Bijlage 3.27. ETFAL Geohydrologisch onderzoek
Tekst van het document
datum 7 november 2024 geohydrologisch onderzoek Buiten Stad te Hoorn status : definitief versie : 2 Adviseur Loots Grondwatertechniek @lootsgwt.com + opdrachtgever IDDS t.a.v. 's-Gravendijckseweg 37 2201 CZ Noordwijk kenmerk 16240122B.1 5.1.2e 5.1.2e 5.1.2e 5.1.2e 5.1.2e Pagina 2/ 28 I nhoud Proj ect Bode m Grondw ater Kl imaa t Concl usi e Afw at eri ng Opl ossi ng 2 Oplossi ng 3 Ri si co ’ s Monit ori ng Vervolg Speci alisten LOOTS 16240122B.1 inhoudsopgave Inhoudsopgave inhoudsopgave.................................................................................................................. 2 1 Inleiding..................................................................................................................................................... 3 2 Bronvermelding........................................................................................................................................ 4 3 Uitgangspunten ........................................................................................................................................
5 3.1 Ondergrondse object(en) bestaand versus nieuw ....................................................................................5 3.2 Klimaat, regen en verdamping .....................................................................................................................6 3.3 Bodemopbouw, grondwaterstand en grondwaterstroming regionaal .................................................7 4 Berekeningsresultaten en oplossingsrichtingen .................................................................................. 9 4.1 [Oplossing 1] Grondverbetering traditioneel............................................................................................9 4.2 [Oplossing 2] Grondverbetering met gaten ........................................................................................... 10 4.3 [Oplossing 3] Bypass .................................................................................................................................... 11 4.4 [Oplossing 4] Grondverbetering naast de barrière ............................................................................. 12 4.5 Locatie maatregelen (bovenaanzicht) ......................................................................................................
13 5 Conclusie en aanbevelingen ............................................................................................................... 14 5.1 Grondwaterneutrale bouw ......................................................................................................................... 14 5.2 Afwatering perceel ...................................................................................................................................... 14 5.3 Risico’s .............................................................................................................................................................. 16 5.4 Monitoring....................................................................................................................................................... 16 5.5 Vervolgstappen ............................................................................................................................................. 17 LOOTS .............................................................................................................................. 17 Bijlage 1 – Gegevens voor specialisten .......................................................................................................................
19 Bijlage 1.1 – Bodemeigenschappen en berekening kD-waarde............................................................................................. 20 Bijlage 1.2 – Grondwateraanvulling op perceel ........................................................................................................................ 21 Bijlage 1.3 – Details berekening grondverbetering met gaten .............................................................................................. 22 Bijlage 1.4 – Details berekening Bypass....................................................................................................................................... 26 Bijlage 2 – Tekeningen .................................................................................................................................................... 27 Bijlage 3 – Grondonderzoeken ..................................................................................................................................... 28 Pagina 3/ 28 I nhoud Proj ect Bode m Grondw ater Kl imaa t Concl usi e Afw at eri ng Opl ossi ng 2 Oplossi ng 3 Ri si co ’ s Monit ori ng Vervolg Speci alisten LOOTS 16240122B.1 1 Inleiding De opdrachtgever wenst een kelder aan te leggen. De opdrachtgever wenst duidelijkheid op het gebied van grondwater.
De opdrachtgever wil weten hoe de kelder aangelegd kan worden zonder negatieve effecten (grondwaterneutraal ontwerp). De opdrachtgever wil weten welke maatregelen geschikt zijn en welke overheidsnormen van toepassing zijn. Helderheid op deze punten is van belang. De opdrachtgever wenst een verantwoorde beslissing te nemen over de aanleg van een kelder.I In het kort: Wat is een geohydrologisch onderzoek? Wanneer we bouwen beneden de grondwaterstand heeft dat impact. Grondwater staat namelijk nooit langdurig stil; een waterdicht bouwwerk is daardoor een belemmering voor grondwater. Grondwater moet dus om (of zelfs over) de belemmering stromen. In extreme situaties kan hierdoor wateroverlast en/of -schade ontstaan. Dat is niet gewenst. Het geohydrologisch onderzoek berekent welke aanvullende maatregelen ervoor zorgen dat een bouwwerk geen belemmering oplevert. Een grondwaterneutraal ontwerp is het doel. Dat betekent dat het nieuwe bouwwerk geen verandering veroorzaakt ten opzichte van de bestaande situatie op het gebied van geohydrologie (grondwaterstanden en/of -stroming).
Doel geohydrologisch onderzoek 1. [hoofddoel] Geohydrologische maatregelen bepalen hoofdstuk 4 en 5.1 2. Maatregelen afwatering regenwater hoofdstuk 5.2 3. Verschil geohydrologisch nieuw en bestaand hoofdstuk 3.1 4. Rekening houden met klimaat(sverandering) hoofdstuk 3.2 5. Risico’s en beheersmaatregelen in beeld brengen H5.3 6. Monitoring voor risicobeheersing in beeld brengen hoofdstuk 5.4 7. Vervolgstappen voor een optimaal vervolg hoofdstuk 5.5 8. Project, bodem en grondwater in beeld brengen hoofdstuk 3 (bijlage 1) 9. Inzicht geven welke parameters/onderzoeken beschikbaar zijn bijlagen 1 en 3 10. Inzicht geven welke berekeningen zijn uitgevoerd bijlage 1 en hoofdstuk 4 Navigatie geohydrologisch onderzoek Het is mogelijk snel door dit rapport te navigeren door op de blauwe tekst te klikken (soms is klikken in combinatie met CTRL-knop noodzakelijk). Bijvoorbeeld: Door op de tekst in de inhoudsopgave te klikken gaat u direct naar het desbetreffende hoofdstuk. Door op de koptekst te klikken gaat u direct naar het desbetreffende onderwerp. Leeswijzer geohydrologisch onderzoek Volgens Loots bereikt het geohydrologisch onderzoek het beste zijn doel als de opdrachtgever de maatregelen (nut en doel) zo goed mogelijk begrijpt. We kiezen bewust ervoor zoveel mogelijk jargon en details in de hoofdtekst te vermijden.
In hoofdstuk 5 staan de conclusies en aanbevelingen. We bevelen u ten zeerste aan dit hoofdstuk goed te lezen. Essentiële specialistische informatie en berekeningen staan in bijlage 1. I Getest met Adobe Acrobat 2017 en PDF Xchange editor Tijdsbesparing: klik op koptekst en navigeer direct naar dit onderwerp Pagina 4/ 28 I nhoud Proj ect Bode m Grondw ater Kl imaa t Concl usi e Afw at eri ng Opl ossi ng 2 Oplossi ng 3 Ri si co ’ s Monit ori ng Vervolg Speci alisten LOOTS 16240122B.1 Versiebeheer Opmerking definitief 1 definitief 2 Aangepast met nieuw ontwerp Algemene voorwaarden Op alle, door Loots Grondwatertechniek uitgebrachte adviezen en berekeningen, is de DNR 2011 van toepassing. Niets uit dit drukwerk mag worden verveelvoudigd, aangepast en/of openbaar gemaakt, in enige vorm op enige wijze zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van Loots Grondwatertechniek, noch mag het zonder een dergelijke toestemming worden gebruikt voor enig ander werk dan waarvoor het is vervaardigd. 2 Bronvermelding 1. SBR. 190.03 Bemaling van bouwputten. Rotterdam : SBR, 2003. 2. —. 273.98 Leidraad voor het onderzoek naar de invloed van een grondwaterstandsdaling op de bebouwing. Rotterdam : SBR, 1998. 3. Rijkswaterstaat - Ministerie van Infrastructuur en Milieu. Bodemloket. [Online] 2013. http://www.bodemloket.nl. 4. Nederlands Normalisatie-instituut. NEN 9997-1+C1-2012.
Normcommissie 351 006 "Geotechniek". Delft : NEN, 2012. ICS 91.080.01; 93.020. 5. Dinoloket, Data en Informatie van de Nederlandse Ondergrond. Ondergrondgegevens. 6. Kadaster. Basisregistraties Adressen en Gebouwen. 7. SVP. stedebouwkundig plan. 12-1-2024. Loots Grondwatertechniek staat niet in voor de juistheid en/of volledigheid van de door derden verstrekte informatie en gegevens. LOOTS | I nhoud | Project | Bodem | Grondwater | Klimaat | Conclusie | Afwatering 16240122B.1 | Oplossing 2 | Oplossing 3 | Risico’s | Monitoring | Vervolg | Specialisten 3 | Uitgangspunten De uitgangspunten van dit project staan in dit hoofdstuk. Uitgangspunten zijn de basis van elk project. Bij foutieve uitgangspunten is het resultaat onnauwkeurig. Controle is wenselijk, omdat uitgangspunten wijzigen in een normaal ontwerpproces. De (adviseur van) opdrachtgever wordt geadviseerd om tenminste de uitgangspunten in H3.1 (afmetingen nieuwe situatie) te (laten) controleren, zeker na wijzigingen. 3.1 | Ondergrondse object(en) bestaand versus nieuw In figuur 1 is het bovenaanzicht en de langsdoorsnedes van de nieuwe situatie | weergegeven. Geconcludeerd wordt dat er sprake is van een verandering in de bodem ten opzichte van de bestaande situatie.
Figuur 1 – situatie project (links bovenaanzicht , rechts doorsnede) In tabel 3.1 staan de maatgevende rekenwaarde voor de bestaande en nieuwe situatie naast elkaar. De schets in figuur 2 visualiseert de termen in tabel 3.1. Tabel 3.1 vergelijking | bestaand | nieuw omschrijving | kruipruimte | kelder lengte barrière [m] | 92 | 118 ruimte lengte (A+B) [m] | 63 | 37 breedte barrière [m] | 121 | 155 ruimte breedte (A+B) [m] | 55 | 21 onderkant barrière [m+NAP] | -2,6 | -7,1 onderkant damwanden | geen | -16 [m+NAP] belemmeringI [%] | 0% | 88% kD-waardeII [m²/dag] | 5,3 | 0,24~1,09 Bouwoppervlakte [m²] | 6900 | 14100 | Figuur 2 – schets bij tabel 3.1 Overig oppervlakte m²] | 15810 | 8610 De bestaande kD-waarde in tabel 3.1 moet met maatregelen geëvenaard worden in de nieuwe situatie ter voorkoming van effecten op de grondwaterstand. I Percentage van het watervoerend pakket welke geblokkeerd wordt door de constructie in de stromingsrichting. II De kD-waarde in de stromingsrichting onder de barrière, bepaald met behulp van lokaal grondonderzoek en regionale ervaring.
In bijlage 1.3 is deze rekenwaarde nader toegelicht Pagina 5/ 28 LOOTS | I nhoud | Project | Bodem | Grondwater | Klimaat | Conclusie | Afwatering 16240122B.1 | Oplossing 2 | Oplossing 3 | Risico’s | Monitoring | Vervolg | Specialisten 3.2 | Klimaat, regen en verdamping De projectlocatie heeft een | onbebouwd gebied welke grenst aan openbare ruimte (situatie C in figuur 3). Achtergrondstroming, regenwater in de onbebouwd gebied en verdamping in de onbebouwd gebied (van buiten het perceel) hebben invloed op de projectlocatie. Door de oppervlakte van de onbebouwd gebied te vermenigvuldigen met de hoeveelheid | Figuur 3 – situatie project regen minus verdamping wordt het debiet grondwateraanvulling bereke | nd. De hoeveelheid regen en verdamping per maand is bepaald aan de hand van “verdeling neerslag in Nederland”, bron: KNMI, uit grondwaterzakboekje 2016. Daarbij is in de nieuwe situatie rekening gehouden met 20% extremer klimaat, ofwel 20% meer regen en ve | rdamping. Waarbij gerekend wordt dat 50% van het regenwater op de projectlocatie in de nieuwe en bestaande situatie direct naar openbare ruimte afstroomt (dus geen conflict met barrière).
Tabel 3.2 debiet lokaal | debiet lokaal maand | bestaand | nieuw [m³/dag] | [m³/dag] januari | 36,414 | 23,797 februari | 29,503 | 19,28 maart | 30,396 | 19,864 april | 8,432 | 5,51 mei | 11,73 | 7,666 juni | 12,121 | 7,921 juli | 18,615 | 12,165 augustus | 19,89 | 12,998 september | 31,067 | 20,302 oktober | 39,194 | 25,613 november | 42,713 | 27,914 december | 41,463 | 27,097 maximum | 42,713 | 27,914 Uit tabel 3.2 leiden we af dat het maximale debiet grondwateraanvulling (regen | - verdamping) gelijk is aan maximaal 42,713 m³/dag op de projectlocatie . In de toekomst is er in de nieuwe situatie 37% minder debiet. Dit komt door een kleiner onbebouwd deel. In bijlage 1.2 staan berekeningsdetails voor specialisten. Pagina 6/ 28 Pagina 7/ 28 I nhoud Proj ect Bode m Grondw ater Kl imaa t Concl usi e Afw at eri ng Opl ossi ng 2 Oplossi ng 3 Ri si co ’ s Monit ori ng Vervolg Speci alisten LOOTS 16240122B.1 3.3 Bodemopbouw, grondwaterstand en grondwaterstroming regionaal In figuur 4 staat een schematisering van de bodem. Figuur 4 – schematisering bodem In figuur 5 staat de locatie van de bodemonderzoeken ten opzichte van de projectlocatie. Figuur 5 – locatie grondonderzoek In figuur 6 staat het resultaat van de grondwaterstandanalyse in de omgeving in watervoerende laag 1.
Op basis van langdurige grondwaterstandmetingen is de gemiddelde grondwaterstand en grondwaterstandfluctuatie weergegeven. De details van de grondwaterstandanalyse staan in bijlage 3. Watervoerende laag 1 Watervoerende laag 2 LOOTS | I nhoud | Project | Bodem | Grondwater | Klimaat | Conclusie | Afwatering 16240122B.1 | Oplossing 2 | Oplossing 3 | Risico’s | Monitoring | Vervolg | Specialisten Sloot niet aanwezig, noordelijk hiervan ligt een nieuwe sloot waterpeil NAP – 3,2 m waterpeil NAP – 3,45 m Figuur 6 – grondwaterstanden ten opzichte van NAP [m] (boven driehoek=peilbuis naam, onder driehoek=gemiddelde grondwaterstand, links driehoek=maatgevend hoge grondwaterstand, rechts driehoek=maatgevende lage grondwaterstand) In tabel 3.3-A staat welke maatgevend hoge, gemiddelde en lage grondwaterst | and berekend is op de projectlocatie. In watervoerende laag 2 wordt een vergelijkbare trend verwacht. Tabel 3.3-A Rekenwaarde project | stroming van | stroming naar | midden MP04 | MP03 | projectlocatie maatgevend hoge grondwaterstand [m+NAP] | -2,64 | -2,75 | -2,69 gemiddelde grondwaterstand [m+NAP] | -2,86 | -3,11 | -2,98 maatgevend lage grondwaterstand [m+NAP] | -3,08 | -3,47 | -3,26 In tabel 3.3-B staat welke regionale grondwaterstroming van toepassing is. Met peilbuismeetreeksen is per maand een verhang bepaald tussen beide meetpunten.
| De stromingsrichting regionaal is richting het westen. Tabel 3.3-B maand | stroming van | stroming naar | verhang | debiet regionaal bij MP04 | MP03 | kD 5,3m²/dag april | -2,81 | -3,23 | 0,003 | 3,037 mei | -2,92 | -3,12 | 0,002 | 1,446 juni | -2,74 | -2,81 | 0,001 | 0,506 maximum | 0,003 | 3,037 | Er is voldoende grondonderzoek bij de projectlocatie voor | de bepaling van doorlatendheid. | In bijlage 1.1 staan (voor specialisten) de bodemeigenschappen en | -onderzoek per onderdeel. | In bijlage 1.2 staan (voor specialisten) de grondwaterstandeigenschappen per | onderdeel. Pagina 8/ 28 LOOTS | I nhoud | Project | Bodem | Grondwater | Klimaat | Conclusie | Afwatering 16240122B.1 | Oplossing 2 | Oplossing 3 | Risico’s | Monitoring | Vervolg | Specialisten 4 | Berekeningsresultaten en oplossingsrichtingen Met de uitgangspunten heeft Loots berekeningen uitgevoerd om tot de conclusie (hoofdstuk 5) te komen. In dit hoofdstuk staan de berekeningsresultaten per maatregel uitgewerkt. | Voor een grondwaterneutraal ontwerp moet een van de maatregelen overgenomen worden in het ontwerp en uitvoering. Details (voor specialisten) staan zoveel mogelijk in bijlage 1. 4.1 | [Oplossing 1] Grondverbetering traditioneel Keiharde voorwaarde: | Damwanden zijn niet gebruikt en/of | niet aanwezig na de bouw en polderbodem aanwezig onder grondverbetering.
Wanneer kan oplossing 1 worden toegepast in de | praktijk: 1. Ontgraving zonder damwanden, dit kan alleen bij kleine ontgravingsdiepte of wanneer bebouwing op grotere afstand staat van het project; 2. Bouwput met damwanden, waarbij damwanden (vanaf niveau onderkant bouwwerk of lager) getrokken kunnen worden. Dat kan soms bij nieuwbouw, vaak is het niet mogelijk bij bouw onder of direct tegen bestaande bebouwing; | Figuur 7 – principe (paars is maatregel), verticale zwarte 3. Ontgravingsniveau van dit project is hoger | strepen is een voorbeeld waarbij restant damwand dan aanlegniveau houten palen buren | (beneden onderkant barrière) niet verwijderd wordt (houten palen vallen niet droog in bouwfase). Voordeel: Deze maatregel is eenvoudig uit te rekenen (en te controleren), het makkelijkste toe te passen en onderhoudsvrij. De uitvoerbaarheid is bewezen (100+ jaar). Specificaties: De grondverbetering start vanaf de gemiddelde grondwaterstand NAP -2,98 m bij de voorgevel en loopt (zonder onderbreking en over de gehele breedte) naar de achtergevel tot NAP -2,98 m. Als een grondverbetering bestaat uit grof zand tot grind of dunner is dan 0,3 m, dan moet de grondverbetering aangelegd worden op een grondscheidend doek.
Ook moet bij grof zand tot grind tussen het betonwerk en de grondverbetering een scheidend doek worden aangebracht om te voorkomen dat beton in de grondverbetering zakt (en doorlatendheid beïnvloedt). In tabel 4.1 staat de relatie tussen dikte grondverbetering en materiaalspecificatie grondverbetering, dit is simpel te berekenenI. Het grondverbetering materiaal is afhankelijk van de dikte van de grondverbetering. Wanneer de dikte is bepaald en maatgevende kD-waarde (in overleg met bevoegd gezag) kan in de derde kolom de materiaalspecificatie (waar moet grondverbetering uit bestaan) worden afgeleid. Tabel 4.1 Dikte | Benodigde doorlatendheid bij kD 5,3 | Materiaalspecificatie grondverbetering (gemiddelde grondverbetering [m] | m²/dag | korreldiameter en Nederlandse omschrijving) bij kD 5,3 m²/dag 0,3 | 18 | schoon zeer grof zand (330μm) 0,4 | 13 | schoon matig grof zand (240μm) 0,5 | 11 | schoon matig grof zand (220μm) I de formule kD= k (doorlatendheid) x D (dikte). De doorlatendheid wordt berekend door k = kD / D. De doorlatendheid en dikte zijn omgekeerd evenredig. Wordt de dikte 2x groter, dan kan de doorlatendheid 2x kleiner.
Pagina 9/ 28 Pagina 10/ 28 I nhoud Proj ect Bode m Grondw ater Kl imaa t Concl usi e Afw at eri ng Opl ossi ng 2 Oplossi ng 3 Ri si co ’ s Monit ori ng Vervolg Speci alisten LOOTS 16240122B.1 4.2 [Oplossing 2] Grondverbetering met gaten Keiharde voorwaarde: Het effect van de vernauwing (convergeren en divergeren van grondwaterstroming) in de gaten moet bepaald worden. Dit kan alleen met grondwatermodellering. Deze grondwatermodellering is voor dit project uitgevoerd (details in bijlage 1.3). Wanneer kan oplossing 1 worden toegepast in de praktijk: Zolang er 0,5 m polderbodem aanwezig blijft onder de constructie inclusief grondverbetering. Voordeel: Deze maatregel is altijd toepasbaar en onderhoudsvrij. De uitvoerbaarheid is bewezen, al is de methode relatief nieuw (<10 jaar). Specificaties: De onderkant van de grondverbetering moet aangelegd worden op een grondscheidend doek. Tussen het betonwerk en de bovenkant van de grondverbetering moet er ook een scheidend doek aangebracht worden. Verder moet de grondverbetering van voor naar achter ononderbroken doorlopen. Dat betekent onder andere dat de werkvloer ter plaatse van (damwand)cannelures open moet zijn en gevuld met grondverbetering. De grondverbetering conform de berekening van de grondwatermodellering moet een doorlatendheid hebben van 125 m/dag; dit is bijvoorbeeld schoon uiterst grof zand (1400μm).
In tabel 4.2 staan de details voor een grondwaterneutraal ontwerp. Afwijken van de parameters (doorlatendheid of waarden in tabel 4.2) heeft gevolgen. Sommige afwijkingen (meer gaten, grotere diameter bijvoorbeeld) betekent dat grondwatermodellering opnieuw uitgevoerd moet worden. Tabel 4.2 rekenparameters gaten in damwand eenheid specificatie diameter gat (D) [m] 0,14 lengte gat (Lg) [m] 0,4 lengte gat buiten (Lgb) [m] 0,1 aanleghoogte gat (centrum) [m+NAP] -3,48 doorstroomhoogte cannelure (Hc) [m] 2,72 damwandprofiel [-] PAL3030 oppervlakte cannelure [m²] 0,032307 aantal gaten openbare ruimte (voor) [-] 30 aantal gaten onbebouwd deel (achter) [-] 30 dikte grondverbetering [m] 0,2 dikte vuilopvang (Z) [m] 0,1 In bijlage 1.3 Staan de berekeningsresultaten en de details over de modellering voor specialisten. Figuur 8 – principe (paars is maatregel) Figuur 9 – details (paars is maatregel) Lgb Pagina 11/ 28 I nhoud Proj ect Bode m Grondw ater Kl imaa t Concl usi e Afw at eri ng Opl ossi ng 2 Oplossi ng 3 Ri si co ’ s Monit ori ng Vervolg Speci alisten LOOTS 16240122B.1 4.3 [Oplossing 3] Bypass Keiharde voorwaarde: Onderhoud moet mogelijk zijn. Leidingweerstandberekening is noodzakelijk. Opnamecapaciteit filters moet afgestemd worden op gewenste kD- waarde. Toepassing in de praktijk: Altijd toepasbaar Voordeel: Deze maatregel is altijd toepasbaar.
De uitvoerbaarheid is bewezen, al is de methode relatief nieuw (<10 jaar). Specificaties: Er moeten minimaal twee leidingen van voor naar achteren worden aangelegd onder het ondergronds object door. Bij elk filter zal een aansluiting voor schoonzuigen-/spoelen aangebracht moeten worden. In tabel 4.3 staan de details voor een grondwaterneutraal ontwerp met de bypass. Tabel 4.3 rekenparameters gaten in damwand eenheid specificatie diameter filter [m] 0,25 lengte filter (Lgb) [m] 1,38 aanleghoogte filter (centrum) [m+NAP] -3,49 aantal filters openbare ruimte [-] 30 aantal filters onbebouwd deel (achter) [-] 30 Minimale diameter leiding voor-achter [mm] 100 In bijlage 1.4 staan de berekeningsresultaten van de bypass voor specialisten. Figuur 10 - principe (blauw is maatregel) Lgb Pagina 12/ 28 I nhoud Proj ect Bode m Grondw ater Kl imaa t Concl usi e Afw at eri ng Opl ossi ng 2 Oplossi ng 3 Ri si co ’ s Monit ori ng Vervolg Speci alisten LOOTS 16240122B.1 4.4 [Oplossing 4] Grondverbetering naast de barrière Keiharde voorwaarde: Er moet naast het bouwwerk (tussen de erfgrens en het bouwwerk) ruimte zijn beneden de grondwaterstand om een grondverbetering aan te leggen van voor naar achteren. Dat lijkt in dit geval van toepassing.
Toepassing in de praktijk: 1. Vrijstaande gebouw; 2. Hoekgebouw met onbebouwd deel ernaast, waarbij vaak aan een enkele zijde grondverbetering zit, bij paarse stippellijn in figuur 11 wordt dan geen grondverbetering toegepast; 3. Wanneer er tussen de bestaande muur (inpandig bouw) en de damwandconstructie beneden de grondwaterstand een holle ruimte is waar grondverbetering aangebracht kan worden. Voordeel: Deze maatregel is het makkelijkste toe te passen en onderhoudsvrij. De uitvoerbaarheid is bewezen (100+ jaar). Specificaties: In tabel 4.4 staan de afmetingen. Overweeg deze oplossing alleen als bij het uitvoeringsontwerp blijkt dat er buiten het ondergrondse bouwwerk genoeg ruimte zit. Ook moet de grondverbetering beneden de grondwaterstand worden aangebracht zonder (permanente) damwandconstructie. De berekening van de k-waarde van deze oplossing is relatief simpel door de gewenste kD- waarde (H3.1) te vermenigvuldigen met de breedte van het project en vervolgens te delen door de doorstroomoppervlakte van de grondverbetering ernaast. Belangrijk detail: Als deze grondverbetering ernaast tussen de bestaande bouwmuur en de damwand zit opgesloten, moeten er gaten door de bestaande bouwmuur geboord worden ter hoogte van de onderkant van grondverbetering (het aantal gaten en de diameter van de gaten is verder vergelijkbaar met oplossing 2).
Tabel 4.4 rekenparameters grondverbetering ernaast eenheid specificatie grondverbetering voor en achter [-] ja grondverbetering links en rechts [-] ja bovenkant grondverbetering [m+NAP] -2,98 onderkant grondverbetering [m+NAP] -3,46 minimale dikte grondverbetering [m] 0,3 Benodigde doorlatendheid bij kD 5,3 m²/dag [m/dag] 300 Materiaalspecificatie grondverbetering (gemiddelde korreldiameter en Nederlandse omschrijving) bij kD 5,3 m²/dag [m] schoon fijn grind (2,6mm) Figuur 11 – principe (paars is maatregel)
Pagina 13/ 28 I nhoud Proj ect Bode m Grondw ater Kl imaa t Concl usi e Afw at eri ng Opl ossi ng 2 Oplossi ng 3 Ri si co ’ s Monit ori ng Vervolg Speci alisten LOOTS 16240122B.1 4.5 Locatie maatregelen (bovenaanzicht) Bij de gele lijnen in figuur 12 is het noodzakelijk langs de gevels de maatregelen te treffen bij alle oplosrichtingen (1 tot en met 4). Bij de paarse lijn in figuur 12 is het noodzakelijk langs de gevels de maatregelen te treffen bij oplosrichting 4. Figuur 12 – kelder is grondwaterneutraal bij toepassen maatregelen lang s gevels welke geel zijn (voor alle oplosrichtingen). Bij paarse gevels zijn maatregelen oplossing 4 alleen noodzakelijk. 10 gaten 5 gaten 25 gaten 18 gaten 2 gaten 5 gaten LOOTS | I nhoud | Project | Bodem | Grondwater | Klimaat | Conclusie | Afwatering 16240122B.1 | Oplossing 2 | Oplossing 3 | Risico’s | Monitoring | Vervolg | Specialisten 5 | Conclusie en aanbevelingen Loots concludeert dat voldaan kan worden aan een grondwaterneutraal ontwerp. In paragraaf 5.1 staat welke geohydrologische (grondwater) maatregelen geschikt zijn. In paragraaf 5.2 staat welke afwatering gewenst is. In paragraaf 5.3 staan de risico’s (en beheersmaatregelen) bij dit project. In paragraaf 5.4 staat de monitoring voor dit project. In paragraaf 5. | 5 staan de aanbevolen vervolgstappen voor de opdrachtgever.
5.1 | Grondwaterneutrale bouw De conclusie is positief. Het project kan grondwaterneutraal worden uitgevoerd. | Voor dit project is gekozen voor oplossing: | Oplossing 1: Grondverbetering traditioneel | (conform specificatie H4.1 | ); Deze grondverbetering moet toegepast worden in het blauwe vlak (figuur 12) en tegen de kelderwanden (gele lijnen figuur 12). De overige oplossingen voldoen ook aan grondwaterneutrale bouw; echter bepaalde details (wel of niet toepassen damwanden) zorgen ervoor dat het niet noodzakelijk is deze (meer complexe) oplosrichting toe te passen. Kies dus alleen voor een van deze oplossingen wanneer dit noodzakelijk is. 5.2 | Afwatering perceel Afwatering, ofwel hoe regenwater stroomt op het perceel van het project. Dit gaat niet om het deel van regenwater dat in de bodem zakt (en grondwater wordt). Dat lossen we op met de maatregelen van hoofdstuk 4. Hier gaat het ten eerste om regenwater dat op het verhard (dak)oppervlakte valt en direct in het riool van de gemeente stroomt. Ten tweede gaat dit over regenwater dat in de onbebouwd deel valt en zolang het niet in de bodem is gezakt niet overlast/schade mag veroorzaken. Regenwater afwatering naar riool Wanneer de oppervlakte van een nieuwe bouwvlak gecompenseerd worden in de vorm van een vertraagde afvoer (waterbuffer). Dat betreft in dit geval een oppervlakte van 8300 m².
Omgerekend moet de opdrachtgever een waterberging van 498 m³ realiseren. In tabel 5.2 staat een aantal voorbeelden. Opdrachtgever kan ook kiezen voor combinatie van oplossingen (zolang het totaal 498 m³ wordt). Tabel 5.2 Oplosrichting | Waterbergende capaciteit | Hoeveelheid benodigd Sedumdak | 0,015 m³ per m² | 5800 m² Natuurdak | 0,08 m³ per m² | 1088 m² Waterdak | 0,1 m³ per m² | 870 m² Waterton 250 liter | 0,25 m³ per stuk | 348 stuks Waterkelder-/tank 1000 liter | 1 m³ per stuk | 87 stuks 6 m³ per centimeter Toestemming lozen regenwater op | toelaatbare cm stijging van 18~180 m³ maximaal sloot achter project | slootpeil (meestal tot 0,3 m | haalbaar maximaal toelaatbaar) Regenwater in onbebouwd deel Als er hoogteverschillen zitten tussen percelen krijgt | het laagste maaiveld extra wateroverlast bij forse regenval. Dat is vervelend voor de desbetreffende eigenaar en niet de bedoeling. Een simpel opstaande rand (0,1 m boven maaiveld hogere | onbebouwd deel) voorkomt afstroming. Deze opstaande rand kan waterdicht kunststof wandje | zijn dat minimaal 0,2 m de grond in gaat.
Pagina 14/ 28 Pagina 15/ 28 I nhoud Proj ect Bode m Grondw ater Kl imaa t Concl usi e Afw at eri ng Opl ossi ng 2 Oplossi ng 3 Ri si co ’ s Monit ori ng Vervolg Speci alisten LOOTS 16240122B.1 Leg daarnaast de onbebouwd deel 0,1 m (of meer) onder de drempelhoogte van het huis en zorg dat maximaal 50% van de onbebouwd deel is verhard. Bij een te hoog maaiveld kan bij forse neerslag regenwater over de drempel het huis inlopen (met waterschade als gevolg). Pagina 16/ 28 I nhoud Proj ect Bode m Grondw ater Kl imaa t Concl usi e Afw at eri ng Opl ossi ng 2 Oplossi ng 3 Ri si co ’ s Monit ori ng Vervolg Speci alisten LOOTS 16240122B.1 5.3 Risico’s Het doel van risicomanagement is duidelijkheid voor de opdrachtgever. In tabel 5.3 A staan de risico’s en beheersmaatregelen (van matig risico naar laag risico). Tabel 5.3-A omschrijving risico risico beheersmaatregel buren ervaren wateroverlast bij hevige neerslag matig Regenwater dat op het dak valt van het bouwwerk niet in de onbebouwd deel lozen. Bij onbebouwd deel ophogen of extra verharden ook deze wijziging in overleg met geohydroloog met passende maatregelen uitvoeren. Verhogen onbebouwd deel kan de locatie van wateroverlast -/schade verplaatsen, dat niet gewenst. Wateroverlast -/schade zoveel mogelijk of geheel oplossen wordt pas bereikt met goed overleg en samenwerking vanaf beide zijden van perceelsgrenzen.
bypass maatregel verstopt op termijn matig Het toepassen van oplossing 1 of 4 (traditioneel), als het niet anders kan dan bij zowel filters voor- als achterzijde een aansluiting maken waar het vuil uit het systeem gezogen kan worden. De hoeveelheid silt of andere fijne delen welke de bypass kunnen instromen beperken, dit door toepassen fijnmazig materiaal op grensvlak met bodem buiten. grondwaterneutrale maatregelen worden niet juist uitgevoerd (relatief nieuwe techniek, niet bekend bij alle aannemers) matig Als de aannemer niet beschikt over referenties zal de opdrachtgever moeten investeren in toezicht. Een ervaren partij (bijvoorbeeld Loots) kan de opdrachtgever en aannemer van voorzien van toezicht en instructies. fijne delen verstopt de grondverbetering laag Een overcapaciteit ter plaatse van het diepste onderdeel (grondverbetering onderkant barrière) realiseren. Bij dit deel is de stromingssnelheid het laagste en door een forse overcapaciteit te realiseren (>1 m³ ruimte voor fijne delen) wordt verstopping voorkomen.
geohydrologisch onderzoek en maatregelen blijken niet uitvoerbaar laag Bij twijfel altijd uitgaan van maatregelen die altijd toepasbaar zijn: de traditionele grondverbetering of grindkoffer rondom buren gaan grondwateroverlast ervaren in de nieuwe situatie laag Conclusie geohydrologisch onderzoek (dit rapport) overnemen in het ontwerp (tekeningen en contractstukken aannemer). 5.4 Monitoring Voor dit project geldt de monitoring in tabel 5.4 A. Dit zijn monitoringmaatregelen die bepaald zijn naar aanleiding van de beoordeling van risico’s (paragraaf 5.3). Bij het bereiken van de grenswaarden (signaal-/interventiewaarde) zijn actie(s) gewenst. Tabel 5.4-A monitoring project waar wanneer H I L II eenheid grens- waarde 1 actie 1 grenswaarde 2 actie 2 Peilbuis NAP -4,26 m Voor projectlocatie(s) 1x/dag, starten 1 maand voor bouw x [m+NAP] -2,74 1,2 -2,64 3,4 Peilbuis NAP -4,26 m Achter projectlocatie(s) 1x/dag, starten 1 maand voor bouw x [m+NAP] -2,74 1,2 -2,64 3,4 Vooropnamen interieur+ exterieur Direct aangrenzende buren Voor start bouw De acties (bij tabellen): 1. Controleren dat het meetresultaat/-instrument juist is; 2. Controleren of de maatregelen toegepast zijn/worden; I Hoger dan: als de meting hoger is dan de grenswaarde, dan moet er actie ondernomen worden.
Als hier g1 staat dan geldt hoger dan alleen voor grenswaarde 1; II Lager dan: als de meting lager is dan de grenswaarde, dan moet er actie ondernomen worden. Als hier g2 staat dan geldt lager dan alleen voor grenswaarde 2; Pagina 17/ 28 I nhoud Project Bodem Grondw ater Kl imaat Concl usi e Afw ateri ng Opl ossi ng 2 Oplossi ng 3 Ri si co ’s Monitori ng Vervolg Speci alisten LOOTS 16240122B.1 3. Overleg met betrokken partijen, melden bij handhaving; 4. Uitvoeren uitgebreide geohydrologische analyse. 5.5 Vervolgstappen Loots beveelt aan om de volgende vervolgstappen op te volgen Oplossing 2 of 3 op bouwtekeningen bouwvergunning zetten, oplossing 1 of 4 alleen wanneer men zeker is dat dit uitvoerbaar is (bij voorkeur in overleg met aannemer en geohydroloog in relatie tot bemaling in bouwfase); Toetsing van dit geohydrologisch onderzoek door bevoegd gezag; Uitvoeringsontwerp (na bouwvergunning) toetsen of geohydrologisch onderzoek en maatregelen aangepast moeten worden; Monitoring starten; Start uitvoering; Start ontgraving, bij afwijkingen ten opzichte van bodemopbouw H3.3 contact opnemen met Loots; Bij overschrijdingen monitoring contact opnemen met Loots; Voordat gaten opengezet worden contact opnemen met Loots en grondwaterstandmetingen doornemen; Bij wijziging inrichting onbebouwd deel de randvoorwaarden (waterhuishoudkundig) vanuit
geohydroloog opvragen ter voorkoming van onacceptabel risico op wateroverlast en/of –schade. Neem contact op met voor meer informatie. LOOTS Opgesteld door: ( Loots Grondwatertechniek 7 november 2024 5.1.2e 5.1.2e 5.1.2e 5.1.1e 5.1.2e Pagina 18/ 28 I nhoud Proj ect Bode m Grondw ater Kl imaa t Concl usi e Afw at eri ng Opl ossi ng 2 Oplossi ng 3 Ri si co ’ s Monit ori ng Vervolg Speci alisten LOOTS 16240122B.1 BIJLAGEN Pagina 19/ 28 I nhoud Proj ect Bode m Grondw ater Kl imaa t Concl usi e Afw at eri ng Opl ossi ng 2 Oplossi ng 3 Ri si co ’ s Monit ori ng Vervolg Speci alisten LOOTS 16240122B.1 Bijlage 1 – Gegevens voor specialisten Werkwijze en gebruikte software geohydrologisch onderzoek De opdrachtgever levert de uitgangspunten (stukken opdrachtgever). Bij specialistische uitgangspunten (bijvoorbeeld eigenschappen bodem) bepalen we een bandbreedte (boven en ondergrens), zodat de kans op afwijkingen klein wordt. We bepalen de bandbreedte op basis van ervaring en (regionale) modellen. De berekeningen bestaan uit analytische- en modelberekeningen (software: MicroFEM v4.10, Qgis v3.8, Strater v5, MLU v2.25, Excel en/of Surfer v16). Door de berekeningen meerdere malen te herhalen bij verschillende uitgangspunten vinden we een robuust ontwerp. Door deze werkwijze neemt de kans op (negatieve) afwijkingen af.
Pagina 20/ 28 I nhoud Proj ect Bode m Grondw ater Kl imaa t Concl usi e Afw at eri ng Opl ossi ng 2 Oplossi ng 3 Ri si co ’ s Monit ori ng Vervolg Speci alisten LOOTS 16240122B.1 Bijlage 1.1 – Bodemeigenschappen en berekening kD-waarde Uitgangspunten Kh of kv is de doorlatendheid horizontaal en verticaal (hogere waarde is meer doorlatend). P is de porositeit van de grondlaag. De top (tweede kolom) geeft aan welke gemiddelde hoogte de bovenzijde van deze laag heeft. Het getal tussen haakjes in de tabel is de standaarddeviatie. Dit geeft de bandbreedte van de desbetreffende parameter aan, waarbij gerekend wordt met een bandbreedte van 2x de standaarddeviatie. De doorlatendheid is bepaald aan de hand van het grondwaterzakboekje, regionale modellen en praktijkervaring.
Onderzoeksresultaten In tabel b1.1-A staan de rekenparameters welke bepaald zijn met het beschikbare grondonderzoek (bijlage 3 en visualisatie hoofdstuk 3.3) tabel b1.1-A top geohydrologische omschrijving Hoorn | gemiddeld | kh (σ) [m/d] | kv (σ) [m/d] | P [-] (σ) [m+NAP] zand, matig fijn, matig silthoudend, los | -2,58 (0,42) | 5 (1) | 3,125 (0,625) | 0,3 (0,03) veen, zandig, slap | -3,02 (0,29) | 0,25 (0,05) | 0,0063 | 0,3 (0,03) (0,0013) zand, matig fijn, matig silthoudend, los | -3,72 (0,27) | 5 (1) | 3,125 (0,625) | 0,3 (0,03) veen, hollandveen | -3,75 (0,3) | 0,1 (0,02) | 0,002 | 0,6 (0,06) (0,0004) klei, sterk siltig, slap | -4,41 (0,65) 0,005 (0,001) | 0,005 (0,001) | 0,33 (0,03) zand, uiterst fijn, sterk silthoudend, los | -9,54 (0,15) | 0,5 (0,1) | 0,125 (0,025) | 0,12 (0,01) klei, sterk zandig | -15,48 (1) | 0,1 (0,02) | 0,01 (0,002) | 0,3 (0,03) veen, sterk gehumificeerd, sterk samengedrukt, vast-17,19 (0,37) 0,0001 | 0 (0) | 0,15 (0,02) (0,00002) zand, matig fijn, matig silthoudend, vast | -17,53 (0,24) | 5 (1) | 1,875 (0,375) | 0,3 (0,03) klei, zwak siltig, vast | -30 (0) | 0,00005 | 0,0002 (0) | 0,4 (0,04) (0,00001) Grondeigenschappen zijn variabel, dat is een feit.
Er wordt hier onderscheid gemaakt tussen: 1) De dikte (D) van grondlagen varieert in enige mate bij de grondonderzoeken 2) De doorlatendheid (k) De maatgevende kD-waarde in de bestaande situatie moet rekening houden met deze variatie. Voor wat betreft laagdikten worden eerst drie modellen (tabel b1.1-B) gemaakt, waarbij een ondergrens (dunne watervoerende lagen), gemiddelde en bovengrens (dikke watervoerende lagen) met 2x standaarddeviatie zijn berekend. Daarbij is de natuurlijk hoge grondwaterstand als maximale hoogte aangehouden. tabel b1.1-B bandbreedte bodemopbouw top [m+NAP] | bovengrens | gemiddelde | ondergrens zand, matig fijn, matig silthoudend, los | -2,69 | -2,69 | -2,89 veen, zandig, slap | -3,22 | -3,02 | -3,26 zand, matig fijn, matig silthoudend, los | -3,23 | -3,72 | -4,33 veen, hollandveen | -4,01 | -3,75 | -4,34 klei, sterk siltig, slap | -4,27 | -4,41 | -4,54 zand, uiterst fijn, sterk silthoudend, los | -9,36 | -9,54 | -9,72 klei, sterk zandig | -15,56 | -15,48 | -15,39 veen, sterk gehumificeerd, sterk samengedrukt, vast-17,37 | -17,19 | -17,01 zand, matig fijn, matig silthoudend, vast | -17,38 | -17,53 | -19,49 klei, zwak siltig, vast | -33,58 | -30 | -26,42 Hetzelfde wordt gedaan voor de doorlatendheid in tabel B1.1-C. Een bovengrens, gemiddelde en ondergrens model is gemaakt voor alle bodemlagen.
tabel B1.1-C bandbreedte bodemopbouw top [m+NAP] | bovengrens | gemiddelde | ondergrens zand, matig fijn, matig silthoudend, los | 7 | 5 | 3 veen, zandig, slap | 0,35 | 0,25 | 0,15 zand, matig fijn, matig silthoudend, los | 7 | 5 | 3 veen, hollandveen | 0,14 | 0,1 | 0,06 klei, sterk siltig, slap | 0,007 | 0,005 | 0,003 zand, uiterst fijn, sterk silthoudend, los | 0,7 | 0,5 | 0,3 klei, sterk zandig | 0,14 | 0,1 | 0,06 veen, sterk gehumificeerd, sterk samengedrukt, vast0,00014 | 0,0001 | 0,00006 zand, matig fijn, matig silthoudend, vast | 7 | 5 | 3 klei, zwak siltig, vast | 0,00007 | 0,00005 | 0,00003 De bestaande situatie is maatgevend voor het ontwerp voor wat betreft de kD-waarde. Het berekenen van de bandbreedte kD wordt uitgevoerd door het berekenen van bovengrens k x bovengrens D tot en met ondergrens k x ondergrens D. De kans dat laagdikte afwijkt van 2x standaarddeviatie is 2,3% (statistisch). Hetzelfde geldt voor de doorlatendheid. Wanneer we beide vermenigvuldigen is de kans op afwijken van boven-/ondergrens (2,3% x 2,3%=) 0,05% statistisch verwaarloosbaar. In tabel B1.1-D kan de berekende kD-waarde gevonden worden in de bestaande situatie onder het project. Daarbij is rekening gehouden met een aanlegdiepte van NAP -2,6 m. dIn de bestaande situatie 55 m zonder bebouwing ernaast. Er is ook rekening met een aanlegdiepte van NAP -16 m in de nieuwe situatie.
In de nieuwe situatie 21 m zonder bebouwing naast de barrière. tabel B1.1-D | bestaand projectlocatie | nieuw projectlocatie | effect kD-waarde project [m²/dag] | bovengrens | gemiddelde | ondergrens | bovengrens | gemiddelde | ondergrens | [%] zand, matig fijn, matig silthoudend, los | 3,710 | 1,650 | 1,110 | 0,443 | 0,197 | 0,132 | -88% veen, zandig, slap | 0,003 | 0,175 | 0,161 | 0,000 | 0,021 | 0,019 | -88% zand, matig fijn, matig silthoudend, los | 5,460 | 0,150 | 0,030 | 0,651 | 0,018 | 0,004 | -88% veen, hollandveen | 0,036 | 0,066 | 0,012 | 0,000 | 0,000 | 0,000 | -100% klei, sterk siltig, slap | 0,036 | 0,026 | 0,016 | 0,000 | 0,000 | 0,000 | -100% zand, uiterst fijn, sterk silthoudend, los | 4,340 | 2,970 | 1,701 | 0,000 | 0,000 | 0,000 | -100% klei, sterk zandig | 0,253 | 0,171 | 0,097 | 0,084 | 0,066 | 0,044 | -61% veen, sterk gehumificeerd, sterk samengedrukt, vast0,000 | 0,000 | 0,000 | 0,000 | 0,000 | 0,000 | 0% zand, matig fijn, matig silthoudend, vast | 113,400 | 62,350 | 20,790 | 113,400 | 62,350 | 20,790 | 0% klei, zwak siltig, vast De bestaande kD-waarde zit tussen 1,3 m²/dag en 9,17 m²/dag. Het gemeentelijk beleid betekent geen verslechtering, dus de best passende kD-waarde moet in de nieuwe situatie aanwezig zijn. Bij een kD-waarde in de nieuwe situatie die gelijk is aan de ondergrens, daalt de grondwaterstand ten zuiden verwaarloosbaar.
De grondwaterstand ten noorden stijgt verwaarloosbaar. De openbare ruimte ligt op NAP-2,1m. Dat betekent dat weinig ontwateringsdiepte is, stijging (zelfs verwaarloosbaar) is hier niet gewenst, daling (zelfs verwaarloosbaar) wordt als positief beschouwd. Omdat grondwater regionaal naar de achterzijde (tuin) stroomt is het gewenst een bovengrens kD-waarde voor de projectlocatie te selecteren. De achterzijde (tuin) ligt op NAP-2,1m. Dat betekent dat weinig ontwateringsdiepte is. Stijging is hier niet gewenst. Daling wordt als positief beschouwd. Omdat grondwater Voor dit project wordt bewust gekozen (voor opdrachtgever en omgeving) voor het gunstigste uitgangspunt, dat is in dit geval een kD-waarde van 9,17 m²/dag. Dit wordt beschouwd als best passende kD-waarde voor de bestaande als de toekomstige situatie. Pagina 21/ 28 I nhoud Proj ect Bode m Grondw ater Kl imaa t Concl usi e Afw at eri ng Opl ossi ng 2 Oplossi ng 3 Ri si co ’ s Monit ori ng Vervolg Speci alisten LOOTS 16240122B.1 Bijlage 1.2 – Grondwateraanvulling op perceel Uitgangspunten Uit het grondwaterzakboekje 2016 (en KNMI-statistieken) is de hoeveelheid neerslag en verdamping per maand overgenomen. De verdamping geldt alleen bij groen (planten). Bij de verdamping tuin houden we er rekening mee dat een deel van de tuin verhard is. Het deel zonder groen heeft dus geen verdamping.
In de bestaande situatie is de tuin 15810 m² groot. In de nieuwe situatie is dit 8610 m². Er is sprake van een kleinere tuin in de nieuwe situatie. Ook spreekt tabel 1.15 uit het grondwaterzakboekje over effect klimaatscenario's, hier is sprake van 16% meer neerslag per jaar (toename over bijna 60 jaar). Voor dit project wordt gerekend met 20% groei van regen en verdamping in de nieuwe situatie. Onderzoeksresultaten In tabel b1.2-A staan de rekenparameters en in de laatste kolom de grondwateraanvulling op de projectlocatie. tabel b1.2-A regen | verdamping | verdamping | grondwateraanvulling tuin maand | [mm/maand] | [mm/maand] | tuin | [mm/dag] [mm/maand] Januari | 75 | 7,2 | 3,6 | 2,3 Februari | 59 | 13,5 | 6,75 | 1,87 Maart | 74 | 28,8 | 14,4 | 1,92 April | 45 | 58 | 29 | 0,53 Mei | 65 | 84 | 42 | 0,74 Juni | 68 | 90 | 45 | 0,77 Juli | 84 | 95 | 47,5 | 1,18 Augustus | 77 | 76 | 38 | 1,26 September | 81 | 44,1 | 22,05 | 1,97 Oktober | 89 | 24,3 | 12,15 | 2,48 November | 86 | 9,9 | 4,95 | 2,7 December | 84 | 5,4 | 2,7 | 2,62 Door het tuinoppervlakte (bestaand en nieuw) te vermenigvuldigen met de grondwateraanvulling is het debiet grondwater dat er op perceelsniveau maandelijks bijkomt te berekenen. Daarbij moet in de nieuwe situatie het klimaatscenario +20% opgeteld worden.
tabel b1.1-B debiet lokaal debiet lokaal bandbreedte bodemopbouw top [m+NAP] | bestaand | nieuw [m³/dag] | [m³/dag] Januari | 36,414 | 23,797 Februari | 29,503 | 19,28 Maart | 30,396 | 19,864 April | 8,432 | 5,51 Mei | 11,73 | 7,666 Juni | 12,121 | 7,921 Juli | 18,615 | 12,165 Augustus | 19,89 | 12,998 September | 31,067 | 20,302 Oktober | 39,194 | 25,613 November | 42,713 | 27,914 December | 41,463 | 27,097 Conclusie Uit de bovenstaande tabel leiden we af dat het maximale debiet grondwateraanvulling (regen - verdamping) gelijk is aan maximaal 41,463 m³/dag op de projectlocatie . In de toekomst is er in de nieuwe situatie 35% minder debiet. Dit komt door een kleiner onbebouwd deel. Pagina 22/ 28 I nhoud Proj ect Bode m Grondw ater Kl imaa t Concl usi e Afw at eri ng Opl ossi ng 2 Oplossi ng 3 Ri si co ’ s Monit ori ng Vervolg Speci alisten LOOTS 16240122B.1 Bijlage 1.3 – Details berekening grondverbetering met gaten Algemeen Met grondwatermodellering hebben we de parameters (diameter gaten, aantal gaten, doorlatendheid grondverbetering, etc.) bepaald. Grondwatermodellering is noodzakelijk wegens onder andere: Wanneer de stroombaan bekeken wordt van grondwater bij deze oplosrichting is er sprake van vernauwingen (bij gaten) en daarna de verbredingen (na gaten). Ofwel convergerende/divergerende stroming.
Met een simpele analytische benadering (bijvoorbeeld de berekening bij oplossing 1, hoofdstuk 4.1) is het effect van vernauwingen en verbredingen niet te benaderen, hetgeen niet voldoet aan eisen van een grondwaterneutraal ontwerp; De reikwijdte van de watervoerende laag is groter dan de afstand tussen de gaten, ofwel stroming in en uit één gat beïnvloedt ook andere gaten. Bij een groter aantal gaten wordt dit effect sterker. Met een simpele analytische benadering (bijvoorbeeld de berekening bij oplossing 1, hoofdstuk 4.1) is gebleken dat dit effect niet overeenkomt met de werkelijkheid. Detailmodel Loots voert twee modellen uit. In het eerste model modelleren we de gaten (enkele zijde). Het doel is het bepalen van de verhouding potentiaalverschil (of weerstand) tussen “onderzijde barrière” en “de overige onderdelen (gaten en cannelures)”. Doordat Loots gebruik maakt van MicroFEM modelleren we in dit eerste detailmodel alle onderdelen horizontaal achter elkaar. Figuur 12 is puur ter visualisatie opgenomen, het betreft een bovenaanzicht van een ouder project waarbij de waterdruk tevens boven is gezet ter illustratie. Figuur 13 - bovenaanzicht model (onderzijde) + grafiek met verloop waterdruk waarbij horizontale as = horizontale afstand in model en verticale as = waterdruk in model.
(onderkant barrière) Cannelure Grindstaaf buiten Pagina 23/ 28 I nhoud Proj ect Bode m Grondw ater Kl imaa t Concl usi e Afw at eri ng Opl ossi ng 2 Oplossi ng 3 Ri si co ’ s Monit ori ng Vervolg Speci alisten LOOTS 16240122B.1 Input detailmodel voor dit project: detailmodel eenheid input lengte onderkant barrière [m] 118 breedte onderkant barrière [m] 155 hoogte onderkant barrière [m] 0,2 aantal gaten + cannelures [-] 30 lengte cannelure [m] 3,62 breedte cannelure (per stuk) [m] 0,363 hoogte cannelures [m] 0,089 lengte gaten opgesloten (geen uitstroom naar watervoerende lagen buiten mogelijk in model) [m] 0,4 lengte gaten buiten (in verbinding met bestaande watervoerende lagen voor en achter) [m] 0,1 lengte gaten totaal [m] 0,5 breedte gaten (per stuk) [m] 0,088 hoogte gaten [m] 0,088 kD-waarde buiten [m²/dag] 9,17 debiet erin (links) [m³/dag] 10 debiet eruit (rechts) [m³/dag] 10 buitenzijde gat skinfactor dikte laag [m] 0,01 reductiefactor k-waarde wegens skinfactor [-] 10 doorlatendheid grondverbetering [m/dag] 100 Pagina 24/ 28 I nhoud Proj ect Bode m Grondw ater Kl imaa t Concl usi e Afw at eri ng Opl ossi ng 2 Oplossi ng 3 Ri si co ’ s Monit ori ng Vervolg Speci alisten LOOTS 16240122B.1 Het potentiaalverschil onder de barrière is groter dan het potentiaalverschil van start cannelure tot en met buiten.
De volgende verdeling van potentiaalverschil (of weerstand) is bepaald met het detailmodel:
LOOTS | I nhoud | Project | Bodem | Grondwater | Klimaat | Conclusie | Afwatering 16240122B.1 | Oplossing 2 | Oplossing 3 | Risico’s | Monitoring | Vervolg | Specialisten Totaalmodel Nadat het detailmodel uitgevoerd is kunnen de gaten en cannelures met alle weerstand eenvoudig gemodelleerd worden als een wand met remming (strook 0,5 m breed voor en achter project). In de gaten en cannelures is er een factor 2,89 (69,4% / 30,6%) meer weerstand. Daarnaast is de damwand 0,5 m. De lengte van barrière is 118 m. De transmissiviteit (kD | -waarde) ter plaatse van de damwand moet een factor 681 (2,89 x 118/0,5) hoger zijn om to | t een kloppend model te komen. Nu de verhoudingen (weerstand gaten, cannelures, skinfactor) juist gemodelleerd zijn wordt het mogelijk de benodigde doorlatendheid van de maatregelen te berekenen door links 10 m³/dag toe te voegen en rechts 10 m³/dag uit he | t model te halen. In de bestaande situatie bij kD 5,3 m²/dag is er bij 10 m³/dag (hogere waarde voor modelnauwkeurigheid) een potentiaalverschil van 1,27 m tussen links en rechts in het model. In de nieuwe situatie wordt een gelijk potentiaalverschil berek | end als de grondverbetering een doorlatendheid heeft van 125m/dag. Bij deze doorlatendheid van grondverbetering wordt dus de gewenste kD-waarde in de nieuwe situatie gerealiseerd waardoor een grondwaterneutraal ontwerp van toepassing is.
Onderzijde kelder buiten buiten Damwand 0,5 m | Damwand 0,5 m Figuur 14 - opzet totaalmodel Pagina 25/ 28 Pagina 26/ 28 I nhoud Proj ect Bode m Grondw ater Kl imaa t Concl usi e Afw at eri ng Opl ossi ng 2 Oplossi ng 3 Ri si co ’ s Monit ori ng Vervolg Speci alisten LOOTS 16240122B.1 Bijlage 1.4 – Details berekening Bypass De bypass komt grotendeels overeen met oplossing 2 (berekening bijlage 1.3). Met als verschil dat er intern (in leidingen en bochten) nauwelijks weerstand is door ontbreken poreus materiaal. De resultaten bij oplossing 2 worden hergebruikt voor de bypass, waarbij weerstand intern afneemt (leidingen kunnen niet met MicroFEM worden gedimensioneerd) en de intredeweerstand (van bodem buiten op gat/filter) toeneemt door fijnmaziger materiaal bij filters van de bypass. Minder weerstand intern Met het maximale debiet 6,979 m³/dag (uit hoofdstuk 3) wordt een leidingweerstand (inclusief bochten) berekend van 0,334 mm. Dat is verwaarloosbaar vergeleken met de weerstand die bij oplossing 2 van toepassing is onder barrière en in cannelures en gaten. Ten opzichte van oplossing 2 (bijlage 1.3) valt ongeveer 89% van de weerstand (grondverbetering weerstand onder barrière, in cannelure en in gat) weg. Meer weerstand filteroppervlakte (t.o.v.
gaten bij oplossing 2) Bij de bypass fijnI filtermateriaal (kleinere maaswijdte) gebruikt worden ter plaatse van contactoppervlakte met de grond buiten. Het fijnere filter betekent dat de opnamecapaciteit (op lange termijn) per m² filter van de bypass lager ligt ten opzichte van oplossing 2. Loots rekent met een skinfactor (dagen weerstand) welke overeenkomt met de inverse van de doorlatendheid (ondergrens) van de bodem (deze relatie is in 1967 met praktijkproeven bepaald door Instituut voor Cultuurtechniek en Waterhuishouding over een brede bandbreedte wat betreft doorlatendheid). Conclusie Om het ontwerp van de bypass kloppend te maken moet het contactoppervlakte van de (buitenzijde) filters 2464% worden vermenigvuldigd ten opzichte van contactoppervlakte (buitenzijde) gaten in oplossing 2. Dit kan door de diameter van het filter (t.o.v. gat), aantal filters (ten opzichte van gaten) of lengte filter (ten opzichte van gaten) aan te passen. Door deze percentuele wijziging (verwerkt in tabel hoofdstuk 4.3) is er bij de bypass ook sprake van een grondwaterneutraal ontwerp.
Minder weerstand in de leiding + optimalisatie filteroppervlakte betekent dat de skinfactor (potentiaalverschil over buitenzijde filter) bypass ten opzichte gaten oplossing 2 een factor 5 groter is, een passende waarde gezien de randvoorwaarden en de informatie bij proefopstelling van de firma Building Support Volendam. I Bij oplossing 2 is er een enorme capaciteit voor fijne onopgeloste delen (zoals silt) welke het systeem instromen onder de vloer, een zeer fijnmazig materiaal (lagere filtersnelheid) is hierdoor niet noodzakelijk. Bij de Bypass is er weer zeer weinig ruimte voor fijne onopgeloste delen (zoals silt), een zeer fijnmazig materiaal (lagere filtersnelheid) is hierdoor wel noodzakelijk. Pagina 27/ 28 I nhoud Proj ect Bode m Grondw ater Kl imaa t Concl usi e Afw at eri ng Opl ossi ng 2 Oplossi ng 3 Ri si co ’ s Monit ori ng Vervolg Speci alisten LOOTS 16240122B.1 Bijlage 2 – Tekeningen 82 DoorsnedesDoorsnedes en profielen peil ca +0.0 34 9 5 8 25 18 22 23,5 20 12,5 20 5 91712 bestaand maaiveld ca - 3.4 m = peil 0.0 peil ca +5.0peil ca +4.0peil ca +3.5peil ca +4.0peil ca +4.0 peil ca +1.0 peil ca +5.0 peil ca +5.0 peil ca +3.5peil ca +4.0 peil ca +0.0 peil ca -3.0 000000000000000000
83 Hoorn BuitenStad peil ca +0.0 34 9 5 8 25 18 22 23,5 20 12,5 20 5 91712 bestaand maaiveld ca - 3.4 m = peil 0.0 peil ca +5.0peil ca +4.0peil ca +3.5peil ca +4.0peil ca +4.0 peil ca +1.0 peil ca +5.0 peil ca +5.0 peil ca +3.5peil ca +4.0 peil ca +0.0 peil ca -3.0 000000000000000000 peil ca +0.0 34 9 5 8 25 18 22 23,5 20 12,5 20 5 91712 bestaand maaiveld ca - 3.4 m = peil 0.0 peil ca +5.0peil ca +4.0peil ca +3.5peil ca +4.0peil ca +4.0 peil ca +1.0 peil ca +5.0 peil ca +5.0 peil ca +3.5peil ca +4.0 peil ca +0.0 peil ca -3.0 000000000000000000 Damptenplein Het Damptenplein is de plek waar de commerciële voor- zieningen en de ‘shared space’ daarvoor samenko- men. De begane grond is hier extra hoog (4,5m netto) en het plein wordt stedelijk ingevuld met veel ruimte voor groenvakken. 84 Doorsnedes en profielen 285 285 5 525 18 31 10 64422 peil ca +5.0 m peil ca +5.0 m peil ca +0.0 m peil ca +1.0 m peil ca +1.0 m peil ca -3.0 m peil ca +5.0 m peil ca +0.0 m peil ca -3.0 m peil ca +4.0 m bestaand maaiveld ca - 3.4 m = peil 0.0 bestaand maaiveld ca - 3.4 m = peil 0.0
85 Hoorn BuitenStad 285 285 5 525 18 31 10 64422 peil ca +5.0 m peil ca +5.0 m peil ca +0.0 m peil ca +1.0 m peil ca +1.0 m peil ca -3.0 m peil ca +5.0 m peil ca +0.0 m peil ca -3.0 m peil ca +4.0 m bestaand maaiveld ca - 3.4 m = peil 0.0 bestaand maaiveld ca - 3.4 m = peil 0.0 Arcade als overgang Aan de Berkhouterweg staat de toren erg prominent. Doordat de toren vooraan staat op hoek van het plan is het vereist een dubbelhoge arcade te realiseren om zowel het loopprofiel te verbreden, als een windluw wandelgebied te introduce- ren. Zo kan op een prettige manier onder de toren door worden gelopen en worden Damptenplein en de Berkhou- weg op een prettige ma- nier verbonden. 285 285 5 525 18 31 10 64422 peil ca +5.0 m peil ca +5.0 m peil ca +0.0 m peil ca +1.0 m peil ca +1.0 m peil ca -3.0 m peil ca +5.0 m peil ca +0.0 m peil ca -3.0 m peil ca +4.0 m bestaand maaiveld ca - 3.4 m = peil 0.0 bestaand maaiveld ca - 3.4 m = peil 0.0 5.1.2e 86 Doorsnedes en profielen 4 432 25 10 33 16 17 21 6 2,5 17 bestaand maaiveld ca -3.4m peil= 0.0 NAP ca - 3,2 m peil ca +3.5 peil ca +1.0 peil ca +5.0 peil ca +4.0 peil ca +4.0peil ca +5.0 peil ca +0.0 peil ca - 3.0 peil ca 5.0
118 L&L Albert Heijn Pakketservice K&R Opstelplaats brandweer Positie ondergrondse vuilcontainers Voorbeelduitwerking BuitenStad g 1 BVO: | 1.485 | m2 7 m2 | 5 m2 | 5 m2 | 7 m2 6 m2 | 5 m2 | 6 m2 | 6 m2 | 6 m2 | g 2 | g 2 | g 2 g 1 | g 2 | g 2 | GO 56 | m2GO 56 | m2 | GO 77 | m2 7 m2 | 7 m2 | g 1 | g 1 | GO 77 | m2 | GO 63 | m2 | g 2 | cat 1 K 2kcat 1 K 2k | cat 3 K 3k GO 76 | m2 | GO 56 | m2 | GO 77 | m2 | GO 126 | m2 cat 1 K 2k | cat 3 K 3k | cat 3 K 3k | cat 2 K 2k | cat 2 K 2k | g 2 g 1 | g 1 | g 1 | g 1 | g 1 | cat 2 K 2k | g 2 | g 2 | g 2 | GO 76 | m2 GO 76 | m2 | GO 76 | m2 | GO 54 | m2GO 54 | m2GO 54 | m2 | GO 55 | m2GO 55 | m2GO 55 | m2 | GO 50 | m2 cat 3 K 3k | cat 3 K 3kcat 1 K 2kcat 1 K 2kcat 1 K 2k | cat 1 K 2kcat 1 K 2kcat 1 K 2k | cat 3 K 3k g 2 GO 59 | m2 g 1 57 | m2 | GO 40 | m2 | GO 60 | m2 | 6 m2cat 2 K 2k | GO 44 | m2 | 7 m2 GO 15 | m2GO 15 | m2cat 2 K 2k | BVO: | 47 | m2 g 9 | 6 m2 | g 2 | g 2 | g 2 BVO: 852 m2 | 2 | 6 m2 | g 1 | g 1 | g 2 | g 2 | GO 141 | m2 | GO 111 | m2 | GO 112 m2 GO19 m | GO 64 | m2 | GO 62 | m2 | GO 80 | m2 | GO 59 | m2 | cat 3 K 3k | cat 2 K 2k | cat 2 K 2k cat 2 K 3k | cat 2 K 2k | g 1 | cat 3 K 3k | cat 2 K 2k 6 m2 | g 1 | 6 m2 | 7 m2 GO 104 | m2 | GO 83 | m2 | 7 m2 A10A6 | 7 m2 | cat 3 K 3k | cat 2 K 2k | 6 m2 | 7 m2 | g 2 6 m2 | g 1 | GO 46 | m2g 1 | BVO: | 1.604 | m2 GO 64 | m2 | GO 62 | m2 cat 2 K 2k | cat 2 K 2k | g 1 | g 1 6
m2 | GO 62 | m2 | GO 62 | m2 cat 2 K 2k | cat 2 K 2k 5 m2 5 m2 | 6 m2 | 7 m2 | 5 m2 | 5 m2 A7 | 6 m2 | g 1 | g 4 | g 4 | g 3 | g 3 | A7 GO 64 | m2 | GO 65 | m2 | GO 74 | m2 | GO 84 | m2 | GO 86 | m2 cat 2 K 2k | g 1 | g 1 | cat 2 K 3k | cat 3 K 3k | cat 1 SH 2k | cat 1 SH 2k GO 54 | m2 | GO 62 | m2 g 1 | g 1 | 5 m2cat 1 K 2kGO 45 | m2cat 2 K 2k | 6 m2 GO 58 | m2 | GO 62 | m2 | 5 m2 | 6 m2 | g 4 | 5 m2 | GO 33 | m2 | 5 m2 6 m2 | cat 2 K 2k | 6 m2 | g 4 | g 3 | g 3 cat 2 K 2k | GO 53 | m2 | GO 62 | m2 | GO 62 | m2 | GO 64 | m2 g 1 | GO 65 | m2g 1 | GO 74 | m2g 1 | cat 1 K 2k | cat 2 K 2k | cat 1 SH 2k | cat 1 SH 2k cat 2 K 3k | cat 3 K 3k BVO: | 588 | m2 | 6 m2 | 7 m2 | 6 m2 | 5 | m2 6 m2 | GO 45 | m2 | g 4 g 4 | g 3 | g 3 GO 62 | m2 | GO 62 | m2 | g 4 | GO 62 | m2 | GO 64 | m2 GO 15 | m2 | cat 2 K 2k | cat 2 K 2k | BVO: | 1.026 | m2 | cat 1 SH 2k | cat 1 SH 2k 5 m2 g 8 | g 8 GO 69 | m2 | GO 69 | m2 | g 7 | g 4 | g 4 | g 3 | g 3 cat 3 K 3k | cat 3 K 3k | BVO: | 680 | m2 | GO 62 | m2 7 m2 | GO 15 | m2 | 7 m2 | GO 62 | m2 | GO 62 | m2 | GO 64 | m2 | g 3 cat 2 K 3k | GO 44 | m2 | cat 2 K 3k | cat 1 SH 2k | cat 1 SH 2k | BVO: 1.055 | m2 g 8 | 7 m2 | GO 83 | m2g 7 | GO 83 | m2g 7 | 6 m2 | GO 31 | m2 | 6 m2 | 5 m2 | 5 m2 g 8 | BVO: | 425 | m2g 8 | cat 3 K 3k | cat 3 K 3k | g 4 GO 77 | m2 | GO 77 | m2 | GO 54 | m2 | g 4 | g 3 | g 3 cat 3 K 3k | cat 3 K 3k | cat 1 K 2k | GO 62 | m2 GO
62 | m2 | GO 64 | m2 cat 2 K 2k | cat 1 SH 2k | cat 1 SH 2k 7 m2 | 7 m2 | 5 m2 | 6 m2 | 5 m2 | 5 m2 6 m2 | 6 m2g 7g 7 GO 51 | m2 | GO 51 | m2 GO 15 | m2 | GO 15 | m2 | g 4 | g 4 | g 3 | GO 54 | m2g 3 cat 1 K 2k | cat 1 K 2k | GO 65 | m2 | GO 74 | m2 | GO 62 | m2 | GO 64 | m2 6 m2cat 2 K 3k | cat 3 K 3k7 m2 | 5 m2 | cat 1 SH 2k | cat 1 SH 2k | 5 m2 6 m2 g 7 | g 7 | 6 m2 GO 51 | m2 | GO 51 | m2 cat 1 K 2k | cat 1 K 2k g 7 | g 7 GO 75 | m2 | GO 75 | m2 cat 3 K 3k | cat 3 K 3k 6 m2 | 6 m2 7 m2 | 7 m2 g 6 | g 6 | g 6 g 6 | GO 66 | m2 | GO 66 | m2 | GO 72 | m2 cat 2 K 3k | cat 2 K 3k | cat 3 K 3k | g 5 7 m2 | GO 75 | m2 | BVO: 680 | m2 g 6 | cat 3 K 3k | GO 15 | m2 BVO: | 730 | m2 | 7 m2 g 5 | g 5 GO 71 | m2 | GO 71 m2 g 6 | 7 m2 | cat 3 K 3k | cat 3 K 3k | 7 m2 GO 75 | m2 g 6 | GO 15 | m2 cat 3 K 3k 7 m2 | GO 75 | m2 | g 6 | g 6 | g 5 | g 5 cat 3 K 3k | GO 69 | m2 | GO 69 | m2 cat 2 K 3k | cat 2 K 3k | 6 m2GO 51 | m2 | GO 51 m2 cat 1 K 2k | cat 1 K 2k 6 m2 6 m2 | 7 m26 m2 GO 15 | m2 | GO 15 | m2 g 5 | g 5 6 m2GO 69 | m2 | GO 69 m26 m2 cat 3 K 3k | cat 3 K 3k g 5 | g 5 7 m2 | GO 68 | m2GO 68 | m2 | 7 m2 cat 3 K 3kcat 3 K 3k 0 Begane grond | 2e verdieping N | 3353 | BuitenStad Hoorn 1:1000 | plattegrond 2e verdieping P.
13 | A3 g 1 BVO: | 1.485 | m2 7 m2 | 5 m2 | 5 m2 | 7 m2 6 m2 | 5 m2 | 6 m2 | 6 m2 | 6 m2 | g 2 | g 2 | g 2 g 2 | g 2 | GO 56 | m2GO 56 | m2 | GO 77 | m2 7 m2 | 7 m2 | g 1 | g 1 | g 1 | g 2 | cat 1 K 2kcat 1 K 2k | cat 3 K 3k GO 56 | m2 | GO 77 | m2 | GO 77 | m2 | GO 63 | m2 | GO 126 | m2 GO 76 | m2 | cat 1 K 2k | cat 3 K 3k | cat 2 K 2k | g 2 g 1 | g 1 | g 1 | g 1 | g 1 | cat 2 K 2k | cat 3 K 3k | g 2 | g 2 | g 2 | cat 2 K 2k GO 76 | m2 | GO 76 | m2 | GO 54 | m2GO 54 | m2GO 54 | m2 | GO 55 | m2GO 55 | m2GO 55 | m2 | GO 76 | m2 GO 50 | m2 | cat 3 K 3k cat 3 K 3k | cat 3 K 3kcat 1 K 2kcat 1 K 2kcat 1 K 2k | g 2 | cat 1 K 2kcat 1 K 2kcat 1 K 2k g 1 | GO 59 | m2 57 | m2 | GO 40 | m2 | GO 60 | m2 | 6 m2cat 2 K 2k | GO 44 | m2 | 7 m2 GO 15 | m2GO 15 | m2cat 2 K 2k | BVO: | 47 | m2 g 9 | 6 m2 | g 2 | g 2 | g 2 BVO: 852 m2 | 6 m2 | g 1 | g 1 | g 2 | g 2 | GO 141 | m2 | GO 111 | m2 | GO 112 m2 GO19 m2 | GO 64 | m2 | GO 62 | m2 | GO 80 | m2 | GO 59 | m2 | cat 3 K 3k | cat 2 K 2k | cat 2 K 2k cat 2 K 3k | cat 2 K 2k | 6 m2 | g 1 | g 1 | cat 3 K 3k | cat 2 K 2k | 6 m2 GO 104 | m2 | GO 83 | m2 | 7 m2 | 7 m2 7 m2 | cat 3 K 3k | cat 2 K 2k | 6 m2 | 7 m2 A10A6 | g 2 6 m2 | g 1 | GO 46 | m2g 1 | BVO: | 1.604 | m2 GO 64 | m2 | GO 62 | m2 g 1 | g 1 cat 2 K 2k | cat 2 K 2k | 6 m2 | GO 62 | m2 | GO 62 | m2 5 m2cat 2 K 2k | cat 2 K 2k 5 m2 | 6 m2 | 7 m2 | 5 m2 | 5 m2 A7 | 6 m2 | g 1 | g 4 | g 4 | g