Bijlage 2.3 - Integraal beeldkwaliteitsplan buitenruimte en architectuur centrumgebied Kersenboogerd - deel 3
Tekst van het document
maatregelen • Parkeren primair oplossen in de binnenhoven van de bouwblokken en in de openbare ruimte reguleren in parkeervakken; • Brandgangen afsluiten, kruip-doorsluip-door routes eruit halen; • Portieken afsluiten d.m.v. hekwerken; • Strengen versterken: op de streng is de auto te gast en er wordt niet geparkeerd; • Nieuwe fietsstreng toevoegen richting Bangert en Oosterpolder; • Zorgen voor een meer diverse sociaaleconomische samenstelling van de wijk middels inbreiding(en); • Inbreidingen op plekken waar het de structuur versterkt; • Relatie tussen de woning en openbare ruimte versterken; • Straten vergroenen en waar het kan eruit halen of eenrichtingsverkeer introduceren; • Parken versterken, park van gevel tot gevel, hekwerken rondom publieke functies openen, schoolpleinen onderdeel laten zijn van het buurtpark; • Park met gebouwen erin opvatten als groene campus, gebouwen staan vrij gepositioneerd in het groen en het park loopt door tot aan de gevel.
VERBINDEN STRENG MET BANGERT EN OOSTERPOLDER
L
VERBINDEN STRENG MET DE BINNENSTAD
TE OU FI
ET
EN
SR
EN
N TE
PO
VERSTERKEN VAN DE STRENG
EN EN
RO
RO
IN
E D JK O LI R KE SM EE N PU M GA AM EN OE :C RO T G G AR EN IN BA RO E EID G N TI BR PE ET CA IN O H LO LE E TI
EN W
U
O
EB
VERSTERKEN VAN DE STRENG
GROENE ENTREE
RG
RG
1
G
VE
3
VE
AD
WOONSTRATEN
NIEUWE STRENG
PARKEREN IN DE HOVEN
VOETP
2
WONEN IN HET PARK
FIETSROUTE
SPORT BUURTPARK
WOONSTRATEN
WATER IS KWALITEIT GEEN BARRIÈRE
GROENE ENTREE
POTENTIELE INBREIDING
1 aanduiding
straatprofiel parkeren
VERBINDEN STRENG MET HET CENTRUM
BKP CENTRUMGEBIED KERSENBOOGERD
collectieve voorziening
structuurkaart Grutto ingrepen om de structuur te versterken pagina 91/130
GRUTTO
structuur van de buurt
mobiliteit en parkeren
GRUTTO
probleem Parkeren wordt op dit moment als een probleem ervaren. Het beeld heerst dat er een overmaat aan parkeerplaatsen is en dat het opheffen van parkeerplaatsen dus een kwaliteitsverbetering is. Het werkelijke probleem is dat men niet parkeert op de daarvoor bestemde locaties. Er wordt veel op de straat geparkeerd, nabij de woning en zichtbaar vanuit de woning. De binnenhoven (die zijn ingericht als parkeerhoven) zijn daarentegen nagenoeg leeg. Bewoners parkeren daar liever niet omdat ze het als onveilig ervaren. aanpak Voor Centrumgebied Kersenboogerd kiezen we voor een ander parkeerbeleid: parkeren vindt alleen nog plaats in daarvoor aangewezen vakken. Deze worden verbeterd en we zorgen ervoor dat er voldoende zijn. De straatprofielen waar niet geparkeerd mag worden zullen zo worden ingericht dat men niet meer illegaal op de rijbaan kan parkeren. Voor deze buurt kiezen we ervoor om het parkeren zoveel als mogelijk te concentreren en realiseren in de parkeerhoven. Parkeerdruk op straat wordt verplaatst naar de hoven. Deze worden opnieuw ingericht zodat ze efficiënter kunnen worden gebruikt. Het gevoel van onveiligheid wordt aangepakt door de parkeerhoven meer af te sluiten; alle toegangen behalve de inrit voor de auto’s worden afgesloten met poorten of bebouwing. In de grote parkeerhoven kan nabij portieken e.d. ook nog aan een collectieve invulling worden gedacht.
Voor de potentiële inbreidingslocaties wordt de parkeerbehoefte (met uitzondering van bezoekersparkeren) op eigen terrein opgelost. strategie Voor het parkeren wordt ingezet op een strategie die gericht is op het realiseren van een parkeerdruk waardoor bewoners de parkeerhoven gaan gebruiken. Buiten de parkeerhoven worden in eerste instantie zo min mogelijk parkeerplaatsen gerealiseerd. Voor de op te stellen inrichtingsplannen wordt in samenspraak met de gemeente een getal bepaald tussen de geldende norm en de feitelijke parkeerbehoefte die volgt uit parkeertellingen. In de inrichtingstekeningen worden de plekken waar op termijn kan worden doorgegroeid naar de geldende norm wel al aangewezen. Mocht de situatie zich voordoen dan kan ‘groen’ relatief eenvoudig worden ingeruild voor ‘grijs’. Deze strategie zal vooraf goed aan bewoners moeten worden uitgelegd. pagina 92/130
langsparkeren
parkeren potentiële inbreidingen op eigen terrein
parkeerkoffer
verkeersstructuur met rijrichting
parkeren in hof
ingang parkeerhoven
parkeren Grutto BKP CENTRUMGEBIED KERSENBOOGERD
profiel 1: Nachtegaal problematiek De brede straten in de buurt zorgen voor een door (informeel) parkeren gedomineerd straatbeeld, waar weinig ruimte is voor groen en de buurt is hierdoor erg versteend. Het aanwezige groen bestaat vooral uit gras en bomen en heeft weinig gebruikswaarde of ecologische waarde. Daarnaast worden de bezonde voortuinen gebruikt als verblijfplaats en om hier voldoende privacy te organiseren wordt een ratjetoe aan erfafscheidingen geplaatst waardoor het straatbeeld ‘verrommelt’. aanpak Door het functionele straatprofiel te versmallen is er geen mogelijkheid meer voor wildparkeren. De ruimte die vrijkomt wordt gedeeltelijk ingezet als verbreding van de groenstrook. Deze wordt extensief beheerd en in de toekomst is hier eventueel ruimte voor uitbreiding van het parkeren.
GRUTTO
Een ander deel van de ‘overruimte’ wordt ingezet om de bezonde voortuinen af te zomen met een haag die een meer groen en uniform beeld geeft aan de straat.
bloemijke grasstrook BKP CENTRUMGEBIED KERSENBOOGERD
haag als erfafscheiding pagina 93/130
profiel 2: Grutto problematiek Bij Grutto liggen dwars op het bouwblok grote parkeerkoffers die tegelijk kruip-door-sluip-door route vormen. aanpak Door aan de zijde van het park de parkeerkoffer niet meer toegankelijk te maken ontstaat de kans om de auto’s daar niet meer toe te laten en het park door te trekken tot aan de voortuinen van de woningen aan Grutto. De oever van de bestaande watergang wordt daardoor aanzienlijk verbreed. Onderzocht kan worden of dit aanleiding kan zijn voor een meer natuurlijke inrichting van de oever. Om de watergang meer leven te geven kan aan de andere oever een kokosrol worden aangebracht. De rol is ingeplant met diverse planten. Op de rol zullen na verloop van tijd naast de ingeplante soorten, meerdere plantensoorten zich vestigen. De oever wordt zo aantrekkelijker voor onder andere insecten die hier kunnen overwinteren.
GRUTTO
In het ‘gat’ dat de parkeerkoffer achterlaat kan gekozen worden voor de realisatie van een collectieve tuin of wellicht ook voor een inbreiding die de parkwand aan die zijde nog meer versterkt.
bloemijke grasstrook
haag asl erf afscheiding
oeverbeplanting
kokosrol voor waterplanten
pagina 94/130
BKP CENTRUMGEBIED KERSENBOOGERD
profiel 3: Nachtegaal problematiek Het lijkt er op dat de verkeersfunctie van Nachtegaal aan de rand van het park behouden zal moeten worden voor een goed functioneren van het verkeer in de buurt. Het wildparkeren frustreert echter een potentieel sterkere relatie tussen woningen en park.
GRUTTO
aanpak Het aanleggen van een middenmarkering in de rijbaan kan voorkomen dat hier nog langs geparkeerd wordt. Langs de voortuinen kan een haag worden ingeplant zodat de voortuinen minder een rol spelen in het beeld van het park. Het versmalde trottoir wordt weer in gebakken klinkertjes uitgevoerd. Door meer dwarsverbindingen te maken naar het wandelpad in het park worden de woningen toch meer op het park betrokken.
BKP CENTRUMGEBIED KERSENBOOGERD
haag als erf afscheiding
bloemrijk grasstrook
bloemrijk grasland
buurtpark van gevel tot gevel pagina 95/130
maatregelen voor buurtpark problematiek Het buurtpark in Nachtegaal is een functioneel buurtpark dat verschillende plekken heeft voor sport. Er zijn al zijn al verbeteringen aangebracht, zoals het fietspad van noord naar zuid en van west naar oost. Het zicht vanuit de huizen wordt op verschillende plekken geblokkeerd door hoge bosschages. Ook de verbindingen voor voetgangers tussen de buurten en het park zijn gebrekkig, net zoals de belevingswaarde van het station zelf. aanpak Naast de verbeteringen die aan de randen zijn voorgesteld is er de kans het buurtpark toegankelijker te maken voor voetgangers. Een nieuw wandelpad met mooie luie bogen verhogen de belevingswaarde van het buurtpark. Het functioneert als ruggengraat voor dwarsverbindingen tussen de buurten en het buurtpark.
haag rondom parkeren
buurtpark van gevel tot gevel
kokosrol voor waterplanten
GRUTTO
Daarnaast is er de ambitie om in overleg met de scholen, door het verplaatsen of verwijderen van hekken, het buurtpark meer openbaar en doorwaadbaar te maken. Het buurtpark bestaat voornamelijk uit gras. Interessanter voor mens en dier is om dit om te vormen naar een extensief beheerd bloemrijk grasland door het toevoegen van een kruidenmengsel.
bloemrijk grasland
uitdunnen ven begroeiing pagina 96/130
erfafscheiding van school met haag BKP CENTRUMGEBIED KERSENBOOGERD
maatregelen op blokniveau
GRUTTO
maatregelen • Binnenhoven primair inrichten ten behoeve van parkeren met substantiële maat voor collectieve voorzieningen; • Hof afsluiten middels groene hagen en afsluitbare poorten in de brandgangen; • Kruip-door-sluip-door voorkomen door de brandgang tussen linker en rechter hof uit te geven als tuinen; • Relatie tussen de tuinen en de hof versterken door een ‘hagenproject’, schuttingen vervangen door lagere hagen en tuinen van de woningen verkleinen tot een privé terras ten gunste van de collectieve tuin; • Relatie tussen wonen en openbare ruimte versterken door aanpakken van de plint; • Bergingen reorganiseren en concentreren in een nieuw volume dat tevens de hof meer afsluit en meer ruimte vrijspeelt in de hof; • Erfafscheidingen vergroenen; • Hekwerken van de galerijen vernieuwen; • Daken voorzien van nieuwe dakpannen en PV-panelen; • Reclame-uitingen van de voorzieningenstrip aanpakken.
huidig beeld: reclameuiting tussen de kolommen v/d collonade
optie 1: reclameuiting als bordje haaks op de kolommen v/d collonade
BKP CENTRUMGEBIED KERSENBOOGERD
optie 2: reclameuiting in blokletters op de gevel boven de collonade
blok aan de streng als casus voor de ingrepen op blokniveau in Grutto pagina 97/130
voortuinen problematiek Op veel plekken in deze buurt treffen we voortuinen aan die niet of nauwelijks gebruikt worden en er daarom rommelig en versleten bij liggen. Daarnaast is er bij de gestapelde woningen de merkwaardige situatie dat voortuinen niet direct vanuit de eigen woning toegankelijk zijn maar enkel via de portiek. Dit komt het gebruik en onderhoud niet ten goede. aanpak Om deze situaties te verbeteren zijn enkele mogelijke ingrepen ontwikkeld die afhankelijk van de specifieke locatie ingezet kunnen worden. De basisingreep is een compacte, uniforme, haag die wordt geplaatst tussen de voortuin en het trottoir.
uniforme groene erfafscheiding basisingreep: een compacte uniforme blokhaag om de voortuinen af te schermen zorgt voor een rustiger en groen beeld.
blokhaag tegen de gevel optie #1: private voortuin opheffen, ca. 1 meter blokhaag tussen stoep en gevel als afstandhouder tussen privé en openbaar.
pui die direct toegang geeft tot de voortuin optie #2: private voortuin toegankelijk maken en daarmee meer uitnodigen tot gebruik, uniform met groen afschermen.
GRUTTO
Op plekken waar een voortuin door afmeting of oriëntatie niet gebruikt wordt en waar de toekomstige verwachting ook is dat deze niet zal worden gebruikt kan gekozen worden om de voortuin in zijn geheel op te heffen. Een gedeelte kan dan toegevoegd worden aan het trottoir en een gedeelte zal worden benut om een blokhaag te positioneren die fungeert als afstandhouder tussen publiek en privé. Een andere optie is om de voortuin bereikbaar te maken vanuit de woningen door de gevelopeningen op de begane grond uit te zagen tot de vloer. Hierdoor ontstaat een situatie waarbij het gebruik een stuk vanzelfsprekender wordt en de kans op verrommeling minder aanwezig is. Deze voortuinen zullen allemaal met één uniforme groene haag worden afgeschermd. De meest ingrijpende optie is een erker realiseren in plaats van een voortuin. Hiermee wordt extra oppervlak aan de woning toegevoegd en een woonruimte met meer directe betrokkenheid op de straat gerealiseerd. De voortuinen kunnen ook verkleind worden tot een compacte voortuin afgezoomd door een haag of een Delftse stoep. In beide opties kan de ingreep worden ingezet om meer sociale interactie en gevoel van eigenaarschap te stimuleren.
pagina 98/130
een repetitie van witte doosjes optie #3: een erker toevoegen die het woonprogramma meer betrekt op de openbare ruimte, een kleine blokhaag als afstandhouder tussen privé en openbaar.
een muurbankje optie #4: verkleinen of helemaal opheffen van de voortuinen de woningen collectief voorzien van een ‘muurbankje’ om gebruik en sociale interactie te stimuleren.
Delftse stoep optie #5: voortuinen opheffen en vervangen door een compacte Delftse stoepzone die door bewoners kan worden toegeëigend.
BKP CENTRUMGEBIED KERSENBOOGERD
inbreidingen Grutto/Reiger/Nachtegaal Voor nieuwe ontwikkelingen in Grutto/Reiger/Nachtegaal geldt dat ze weliswaar passen binnen het beeld van de hele buurt, maar dat ze ook duidelijk een nieuwe kwaliteit laten zien, monotonie doorbreken en frisse nieuwe blikvangers zijn in de wijk. Potentiële inbreidingen sluiten in architectuurtaal aan op de bestaande architectuur maar zijn in materialisering rijker en meer divers. Voor inbreidingen in het park geldt dat gezocht kan worden naar een meer eigen beeldtaal die aansluit op het campusconcept en meer wegvalt in het groen.
terughoudende architectuur is kenmerkend voor de ‘groene campus’
zorgvuldig ontworpen overgang privé-openbaar
spelregels architectuur • Gevels grenzend aan de openbare ruimte worden behandeld als voorgevels. Volumina in het groen zijn daarom alzijdig en kopgevels van rijwoningen worden geopend naar de openbare ruimte door de voordeur in deze gevel te positioneren en deze gevel te voorzien van meerdere gevelopeningen; • Rijwoningen hebben een eenvoudige hoofdvorm, 2 lagen met een kap; • Inbreidingen in het park bevinden zich in een groene campusachtige setting, dit campusmodel betekend een eenvoudige hoofdvorm, rustige architectuur en terughoudend materiaalgebruik; • Groen loopt vanuit het park door tot tegen de gevel van inbreidingen in het park. In de bouwenvelop van een inbreiding kunnen nadere, meer specifieke, bepalingen worden opgenomen.
alzijdig volume waar het groen omheen vloeit BKP CENTRUMGEBIED KERSENBOOGERD
herkenbare entree
afwijkende materialen pagina 99/130
GRUTTO
volumina vrij in het groen
De bestaande architectuur heeft een aantal identiteitsbepalende kenmerken die onderscheidend zijn voor Grutto/Reiger/Nachtegaal ten opzichte van andere buurten in de tuinstedelijke schil. De bebouwing in deze buurt bestaat hoofdzakelijk uit eenvoudige en archetypische rijwoningen. De rijwoningen hebben doorgaande daklijnen en eenvoudige gevels. Gevelopeningen zijn gaten in metselwerkvlakken die soms verticaal of horizontaal zijn gekoppeld.
hekwerken concept De hekwerken spelen een belangrijke rol in het meer identiteit geven van de afzonderlijke buurten. De buurten zijn gebouwd in een architectuur met weinig ornament. Het vervangen van balustrades en balkonhekken is een kans om de architectuur een verdiepingsslag te geven. Een hekwerk dat met zorg is ontworpen, met aandacht voor detail en waarbij is nagedacht over het gebruik, straalt dat uit en nodigt bewoners ook uit om er anders mee om te gaan. ontwerp De hekwerken worden altijd voor balkon of vloerranden gepositioneerd, daardoor ontstaat er een helder element en geen stapeling. Door gebruik te maken van een buurtspecifiek patroon en een buurtspecifieke accentkleur draagt het hekwerk bij aan de identiteit van de buurt.
een balkonhek met geïntegreerde oplossing voor plantenbakken
GRUTTO
materiaal Hekwerken worden uitgevoerd in uitgesneden staal of glas met een zeefdruk.
mooi ontworpen balkonhekken die worden toegeëigend
hekwerk voor de gallerijvloer pagina 100/130
hekwerk niet op de vloer
hekwerken zijn een meerwaarde voor de beleving van gallerijen
hekwerk voor de vloerrand
buisprofiel op borstwering
BKP CENTRUMGEBIED KERSENBOOGERD
poorten & erfafscheidingen poorten Poorten worden gebruikt om brandgangen af te sluiten voor iedereen behalve de bewoners van een bouwblok. Dit resulteert erin dat de binnenruimte van een bouwblok meer van de bewoners wordt en niet meer functioneert als kruip-door-sluip-door route.
diverse technieken om de hekwerken, poorten en balkonhekken te maken
spelregels • De poorten borduren voort op het thema van een buurt; • Thermisch verzinkte spijlenhekwerken zijn uitgesloten; • Poorten zijn ontworpen elementen die bijdragen aan de identiteit per buurt. Ze zijn gecoat in een kleur die ook per buurt verschillend kan zijn; • Poorten verrijken de architectuur en voelen daardoor niet aan als vervelende, functioneel noodzakelijke, obstakels.
GRUTTO
erfafscheidingen Nieuwe erfafscheidingen die worden gerealiseerd, bijvoorbeeld op de plek van gesloopte en verplaatste bergingen, hebben een groen karakter of een bouwkundige uitstraling die aansluit op de architectuur van de woningen.
voortuinen met uniforme blokhagen
poorten vormen een verrijking van het beeld
voortuinen
poort
erfafscheiding van achtertuin
voortuinen
een hoog begroeid scherm BKP CENTRUMGEBIED KERSENBOOGERD
pagina 101/130
bruggen concept De bestaande houten balustrades van de bruggen ogen gedateerd en versleten. Door een nieuwe vormentaal voor de leuningwerken ontstaat een ‘familie’ van bruggen, ook als vervanging van de constructie niet noodzakelijk is. Per buurt kan een verbijzondering worden aangebracht die bijdraagt aan de herkenbaarheid en oriëntatie in de wijk. De leuningwerken zijn transparant en hebben een overwegend horizontaal karakter dat met name wordt bepaald voor een robuust gedimensioneerde houten bovenregel. De kleur van de hekwerken heeft een donkere toon, is terughoudend en past goed bij het bestaande metselwerk. Eventueel kan de bovenregel licht getoogd worden om een spannender beeld en meer continuïteit te realiseren.
identiteit in detail
slim geïntegreerde verlichting
robuuste houten bovenregel
transparant leuningwerk
GRUTTO
bruggen over de gracht Stevige gemetselde duikerbruggen met een getoogde waterdoorlaat. De gemetselde brug gaat over in gemetselde beschoeiing. De nieuwe hekwerken volgen de contour van het metselwerk tot ongeveer halverwege de overgang van brug naar beschoeiing. De hekwerken hebben een horizontaal en langgerekt beeld. bruggen over de singel De bruggen over de singel zijn ook gemetseld maar langgerekter van karakter. De leuningwerken lopen van begin tot eind van de het metselwerk. overige bruggen over de singel Naast de gemetselde bruggen zijn er ook eenvoudigere langzaamverkeersbruggen. Deze vormen een familie met de overige bruggen. Het leuningwerk van deze bruggen vormt een eenheid met het dek en de brugdekrand. Dit resulteert in een lichtvoetig, horizontaal en langgerekt beeld.
het archetypische beeld van de een brug over een gracht
nieuwe bruggen Nieuwe bruggen vallen ook in één van bovenstaande categorieën en dienen qua ontwerp dezelfde spelregels te volgen.
brug over de gracht pagina 102/130
brug over de singel
overige bruggen over de singel BKP CENTRUMGEBIED KERSENBOOGERD
nutsvoorzieningen bestaand Bestaande nutsgebouwen worden waar mogelijk aangepakt om ze aan te laten sluiten op bovenstaande kwaliteit. Een andere strategie voor de bestaande gebouwen is camoufleren met groen.
•
in vormentaal en in kleur- en materiaalgebruik afgestemd op de omliggende woningen
aandacht voor details BKP CENTRUMGEBIED KERSENBOOGERD
uitbreiding aan de voorzijde over de gehele breedte heeft een schuine kap en vormt in vormentaal meer een eenheid met de gehele woning
zichtbaar vanaf de openbare weg Voor een woninguitbreiding die zichtbaar is vanaf de openbare weg geldt dat ze geen afbreuk doet aan de oorspronkelijke architectuur van de woning en de eenheid in de buurtjes. Kleuren materiaalgebruik sluit aan op bestaand (zie ook de kleuren en materialen voor de buurt). Substantiële uitbreidingen aan de voorgevel hebben een schuine kap en vormen een vanzelfsprekende eenheid met de woning. Op de kopgevels worden uitbouwen ook voorzien van kappen. Uitbouwen die onmiskenbaar ondergeschikt zijn aan het hoofdvolume van de woning, zoals erkers, hebben een meer abstracte verschijning die zich laat lezen als kleine toevoegingen aan het hoofdvolume.
•
uitbouwen op de koppen zijn voorzien van een kap en doen mee in de architectuur van de woning
•
kleine, meer erkerachtige, aanbouwen, die door hun afmetingen duidelijk ondergeschikt zijn aan het hoofdvolume, zijn meer vormgegeven als abstract gedetailleerde toevoegingen
referentiebeelden van principes voor uitbouwen die grenzen aan de openbare ruimte pagina 103/130
GRUTTO
nieuw Ten behoeve van het warmtenet zullen er in de wijk voorzieningen moeten worden gebouwd, daarnaast zullen er ook ingrepen plaatvinden aan het elektriciteitsnet. Deze en andere nieuwe nutsvoorzieningen kunnen behoorlijke afmetingen hebben en dus beeldbepalend zijn. Ze dienen daarom met aandacht ingepast te worden door ze zorgvuldig te detailleren en in vorm en materiaalen kleurgebruik aan te laten sluiten op de omliggende bebouwing. Ze kunnen ook een extra betekenis krijgen door ze te combineren met bijvoorbeeld een bankje of natuurinclusieve maatregelen. Indien er inbreidingen plaatsvinden geniet het de voorkeur om nutsvoorzieningen waar mogelijk op te nemen in dit nieuwe bouwvolume.
uitbouwen
beplanting en materialen buitenruimte Verharding • Hergebruik betonmateriaal rij- en parkeervakken en banden; • Gebakken klinkers waalformaat in de voetpaden; • Waar van toepassing de paden tussen voetpad en voordeur in hetzelfde materiaal als de trottoirs realiseren. beplanting In het algemeen is het streven om ‘gras’ zoveel mogelijk te vervangen door bloemrijk grasland. Om een rustig beeld te kunnen geven aan de wijk zal dit als basisbeplanting doorgetrokken worden door de hele wijk. Door het maken van een bloemrijk grasland wordt het leefmilieu verrijkt van veel soorten insecten. Dit verrijkt vervolgens weer de fauna die daarvan afhankelijk is zoals diverse soorten vogels, reptielen en amfibieën.
GRUTTO
Om de grachten meer leven en kleur te geven wordt op verschillende plekken in grotere lengtes een kokosrol aangebracht net onder het laagste waterpeil. De rol is ingeplant met diverse waterplanten. Op de rol zullen na verloop van tijd naast de ingeplante soorten, meerdere plantensoorten zich vestigen. De oever wordt zo aantrekkelijk voor onder andere insecten die in de overstaande begroeiing kunnen overwinteren.
hergebruik van beton straatstenen
kleur van gevel overnemen op wandelpaden
Iris pseudacorus kokosrol
bloemrijk grasland in buurtpark
Lythrum salicaria oeverbeplanting
De oever vormt de ‘gouden rand’ van de singel. De ondiepe en droge oeverzone langs de singel heeft een belangrijke betekenis voor het watersysteem: voor de waterkwaliteit, de landschappelijke waarde en de biodiversiteit. Daarom is het van grote ecologische waarde om oeverbeplanting aan te brengen aan de singel. Diversiteit en kleur zullen de belevingswaarde van de singel sterk verbeteren. Beplanten wadi’s in het park zorgen voor 4-30% meer waterberging. Dit doordat planten ook water opnemen in hun stengels. Tevens zorgt het bodemleven voor een beter doordringbare bodem. Bovendien vermijd je dat wadi’s in intensief gebruikte buurtparken vieze modderbakken worden.
Alnus glutinosa pagina 104/130
Corylopsis sinensis
Salix daphnoides wadi beplanting
BKP CENTRUMGEBIED KERSENBOOGERD
kleuren en materialen architectuur
voorbeeldpatroon gruttobuurt
kleurgebruik gruttobuurt
voorbeeldpatroon nachtegaalbuurt
kleurgebruik nachtegaalbuurt
rood-bruin gemeleerde pannen
PV-panelen kleuren bij de dakpannen
PV in aaneengesloten vlakken
zijwangen dakkapellen in zink
betimmering in onbehandelde of wit geschilderde delen
één patroon op als stalen hek of als zeefdruk op glas BKP CENTRUMGEBIED KERSENBOOGERD
zinken HWA’s
accenten van architectonisch beton,wit/licht metselwerk
nieuwe baksteen passend bij bestaand maar rijker van kleur en structuur
patroon • Gebaseerd op (water)vogel motieven; • In staal of als zeefdruk op glas. kleurgebruik • Terughoudend kleurgebruik (warm grijswit en rood aansluitend op het metselwerk) met één accentkleur (bruintint); • Warm grijswit: kozijnen, hekwerken, dakranden, voorkanten van dakkapellen; • Rood: lateien e.d. onderdelen die niet geaccentueerd hoeven te worden; • Bruintint: accenten in de gevel, draaiende delen, hekwerken en poorten. gevels • Nieuwe gevels worden uitgevoerd in rood-bruin metselwerk; • Voegen worden diepliggend (ca. 5mm) en in donkere tinten uitgevoerd (tenzij expliciet anders aangegeven); • Metselwerk sluit aan op bestaand maar met meer kleurnuances en textuur; • Metselwerk in wasserstrichtstenen; • Accenten kunnen worden gemaakt d.m.v. reliëfmetselwerk, architectonisch beton, licht metselwerk en/of tegelwerk. daken • Dakpannen in rood-bruin tinten; • Zijwangen van dakkapellen zijn terughoudend van kleur, donkergrijs, en duurzaam gematerialiseerd in zink; • HWA’s uitvoeren in zink en mee laten doen in de architectuur; • PV-panelen sympathiek kleurend bij de dakpannen, het frame waarin de panelen zijn gemonteerd heeft de kleur van de PVpanelen; • PV-panelen worden in één aaneengesloten vlak geplaatst en houden afstand tot de nok en de rand van het dak (ca. 3 pannen); • Platte daken worden uitgevoerd als groendak.
natuurinclusiviteit • Maatregelen zoals vleermuiskasten, vogelnestkasten, voorzieningen voor insecten, etc. dienen integraal onderdeel te zijn van de architectuur. pagina 105/130
GRUTTO
De hier afgebeelde en opgesomde kleuren en materialen gelden voor alle ingrepen in deze buurt, voor grootonderhoud aan en renovatie van bestaande bebouwing, uitbreidingen en inbreidingen. Tenzij in een voorgaand hoofdstuk expliciet andere kleuren en materialen worden genoemd of vrijheid wordt gegeven om afwijkende materialen toe te passen.
WATERPOORT pagina 106/130
BKP CENTRUMGEBIED KERSENBOOGERD
WATERPOORT
WATERPOORT/RONDEEL/BASTION
BKP CENTRUMGEBIED KERSENBOOGERD
pagina 107/130
WATERPOORT
bestaande situatie
bestaande situatie Waterpoort pagina 108/130
BKP CENTRUMGEBIED KERSENBOOGERD
BOOMGAARD
COLLECTIEF HOF
POOR
HET S
NG
P
ALS
NN
JLAA OPRI
D
OGER
ENBO
ERS AAR K
V ENEN
AN
RE DE ST RAAT
OP ST
REN ARKE
RO VERG
1
GROENE KAMER
PARKEREN IN DE
2
COLLECTIEF GROEN HOF
WONEN AAN DE GRACHT
BRANDGANGEN AFSLUITEN
VERGROENEN VAN DE STRENG
3
WONEN AAN DE GRACHT
WONEN AAN DE GRACHT
VERGROENEN VAN DE STRENG
maatregelen • Parkeren primair oplossen in de binnenhoven van de bouwblokken en in de openbare ruimte reguleren in parkeervakken; • Brandgangen afsluiten, kruip-doorsluip-door routes eruit halen; • Portieken afsluiten d.m.v. hekwerken, nieuwbouw portieken of een nieuw portiek gecombineerd met een inbreiding; • Streng het centrum in versterken door groener in te richten; • Andere Strengen versterken: op de streng is de auto te gast en er wordt niet geparkeerd; • Zorgen voor een meer diverse sociaaleconomische samenstelling van de wijk middels inbreiding(en); • Inbreidingen op plekken waar het de structuur versterkt; • Het spoor benaderen als oprijlaan Kersenboogerd in; • Relatie tussen de woning en openbare ruimte versterken; • Straten vergroenen en waar het kan eruit halen of eenrichtingsverkeer introduceren; • Woningen aan de gracht meer laten profiteren van hun positie aan de gracht.
P
REN ARKE
RAAT
OP ST
1 aanduiding
straatprofiel parkeren collectieve voorziening
structuurkaart Waterpoort ingrepen om de structuur te versterken BKP CENTRUMGEBIED KERSENBOOGERD
pagina 109/130
WATERPOORT
structuur van de buurt
mobiliteit en parkeren probleem Parkeren wordt op dit moment als een probleem ervaren. Het beeld heerst dat er een overmaat aan parkeerplaatsen is en dat het opheffen van parkeerplaatsen dus een kwaliteitsverbetering is. Het werkelijke probleem is dat men niet parkeert op de daarvoor bestemde locaties. Er wordt veel op de straat geparkeerd, nabij de woning en zichtbaar vanuit de woning. De binnenhoven (die zijn ingericht als parkeerhoven) zijn daarentegen nagenoeg leeg. Bewoners parkeren daar liever niet omdat ze het als onveilig ervaren.
WATERPOORT
aanpak Voor Centrumgebied Kersenboogerd kiezen we voor een ander parkeerbeleid: parkeren vindt alleen nog plaats in daarvoor aangewezen vakken. Deze worden verbeterd en we zorgen ervoor dat er voldoende zijn. De straatprofielen waar niet geparkeerd mag worden zullen zo worden ingericht dat men niet meer illegaal op de rijbaan kan parkeren. Voor deze buurt kiezen we ervoor om het parkeren zoveel als mogelijk te concentreren en realiseren in de parkeerhoven. Parkeerdruk op straat wordt verplaatst naar de hoven. Deze worden opnieuw ingericht zodat ze efficiënter kunnen worden gebruikt. Het gevoel van onveiligheid wordt aangepakt door de parkeerhoven meer af te sluiten; alle toegangen behalve de inrit voor de auto’s worden afgesloten met poorten of bebouwing. In de grote parkeerhoven kan nabij portieken e.d. ook nog aan een collectieve invulling worden gedacht. Voor de potentiële inbreidingslocaties wordt de parkeerbehoefte (met uitzondering van bezoekersparkeren) op eigen terrein opgelost. strategie Voor het parkeren wordt ingezet op een strategie die gericht is op het realiseren van een parkeerdruk waardoor bewoners de parkeerhoven gaan gebruiken. Buiten de parkeerhoven worden in eerste instantie zo min mogelijk parkeerplaatsen gerealiseerd.
Voor de op te stellen inrichtingsplannen wordt in samenspraak met de gemeente een getal bepaald tussen de geldende norm en de feitelijke parkeerbehoefte die volgt uit parkeertellingen. In de inrichtingstekeningen worden de plekken waar op termijn kan worden doorgegroeid naar de geldende norm wel al aangewezen. Mocht de situatie zich voordoen dan kan ‘groen’ relatief eenvoudig worden ingeruild voor ‘grijs’. Deze strategie zal vooraf goed aan bewoners moeten worden uitgelegd. pagina 110/130
langsparkeren
parkeren potentiële inbreidingen op eigen terrein
parkeerkoffer
verkeersstructuur met rijrichting
parkeren in hof
ingang parkeerhoven
parkeren Waterpoort BKP CENTRUMGEBIED KERSENBOOGERD
profiel 1: Waterpoort problematiek Dit is een van de weinige straten in Centrumgebied Kersenboogerd waar parkeervakken zijn gemarkeerd. De functionele breedte is echter te smal om veilig in twee richtingen te gebruiken en te langsparkeren. Het profiel is van gevel tot gevel verhard, ook door de afwezigheid van voortuinen. De betonbakken lijken eerder een antiparkeer- dan een groenvoorziening en voegen weinig toe aan de waterbergingsopgave.
WATERPOORT
aanpak De parkeerplaats krijgt een maat conform de richtlijnen en wordt gekoppeld aan een smallere rijbaan in één richting. De ruimte die vrijkomt wordt ingezet voor nieuwe groene strook van 2,5 meter breed. Deze kan opgevat worden als overtuin voor de bewoners. Zij zouden samen met de buitenruimteontwerpers het assortiment voor een vaste plantenborder samen kunnen stellen. Ook biedt de maat ruimte voor een picknickbank.
haag als erfafscheiding BKP CENTRUMGEBIED KERSENBOOGERD
bloemrijk grasstrook pagina 111/130
profiel 2: Rondeelstraat problematiek Ook de Rondeelstraat is verhard van gevel naar gevel en ook deels boomloos. Dat maakt het tot een enigszins treurige opmaat naar het winkelcentrum. aanpak Het functioneel profiel is in principe goed, maar het zou prettig zijn voor het beeld van de straat als we daar kleine zuilvormige bomen aan toe zouden kunnen voegen.
WATERPOORT
Bovendien is er de kans om tussen de verhoogde voordeurstoepen geveltuinen en zelfs gevelbeplanting toe te voegen. Het heeft de potentie om een mooie groene en intieme ‘fietssteeg’ te worden die als verrassing uitkomt op het drukke en levendige stadsplein.
liquidambar styraciflua
gevelbeplanting met klimplanten
gevelbeplanting pagina 112/130
BKP CENTRUMGEBIED KERSENBOOGERD
profiel 3: Ekster/Rondeelstraat problematiek Het hiervoor beschreven profiel van de Rondeelstraat sluit aan de noordzijde aan op een klein buurtcentrum. Binnen de verkeersstructuur stellen we voor om de autodoorsteek van de Nieuwdoorngracht naar de Kasteellaan te laten vervallen. Het verkeer vanaf de gracht zal in de toekomst links afbuigen richting de Spaarneweg. De ruimte die hiermee vrijkomt is een potentiële inbreidingslocatie, maar kan ook op een andere manier ingevuld worden met bijvoorbeeld groen.
WATERPOORT
aanpak De auto is over een kort deel te gast op het fietspad. Tussen het fietspad en de gracht wordt het fietsparkeren behouden. De beplanting langs de gracht zal meer variatie krijgen. Ook het uitdunnen van de bomen zal meer zonlicht toelaten langs de grachten. Om de grachten meer leven en kleur te geven komt er een kokosrol. De rol is ingeplant met diverse waterplanten. Op de rol zullen na verloop van tijd naast de ingeplante soorten, meerdere plantensoorten zich vestigen. De oever wordt zo aantrekkelijk voor onder andere insecten die hier kunnen overwinteren.
variatie langs gracht BKP CENTRUMGEBIED KERSENBOOGERD
kokosrol voor waterplanten pagina 113/130
maatregelen op blokniveau
huidig beeld: reclameuiting tussen de kolommen v/d collonade
optie 1: reclameuiting als bordje haaks op de kolommen v/d collonade
optie 2: reclameuiting in blokletters op de gevel boven de collonade
WATERPOORT
maatregelen • Binnenhof inrichting als 3 collectieve tuinen, 3 tuinen zodat ze niet te groot worden en daarmee te anoniem; • Hof afsluiten middels afsluitbare poorten in de brandgangen; • Auto doorsteek laten vervallen, eventueel dichtbouwen met nieuwe woningen of een groene invulling geven; • Blok eventueel gedeeltelijk verkopen als kluswoningen; • Relatie tussen de woningen en de hof versterken door tuinen van de woningen te verkleinen tot een privé terras ten gunste van de collectieve tuin; • Bovenwoningen middels trappen direct verbinden met de collectieve tuin; • Relatie tussen wonen en openbare ruimte versterken door aanpakken van de plint; • Bergingen reorganiseren en concentreren in nieuwe volumina die tevens de hof opdeelt om kleinere hoven; • Erfafscheidingen vergroenen; • Daken voorzien van groen, nieuwe dakpannen en PV-panelen; • Reclame-uitingen van de voorzieningenstrip aanpakken.
blok 14 als casus voor de ingrepen op blokniveau in Waterpoort pagina 114/130
BKP CENTRUMGEBIED KERSENBOOGERD
blokken 12, 13 en 14 problematiek De portieken in de grote blokken van deze buurt (Blokken 12, 13 en 14) zijn niet direct problematisch. Echter meer subtiele ingrepen kunnen de kwaliteit van deze blokken substantieel verbeteren, de oorspronkelijke gedachte kan weer beter tot uitdrukking komen.
de vorm van de daklijn geeft de gevel een kasteelachtige uitstraling met grote kantelen
De grote problematiek van deze blokken zit hem in de openbare ruimte en de binnenterreinen. In het aanpassen van de straatprofielen, meer inzetten op éénrichtingsverkeer en de inrichting van de binnenterreinen als collectieve tuinen zit dus de oplossing. de trapopgangen hebben een uitgesproken en herkenbare vormgeving
een laag hekje als overgang
delftse stoep
tegelwerk accent in de gevel
gevels De trapopgangen van deze blokken hebben een uitgesproken vormgeving, in vorm en materiaal. De gevel in de tweede lijn is afwijkend gematerialiseerd met tegels. Dit motief komt ook terug in de top van de overige gevels. Deze tegels dienen vervangen te worden. De trapopgangen kunnen worden afgesloten met een laag hekje, niet zozeer vanwege overlast, wel omdat dit kan bijdragen aan het karakter en de identiteit van het bouwblok. Naast afsluiten dient ook bijzonder aandacht te worden besteed aan de verlichting om de sociale veiligheid van de trapopgangen te verbeteren. architectuur Inspiratiebron voor de architectuur van de ingrepen is de bestaande architectuur, gecombineerd met de straatnamen. De straatnamen wijzen in deze buurt allemaal op onderdelen van vestingwerken. De daklijn van het blok kan gelezen worden als grote kantelen. Dit blok is dan ook een sterke eenheid en leent zich niet goed om te worden doorontwikkeld tot grachtenpanden.
inbreiding als tussenlid
een laag hekwerkje als afsluiting
BKP CENTRUMGEBIED KERSENBOOGERD
delftse stoep en kleine hagen
tegelwerk en betonelementen
Het kleurgebruik van dit blok dient meer terughoudend te zijn, de accenten zitten hem in nieuw tegelwerk en hekwerken. Deze zijn in vormgeving geïnspireerd door het thema van de vestingwerken. pagina 115/130
WATERPOORT
een contrasterend tussenlid
potentiële inbreiding blok 14 Op één plek zien we kans om een doorsteek voor auto’s eruit te halen (door blok 14). De ruimte die hiermee vrijkomt is een potentiële inbreidingslocatie. Deze mogelijke inbreiding dient te worden opgevat als een tussenlid tussen de twee bestaande volumes. Dit tussenlid heeft een terughoudende architectuur ten opzichte van de bestaande gevels. In de bouwenvelop van de eventuele inbreiding kunnen nadere, meer specifieke, bepalingen worden opgenomen.
voortuinen problematiek Het oostelijk deel van de buurt is wat betreft inrichting en sfeer een hybride tussen de tuinstedelijke buurten en het westelijk deel van deze buurt. De buitenste ring woningen heeft geen voortuinen, de overgang tussen privé en openbaar is bars. De binnenste ring woningen heeft wel voortuinen die een wisselend beeld laten zien. aanpak Voor de buitenste ring geldt, net als bij blokken 12, 13 en 14 dat de overgang verbeterd wordt door een Delftse stoep te introduceren. Deze kan worden afgewisseld met kleine blokhagen waardoor het beeld ook groener wordt. Voor de binnenste ring woningen gelden de hier getoonde mogelijkheden om de overgang en de voortuinsituatie te verbeteren.
uniforme groene erfafscheiding basisingreep: een compacte uniforme blokhaag om de voortuinen af te schermen zorgt voor een rustiger en groen beeld.
blokhaag tegen de gevel optie #1: private voortuin opheffen, ca. 1 meter blokhaag tussen stoep en gevel als afstandhouder tussen privé en openbaar.
pui die direct toegang geeft tot de voortuin optie #2: private voortuin toegankelijk maken en daarmee meer uitnodigen tot gebruik, uniform met groen afschermen.
WATERPOORT
Op plekken waar een voortuin door afmeting of oriëntatie niet gebruikt wordt en waar de toekomstige verwachting ook is dat deze niet zal worden gebruikt kan gekozen worden om de voortuin in zijn geheel op te heffen. Een gedeelte kan dan toegevoegd worden aan het trottoir en een gedeelte zal worden benut om een blokhaag te positioneren die fungeert als afstandhouder tussen publiek en privé. Een andere optie is om de voortuin beter bereikbaar te maken vanuit de woningen door de gevelopeningen op de begane grond uit te zagen tot de vloer. Hierdoor ontstaat een situatie waarbij het gebruik een stuk vanzelfsprekender wordt en de kans op verrommeling minder aanwezig is. Deze voortuinen zullen allemaal met één uniforme groen haag worden afgeschermd. Een meer ingrijpende optie is om de woningen te voorzien van een erker in plaats van de voortuin. Dit voegt extra woonruimte toe aan de woning en geeft de woning een compleet nieuwe uitstraling. De voortuinen kunnen ook verkleind worden tot een compacte voortuin afgezoomd door een haag of een Delftse stoep. In beide opties kan de ingreep worden ingezet om meer sociale interactie en gevoel van eigenaarschap te stimuleren.
pagina 116/130
een repetitie van witte doosjes optie #3: een erker toevoegen die het woonprogramma meer betrekt op de openbare ruimte, een kleine blokhaag als afstandhouder tussen privé en openbaar.
een muurbankje optie #4: verkleinen of helemaal opheffen van de voortuinen de woningen collectief voorzien van een ‘muurbankje’ om gebruik en sociale interactie te stimuleren.
Delftse stoep optie #5: voortuinen opheffen en vervangen door een compacte Delftse stoepzone die door bewoners kan worden toegeëigend.
BKP CENTRUMGEBIED KERSENBOOGERD
hekwerken concept De hekwerken spelen een belangrijke rol in het meer identiteit geven van de afzonderlijke buurten. De buurten zijn gebouwd in een architectuur met weinig ornament. Het vervangen van balustrades en balkonhekken is een kans om de architectuur een verdiepingsslag te geven. Een hekwerk dat met zorg is ontworpen, met aandacht voor detail en waarbij is nagedacht over het gebruik, straalt dat uit en nodigt bewoners ook uit om er anders mee om te gaan.
een balkonhek met geïntegreerde oplossing voor plantenbakken
ontwerp De hekwerken worden altijd voor balkon of vloerranden gepositioneerd, daardoor ontstaat er een helder element en geen stapeling. Door gebruik te maken van een buurtspecifiek patroon en een buurtspecifieke accentkleur draagt het hekwerk bij aan de identiteit van de buurt. materiaal Hekwerken worden uitgevoerd in uitgesneden staal of glas met een zeefdruk.
hekwerken zijn een meerwaarde voor de beleving van gallerijen
WATERPOORT
mooi ontworpen balkonhekken die worden toegeëigend
hekwerk voor de gallerijvloer BKP CENTRUMGEBIED KERSENBOOGERD
hekwerk niet op de vloer
hekwerk voor de vloerrand
buisprofiel op borstwering pagina 117/130
poorten & erfafscheidingen poorten Poorten worden gebruikt om brandgangen af te sluiten voor iedereen behalve de bewoners van een bouwblok. Dit resulteert erin dat de binnenruimte van een bouwblok meer van de bewoners wordt en niet meer functioneert als kruip-door-sluip-door route. spelregels • De poorten borduren voort op het thema van een buurt; • Thermisch verzinkte spijlenhekwerken zijn uitgesloten; • Poorten zijn ontworpen elementen die bijdragen aan de identiteit per buurt. Ze zijn gecoat in een kleur die ook per buurt verschillend kan zijn; • Poorten verrijken de architectuur en voelen daardoor niet aan als vervelende, functioneel noodzakelijke, obstakels.
diverse technieken om de hekwerken, poorten en balkonhekken te maken
erfafscheidingen Nieuwe erfafscheidingen die worden gerealiseerd, bijvoorbeeld op de plek van gesloopte en verplaatste bergingen, hebben een groen karakter of een bouwkundige uitstraling die aansluit op de architectuur van de woningen.
poorten vormen een verrijking van het beeld
WATERPOORT
voortuinen met uniforme blokhagen
voortuinen
poort
erfafscheiding van achtertuin
voortuinen
een hoog begroeid scherm pagina 118/130
BKP CENTRUMGEBIED KERSENBOOGERD
bruggen concept De bestaande houten balustrades van de bruggen ogen gedateerd en versleten. Door een nieuwe vormentaal voor de leuningwerken ontstaat een ‘familie’ van bruggen, ook als vervanging van de constructie niet noodzakelijk is. Per buurt kan een verbijzondering worden aangebracht die bijdraagt aan de herkenbaarheid en oriëntatie in de wijk.
identiteit in detail
slim geïntegreerde verlichting
De leuningwerken zijn transparant en hebben een overwegend horizontaal karakter dat met name wordt bepaald voor een robuust gedimensioneerde houten bovenregel. De kleur van de hekwerken heeft een donkere toon, is terughoudend en past goed bij het bestaande metselwerk. Eventueel kan de bovenregel licht getoogd worden om een spannender beeld en meer continuïteit te realiseren. bruggen over de gracht Stevige gemetselde duikerbruggen met een getoogde waterdoorlaat. De gemetselde brug gaat over in gemetselde beschoeiing. De nieuwe hekwerken volgen de contour van het metselwerk tot ongeveer halverwege de overgang van brug naar beschoeiing. De hekwerken hebben een horizontaal en langgerekt beeld.
het archetypische beeld van de een brug over een gracht
robuuste houten bovenregel
transparant leuningwerk
overige bruggen over de singel Naast de gemetselde bruggen zijn er ook eenvoudigere langzaamverkeersbruggen. Deze vormen een familie met de overige bruggen. Het leuningwerk van deze bruggen vormt een eenheid met het dek en de brugdekrand. Dit resulteert in een lichtvoetig, horizontaal en langgerekt beeld. nieuwe bruggen Nieuwe bruggen vallen ook in één van bovenstaande categorieën en dienen qua ontwerp dezelfde spelregels te volgen.
brug over de gracht BKP CENTRUMGEBIED KERSENBOOGERD
brug over de singel
overige bruggen over de singel pagina 119/130
WATERPOORT
bruggen over de singel De bruggen over de singel zijn ook gemetseld maar langgerekter van karakter. De leuningwerken lopen van begin tot eind van de het metselwerk.
nutsvoorzieningen nieuw Ten behoeve van het warmtenet zullen er in de wijk voorzieningen moeten worden gebouwd, daarnaast zullen er ook ingrepen plaatvinden aan het elektriciteitsnet. Deze en andere nieuwe nutsvoorzieningen kunnen behoorlijke afmetingen hebben en dus beeldbepalend zijn. Ze dienen daarom met aandacht ingepast te worden door ze zorgvuldig te detailleren en in vorm en materiaalen kleurgebruik aan te laten sluiten op de omliggende bebouwing. Ze kunnen ook een extra betekenis krijgen door ze te combineren met bijvoorbeeld een bankje of natuurinclusieve maatregelen. Indien er inbreidingen plaatsvinden geniet het de voorkeur om nutsvoorzieningen waar mogelijk op te nemen in dit nieuwe bouwvolume.
uitbouwen bestaand Bestaande nutsgebouwen worden waar mogelijk aangepakt om ze aan te laten sluiten op bovenstaande kwaliteit. Een andere strategie voor de bestaande gebouwen is camoufleren met groen.
•
uitbreiding aan de voorzijde over de gehele breedte heeft een schuine kap en vormt in vormentaal meer een eenheid met de gehele woning
•
uitbouwen op de koppen zijn voorzien van een kap en doen mee in de architectuur van de woning
•
kleine, meer erkerachtige, aanbouwen, die door hun afmetingen duidelijk ondergeschikt zijn aan het hoofdvolume, zijn meer vormgegeven als abstract gedetailleerde toevoegingen
WATERPOORT
in vormentaal en in kleur- en materiaalgebruik afgestemd op de omliggende woningen
zichtbaar vanaf de openbare weg Voor een woninguitbreiding die zichtbaar is vanaf de openbare weg geldt dat ze geen afbreuk doet aan de oorspronkelijke architectuur van de woning en de eenheid in de buurtjes. Kleuren materiaalgebruik sluit aan op bestaand (zie ook de kleuren en materialen voor de buurt). Substantiële uitbreidingen aan de voorgevel hebben een schuine kap en vormen een vanzelfsprekende eenheid met de woning. Op de kopgevels worden uitbouwen ook voorzien van kappen. Uitbouwen die onmiskenbaar ondergeschikt zijn aan het hoofdvolume van de woning, zoals erkers, hebben een meer abstracte verschijning die zich laat lezen als kleine toevoegingen aan het hoofdvolume.
aandacht voor details pagina 120/130
referentiebeelden van principes voor uitbouwen die grenzen aan de openbare ruimte BKP CENTRUMGEBIED KERSENBOOGERD
beplanting en materialen buitenruimte Verharding • Hergebruik betonmateriaal rij- en parkeervakken en banden; • Gebakken klinkers waalformaat in de voetpaden; • Waar van toepassing de paden tussen voetpad en voordeur in hetzelfde materiaal als de trottoirs realiseren.
Lonicera
Geranium
Lazula nivea gevelbeplanting schaduw
Wisteria sinensis
Lavendula
Panicum Vigatum
Geranium gevelbeplanting zon
hergebruik van beton straatstenen
kokosrol
WATERPOORT
Hydrangea anomala petiolaris
Gevelbeplanting Gevelbeplanting wordt ook wel een verticale tuin of geveltuin genoemd. Het is een moderne techniek om een gevel van een gebouw te vergroenen. Dankzij een groene gevel kunnen wanden aangepast worden tot een groene oase. Ook met een beperkt vloeroppervlak kan er al veel groen gerealiseerd worden. Naast een esthetische opwaardering zorgt gevelbegroeiing ook voor een luchtzuiverende en isolerende werking. Gevelbegroeiing beschermt tegen opwarming door de zon in de zomer en verlaagt het warmteverlies in de winter. Daarnaast heeft het ook een geluiddempende werking.
Liquidambar styracafilua ‘Paarl’ kokosrol BKP CENTRUMGEBIED KERSENBOOGERD
pagina 121/130
kleuren en materialen architectuur
WATERPOORT
De hier afgebeelde en opgesomde kleuren en materialen gelden voor alle ingrepen in deze buurt, voor grootonderhoud aan en renovatie van bestaande bebouwing, uitbreidingen en inbreidingen. Tenzij in een voorgaand hoofdstuk expliciet andere kleuren en materialen worden genoemd of vrijheid wordt gegeven om afwijkende materialen toe te passen. patroon • Gebaseerd op kasteel/vesting motief; • In staal of als zeefdruk op glas. kleurgebruik • Terughoudend kleurgebruik (warm grijswit en rood aansluitend op het metselwerk) met één accentkleur (donkergrijs); • Warm grijswit: kozijnen, hekwerken, dakranden, voorkanten van dakkapellen; • Rood: lateien e.d. onderdelen die niet geaccentueerd hoeven te worden; • Donkergrijs: accenten in de gevel, draaiende delen, hekwerken en poorten. gevels • Nieuwe gevels worden uitgevoerd in rood-bruin metselwerk; • Voegen worden diepliggend (ca. 5mm) en in donkere tinten uitgevoerd (tenzij expliciet anders aangegeven); • Metselwerk sluit aan op bestaand maar met meer kleurnuances en textuur; • Metselwerk in wasserstrichtstenen; • Accenten kunnen worden gemaakt d.m.v. reliëfmetselwerk, architectonisch beton, licht metselwerk en/of tegelwerk.
daken • Dakpannen in rood-bruin tinten; • Zijwangen van dakkapellen zijn terughoudend van kleur, donkergrijs, en duurzaam gematerialiseerd in zink; • HWA’s uitvoeren in zink en mee laten doen in de architectuur; • PV-panelen sympathiek kleurend bij de dakpannen, het frame waarin de panelen zijn gemonteerd heeft de kleur van de PVpanelen; • PV-panelen worden in één aaneengesloten vlak geplaatst en houden afstand tot de nok en de rand van het dak (ca. 3 pannen); • Platte daken worden uitgevoerd als groendak. natuurinclusiviteit • Maatregelen zoals vleermuiskasten, vogelnestkasten, voorzieningen voor insecten, etc. dienen integraal onderdeel te zijn van de architectuur. pagina 122/130
voorbeeldpatroon rondeelbuurt
kleurgebruik rondeelbuurt
rood-bruin gemeleerde pannen
PV-panelen kleuren bij de dakpannen
zinken HWA’s
één patroon op als stalen hek of als zeefdruk op glas
PV in aaneengesloten vlakken
zijwangen dakkapellen in zink
accenten van architectonisch beton, tegelwerk, contrasterend (wit/licht) metselwerk of reliëfmetselwerk
gevelbetimmering in onbehandelde of wit geschilderde houten delen
nieuwe baksteen passend bij bestaand maar rijker van kleur en structuur BKP CENTRUMGEBIED KERSENBOOGERD
CENTRUM
CENTRUM
BKP CENTRUMGEBIED KERSENBOOGERD
pagina 123/130
CENTRUM
bestaande situatie
bestaande situatie Centrum pagina 124/130
BKP CENTRUMGEBIED KERSENBOOGERD
structuur van de buurt
.T.B.
IED N
GEB IONS
STAT
maatregelen • Parkeren primair oplossen in de binnenhoven van de bouwblokken en in de openbare ruimte reguleren in parkeervakken; • Brandgangen afsluiten, kruip-doorsluip-door routes eruit halen; • Portieken afsluiten d.m.v. hekwerken, nieuwbouw portieken of een nieuw portiek gecombineerd met een inbreiding; • Strengen aan elkaar koppelen tot één netwerk; • Zorgen voor een meer diverse sociaaleconomische samenstelling van de wijk middels inbreiding(en); • Inbreidingen op plekken waar het de structuur versterkt; • Het spoor benaderen als oprijlaan Kersenboogerd in; • Relatie tussen de woning en openbare ruimte versterken; • Straten vergroenen en waar het kan eruit halen of eenrichtingsverkeer introduceren; • Woningen aan de gracht meer laten profiteren van hun positie aan de gracht; • Eventuele nieuwbouwlocaties aan Sophie Vitringastraat en Mathilde Wibautstraat reageren op verbeterde ruimtelijke relatie met Strengen en het Willem Wiesepark; • Parkeerterreinen inrichten als ‘boomgaard waar toevallig ook geparkeerd wordt’.
AAT
P STR
NO KERE
PAR ZICHTBAARHEID STATION AAN HET PLEIN
E NTIEL POTE INGS D I E INBR TIE LOCA
EIT INUIT CONT RENGEN E ST VAN D TERKEN R E V S
N RK GE PA EN SE R IE B W IN M M LE U IL TR W EN C
PLINT OPENEN
GROEN PLEIN
ET
PARKEREN IN DE HOVEN
STRENGEN AAN ELKAAR KOPPELEN
H
VOETGANGERS
WONEN AAN DE GRACHT
POTENTIELE INBREIDINGS LOCATIE
BINNENTUIN
POTENTIELE INBREIDINGS LOCATIE
parkeren
CENTRUM
collectieve voorziening
structuurkaart Centrum ingrepen om de structuur te versterken BKP CENTRUMGEBIED KERSENBOOGERD
pagina 125/130
concept van het centrum globaliteit Voor het centrum binnen de gracht en ten zuiden van het spoor worden in dit beeldkwaliteitsplan op een globaler niveau dan in de overige buurten uitspraken gedaan over de beeldkwaliteit van architectuur en buitenruimte. Voor met name de omgeving direct rond het station en het kernwinkelgebied zullen eerst meer richtinggevende uitspraken over de gewenste stedenbouwkundige invullingen binnen de structuur zoals hier geschetst moeten worden gedaan. Denk hierbij bijvoorbeeld aan verdichtingsambities rond stationslocaties en een visie op de toekomst (qua omvang en branchering) van het wijkwinkelcentrum. Deze facetten hebben grote invloed op bijvoorbeeld de parkeerstrategie en de daaraan gerelateerde mogelijkheden voor de verbetering van de ruimtelijke kwaliteit van de buitenruimte. Met betrekking tot mogelijkheden voor inbreiding verwijzen we naar de Hoogbouwvisie in wording. Op basis van een Kadernotitie met uitgangspunten voor de hele stad zullen visies per gebied worden opgesteld. Gezien de centrumfunctie van dit deelgebied en de kansen die de openbaar vervoersbereikbaarheid bieden verdient het aanbeveling de hoogbouwvisie specifiek te maken voor het Centrumgebied Kersenboogerd.
Bij verdere stedenbouwkundige uitwerkingen van dit plandeel kunnen op dezelfde wijze richtlijnen voor de beeldkwaliteit van architectuur en buitenruimte verder uitgewerkt worden.
CENTRUM
karakter Het centrum (zuidelijk van het spoor) wordt gekenmerkt door een veelheid aan architectuurtalen. Dit is deels ingezet bij de eerste plannen voor het centrum en deels ontstaan door de nieuwe bebouwing die er in de loop van de tijd bij is gekomen. Deze diversiteit past goed bij het centrum, het stadshart van Kersenboogerd. concept Voor nieuwe ontwikkelingen en aanpak van de bestaande bebouwing stellen we bewust geen strakke richtlijnen op. We willen de ontwikkeling tot divers stadscentrum voortzetten. De beeldkwaliteit die we voorstellen is daarom weergegeven met de collage op deze en de volgende pagina. In het centrum is ook meer plek voor experiment. Dat kan zijn in typologieën, woonvormen alsook in bouwmethoden. Door bijvoorbeeld de hoogte, in bouwen met hout of een nieuw gebouw in de vorm van een CPO neer te zetten. pagina 126/130
BKP CENTRUMGEBIED KERSENBOOGERD
structuurkaart Centrum ingrepen om de structuur te versterken BKP CENTRUMGEBIED KERSENBOOGERD
pagina 127/130
CENTRUM
concept van het centrum
maatregelen voor Betsy Perk Het voorplein van het seniorencomplex wordt gedomineerd door de parkeerfunctie terwijl het als ‘buurttuin’ een belangrijke sociale functie kan hebben voor bewoners, medewerkers en buurtbewoners. • Autoverbinding richting Assumburggracht opheffen, seniorentuin verbinden met speelplaats KDV; • Parkeren verschuiven naar het zuiden, groene oppervlak aanzienlijk vergroten; • Entrees op duidelijke manier verbinden met groene middengebied; • Thematische indeling in belevingsgerichte zorgtuinen zoals een bewegingstuin en een vlindertuin; • Werk met bewoners aan een gezamenlijke tuin waar kennis en passie gedeeld en gestimuleerd kan worden; • Houd rekening met specifieke inrichtingsmogelijkheden voor dementerende mensen; denk hier bijvoorbeeld aan prikkeling van de verschillende zintuigen en inrichtingselementen die het geheugen actief stimuleren.
terras
bewegingstuin rozentuin vlindertuin zorgtuin
wadi met heesters
belevingsgericht
verbinden van groen
voor en met mensen vlindertuin
rozentuin
parkeerplekken
CENTRUM
goed toegankelijk pad
parkeerplekken
bewegingstuin pagina 128/130
voorbeelduitwerking Betsy Perk BKP CENTRUMGEBIED KERSENBOOGERD
beplanting en materialen
Iris pseudacorus
kokosrol
detail en materiaal Zoals gezegd ligt er dus niet een strikt pakket met kleuren en materialen vast voor het centrumgebied. Wat alle nieuwe ontwikkelingen wel gemeen dienen te hebben is een grote zorg voor het detail in de uitwerking en een afgewogen materiaalkeuze. De bestaande gebouwen schieten op dat vlak vaak te kort. De detaillering is vlak en weinig sprekend, de materiaalkeuze is weinig zorgvuldig. Het gevolg hiervan is dat veroudering van de gebouwen tegelijk betekent dat ze sleets worden. Door hier in de keuze van materialen en de robuustheid en zorg in de detaillering aandacht aan te besteden worden meer duurzame gebouwen neergezet.
Lythrum salicaria oeverbeplanting
Sparganium erectum oeverbeplanting
gebakken straatsteen voor parkeerplein
buitenruimte Op basis van verdere stedenbouwkundige planontwikkeling kan voor het centrum de beeldkwaliteit worden beschreven. Daarbij kan voortgeborduurd worden op wat hier al beschreven is. Er zal met name aandacht moeten zijn voor de vergroening van de vele parkeerpleinen. Dat is een relatief eenvoudige ingreep die het beeld van het centrum wel danig kan doen kantelen. Een ideale boom zou de Sargent kers kunnen zijn (Prunus sargentii ‘Charles Sargent’). Deze sierkers valt in april direct op door de prachtige bloei op het kale hout. Het grote ovale blad is bronskleurig, verkleurend naar groen in de zomer en in de herfst verrast het met een opvallende oranjerode tot vuurrode tint. De boom draagt zelden vruchten. Hij kan goed tegen verhardingen en veroorzaakt geen wortelopdruk. Dit maakt de soort heel geschikt voor toepassing op een parkeerplein. Zeker als dat het stadsplein is van de ‘Kersenboogerd’. De bloesem is een prachtige metafoor voor de hele wijk:
Prunus sargentii ‘Charles Sargent’ boom op parkeerplein BKP CENTRUMGEBIED KERSENBOOGERD
CENTRUM
“Centrumgebied Kersenboogerd in bloei!”
Liquidambar styraciflua meestammige boom pagina 129/130
wUrck
architectuur stedenbouw landschap