die ook de meeste tijd en het meeste geld hieraan kan besteden. Hierna volgen de segmenten ‘Zorgeloos en Actief’ (39%), ‘Stedelijk Dynamiek’ (39%) en ‘Jong en Hoopvol’ (34%). Hieruit valt op te maken dat zowel de jongeren als de ouderen zich interesseren in kunst en cultuur, natuurlijk wel andere vormen van kunst en cultuur. De
leeftijdsgroep die daar tussenin zit, 30 - 60 jaar, heeft minder interesse in kunst en cultuur, wellicht omdat er minder vrijheid is om van kunst en cultuur te genieten. Verder lijken opleidingsniveau en financiële situatie ook van invloed op deze categorie. Juist in de twee grootste segmenten in Hoorn ligt het aandeel dat interesse heeft in kunst en cultuur laag (25% en 27%). Over het algemeen geeft 30,2% van de huishoudens in Hoorn aan interesse te hebben in kunst en cultuur. Muziekinstrument bespelen
%
#
Tekenen, schilderen, kleien, beeldhouwen
%
#
A - Dromen en Rondkomen
5%
105
A - Dromen en Rondkomen
6%
126
B - Jong en Hoopvol
7%
119
B - Jong en Hoopvol
7%
119
C - Volks en Uitgesproken
5%
354
C - Volks en Uitgesproken
7%
496
D - Bescheiden Ouderen
4%
161
D - Bescheiden Ouderen
6%
241
E - Stedelijke Dynamiek
5%
28
E - Stedelijke Dynamiek
5%
28
F - Gewoon Gemiddeld
6%
377
F - Gewoon Gemiddeld
4%
252
G - Gezellige Emptynesters
5%
266
G - Gezellige Emptynesters
6%
319
H - Landelijke Vrijheid
6%
0
H - Landelijke Vrijheid
4%
0
I - Plannen en Rennen
5%
181
I - Plannen en Rennen
5%
181
J - Zorgeloos en Actief
5%
159
J - Zorgeloos en Actief
6%
191
K - Luxe Leven
6%
36
K - Luxe Leven
6%
36
5,2%
1787
5,8%
1989
%
#
Gemiddelde / Aantal hh
Gemiddelde / Aantal hh
Popconcert/-festival/dance event bezoeken %
#
Klassiek concert bezoeken
A - Dromen en Rondkomen
5%
105
A - Dromen en Rondkomen
3%
63
B - Jong en Hoopvol
9%
153
B - Jong en Hoopvol
2%
34
C - Volks en Uitgesproken
6%
425
C - Volks en Uitgesproken
2%
142
D - Bescheiden Ouderen
3%
121
D - Bescheiden Ouderen
3%
121
E - Stedelijke Dynamiek
10%
56
E - Stedelijke Dynamiek
4%
22
F - Gewoon Gemiddeld
6%
377
F - Gewoon Gemiddeld
2%
126
G - Gezellige Emptynesters
4%
213
G - Gezellige Emptynesters
3%
160
H - Landelijke Vrijheid
4%
0
H - Landelijke Vrijheid
2%
0
I - Plannen en Rennen
7%
253
I - Plannen en Rennen
2%
72
J - Zorgeloos en Actief
4%
127
J - Zorgeloos en Actief
5%
159
K - Luxe Leven
5%
30
K - Luxe Leven
4%
24
5,4%
1860
2,7%
923
Gemiddelde / Aantal hh
Gemiddelde / Aantal hh
Interessant om te zien is dat het
Museum of galerie bezoeken
bespelen van een muziekinstrument
A - Dromen en Rondkomen
9%
188
niet zo zeer inkomensafhankelijk lijkt te
B - Jong en Hoopvol
9%
153
C - Volks en Uitgesproken
8%
567
bespelen procentueel evenveel
D - Bescheiden Ouderen
9%
362
mensen een muziek-instrument als in
E - Stedelijke Dynamiek
14%
78
F - Gewoon Gemiddeld
6%
377
14%
745
zijn, maar eerder leeftijdsafhankelijk; in segment ‘Dromen en Rondkomen’
vijf andere segmenten. Dat gaat tegen de notie in dat muziekoefening steeds meer een elitaire bezigheid is. De
%
G - Gezellige Emptynesters
#
koploper is ‘Jong en Hoopvol’ en
H - Landelijke Vrijheid
7%
0
hekkensluiter is ‘Bescheiden Ouderen’,
I - Plannen en Rennen
9%
325
J - Zorgeloos en Actief
17%
541
K - Luxe Leven
21%
126
Gemiddelde / Aantal hh
10,0%
3464
waaruit op te maken valt dat leeftijd een grote factor is.
Verder valt op te merken dat bij het bezoeken van cultuur de segmenten E, G, J en K vaak
Schouwburg of theater bezoeken %
#
relatief hoog scoren. De
A - Dromen en Rondkomen
5%
105
kenmerken die deze segmenten
B - Jong en Hoopvol
6%
102
gemeenschappelijk hebben zijn:
C - Volks en Uitgesproken
6%
425
D - Bescheiden Ouderen
6%
241
middelen (tijd en geld) om
E - Stedelijke Dynamiek
8%
45
culturele bezoeken te doen. Hierbij
F - Gewoon Gemiddeld
7%
440
komt dat het interesse voor kunst
G - Gezellige Emptynesters
10%
532
H - Landelijke Vrijheid
9%
1
en Hoopvol’ heeft ook wel een
I - Plannen en Rennen
7%
253
aantal van deze kenmerken en ook
J - Zorgeloos en Actief
10%
318
zeker de interesse, maar mist
K - Luxe Leven
10%
60
Gemiddelde / Aantal hh
7,3%
2522
geen kinderen in het huishouden, hoger opleidingsniveau en de
en cultuur in deze segmenten ook relatief hoog is. Het segment ‘Jong
waarschijnlijk soms de middelen om ook daadwerkelijk de culturele sector te bezoeken.
Interesse in gaming
%
#
Vrijwilligerswerk
%
#
A - Dromen en Rondkomen
15%
314
A - Dromen en Rondkomen
13%
272
B - Jong en Hoopvol
13%
221
B - Jong en Hoopvol
15%
255
C - Volks en Uitgesproken
15%
1062
C - Volks en Uitgesproken
17%
1204
D - Bescheiden Ouderen
12%
483
D - Bescheiden Ouderen
24%
965
E - Stedelijke Dynamiek
13%
73
E - Stedelijke Dynamiek
10%
56
F - Gewoon Gemiddeld
9%
566
F - Gewoon Gemiddeld
13%
818
G - Gezellige Emptynesters
9%
479
G - Gezellige Emptynesters
25%
1331
H - Landelijke Vrijheid
7%
0
H - Landelijke Vrijheid
22%
1
I - Plannen en Rennen
7%
253
I - Plannen en Rennen
13%
470
J - Zorgeloos en Actief
7%
223
J - Zorgeloos en Actief
21%
668
K - Luxe Leven
7%
42
K - Luxe Leven
14%
84
10,8%
3716
17,8%
6125
%
#
Gemiddelde / Aantal hh
Interesse in lokale cultuuragenda
Gemiddelde / Aantal hh
Uit zowel het Whize-model als de arrangementenmonitor
A - Dromen en Rondkomen
13%
272
B - Jong en Hoopvol
16%
272
C - Volks en Uitgesproken
15%
1062
D - Bescheiden Ouderen
15%
603
ouderen. Volgens de
E - Stedelijke Dynamiek
19%
106
arrangementenmonitor is
F - Gewoon Gemiddeld
15%
943
G - Gezellige Emptynesters
17%
905
H - Landelijke Vrijheid
21%
1
percentage 26,5% is. De
I - Plannen en Rennen
16%
579
arrangementenmonitor komt
J - Zorgeloos en Actief
20%
637
K - Luxe Leven
18%
108
15,9%
5489
Gemiddelde / Aantal hh
Hoorn valt af te leiden dat vrijwilligerswerk voornamelijk gedragen wordt door
18,3% van de groep 18 t/m 64 jaar vrijwilliger, terwijl onder de groep 65+ jaar het
op een iets positiever gemiddelde uit van 20,5% van de inwoners van gemeente Hoorn.
Verder valt op te merken dat de interesse in gaming voornamelijk bij jongeren en huishoudens met jonge kinderen ligt. De interesse in de lokale cultuuragenda is over alle segmenten verspreid. De minste interesse is er in het segment ‘Dromen en
Rondkomen’, waarschijnlijk omdat deze groep andere prioriteiten heeft. Verder valt op te merken dat het segment ‘Landelijke Vrijheid’ de kroon spant. Allicht komt het omdat deze groep niet op de stad gericht is en cultuur liever, dichter bij huis, in de regio beleeft. Verder is het verschil met de overige segmenten niet enorm groot en dus voor Hoorn niet relevant.
Concluderende opmerkingen De demografische samenstelling van gemeente Hoorn komt het meest overeen met het gemiddelde voor Sterk Stedelijke gemeentes.5 De leeftijdsdistributie is vrijwel identiek, daarbij heeft gemeente Hoorn iets meer culturele diversiteit en iets minder eenpersoonshuishoudens. Hoorn gaat de komende twintig jaar wel een demografische verandering tegemoet. Ondanks een geringe groei van het inwonersaantal zal de bevolking vooral meer vergrijzen. Wat betreft de financiële situatie doet Hoorn niet onder het landelijk gemiddelde en tevens Sterk Stedelijke gemeentes. Het aandeel lager opgeleiden ligt wel iets hoger in Hoorn dan het landelijk gemiddelde en de Sterk Stedelijke gemeentes, maar het aandeel huishoudens met een laag inkomen ligt in Hoorn wel lager dan in de genoemde vergelijkingen. Qua woonomgeving (woningwaarde, overlastmeldingen, fysieke voorzieningen) wijkt Hoorn amper af van het gemiddelde voor Sterk Stedelijke gebieden en scoort Hoorn zelfs een beetje beter met betrekking tot de aanwezigheid van fysieke voorzieningen. Ook wanneer wordt gekeken naar culturele voorzieningen mag Hoorn best tevreden zijn. Als we het ringenmodel van Cor Wijn als richtlijn nemen, kan worden opgemerkt dat de culturele infrastructuur van Hoorn veelal overeenkomt met het ideaal beeld van een middelgrote gemeente (zoals Hoorn).
Enkel een volwaardig poppodium mist nog, maar daartegenover staat dat Hoorn ook voorzieningen heeft die in het ideaal beeld van grote gemeentes passen, zoals ateliers, een presentatie-instelling, een filmhuis en een schouwburg. Wanneer we iets specifieker kijken naar de wijken binnen de gemeente, zien we dat op sociaal-economisch vlak Grote Waal, Risdam-Noord en -Zuid, en KersenboogerdNoord het het moeilijkst hebben. De wijken die op dit vlak juist excelleren zijn Bangert-Oosterpolder, Nieuwe Steen en in mindere mate ook Blokker. De overige wijken scoren relatief gemiddeld. Wat opvalt wanneer we kijken naar de samenstelling van de segmenten uit het Whize-model, is dat Hoorn toch een redelijk groot deel (43,2%) van haar bevolking in de lagere welstand-klasse heeft zitten (segmenten A t/m D). Zeker ook in vergelijking tot het ommeland, West-Friesland, dat maar 30,9% van haar bevolking in deze segmenten heeft zitten. Het grootste verschil hierin zit in het segment ‘Dromen en Rondkomen’: Hoorn heeft bijna 3,3 keer zoveel inwoners die onder dat segment vallen. Er is ook een groot verschil op te merken tussen Hoorn en West-Friesland in
el Hoorn 2022; de 5 gradaties zijn ‘Niet Stedelijk’, ‘Weinig Stedelijk’, ‘Matig Stedelijk’, ‘Sterk Stedelijk’ en ‘Zeer Sterk Stedelijk’.
fi
5 Sociaal Pro
het segment ‘Landelijke Vrijheid’, maar deze is verklaarbaar. Dit segment focust zich op veelal vrijstaande huizen met grond eromheen, met name boerderijen. De drie grootste segmenten in Hoorn zijn ‘Volks en Uitgesproken’, ‘Gewoon Gemiddeld’ en ‘Gezellige Emptynesters’. Deze segmenten hebben de volgende kenmerken:
Zoals te zien betreft dit een hele gemiddelde groep mensen: middelbaar opgeleid, vaak in loondienst met een modaal inkomen, een koopwoning en een auto voor de deur. Alleen ‘Volks en Uitgesproken’ hangt qua welstand iets onder dit beeld: vaak iets lager opgeleid, een (bijna) modaal inkomen, een (sociale) huurwoning en een goedkopere vorm van transport. Zoals uit de verschillende tabellen in dit document is af te leiden, zijn dit over het algemeen geen cultuurgenieters. Enkel de ‘Gezellige Emptynesters’ zijn wat vaker met cultuur bezig (vrijwilligerswerk of cultuur bezoeken), maar deze groep heeft er dan ook wat meer de vrijheid voor: geen kinderen meer in huis, wat meer geld en wat meer tijd over voor culturele verrijking. Jongeren lijken ook wel warm te worden voor cultuur. Dit is echter een doelgroep die de komende jaren zal slinken in de gemeente. Daarom lijkt een focus op kwaliteit in plaats van kwantiteit, zeker met betrekking tot cultuur, gepast.