Bijlage 3 - Bijeenkomst gedragscode Hoorn
Tekst van het document
Gedragscode gemeente Hoorn
DONDERDAG 23 MAART 2023
Vertrouwelijk
GEDRAGSCODE HOORN
Introductie Achtergrond • Onlangs verschillende sessie over morele oordeelsvorming • Vervolg: nieuwe gedragscode voor raadsen commissieleden (huidige dateert uit 2014)
Doel van vanavond • In gesprek over de contouren voor de gedragscodes en ophalen van input
Vertrouwelijk
2
GEDRAGSCODE HOORN
Programma (20:00-22:00 uur) 1. Setting the scene: Hoe ziet een gedragscode eruit? 2. Algemeen advies op proces van Berenschot: Bespreken hoe om te gaan met mogelijke overtredingen en elkaar aan te spreken op gedrag 3. Inhoudelijke bepalingen: Per thema bespreken wat wettelijke kaders, landelijke ontwikkelingen en Hoornse kaders zijn en hoe jullie erin staan
4. Vorm van de gedragscodes: Toon, schrijfstijl etc. 5. Vervolgproces en afsluiting
Vertrouwelijk
3
Doorkijkje naar de gedragscode
Vertrouwelijk
GEDRAGSCODE HOORN
Doorkijkje naar de gedragscodes: hoe ziet zo’n document eruit? • Inleiding: visie op integriteit
- Eventueel: beschrijven kernwaarden • Algemene bepalingen: voor wie geldt de code en waar staat die? • Inhoudelijke bepalingen: normen per thema uitgewerkt (belangenverstrengeling, nevenfuncties, omgang met informatie, omgang met elkaar etc.) - Eventueel: casuïstiek en voorbeelden • Procesmatige bepalingen: over de uitvoering van de gedragscode - Eventueel: het bespreekbaar maken van gedrag - Eventueel: aandacht voor de gedragscode
Vertrouwelijk
5
Algemeen advies Berenschot op proces
Vertrouwelijk
GEDRAGSCODE HOORN
Procesmatige bepalingen Onderstaande procesmatige bepalingen kunnen in de gedragscodes worden opgenomen: 1. Omgang met vermoeden integriteitsschending 2. Het bespreekbaar maken van gedrag 3. Aandacht voor de gedragscode NB. Er is een los meldingsprotocol voor het (vermoeden van) een integriteitsschending en het (vermoeden van) een misstand.
Vertrouwelijk
8
GEDRAGSCODE HOORN
2. Bespreekbaar maken van gedrag Wettelijke kaders en landelijke ontwikkelingen
Hoornse kaders
We zien steeds vaker dat gedragscodes afspraken bevatten over
Nog geen
het elkaar aanspreken op gedrag. Bijvoorbeeld over: Twijfel over hoe een nog niet ondernomen handeling van een
•
ander raadslid zich verhoudt tot de gedragscode Vinden dat de omgangsvormen zijn geschonden of dat er
•
sprake is van grensoverschrijdend gedrag
Bespreekpunten: Willen we in de gedragscode bepalingen opnemen over elkaar aanspreken op gedrag?
Advies Berenschot: Neem een escalatieladder op (zie volgende slide).
Vertrouwelijk
9
GEDRAGSCODE HOORN
Voorbeeld escalatieladder
Het raadslid twijfelt over hoe een (nog niet ondernomen) eigen handeling zich verhoudt tot de gedragscode • Het raadslid is transparant over zijn/haar twijfels of dilemma en treedt hierover in overleg. • In eerste instantie ligt het voor de hand dit binnen de fractie te doen. Als de twijfels blijven bestaan, treedt het raadslid in overleg met de burgemeester en/of griffier. Hij/zij adviseert het betreffende raadslid over hoe de (nog niet ondernomen) eigen handeling zich verhoudt tot de gedragscode. • Indien geen sprake is van een schending van de gedragscode dan wordt in onderling overleg besloten of de casus, ter lering, wordt ingebracht in het fractievoorzittersoverleg. • Indien mogelijk sprake is van een integriteitsschending dan treedt het meldingsprotocol in werking. Het raadslid twijfelt over hoe een nog niet ondernomen handeling van een ander raadslid zich verhoudt tot de gedragscode • Het raadslid spreekt de persoon in kwestie aan of stelt hem/haar hierover een vraag. • Als de twijfels daarmee niet worden weggenomen ligt het voor de hand deze twijfels te bespreken met de fractievoorzitter van het betreffende raadslid. • Als de twijfels daarmee nog steeds niet worden weggenomen of wanneer bespreking met de fractievoorzitter niet voor de hand ligt dan stapt het raadslid naar de burgemeester en/of griffier om zijn of haar twijfels te bespreken.
Bij voorkeur gezamenlijk met het betreffende raadslid. De griffier en/of burgemeester beoordeelt of mogelijk sprake zal zijn van handelen in strijd met de gedragscode en/of andere regelgeving op het gebied van integriteit. • Afhankelijk van deze beoordeling wordt door de griffier en/of burgemeester met het betreffende raadslid gesproken. Het raadslid vermoedt dat door een raadslid is gehandeld in strijd met de gedragscode • Het raadslid spreekt het betreffende raadslid of diens fractievoorzitter op zijn of haar handelen aan tenzij dit redelijkerwijs niet van het raadslid verwacht kan worden. • Wanneer het vermoeden blijft bestaan meldt het raadslid zich met dit vermoeden bij de griffier en/of burgemeester. In het geval van een schriftelijke melding treedt het meldingsprotocol in werking. Het raadslid vindt dat de omgangsvormen zijn geschonden of dat er sprake is van grensoverschrijdend gedrag • Het raadslid spreekt het betreffende raadslid aan op zijn of haar gedrag. Bij voorkeur buiten de raadsvergadering. Als dit niet tot een bevredigende uitkomst leidt dan ligt het voor de hand het gedrag van het betreffende raadslid te bespreken met diens fractievoorzitter. • Leidt dit niet tot een bevredigende uitkomst dan bespreekt het raadslid het gedrag van het betreffende raadslid met de burgemeester of griffier. In overleg wordt besloten hoe hiermee om te gaan.
Mogelijkheden zijn: De burgemeester nodigt de raadslid uit voor een gezamenlijk gesprek, al dan niet in aanwezigheid van de fractievoorzitter(s) De burgemeester gaat in gesprek met het betreffende raadslid. Het gedrag wordt geagendeerd in het fractievoorzittersoverleg • Het staat het raadslid vrij een melding in te dienen van een vermoeden van een schending van de gedragscode.
10
GEDRAGSCODE HOORN
3. Aandacht voor de gedragscode
Wettelijke kaders en landelijke ontwikkelingen Modelgedragscode VNG: •
Hoornse kaders Nog geen.
Op voorstel van de burgemeester maakt de gemeenteraad afspraken over de periodieke bespreking van het onderwerp integriteit in zijn algemeenheid en van de gedragscode in het bijzonder.
•
De hierboven genoemde afspraken worden vastgelegd in een
Bespreekpunten: Willen we in de gedragscode bepalingen opnemen over aandacht houden voor de gedragscode?
bijlage die onderdeel uitmaakt van de gedragscode.
Naast een periodieke bespreking kunnen er ook afspraken gemaakt worden over het evalueren van de inhoud en de werking
van de gedragscodes.
Vertrouwelijk
Advies Berenschot: Neem afspraken op over de periodieke bespreking van het onderwerp integriteit, op voorstel van de burgemeester. Neem ook op dat de code regelmatig te evalueren en updaten.
11
Inhoudelijke bepalingen
Vertrouwelijk
GEDRAGSCODE HOORN
Inhoudelijke bepalingen De inhoudelijke thema’s die vaak in gedragscodes staan zijn: 1. Omgang met belangen 2. Nevenfuncties 3. Omgang met informatie (informatieplicht, geheimhouding, desinformatie etc.) 4. Geschenken, faciliteiten, diensten, excursies, evenementen en reizen 5. Omgangsvormen binnen en buiten de (commissie)raadsvergaderingen
→ Voor elk thema de vraag: Wat moet erbij en wat kan eraf?
Vertrouwelijk
13
GEDRAGSCODE HOORN
1. Omgaan met belangen Wettelijke kaders en landelijke ontwikkelingen •
Deelname aan beraadslaging en stemming: is voor raadsleden niet toegestaan bij: -
een aangelegenheid die hem rechtstreeks of middellijk
Hoornse kaders en toevoegingen Bepalingen uit de oude gedragscode: • Een bestuurder doet opgave van zijn financiële belangen. •
bestuurder (de schijn van) bevoordeling
persoonlijk aangaat of waarbij hij als vertegenwoordiger is betrokken;
-
hoort (Gemeentewet, artikel 28). •
•
Een oud-bestuurder wordt in het eerste jaar uitgesloten van
betaalde werkzaamheden voor de gemeente
de vaststelling of goedkeuring der rekening van een lichaam waaraan hij rekenplichtig is of tot welks bestuur hij
Bij privaat-publieke samenwerkingsrelaties voorkomt een
•
Een bestuurder neemt geen producenten of diensten aan van een aanbieder die zijn onafhankelijke positie kan beïnvloeden
Verboden handelingen: raadsleden mogen in geschillen, waar de gemeente partij is, niet als advocaat, adviseur of gemachtigde werkzaam zijn. Ook bepaalde overeenkomsten,
Bespreekpunten: Wat moet erbij en wat kan eraf?
waar de gemeente partij is, mogen zij niet rechtstreeks of middellijk aangaan (Gemeentewet, artikel 15). •
Onverenigbare functies: raadslidmaatschap sluit het hebben van een aantal andere functies uit (Gemeentewet, artikel 13).
Vertrouwelijk
Advies Berenschot: Neem de bepalingen over deelname en aan beraadslaging en stemming over en voeg een korte toelichting op het begrip belangenverstrengeling toe. Neem als daar behoefte aan is de verboden handelingen en onverenigbare nevenfuncties op in de code.
14
GEDRAGSCODE HOORN
2. Nevenfuncties Wettelijke kaders en landelijke ontwikkelingen Op grond van artikel 12 Gemeentewet dienen leden van de raad
Hoornse kaders en toevoegingen Bepalingen uit de oude gedragscode:
openbaar te maken welke andere functies zij vervullen naast het
•
vormen voor een integere invulling van de politieke functie.
raadslidmaatschap. Dit moet terstond na de benoeming als raadslid of aanvaarding van een nieuwe nevenfunctie.
Een bestuurder vervult geen nevenfuncties die een risico
•
Een politieke ambtsdrager geeft voor de openbaarmaking van zijn nevenfuncties en ‘qualitate qua’ nevenfuncties aan welke
functies en welke organisaties het betreft, welk tijdsbeslag het
Modelgedragscode VNG (in lijn met Gemeentewet, artikel 12): •
betreft en of de functies bezoldigd of onbezoldigd zijn.
Het raadslid levert de griffier de informatie aan over de (neven)functies die openbaar gemaakt moeten worden bij
•
‘qualitate qua’ nevenfunctie.
aanvang van het raadslidmaatschap, dan wel binnen één maand na aanvaarding van de (neven)functie en geeft hem de
•
Een politieke ambtsdrager behoudt geen inkomsten uit een
•
De kosten die een politieke ambtsdrager maakt in verband met
wijzigingen daarin door.
‘qualitate qua’ nevenfuncties, worden vergoed door de
De informatie betreft in ieder geval de omschrijving van de
instantie waar de functie wordt vervuld
(neven)functie, de organisatie voor wie de (neven)functie wordt verricht, of het al dan niet een (neven)functie betreft uit hoofde van raadslidmaatschap en of de (neven)functie
Bespreekpunten: Wat moet erbij en wat kan eraf?
bezoldigd of onbezoldigd is. •
De griffier legt hiervoor een register aan en beheert dit register. Het register is openbaar en via internet beschikbaar.
Vertrouwelijk
Advies Berenschot: Neem de wettelijke kaders over. 15
GEDRAGSCODE HOORN
3. Omgang met informatie Wettelijke kaders en landelijke ontwikkelingen •
•
Informatieplicht: het college moet de raad alle inlichtingen
Hoornse kaders en toevoegingen Bepalingen volgend uit de oude gedragscode (2011):
geven die hij nodig heeft voor de uitoefening van zijn taak. Het
•
betreft zowel een actieve als een passieve informatieplicht. Ook
waarover hij uit hoofde van zijn ambt beschikt. Hij zorgt ervoor
als individuele volksvertegenwoordigers informatie vragen
dat stukken met vertrouwelijke gegevens veilig worden
moet dit worden verstrekt (Gemeentewet, artikel 169).
opgeborgen en dat computerbestanden beveiligd zijn.
Geheimhouding: Informatie waarvan je als raadslid het
•
Een bestuurder houdt geen informatie achter.
vertrouwelijke karakter kent of redelijkerwijs moet vermoeden
•
Een bestuurder verstrekt geen informatie die vertrouwelijk of geheim is.
mag niet met derden worden gedeeld (Awb, artikel 2:5). •
•
•
Een politiek ambtsdrager gaat verantwoord om met de e-mail-
beschikt en zorgt ervoor dat vertrouwelijke en geheime
en internetfaciliteiten alsmede met de sociale media van de
informatie veilig wordt bewaard.
gemeente, de provincie of het waterschap.
Het raadslid maakt niet ten eigen bate of ten bate van derden gebruik van in de uitoefening van het ambt verkregen (nog)
niet openbare informatie.
Vertrouwelijk
het ambt verkregen informatie.
Het raadslid gaat zorgvuldig en correct om met de informatie
waarover hij uit hoofde van zijn lidmaatschap van de raad
Een bestuurder maakt niet ten eigen bate of ten bate van zijn persoonlijke betrekkingen gebruik van in de uitoefening van
Modelgedragscode VNG: •
Een bestuurder gaat zorgvuldig en correct om met informatie
Bespreekpunten: Wat moet erbij en wat kan eraf? Advies Berenschot: Neem de wettelijke kaders over en voeg een bepaling toe over het gebruik van op feiten gebaseerde informatie tijdens de vergaderingen.
16
GEDRAGSCODE HOORN
4. Geschenken, faciliteiten, diensten, excursies, evenementen en reizen Wettelijke kaders en landelijke ontwikkelingen
Hoornse kaders en toevoegingen
Eed of belofte: Ik zweer dat ik, om iets in dit ambt te doen of te
Bepalingen uit de oude gedragscode:
laten, rechtstreeks noch middellijk enig geschenk of enige belofte
•
Een politieke ambtsdrager accepteert geen geschenken, faciliteiten of diensten indien zijn onafhankelijke positie hierdoor kan worden
heb aangenomen of zal aannemen.
beïnvloed.
Modelgedragscode VNG: •
Bepalingen over het aannemen van geschenken, faciliteit en diensten (o.a. de grens van €50 euro, aanleggen register van
•
ontvangt, worden gemeld. •
vertegenwoordigen, zijn eigendom van de gemeente. Er wordt een
huisadres).
•
Geschenken en giften die een politieke ambtsdrager uit hoofde van
zijn functie ontvangt en die een geschatte waarde van meer dan €50
geschenken boven de €50 euro en niet ontvangen op •
Geschenken en giften die een bestuurder uit hoofde van zijn functie
gemeentelijke bestemming voor gezocht. Geschenken en giften met
Bepalingen over deelname aan excursies en evenementen op
een geschatte waarde van minder dan €50 kunnen worden
uitnodiging van derden.
behouden.
Bepalingen over buitenlandse reizen op uitnodiging van derden.
•
een privéadres. Indien dit toch gebeurt, meldt de ontvanger dit in
Bespreekpunten: Wat moet eraf en wat kan erbij? Advies Berenschot: Houd de bepalingen uit de oude gedragscode. Neem als daar behoeft aan is een tweetal korte bepalingen op over excursies, Vertrouwelijk evenementen en/of buitenlandse reizen.
Een politieke ambtsdrager ontvangt geen geschenken en giften op het bestuursorgaan waarvan hij deel uit maakt. Het bestuursorgaan neemt een besluit over de bestemming van het ontvangen goed.
•
Aanbiedingen voor privé-werkzaamheden of kortingen op privégoederen, die een gevolg zijn of kunnen zijn van het vervullen van het ambt worden niet geaccepteerd. 17
GEDRAGSCODE HOORN
5. Omgangsvormen
Wettelijke kaders en landelijke ontwikkelingen
Hoornse kaders en toevoegingen
Voorbeelden van bepalingen uit andere gedragscodes zijn:
Bepalingen uit de oude gedragscode:
•
Het college- of raadslid voert het debat op de inhoud en speelt
•
niet op de persoon. •
•
Het college- of raadslid houdt zich tijdens vergaderingen aan
vergaderingen van beledigingen, laster en leugens. •
Een politieke ambtsdrager draagt er zorg voor dat de
het reglement van orde en volgt de aanwijzingen van de
toonzetting van zijn beweringen binnen en buiten openbare
voorzitter op.
vergaderingen niet geschiedt in persoonlijk grievende
Het college- of raadslid laat zich zowel tijdens vergaderingen
bewoordingen.
als in het openbaar in woord, gebaar en geschrift niet onnodig
•
grievend uit over collegeleden of collega-raadsleden. •
Een politieke ambtsdrager onthoudt zich in en buiten openbare
Het college- of raadslid onthoudt zich van grensoverschrijdend gedrag.
Naderhand onjuist gebleken beweringen worden door de betrokken ambtsdrager publiekelijk gerectificeerd.
•
In openbare vergaderingen spreekt men elkaar aan in de beleefdheidsvorm en via de voorzitter als handhaver van de
orde. Bespreekpunten: Wat moet erbij en wat kan eraf?
Vertrouwelijk
Advies Berenschot: Neem de wettelijke kaders over en maak onderscheid tussen tijdens de (commissie)raadsvergadering en buiten de (commissie)raadsvergadering (bijv. over sociale media).
18
Vorm
Vertrouwelijk
GEDRAGSCODE HOORN
Vorm
• Toon en schrijfstijl (uitgebreid/beknopt, actief/passief opgeschreven, vanuit perspectief van het raadslid etc.) • Wel of geen casuïstiek en voorbeelden opnemen in de gedragscode?
Vertrouwelijk
20
Vervolgproces en afsluiting
Vertrouwelijk
GEDRAGSCODE HOORN
Vervolgproces • Hoe willen jullie betrokken worden bij het opstellen van de gedragscode? • Procesvoorstel: - Eerste versie bespreken in presidium of klankbordgroep
- Concept gedragscode bespreken met de gehele raad - Definitieve gedragscode ter vaststelling voorleggen aan de raad
Vliegende start
Vertrouwelijk
Concept opstellen
Bijeenkomst raad
Afronding
22