CConstaterende datHoorn
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 3.25. ETFAL Rapport quickscan Omgevingswet

Algemene Raadscommissie - Raadzaal 25 augustus 2026, gemeente HoornBij agendapunt: Adviesrecht BOPA en vaststellen Beeldkwaliteitsplan voor plan Buitenstad (portefeuillehouder Heijne)11.406 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 2

Natuurtoets Omgevingswet – Berkhouterweg en Dampten, Hoorn - A1801-03\MAL\nt1 33/43 ook hier tussen de 1 ,5 tot 2 cm breed te zijn. Het is belangrijk dat de vleermuizen grip hebben, dus de wand moet ruw zijn. Dit kan door het spannen van gaas of het insmeren met een  dun cement ­zandmengsel. Figuur  3: Voorbeeld van toegankelijke boeiborden (links) en nokvorst (rechts) (Bron: bouwnatuurinclusief). Leefgebied Naast verblijfplaatsen hebben vleermuizen binnen een straal van 5  km voldoende foerageergebied (jachtgebied) nodig. Deze jachtgebieden worden volgens een vaste route (vliegroute) bereikt. De gekozen jachtlocatie (en bijbehorende vliegroute) hangt af van het insectenaanbod en van de weersomstandigheden. Bij bijvoorbeeld h arde wind kunnen alternatieve, meer beschutte plekken worden gebruikt om te foerageren. Het aanleggen van meer foerageergebied en vliegroutes zal de vleermuispopulatie in Nederland versterke n. Voor de foerageergebieden is het van belang dat voldoende muggen aanwezig zijn. Dit kan gerealiseerd worden door het aanbrengen van water, wadi’s en/of begroeide oevers met bijvoorbeeld rietkragen. Door beschutting aan te brengen, kost het de vleermuis  minder energie om te jagen. Door een brede heg, hoog opgaand groen of een bomenrij aan te leggen ontstaan windbeschutte plekken.

Gierzwaluw De gierzwaluw is slechts vier maanden per jaar in Nederland. Ieder jaar keren individuen terug naar nest als de voorgaande jaren. De gierzwaluw nestelt hierbij vaak onder dakpannen, nokvorsten en andere openingen. Bij zowel nieuwbouw als renovatie kunnen i nmetselstenen in de gevel en nestpannen op het dak worden ingebouwd. De neststenen kunnen zowel zichtbaar als onzichtbaar in de gevel worden verwerkt ( Figuur  4). Figuur  4 : Inmetselstenen zichtbaar (links) en onzichtbaar (rechts) in de gevel verwerkt (bron: Vivarapro).  

Natuurtoets Omgevingswet – Berkhouterweg en Dampten, Hoorn - A1801-03\MAL\nt1 34/43 Nestpannen worden afgeraden, omdat de temperatuur onder de dakpan al snel te hoog wordt (Figuur  5). Nestpannen kunnen alleen toegepast worden op daken waarbij voldoende ventilatie onder de dakpan aanwezig is, bijvoorbeeld van historische of monumentale gebouwen. Zodra daken geïsoleerd zijn, kan de warmte niet meer ontsnappen en wordt de temperatuur on der de nestpan te hoog. Figuur  5: Nestpan  voor de gierzwaluw (bron: checklist groen bouwen). Indien inbouwstenen niet mogelijk zijn, is gevelbetimmering, overstekken en dakgootomlijstingen een goed alternatief ( Figuur  6). De temperatuur in dit soort betimmeringen is beter gereguleerd, ligt vaak in de schaduw en het is goed aan te vliegen door de soort.

Gevelbetimmeringen zijn opgebouwd uit een raamwerk van latten die op de buitenmuur worden gemonteerd. In dit raamwerk wo rdt een prefab gierzwaluwkast geplaatst. Een nestgelegenheid bij een overstek en dakgootomlijsting is eenvoudig gemaakt door aan de onderzijde ovale invliegopeningen aan te brengen van ten minste 3 x 6  cm . De binnenruimte achter de invliegopening meet bij voorkeur 15 x 15 x 50 cm en is vervaardigd van onbehandeld hout. Zorg hierbij voor een vrije aanvliegroute van minimaal 1 m breed en 3 m hoog; bomen, vlaggenmasten e.d.  mogen niet  voor de invliegopening staan. Aanbevolen wordt om de invliegopening niet te plaatsen boven ‘naar buiten openslaande ramen’. Figuur  6: Gevelbetimmering (links, bron Unitura) en nestgelegenheid in overstek (rechts, bron:  C hecklist  G roen B ouwen). Huismus De huismus is één van onze bekendste vogels, maar is in aantallen sterk afgenomen (50% van de broedparen  is  verdwenen sinds het begin van de jaren ’80). Deze afname heeft te maken met het verlies aan nestgelegenheid én leefgebied. Het is voor de huismus dus heel belangrijk om nestmogelijkheden aan te bieden en daarnaast te zorgen dat de omgeving voldoet aan de 

Natuurtoets Omgevingswet – Berkhouterweg en Dampten, Hoorn - A1801-03\MAL\nt1 35/43 overige eisen. Een groene omgeving welke voedsel en beschutting biedt is daarbij zeer belangrijk. Kale schuttingen en betegelde tuinen passen hier niet in en zijn mede verantwoordelijk voor de harde achteruitgang van de huismuspopulatie. Voor huismussen kan heel gemakkelijk nestruimte worden gerealiseerd door het (ver)plaatsen van vogelschroot onder de vierde rij dakpannen. Als daarbij in de gootlat om de 50 cm openingen aanwezig zijn, wordt voldaan aan het Bouwbesluit, maar blijft het dak  beschikbaar voor de huismus ( Figuur  7). Hierbij heeft het de voorkeur om een dakvlak uit te kiezen die niet op het heetst van de dag beschenen wordt door de zon. Indien onder het dak geen ruimte beschikbaar is, kunnen ook voor de huismus neststenen in de gevel worden ingebouwd ( Figuur 7). Figuur  7: Vogelschoot onder de vierde rij dakpannen (links, bron: OZHZ) en inbouwneststeen voor de huismus (rechts, bron:  Vivarapro ).

Bij huismussen moet rekening worden gehouden met de eisen die de soort stelt aan zijn omgeving. Om te kunnen functioneren als broedlocatie moet op zeer korte afstand (binnen 50 m) voldoende dekking en voedsel aanwezig zijn in de vorm van hagen, heggen, gro ene wanden en dichte bomen en struiken die jaarrond groen blijven. Inheemse soorten als liguster, lijsterbes, sleedoorn, meidoorn, vuurdoorn, klimop, bruidssluier en vlier zijn hier heel geschikt voor. Ook rommelhoekjes met ruigte en/of bloemrijk grasland  zijn noodzakelijk voor de huismus, hier vindt de huismus namelijk voedsel (zaden en kleine insecten). Insectenhotels Door insectenhotels te plaatsen, omgeven met veel inheemse kruiden en bloemen, kunnen insecten worden gelokt ( Figuur  8). Het is van belang om goed te letten op de grootte en diepte van het insectenhotel, zodat  de ze geschikt zijn voor verschillende soorten bijen en meerdere nestcellen achter elkaar aangelegd kunnen worden. Daarnaast moet het insectenhotel op een zonnige plek geplaatst worden en dient een kleine hoeveelheid los zand aanwezig te zijn. Een insectenhot el kan de biodiversiteit lokaal vergroten en de insecten vormen een goede voedselbron voor vogels en vleermuizen.

Natuurtoets Omgevingswet – Berkhouterweg en Dampten, Hoorn - A1801-03\MAL\nt1 36/43 Figuur  8: Voorbeelden van insectenhotels (bron: Natuurmonumenten). Een insectenhotel kan puur gericht zijn op wilde metselbijen, door een kastje met gaatjes op te hangen aan een boom of een muur, maar kan ook grotere vormen aannemen voor verschillende soorten insecten. Door pallets op te stapelen en te vullen met stenen,  takken en dakpannen, ontstaan allerlei verstopplekken voor insecten ( Figuur  9). Op deze manier kan goedkoop een zeer goed insectenhotel gerealiseerd worden. Figuur  9: Een insectenhotel met diverse verstopplekken voor allerlei insecten. Groene daken en gevels Zowel bij nieuwbouw als bij renovatie kunnen daken en gevels voorzien worden van vegetatie en daarmee een positieve bijdrage leveren aan het milieu, isolatiewaarden en de biodiversiteit. Afhankelijk van de draagkracht van het dak kan een groen dak, bruin d ak, sedum dak of schelpendak worden gerealiseerd. Een groen dak levert de grootste bijdrage voor biodiversiteit en klimaatadaptatie. Inheemse grassen en kruiden, aangevuld met dood hout, bieden leefgebied voor vogels (zoals de huismus en koolmees) en insec ten. Bruine ­, sedum ­, mos ­, 

Natuurtoets Omgevingswet – Berkhouterweg en Dampten, Hoorn - A1801-03\MAL\nt1 37/43 kiezel ­ en schelpendaken vragen minder draagkracht en kunnen ook veel bijdragen voor de natuur ( Figuur  10). Juist deze schalere begroeide daken bieden leefgebied voor stadsplanten, vogels (zoals zwarte roodstaart en scholekster) en insecten. Afhankelijk van het type groen dak geldt dat het dak regenwater vast kan houden, lucht filtert, de omgeving afkoelt en  het gebouw isoleert. Een groen dak heeft daarnaast ook nog eens een positief effect op het dak zelf. Het verlengt de levensduur van het dak, aangezien het dakleer niet aan zon, regen en temperatuurwisselingen onderhevig is. Groene daken kunnen ook goed samengaan met het plaatsen van zonnepanelen of zonnecollectoren en werken bij zonnepanelen zelfs rendementverhogend. Het is dan wel van belang dat de panelen of collectoren voldoende hoog, op enige afstand van elkaar en onder d e juiste hoek worden geplaatst. Alleen op die manier kan de vegetatie onder en naast een paneel of collector optimaal groeien. De planten krijgen dan voldoende licht en insecten kunnen zich zo opwarmen.

Groene gevels bieden leefgebied voor vogels en insecten ( Figuur  10). Daarnaast houdt een groene gevel regenwater vast en verdampt dit later weer, waardoor het een verkoelende werking op de omgeving heeft. Daarnaast houden de planten de gevel, en daarmee het gebouw, koel in de zomer en isoleren ze, mits ze geen blad verli ezen, in de winter. Ook de levensduur van de gevel wordt verlengd, doordat de muur niet onderhevig is aan zon, regen en temperatuurwisselingen. Figuur  10: Bruin dak (links bron:  C hecklist  G roen  B ouwen) en groene gevel (rechts bron: groenkennisnet.nl). Groene parkeerplaatsen Door het gebruik van  halfverharding, in plaats van niet ­water doorlaatbare materialen, kan regenwater in de bodem infiltreren ( Figuur  11). Hierdoor ontstaat minder wateroverlast tijdens perioden met hevige regenval. De ruimten tussen de stenen bieden plaats aan planten die tolerant zijn voor betreding zoals straatgras, gewoon varkensgras en weegbree. Bovendien zorgen de begroeide roosters  of tegels voor een betere thermische regulering, dit biedt voordelen in de strijd tegen het hitte ­eilandeffect. Zo absorbeert de open aarde en het groen van de halfverharding minder warmte dan tegels en asfalt.  Ook  kan meer water verdampen uit de aarde en vegetatie, waardoor de temperatuurstijging wordt beperkt.

Natuurtoets Omgevingswet – Berkhouterweg en Dampten, Hoorn - A1801-03\MAL\nt1 38/43 Figuur  11: Halfverharding bij parkeerplaatsen (bron:duurzaamdenhaag.nl). Takkenrillen Takkenrillen zijn een goede en makkelijke manier om voor meer biodiversiteit te zorgen ( Figuur 12). De takkenrillen zijn eenvoudig en op veel plekken toe te passen. Door takken op te stapelen en deze in een soort haag te positioneren, ontstaat een weelde aan schuilplekken voor allerlei diersoorten. De haag kan dan dienen als schuilplek voor diverse zo ogdieren, amfibieën, vogels en insecten. Zo kan een takkenril bijvoorbeeld een plek bieden voor de winterslaap van de kleine watersalamander maar ook voor egels en vlinders. Door de diversiteit aan soorten in de takkenril worden ook roofdieren aangetrokken , zoals de wezel en hermelijn. Een takkenril is daarnaast ook een goede manier om snoeiafval, wat vrijgekomen is bij groenwerkzaamheden, te recyclen. Zo blijven de voedingstoffen binnen het gebied en zorgt het voor een verhoging van de biodiversiteit. De takkenril zal door natuurprocess en langzaam inslinken en mag jaarlijks worden aangevuld met snoeiafval. Figuur  12: Een takkenril (bron: klimaatklaar.nl). Beplanting Zorg bij het nieuw aanplanten van bomen, struiken, heesters of kruidenvegetatie dat inheemse 

Natuurtoets Omgevingswet – Berkhouterweg en Dampten, Hoorn - A1801-03\MAL\nt1 39/43 beplanting wordt gebruikt. Inheemse beplanting zorgt, in tegenstelling tot uitheemse soorten, voor een hogere biodiversiteit. Insecten, zoals rupsen, zijn namelijk zeer kieskeurig welke bladeren ze eten. Onze Nederlandse insecten eten eigenlijk alleen inhe emse planten. Planten die niet van nature voorkomen in Nederland trekken daarom minder insecten aan en vormen zodoende een lagere toegevoegde waarde voor de biodiversiteit. Bij het aanleggen van kruidenrijke vegetatie is het verstandig om ervoor te zorgen dat jaarrond bloeiende kruiden aanwezig zijn. Voor insecten, en dan met name wilde bijen en hommels, is het van groot belang dat het hele jaar door bloeiende planten aanwezi g zijn. Zo kan een vroeg ontwakende hommel in februari/maart al nectar vinden en hebben de bijen in het najaar, waarin ze juist veel nectar moeten verzamelen om de winter door te komen, ook genoeg te vinden. Hieronder is de bijvriendelijke bloemenkalender  (Figuur  13) opgenomen om een indruk te krijgen van de verschillende bloeiperioden van bloemen.

Voor een hoge biodiversiteit is het aanbrengen van gradiënten belangrijk. Door afwisseling van hoge en lage begroeiing en van zonnige en beschaduwde plekken ontstaat leefgebied voor verschillende soorten en soortgroepen. De afwisseling tussen bomen, struik en en b l oem ­ en kruidenrijk grasland zorgt voor een hogere biodiversiteit. In bomen kunnen vogels nest el en, terwijl voedsel wordt gevonden in de struiken en kruiden. Egels kunnen schuilen in de struiken, terwijl ze insecten zoeken in de struiken, gras en d e kruiden. En in het zonnige, kruidenrijke, grasland genieten vlinders van de zon, terwijl ze de flora bestuiven. Figuur  13: Bijvriendelijke tuinkalender (Bron: Milieucentraal). Beplanting geluidsschermen en erfafscheidingen Geluidsschermen en erfafscheidingen gemaakt van kokoscassettes zijn geschikt voor klimplanten. Kies niet enkel voor klimop maar ook voor andere inheemse klimplanten zoals 

Natuurtoets Omgevingswet – Berkhouterweg en Dampten, Hoorn - A1801-03\MAL\nt1 40/43 wilde kamperfoelie, hop, gewone heggenrank of bosrank. Inheemse beplanting zorgt namelijk voor meer biodiversiteit. Planten die niet van nature voorkomen in Nederland trekken bijna geen insecten aan en hebben zodoende nauwelijks een toegevoegde waarde voor  de inheemse natuur. Hierbij is het tevens van groot belang dat een diversiteit aan bloeiperiode wordt aangeboden zodat het hele jaar door bloeiende planten worden aangeboden. Zo kan een vroeg ontwakende hommel in februari/maart al nectar vinden en hebben  de bijen in het najaar, waarin ze juist veel nectar moeten verzamelen om de winter door te komen, ook genoeg om te vinden. Het enkel aanbieden van zomerbloeiers is ook goed, echter is in de zomer al een overdaad aan nectar  aanwezig . Natuurvriendelijke oevers Een robuuste natuur kan negatieve gevolgen van klimaatverandering zoals wateroverlast, droogte, hitte en plagen verminderen. Een goed insectenbestand is daarbij een essentieel onderdeel. Niet alleen bestuiven  insecten  de gewassen die wij eten, zelf zijn ze vaak ook voedsel voor andere soorten zoals vogels, vleermuizen en amfibieën. Door een oever natuurvriendelijk in te richten met verschillende soorten inheemse planten zorg je niet alleen voor een goed insectenbestand  maar creëer je ook meteen voordelen vo or andere dieren.

Vissen, vogels, amfibieën, zoogdieren en kleine waterdieren vinden  hier  hun  drinkplaats, voedsel, schuilplaatsen en kunnen zich  hier  voortplanten. Terwijl waterplanten in de sloot zorgen voor een betere waterkwaliteit door het produceren van zuurstof en het verwijderen van nutriënten en chemische stoffen, kunnen planten op de oever zorgen voor een bodem die minder snel waterverzadigd is  of te snel uitdroogt. Afhankelijk van de situatie, zijn verschillende variaties natuurvriendelijke (onverharde) oevers mogelijk. Hieronder worden een aantal  voorbeelden  besproken en toegelicht. Parallelgreppel of plas ­ drasoever Door parallel aan een sloot (op circa 2  m afstand) een smalle greppel (van 0 ,5­1 m breed) met ondiep water toe te voegen ontstaat een parallelgreppel of plas ­drasoever ( Figuur  14). Hiermee wordt leefgebied gecreëerd voor onder andere vissen, amfibieën en reptielen. Tevens biedt het bescherming aan visbroed en larvale stadia van amfibieën en libellen. Het ondiepe water warmt snel op wat goed is voor een snelle groei en de voedselbe schikbaarheid. De structuurrijke water ­ en oevervegetatie biedt schuilplaatsen en voedsel voor waterfauna, insecten, waterspitsmuis en hermelijn. De scheiding tussen de sloot en parallelgreppel wordt gevormd door een smalle grondrug die na verloop van tijd  erodeert en overgenomen wordt door vegetatie ( Figuur 

15). Door op regelmatige afstand een onderbreking van 1 meter te voorzien, kunnen dieren van en naar de sloot zwemmen en zal de parallelgreppel niet droog vallen. Figuur  14 : Schets plas ­ drasoever. Bron: Gemeente Delft.

Natuurtoets Omgevingswet – Berkhouterweg en Dampten, Hoorn - A1801-03\MAL\nt1 41/43 Figu u r  15: V o o r b e e ld  v a n  e e n  p la s­ d r a so e v e r . B r o n :  . F l au w  tal ud Dank z i j  he t  aa n l e gg e n v an  ee n f l a uw ta l u d ( F i g uu r  16) k un ne n  di eren,  z oa l s k i k k er s, m ak k el i j k er aa n  l an d k om en . Hi er k a n  me n  oo k  m ete e n o v erg aa n  na ar e en  bl o em r i j k e b erm  me t  i nh ee ms e soo r ten , z o al s g el e l i s, k att en staa r t  en  z wa ne n bl oe m . Hi erm ee  o nts taa t e e n b l o e mrij k e o ev er wel k e v e el  v ers c hi l l en d e s o orten  i ns ec te n k an  aa ntr ek k en . Figu u r  16: S c h e t s v a n  e e n  o e v e r  met  f lau w  t a lud  e n  b loe mrij k e  g r a so e v e r . B r o n : Ge mee n t e  D e l f t Paa i p l aa ts en O nd i e pe  de l en  l a ng s de  sl o ot  k un n en  di e ne n  a l s pa a i ­ en  o pg r oe i pl aa ts  v oo r  v i sse n,  am fi b i e ën , l i b el l en  en  j uf fers  (F i gu ur  17). Dez e k un ne n o ok  ee nv o ud i g g er ea l i see r d  word en  d oo r  bi j  e en sl oo tk r ui si ng  of  d oo r  b i j  ee n  T ­spl i ts i ng  d e h oe k en  af  t e  grav en . B e l an grij k  hi erbi j  i s da t  i n  de z om er m i n i ma al  25 c m  wat er moe t  b l i j v en  sta an .

5.1.2e Natuurtoets Omgevingswet – Berkhouterweg en Dampten, Hoorn - A1801-03\MAL\nt1 42/43 Figuur  17: Voorbeeld van een paaiplaats. Bron: edepot.wur.nl. Overwinteringsplaatsen in sloten Op slootkruisingen of T ­splitsingen kan men ook diepere delen graven van 120 tot 150 cm diep met een oppervlakte van 4 m 2. Deze worden gebruikt door vissen om strenge winters te overleven. Doodlopende sloten Door het laatste deel (circa 100 meter) van een doodlopende sloot op te delen in zones, ontstaat een divers habitat. Door elk deel op een andere manier te beheren, ontstaan nieuwe ecologische kansen. Diepere delen zorgen voor een betere zuurstofhuishouding , waardoor de waterkwaliteit verbeter t . Met name tijdens warme perioden, is dit zeer van belang. Vernauwingen in de sloot ( Figuur  18), door aanplant van onder andere riet, gele lis of zwanenbloem, creëren een biotoop voor opgroeiende vissen en leefgebied voor libellen en amfibieën. Figuur  18: Voorbeeld van een vernauwing in de sloot. Bron: Waterschap Hollandse Delta.  

Natuurtoets Omgevingswet – Berkhouterweg en Dampten, Hoorn - A1801-03\MAL\nt1 43/43 Wadi’s Een wadi staat voor Water Afvoer Drainage en Infiltratie en bestaat uit een verlaagde groenzone die tijdens hevige regenval tijdelijk water kan bergen. Door toevoegen van  groen zorgen wadi’s voor extra verkoeling tijdens warme dagen en dragen ze bij aan klimaatadaptatie. Onderstaand figuur geeft een dwarsdoorsnede van een wadi. Meer informatie is te vinden op het kennisportaal Klimaatadaptatie. Figuur  19: Dwarsdoorsnede van een wadi. Bron: Kennisportaal Klimaatadaptatie. Checklist groen bouwen Verstedelijking draagt bij aan het verlies van biodiversiteit, maar de bouw biedt ook kansen. Voor sommige dieren zijn onze steden en dorpen zelfs het belangrijkste leefgebied. Daar kan iedereen een steentje aan bijdragen. Met de Checklist Groen Bouwen kan iedere bouwonderneming, architect of projectontwikkelaar zijn projecten en ontwerpen natuurvriendelijker maken. Het beantwoorden van enkele simpele ja/nee vragen leidt tot eenvoudige soortbeschermingsmaatregelen. Kijk voor meer informatie op: www.checklistgroenbouwen.nl www.bouwnatuurinclusief.nl

Legenda toegepaste uitzonderingsgrondslagen In dit document zijn gegevens definitief geanonimiseerd op grond van: Wet Artikel Omschrijving Pagina's Wet open overheid Art. 5.1 lid 2 sub e De eerbiediging van de persoonlijke levenss feer 2, 29, 41

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://hoorn.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/fbc66bd5-c533-4e07-951a-c56082f9cc0c?agendaItemId=0eae0ac0-2ea4-4906-9993-e2b265546743