Bijlage 1 - samenvatting jaarstukken 2021 en begroting 2023 WerkSaam

Bijlage I bij raadsvoorstel 1949554 over de zienswijzen op jaarrekening 2021 en begroting 2023 van WerkSaam Westfriesland Jaarrekening 2021 Programma arbeidsparticipatie KPI: de beïnvloedbare uitstroom is minimaal gelijk aan de beïnvloedbare uitstroom 2020. Dit is gelukt en ligt met 56% ver boven het landelijk gemiddelde van 51,1%. Door een nieuwe werkwijze (methodisch re-integreren) verhoogde de effectiviteit op re-integratie. De effectiviteit steeg ook door een intensievere samenwerking met interne en externe partijen. Daarnaast verlaagt de inzet van loonkostensubsidie voor werkgevers de drempel om mensen in dienst te nemen. Dit ziet WerkSaam terug in de beïnvloedbare uitstroom. Samen met een aantrekkende economie zorgde leidde dit in 2021 tot een daling van het aantal bijstandsuitkeringen van 3036 naar 2857. Concreet voor Hoorn: in 2021 stroomden er 647 mensen uit en 560 mensen in de uitkering. Het aantal bijstandsgerechtigden daalde van 1769 naar 1663. Het aantal uitkeringen daalde van 1555 naar 1468. KPI: 85% van de cliënten (niet zijnde zorgklanten) heeft een re-integratieplan’ Dit is met 84% net niet behaald. Corona maakte het maken van een afspraak soms lastig en zorgde voor vertraging bij het opstellen van plannen. KPI: De doorstroom via werkstages naar betaald werk is (kwalitatief gezien) 10% hoger dan in 2020. Dit is gelukt.

Zelfs met de uitdagingen en beperkingen door corona. Door de anderhalve meter maatregel waren er minder plekken beschikbaar. Ook werden externe werkstages beëindigd door de gevolgen van corona voor externe werkgevers. Hierdoor zijn gedetacheerde SW-medewerkers intern bij WerkSaam herplaatst. Programma begeleide arbeidsparticipatie KPI: Realisatie beschut werkplekken komt overeen met de taakstelling. Het is gelukt om 114 fte beschut werk plekken1 te realiseren. Dit ging niet zonder slag of stoot. Het was moeilijk om tijdens corona nieuwe plekken te realiseren vanwege de anderhalve meter maatregel en de terugkeer van extern geplaatsten. Een aantal medewerkers viel uit door langdurige ziekte. Daarnaast steeg de doorlooptijd van de afgifte voor indicaties door het UWV. Door een intensieve samenwerking met de PRO/SVO scholen is de taakstelling toch gerealiseerd. KPI: Het aantal cliënten dat participeert stijgt met 15% ten opzichte van 2020. Dit doel is niet behaald. Er is door corona vertraging ontstaan en deze vertraging kon niet worden ingelopen. Wel startte WerkSaam in het vierde kwartaal nieuwe, doelgroepgerichte participatietrajecten. Programma Inkomensregelingen KPI: De opboeking van vorderingen (exclusief fraude) van clientdebiteuren daalt met 10% ten opzichte van 2020. In 2021 was er geen daling van minimaal 10% maar een stijging van 25%.

Dit komt door een grote fraudevordering. Zonder deze vordering had WerkSaam in 2021 een daling van 8% ten opzichte van 2020. WerkSaam voerde in 2021 procesverbeteringen door. Dit droeg volgens WerkSaam bij aan verminderde schulden(stress) bij cliënten. In 2021 was er een voordeel op de BUIG. Dit vloeit terug naar de gemeenten. In de jaarstukken 2021 is ook verantwoording afgelegd over de uitvoering van de Tozo. De ontvangen rijksmiddelen zijn hoger dan de uitvoeringskosten. 1

Beschut werk plek is een aangepaste werkplek voor gemiddeld 31 uur per week. 1

Programma Plus, extra en overige taken WerkSaam voerde extra re-integratietrajecten uit voor Koggenland en extra dienstverlening voor Bovenkarspel. WerkSaam voerde voor alle gemeenten het debiteurenbeheer en de terugvordering voor de bijzondere bijstand uit. Ook verstrekte WerkSaam aan jongeren uit alle gemeenten bij wie dit nodig is een aanvulling op de uitkering (bijzondere bijstand voor levensonderhoud). Daarnaast voerde WerkSaam de regeling Kwijtschelding publiek schulden uit (in het kader van de toeslagenaffaire). Programma Bedrijfsvoering KPI: Ziekteverzuim SW-, en BW-medewerkers maximaal 10,6% Dit doel is met 12,2% niet bereikt. Er waren meer medewerkers met langdurig verzuim. Vooral bij SWmedewerkers komt dit doordat zij aan de ondergrens van hun arbeidsvermogen zitten. Landelijk lag het ziekteverzuim op 16,3%. KPI: Ziekteverzuim staf en leiding maximaal 4% Dit is met 5,4% niet behaald. Corona speelt hier een rol. WerkSaam blijft wel ver onder het landelijk verzuimpercentage van 8,3%. KPI: Het bedrag dat gemeenten betalen voor de dienstverlening door WerkSaam (de gemeentelijke bijdrage) blijft gelijk aan 2020. De zichzelf opgelegde taakstelling van € 463.000 structureel is in 2021 gerealiseerd. KPI: De cliënttevredenheid is minimaal een 7. Dit doel is met een 7,4 behaald. Resultaat 2021 De jaarrekening 2021 van WerkSaam sluit met een positief resultaat van € 1.981.000.

WerSaam stelt voor om hiervan het incidentele deel ad € 1.849.000 terug te storten aan de gemeenten. Dit betekent voor Hoorn een bedrag van € 807.000. Daarnaast stelt WerkSaam voor het resultaat op de bedrijfsvoering (€ 132.000) toe te voegen aan de Algemene Reserve. Het algemeen bestuur neemt hier op 14 juli 2022 een besluit over. Het positieve resultaat over 2021 komt door de onderstaande incidentele voordelen: • Een positief resultaat op de uitvoeringskosten van de Tozo regeling van € 1.500.000; • Vrijval van de extra gereserveerde gelden voor de realisatie van 20 additionele plekken beschut werk in 2021 (€ 342.000); • Incidentele posten (€ 7.000 incidenteel). Weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen wordt uitgedrukt in een ratio. Deze ratio geeft de verhouding aan tussen de beschikbare en benodigde weerstandscapaciteit. De ratio is 2,02 en valt ruim binnen de vastgestelde minimale ratio van 1.0 (komt uit de nota reserves en voorzieningen). Dit is voldoende om tegenvallers te kunnen opvangen. Risico’s Per 1 juli 2021 geldt de cao Aan de slag voor mensen met een arbeidsbeperking. Deze cao leidt tot meerkosten. In 2021 is geen besluit genomen over de financiering hiervan omdat het kabinet demissionair was. In 2021 vielen de meerkosten weg tegen het positieve resultaat op de bedrijfsvoering. Hierdoor was een beroep op de algemene reserve niet nodig.

De WAB leidde tot een sterke kostenverhoging voor medewerkers die via een payroll-constructie worden ingezet. WerkSaam probeerde daarom inhuur zoveel mogelijk te voorkomen door te sturen op inzet van eigen medewerkers. Vanaf de lockdown eind 2020 kwamen veel gedetacheerde medewerkers voor 2

langere tijd terug naar WerkSaam. Dit leidde tot een omzetverlies. Dit is deels gecompenseerd door het Rijk. Het zorgde er ook voor dat hogere directe kosten door inhuur uitbleven. WerkSaam zette deze medewerkers namelijk in waardoor inhuur van personeel niet nodig was. De voortdurende coronamaatregelen vroegen om veel flexibiliteit van alle medewerkers van WerkSaam. Het is gelukt om de bedrijfsvoering binnen de maatregelen uit te voeren. Er zitten voldoende middelen in de Algemene Reserve van WerkSaam om de risico’s op te kunnen vangen. En een weerstandsratio van 2,02 is ruim voldoende om aan de verplichtingen te kunnen voldoen. Daarom wordt voorgesteld het bedrag van € 132.000 terug te laten vloeien naar de deelnemende gemeenten.

3

Concept begroting 2023 Alle gemeenten gaven positieve zienswijzen af op de kadernota 2023 en is door het algemeen bestuur van WerkSaam vastgesteld. Deze nota is beleidsmatig en financieel het uitgangspunt voor de begroting. Bij de kadernota 2023 was er nog geen nieuw kabinet en coalitieakkoord. Nu wel. Ook ligt er een Voortgangsbrief aanpak Participatiewet en stand van zaken wetsvoorstel Breed Offensief. Hierin staat dat de minister in het voorjaar van 2022 met een beleidsplan komt met de hoofdlijnen van een herziening van de Participatiewet. Dit leidt tot nieuwe ontwikkelingen: a. Kostendelersnorm => inwonende jongvolwassenen tot 27 jaar tellen straks niet langer mee als kostendeler voor de uitkering van huisgenoten. b. Breed Offensief => realisatie praktische verbeterpunten per 1 januari 2023 . c. Wet Verdringingstoets => Intrekking van initiatiefwetsvoorstel uit 2017 per 18 januari 2022. Nieuw beleid Beleidsplan vastgesteld voor 2022-2025. Gros van de te realiseren onderwerpen en projecten start in 2022 en loopt door in 2023. Programma Arbeid Ambitie: Over 3 jaar heeft 60% van de re-integreerbare cliënten maximaal 6 maanden een uitkering. Deze ambitie komt vanuit WerkSaam en kan worden bijgesteld. KPI’s:

4

WerkSaam wil dit realiseren door: Methodisch Re-integreren. Is gestart in 2021 en bestaat uit de basisstappen: 1. Diagnose 2. Opstellen plan naar werk 3. Uitvoeren van het plan 4. Evalueren/bijsturen. Doel: goed beeld krijgen en houden van de client door regelmatig contact en een betere kans op duurzame uitstroom door de cliënt meer inspraak te geven in zijn traject. Inzet op beschut werk. Zowel op taakstelling als extra plekken. Wordt een uitdaging maar WerkSaam kijkt vooral naar kansen bij groenvoorziening en schoonmaak naast plekken bij verpakking. Zet hierbij in op voorlichting op doelgroep zelf, scholen en ook ouders. Hierbij valt winst te behalen rondom de beeldvorming over WerkSaam. Leer-werkbedrijf als Vliegwiel. Focus op zelfstandig functioneren op de arbeidsmarkt met einddoel uitstroom naar betaald werk. Hierbij gaat het om het arbeidsfit maken van de cliënt: vaardigheden en kwaliteiten opdoen met waar nodig diploma of certificatie. Dit in samenwerking met nut en meerwaarde voor werkgevers. WerkSaam richt zich op baangarantie en de aansluiting van aanbod op de vraag van de werkgever. Pilot Samenwerken inkomen en arbeid voor jongeren. Pilot is gestart en gaat om samenwerken bij de intake. Hierdoor kan de arbeidscoach meteen na de intake aan de slag met een Plan naar werk (in plaats van wachten tot de uitkeringsaanvraag is afgerond). Eerste resultaten zijn positief.

Er volgt nog een evaluatie. Verwachting: uitrol en in 2023 structureel onderdeel van de intakeprocedure. Nazorg en jobcoaching Na plaatsing is contact met cliënt en werkgever belangrijk om vroegtijdige uitval te voorkomen. Hiervoor kan extra ondersteuning worden ingezet. Voor cliënten die zijn geplaatst met Loonkostensubsidie kan ook Jobcoaching worden ingezet. Een jobcoach begeleidt dan mensen met een arbeidsbeperking op de werkplek. Hierdoor kunnen zij werkzaamheden in een reguliere functie duurzaam (leren) uitvoeren. In 2022 is gestart met het professionaliseren van nazorg en jobcoaching. WerkSaam verwacht dit in 2023 structureel in te bedden. Samenwerking met maatschappelijke en commerciële partijen Er zijn verschillende initiatieven om samenwerkingsverbanden in de regio uit te breiden. Zo start in 2022 een pilot met de regio gemeenten, WerkSaam en verschillende regionale zorginstellingen. Doel: ontwikkeling van leerwerktrajecten met baangarantie voor statushouders/inburgeraars. Bij succesvol resultaat wordt dit in 2023 een vast project. Daarnaast onderzoek WerkSaam de samenwerking met bedrijven en organisaties rondom: • Detachering van cliënten met indicatie banenafspraak vanuit WerkSaam; • Bevordering van kleine dienstverbanden voor cliënten met bijvoorbeeld een medische urenbeperking; • Activatietrajecten voor cliënten met een relatief grote afstand tot de arbeidsmarkt.

Hoofdzaak Werk. WerkSaam en GGZ-instellingen benaderen werkgevers actief om cliënten met psychische kwetsbaarheden een leer-werktraject te bieden. Doel hierbij is om werkgevers bekend te maken met de talenten van mensen met een psychische kwetsbaarheid. Verwachting: realisatie van meer betaalde werkplekken voor deze doelgroep. Diversiteitsbeleid. WerkSaam gaat voor een duidelijk zichtbare voorbeeldfunctie rondom een inclusieve arbeidsmarkt. WerkSaam ontwikkelt handvatten voor medewerkers over het herkennen van en adequaat reageren op discriminerende verzoeken van werkgevers. Daarnaast biedt WerkSaam werkgevers ondersteuning. Doel: bevorderen van een betere uitgangspositie op de arbeidsmarkt voor o.a. inburgeraars en mensen met een arbeidsbeperking. Programma inkomensregelingen Inzet: een efficiënt en klantvriendelijk aanvraagproces met snelle doorlooptijden om cliënten zoveel mogelijk te ontzorgen. Door een makkelijkere switch tussen werk en inkomen (uitkering) kunnen cliënten direct re-integreren. Geen ‘eigen’ KPI’s, draagt bij aan alle te behalen KPI’s in de programma’s Arbeid en Bedrijfsvoering. WerkSaam gaat voor snellere doorlooptijden en simpel switchen. WerkSaam is continu bezig met verbetering van dienstverlening aan inwoners. In 2021 is gestart met toolkit ‘Snelle aanvraag’. Hierdoor

5

lukt het om binnen vier in plaats van acht weken aanvragen af te handelen en de voorschotverstrekking te beperken. Bij deeltijd werk benut WerkSaam de mogelijkheid van inkomstenvrijlating beter. Daarnaast is het beleid rondom giften- en schenkingen versoepeld. Bij boetes en afstemming/verlaging van de uitkering reageert WerkSaam minder hard/rigide op fouten of vergissingen van cliënten. Bij schulden kijkt WerkSaam bij het vaststellen van de aflossingsverplichting altijd naar de individuele situatie van onze cliënten. Soms bevriest WerkSaam de terugbetaling en/of scheldt WerkSaam (op termijn) de schulden kwijt. WerkSaam verwijst cliënten door naar schuldhulpverlening door gemeenten. WerkSaam zet in 2023 in op verbetering van de samenwerking met de gemeenten op dit gebied. De komst van Wams (Wetsvoorstel Aanpak meervoudig problematiek sociaal domein) zorgt voor een snellere en meer gecoördineerde ‘integrale’ hulp voor kwetsbare mensen Handhaving en de menselijke maat: WerkSaam gaat voor handhaving met zorg en zet in op preventie, maatwerk en coulance voor goedwillende (maar soms onwetende) cliënten. Maar ook op strenge aanpak voor moedwillig frauderende cliënten. Dit alles binnen de wettelijke maatstaven. Vanuit de rijksoverheid vindt een herijking van het handhavingsbeleid plaats. Er komen nieuwe wettelijke kaders.

Hierdoor krijgt WerkSaam de ruimte om rekening te houden met de persoonlijke omstandigheden. Hiermee wordt voorkomen dat cliënten onevenredig zwaar geraakt worden bij een vergissing. Daarnaast geeft dit de ruimte om bij moedwillig verstrekken van onjuiste gegevens handhavend op te treden. Programma Plus, extra en overige taken WerkSaam voert naar verwachting – naast de basistaken - de volgende opdrachten uit: Voor alle Westfriese gemeenten: • Verstrekken van een aanvullende uitkering voor jongeren (bijzondere bijstand). • Debiteurenbeheer en terugvorderen van bijzondere bijstand. • Uitbetaling individuele studietoeslag. • Uitvoering nieuwe Wet Inburgering in het Regionaal Inburgerings Team (RIT). Voor individuele gemeenten: • Het opleggen en innen van boetes bijzondere bijstand (Koggenland, Opmeer, Medemblik). • Het toezichthouden en gastheer/vrouw zijn op het station Bovenkarspel – Grootebroek. Programma bedrijfsvoering

De norm voor het ziekteverzuim wordt per 2023 5% (was 4%) en is gelijk aan het landelijk verzuimpercentage voor overheidspersoneel. WerkSaam stelt de norm voor het verzuim onder Wswmedewerkers en beschut werkers bij van 10,6% naar 11,6%. Reden: er zijn steeds meer oudere Wswmedewerkers met ziekte of aandoeningen. De norm van 11,6% is ruim onder het landelijk verzuimpercentage onder de Wsw-medewerkers van 14,8%. Ondanks dat de normen iets zijn bijgesteld, blijft een actief verzuimbeleid belangrijk. Vanaf 2022 zet WerkSaam nog actiever in op aandacht voor vitaliteit en welbevinden. Een voorbeeld hiervan is het rookvrij maken van het terrein van WerkSaam en een ‘gezond bedrijfsrestaurant’. WerkSaam meet de medewerkerstevredenheid eens per twee jaar en biedt daarnaast een vitaliteitscheck aan. De uitkomsten zijn input voor het beleid en het organiseren van activiteiten.

6

Gemeentelijke bijdrage. Blijft gelijk aan 2022. Via de gemeentelijke bijdrage betalen gemeenten voor de dienstverlening door WerkSaam. In voorgaande jaren werd een bedrag gebruikt uit de reserve om de gemeentelijke bijdrage niet te laten stijgen. Vanaf 2023 is er sprake van een sluitende begroting, waarbij er wel extra aandacht nodig is voor de vele incidentele opdrachten en subsidies. De gemeentelijke bijdrage wordt wel verhoogd met de regionaal vastgestelde indexatie van 2,3% en autonome ontwikkelingen (€ 6.000 per fte Beschut werk). De cliënttevredenheid is minimaal een 7,5. WerkSaam voert doorlopend tevredenheidsonderzoeken uit. Deze onderzoeken meten de ervaringen, de tevredenheid en de kwaliteit van onze dienstverlening. Via de resultaten van deze onderzoeken wil WerkSaam dienstverlening verantwoorden en verbeteren. Financieel De gemeentelijke bijdrage voor 2023 is verhoogd met 2,3%, vanwege de loon- en prijsindexering. Dit is conform vaststelling door de Regietafel Gemeenschappelijke Regelingen NHN. De financiële gevolgen worden verwerkt in de Kadernota 2022 van Hoorn. WerkSaam presenteert voor de jaren 2023-2026 een sluitend meerjaren perspectief. De begroting is structureel sluitend door het nemen van de volgende maatregelen: • Een deel van de personeelskosten is flexibel, zodat bij wegvallen van dekking deze personeelskosten afgebouwd kunnen worden.

• Er is een subsidie REACT EU aangevraagd met een looptijd tot en met 2027 die zorgt voor een langere dekking uit de reserve projectreserve. • De re-integratievoorzieningen kunnen worden afgebouwd, zodat er structurele dekking ontstaat voor het wegvallen van de reserve re-integratiegelden. Risico’s en weerstandsvermogen WerkSaam heeft de volgende risico’s opgenomen in de begroting: • De ontwikkeling van de toegevoegde waarde. Het gemiddeld te factureren uurtarief daalt jaarlijks door afname van Wsw’ers binnen de hoogrenderende leer-werkbedrijven. De Beschut Werkers worden veelal geplaatst bij leerwerkbedrijven waarvoor een lager uurtarief geldt Dit leidt tot een risico die WerkSaam als laag (20%) bestempelt. • De bijdragen zoals vastgesteld in de gemeenschappelijke regeling sluit niet (meer) aan op het gemeentefonds. De afgelopen jaren zijn er diverse ontwikkelingen geweest van het gemeentefonds die invloed hebben (of hebben gehad) op de bijdragen die gemeenten doen aan WerkSaam. Ook volgt er een herverdeling van het gemeentefonds in 2023. Op dit moment bestempelt WerkSaam dit nog als laag risico. Als de herverdeling van het gemeentefonds definitief wordt doorgevoerd, zal WerkSaam met de gemeenten in overleg gaan een toekomstbestendige bijdrage. • WerkSaam neem de uitvoeringstaken van de Wet Inburgering op als risico.

Deze nieuwe traak kan leiden tot een risico in de opstartjaren. WerkSaam schat dit risico laagt in. • Externe factoren kunnen een grote invloed hebben op de bedrijfsvoering van WerkSaam (denk aan cyberaanvallen ,de Wet open overheid en de verplichtingen m.b.t. verslaglegging duurzaamheid). Binnen de huidige formatie kan dit nauwelijks nog opgevangen worden. Daarom is de kans dat dit risico zich voordoet op hoog gezet (60%). De weerstandscapaciteit van WerkSaam bestaat uit de algemene reserve en mag maximaal 2,5% van de lasten bedragen. Dat is vastgelegd in de ‘Financiële uitgangspunten Gemeenschappelijke Regelingen’. Het benodigd weerstandsvermogen wordt uitgedrukt in een ratio. Het beschikbare weerstandsvermogen (hoort bij een organisatie als WerkSaam 1,0 te zijn) is met een ratio van 0,97 bijna voldoende. Bij een weerstandsratio van 1,0 kan WerkSaam doen wat nodig is om de toegevoegde waarde te realiseren en daarmee de gemeentelijke bijdrage gelijk te houden. Dit voorkomt dat WerkSaam bij tegenvallers extra geld moet vragen bij gemeenten.

7