Bijlage 2 Beleidsruimte en financiele effecten mogelijkheden

Bijlage 2: Beleidsruimte en financiële effecten van alternatieven In deze bijlage zijn de mogelijkheden voor financiële dekking opgenomen die samenhangen met de uitvoering van het beleid Rondkomen 2026–2030. Daarbij is ook de voorgestelde richting van het college opgenomen, naast enkele alternatieve invullingen die inzicht geven in de beleidsruimte en gevolgen van andere keuzes. De toelichtingen laten zien wat er verandert, wat dit betekent voor inwoners en uitvoering, en welke kansen en risico’s eraan verbonden zijn. De informatie in deze bijlage is bedoeld om de raad een volledig beeld te geven van de beleidsruimte en de financiële effecten van verschillende invullingen. De vrijgekomen middelen kunnen worden ingezet om preventie te versterken en het bereik te vergroten. Daarmee ontstaat ruimte om de vernieuwingen volgens de gewenste richting uit te voeren. Niet alle onderwerpen zijn uitgewerkt, omdat deze al eerder zijn vastgesteld of onderdeel zijn van de meegegeven richting. Preventie, vroegsignalering en communicatie worden verder uitgewerkt in het beleidsplan. De studietoeslag blijft buiten beschouwing vanwege de voorgenomen overdracht naar DUO per 2026. Het adviesrecht bij onderbewindstelling is beëindigd vanwege de hoge uitvoeringslast en het beperkte effect. Schuldhulpverlening is niet opgenomen, omdat de nadruk ligt op het voorkomen van schulden.

Binnen de huidige uitvoering zijn geen substantiële besparingen mogelijk zonder risico’s voor inwoners.

Nr.

Keuze

Wat verandert er?

1a) Beëindigen van de collectieve zorgverzekering

Deelnemers krijgen geen premiebijdrage (van € 240 tot € 360) per jaar meer 1a) Beëindigen en inzet Deelnemers moeten een andere zorgverzekering van een nieuwe afsluiten. regeling. Voor inwoners met een laag inkomen en hoge zorgkosten, wordt een nieuwe regeling uitgewerkt.

1

Gevolgen voor de inwoner:

Vrijgekomen financiële ruimte (indicatie)

1b) Verlagen bijdrage aan collectieve Deelnemers ontvangen een lagere premiebijdrage (€ 120 1b) Verlagen met 50% zorgverzekering tot € 180) per jaar afhankelijk van het pakket. 2 3

4

5

Circa 800 huishoudens verliezen toegang tot gemeentelijke regelingen (op basis van CBS-data zie uitwerking). Inwoners krijgen € 50 minder toeslag per jaar (Circa 900 3a) Verlagen met € 50 huishoudens). Verlagen individuele inkomenstoeslag 3b) Verlagen met € Inwoners krijgen € 100 minder toeslag per jaar (Circa 900 100 huishoudens). 4a) Stoppen met het 4a) stoppen met het Volwassenen krijgen helemaal geen Meedoenbudget (€ Meedoenbudget voor Meedoenbudget voor 100) meer per jaar (Circa 1.500 volwassenen) volwassenen volwassenen 4b) Verlagen Volwassenen krijgen € 50 minder per jaar voor sport, Meedoenbudget voor 4b) Verlagen met € 50 cultuur en ontmoeting (Circa 1.500 volwassenen die het volwassenen bedrag deels of geheel gebruiken). 5a) Verlagen bedrag Kinderen krijgen minder tegoed (€ 200) per jaar (Circa Meedoenbudget met € 1200 kinderen). 50 5b) Afschaffen van het Kinderen verliezen vergoeding voor zwemles (Circa 60 Verlagen en zwemdiploma kinderen). aanpassen van het Kindpakket 5c) Afschaffen Kinderen verliezen 25 euro kermistegoed (Circa 1200 Kermisbudget kinderen). 5d) Afschaffen Kinderen komen niet meer in aanmerking voor een laptop verstrekken laptops (Circa 75 kinderen). Verlagen inkomensgrens

Inkomensgrens van 120% naar 110%

Bijlage: bij besluitvormend raadsvoorstel Beleidsplan Samen sterk in rondkomen, bouwen op wat werkt 2026 – 2030 (zaaknummer 2293246)

€ 460.000

€ 330.000 Bandbreedte € 675.000 €825.000 € 45.000 € 90.000 € 135.000 € 30.000 € 43.500 € 55.000 € 16.000 € 17.500

Keuze 1: beëindigen of verlagen van de gemeentelijke bijdrage aan de collectieve zorgverzekering (voorgestelde richting) 1. Wat verandert er? De gemeentelijke bijdrage aan de collectieve zorgverzekering wordt verlaagd of volledig beëindigd. De gemeente biedt nu twee pakketten: Compleet en Compleet Plus. In het laatste pakket wordt ook het eigen risico volledig vergoed. De pakketten zijn ruim, maar sluiten niet altijd aan de op persoonlijke situatie van inwoners: zij zijn soms over verzekerd. Inwoners moeten voortaan zelf een passende verzekering kiezen en afsluiten, eventueel met hulp van de gemeente of een partner. 2. Wat betekent dit voor inwoners? Vooral inwoners met hoge zorgkosten of beperkte gezondheidsvaardigheden kunnen hierdoor onzekerheid ervaren. Er is risico op zorgmijding of hogere kosten maar ook meer keuzevrijheid en mogelijkheid tot lagere maandlasten, zeker voor inwoners die nu over verzekerd zijn. In Hoorn maken 2.050 volwassen gebruik van de collectieve zorgverzekering (kinderen tot 18 jaar zijn gratis meeverzekerd). 3. Wat vraagt dit van de uitvoering? Bij beëindiging of verlaging is tijdelijk extra inzet nodig voor communicatie en begeleiding. Daarna nemen de structurele uitvoeringslasten af. Voor kwetsbare groepen blijft goede voorlichting en ondersteuning essentieel. 4.

Financiële ruimte (indicatie) Voor de collectieve zorgverzekering betaald de gemeente jaarlijks € 240 per deelnemer aan pakket Compleet en € 360 per deelnemer aan pakket Compleet Plus. Er doen nu 600 volwassen mee aan Compleet en 1.450 volwassen aan Compleet Plus. 1a) Bij beëindigen ontstaat structureel € 660.000 ruimte per jaar vanaf 2027. Bij beëindiging wordt een nieuwe regeling voor hoge zorgkosten uitgewerkt als vangnet, voor inwoners die de hoge zorgkosten anders niet kunnen betalen en die de zorgverzekeraar niet vergoed. Denk aan eigen bijdragen voor Wmo, Wlz-thuiszorg, tandarts, fysiotherapie of een bril/lenzen voor kinderen. De geraamde omvang van de regeling is € 200.000 per jaar. 1b) Bij halvering van deze bijdrage ontstaat € 330.000 financiële ruimte per jaar. Een regeling hoge zorgkosten is dan niet nodig. 5. Kansen en risico’s in balans brengen Kansen:  Grote financiële ruimte.  Meer keuzevrijheid en regie voor inwoners.  Voorkomen van oververzekering.  Lagere uitvoeringslasten voor de gemeente.  Duidelijk en eenvoudig uitvoerbare maatregel. Risico’s:  Onderverzekering bij kwetsbare inwoners met hoge zorgkosten. Dit kan worden ondervangen met de regeling hoge zorgkosten en begeleiding bij het kiezen van een passende zorgverzekering.

Bijlage: bij besluitvormend raadsvoorstel Beleidsplan Samen sterk in rondkomen, bouwen op wat werkt 2026 – 2030 (zaaknummer 2293246)





Inwoners met hoge zorgkosten kunnen hogere uitgaven krijgen als zij overstappen naar een verzekering waarin het eigen risico niet is meeverzekerd. Dit kan leiden tot een grotere kans op schulden. Deze groep heeft vaak weinig overstapmogelijkheden door medische voorwaarden of hoge vaste zorgkosten.

Keuze 2: Verlagen van de inkomensgrens voor gemeentelijke regelingen (van 120% naar 110%) 1. Wat verandert er? De inkomensgrens voor de gemeentelijke regelingen gaat van 120% naar 110% van het wettelijk sociaal minimum (WSM). Uit CBS-cijfers (2023) blijkt dat de doelgroep daardoor daalt van ongeveer 4.100 huishoudens (11,9%) naar 3.300 huishoudens (9,5%). Deze keuze maakt het mogelijk om inwoners tot 110% beter te ondersteunen binnen het bestaande budget. 2. Wat betekent dit voor inwoners? Huishoudens met een inkomen tussen 110% en 120% verliezen toegang tot gemeentelijke regelingen. Dit raakt vooral alleenstaanden, gezinnen met één werkende ouder, jongeren met een startersfunctie en zelfstandigen met een wisselend inkomen. Dit kan leiden tot minder bestaanszekerheid en groter risico op schulden of sociaal isolement. 3. Wat vraagt dit van de uitvoering? De werkdruk daalt, maar er is heldere communicatie nodig om onduidelijkheid en bezwaar te voorkomen. Inwoners die net buiten de inkomensgrens vallen zullen waarschijnlijk vaker vragen stellen of bezwaar maken. Ook wordt een toename van maatwerkverzoeken verwacht. Dat vraagt tijd, beoordelingsruimte en deskundigheid. 4. Financiële ruimte (indicatie) De financiële ruimte ligt tussen de € 675.000 en € 825.000 per jaar.

Deze komt voort uit het verschil in doelgroepgrootte bij 120% ten opzichte van 110% van het Wettelijke Sociaal Minimum. Hiervoor zijn de meest recente landelijke CBS-cijfers gebruikt over huishoudens per inkomensgroep (2023). Er is gerekend met het gemiddeld ondersteuningsbedrag van € 1.454 per huishouden per jaar. Omdat niet precies bekend is hoeveel huishoudens met een inkomen tot 110% gebruikmaken van de regelingen, is een marge toegepast. Zo ontstaat een reëlere inschatting van het werkelijke bereik en de bijbehorende ruimte. Deze ruimte kan worden ingezet om het nieuwe beleid uit te voeren. 5. Kansen en risico’s in balans brengen Kansen:  Aanzienlijke financiële ruimte.  Meer middelen voor inwoners met de laagste inkomens.  Mogelijkheid om vrijgekomen middelen te investeren in preventie en intensievere ondersteuning en vernieuwingen. Risico’s:  Uitsluiting van inwoners net boven de grens (werkende armen, zelfstandigen, alleenverdieners).  Risico op verborgen armoede, stress, sociaal isolement en schulden.  Extra druk op maatwerkverzoeken met risico op hogere werkdruk en ongelijke behandeling.  Extra druk op andere voorzieningen. Bijlage: bij besluitvormend raadsvoorstel Beleidsplan Samen sterk in rondkomen, bouwen op wat werkt 2026 – 2030 (zaaknummer 2293246)

Keuze 3: Verlagen van de individuele inkomenstoeslag 1. Wat verandert er? De individuele inkomenstoeslag kent drie doelgroepen: eenoudergezinnen, alleenstaanden en gehuwden/samenwonenden. Voor iedere groep geldt een ander bedrag. Deze jaarlijkse toeslag wordt met € 50 of € 100 per huishouden verlaagd. De toeslag is bedoeld voor inwoners die langdurig moeten rondkomen van een laag inkomen, zonder uitzicht op verbetering. 2. Wat betekent dit voor inwoners? Deze doelgroep is structureel financieel kwetsbaar. De toeslag biedt nu nog enige ruimte voor onverwachte uitgaven, sociale activiteiten of zorg voor zichzelf. Door de verlaging houden inwoners minder financiële ruimte over. Het risico bestaat dat inwoners noodzakelijke kosten uitstellen. De keuze kan leiden tot gevoelens van onmacht, stress, en wantrouwen richting de overheid versterken. Juist deze groep heeft weinig andere keuzemogelijkheden en of steun. 3. Wat vraagt dit van uitvoering? Een verlaging van het bedrag heeft weinig gevolgen voor de uitvoering. 4.Financiële ruimte (indicatie) Inwoners ontvangen nu jaarlijks: € 400 (alleenstaanden), € 500 (een ouder gezinnen) en € 550 (gehuwden). De financiële ruimte hangt af van de hoogte van de verlaging. 3a) Bij verlaging met € 50 per huishouden is de financiële ruimte ongeveer € 45.000 per jaar.

3b) Bij verlaging met € 100 per huishouden is de financiële ruimte ongeveer € 90.000 per jaar. De bedragen zijn gebaseerd op het huidige toekenningsbeleid. De toeslag kan ook met een ander bedrag worden verlaagd. 5. Kansen en risico’s in balans brengen Kansen:  Beperkte financiële ruimte zonder grote uitvoeringslast.  Eenvoudig uit te voeren. Risico’s:  Directe impact op een kwetsbare groep met weinig perspectief op inkomensverbetering.  Risico op stille armoede, uitgestelde zorg of kosten, en sociaal isolement.

Bijlage: bij besluitvormend raadsvoorstel Beleidsplan Samen sterk in rondkomen, bouwen op wat werkt 2026 – 2030 (zaaknummer 2293246)

Keuze 4: Verlagen of stoppen met het meedoenbudget voor volwassenen 1. Wat verandert er? Het meedoenbudget voor volwassenen wordt verlaagd van €100 naar €50 per jaar of beëindigd. Deze regeling ondersteunt deelname aan sport, cultuur en maatschappelijke activiteiten. 2. Wat betekent dit voor inwoners? Inwoners hebben minder ruimte om mee te doen aan activiteiten die bijdragen aan gezondheid, persoonlijke ontwikkeling en sociale contacten. Voor mensen met een laag inkomen is dit vaak een van de weinige manieren op buitenhuis actief te zijn. Dit kan leiden tot minder participatie en grotere sociale afstand. 3. Wat vraagt dit van de uitvoering? De uitvoeringslast blijft beperkt: er worden minder aanvragen verwacht of de bijdrage per persoon is lager. Heldere communicatie is belangrijk om vragen van inwoners en partners te voorkomen. 4. Financiële ruimte (indicatie) In 2024 zijn 2.547 Hoornpassen met daarop het meedoenbudget verstrekt aan volwassenen. Van deze groep hebben 1.512 inwoners het bedrag volledig of gedeeltelijk gebruikt. De bijdrage € 100 per pas is het vastgestelde bedrag binnen het meedoenbudget per jaar. 4a) Volledige beëindiging levert een structurele circa € 135.000 financiële ruimte per jaar op. 4b) Verlaging naar € 50 per pas levert een financiële ruimte op van circa € 67.500 per jaar. 5.

Kansen en risico’s in balans brengen Kansen:  Relatief eenvoudig uitvoerbare maatregel.  Meer ruimte voor andere beleidsprioriteiten.  Meer keuze in het aanbod betekent dat inwoners het budget beter kunnen besteden aan wat voor hen belangrijk is. Risico’s:  Minder deelname aan sport, cultuur en ontmoeting, vooral onder kwetsbare inwoners.  Grotere kans op sociale isolatie, gezondheidsproblemen en ongelijkheid.  Vermindering van kansen op meedoen, wat haaks staat op onze inclusieve doelstellingen. Keuze 5: Verlagen of aanpassen van het kindpakket 1. Wat verandert er? De hoogte of inhoud van het kindpakket wordt verlaagd of beperkt. Dit betekent: minder vergoedingen voor sport, cultuur of educatieve activiteiten, of het stoppen met het verstrekken van bijvoorbeeld kermismunten, laptops of zwemdiploma’s. 2. Wat betekent dit voor inwoners? Kinderen uit gezinnen met een laag inkomen kunnen hierdoor minder meedoen aan school, sport, cultuur of andere ontwikkelingsactiviteiten. Het kindpakket is laagdrempelig en waardevol, vooral voor kosten die ouders anders niet kunnen betalen.

Bijlage: bij besluitvormend raadsvoorstel Beleidsplan Samen sterk in rondkomen, bouwen op wat werkt 2026 – 2030 (zaaknummer 2293246)

3. Wat vraagt dit van de uitvoering? De regeling blijft uitvoerbaar zolang doelgroep en voorwaarden voor vergoedingen niet ingrijpend wijzigen. Wel is duidelijke communicatie nodig, richting ouders én samenwerkingspartners. Een verlaging kan leiden tot onbegrip of weerstand, zeker als kinderen activiteiten missen die eerder wél haalbaar waren. 4. Financiële ruimte (indicatie) In 2024 zijn 1.353 Hoornpassen verstrekt. Hiervan hebben 1.176 kinderen de pas gedeeltelijk of volledig gebruikt. Daarnaast zijn er 63 kinderen gestart met zwemles en zijn er 78 laptops verstrekt. Op basis van het huidige gebruik van de regelingen, levert afschaffen of verlagen het volgende ruimte op: 5a) Een verlaging van het bedrag op de Hoornpas met € 50: € 43.500; 5b) Stoppen met het zwemdiploma € 55.000; 5c) Stoppen met het kermisbudget € 16.000; 5d) Stoppen met het niet meer verstrekken van laptops € 17.500. 5. Kansen en risico’s in balans brengen Kansen:  Financiële ruimte door aanpassing van onderdelen die mogelijk minder worden gebruikt.  Gerichtere inzet van middelen op basis van gebruik en noodzaak.  Bij goede afstemming kunnen lokale fondsen of andere initiatieven het effect deels opvangen. Risico’s:  Minder toegang tot sport, cultuur en ontwikkeling voor kinderen in armoede.  Grotere kans op schoolachterstand, eenzaamheid en minder zelfvertrouwen.

 Verkleining van ontwikkelkansen kan bijdragen aan blijvende armoede in de volgende generatie.  Hogere druk op partners die proberen alternatieve hulp proberen te bieden.

Bijlage: bij besluitvormend raadsvoorstel Beleidsplan Samen sterk in rondkomen, bouwen op wat werkt 2026 – 2030 (zaaknummer 2293246)