Bijlage 1 - Samenvatting jaarrekening 2020, voorjaarsnota 2021 en ontwerpbegroting 2022

Bijlage I bij raadsvoorstel 1864640 over de zienswijzen op jaarrekening 2020 en begroting 2022 van WerkSaam Westfriesland Jaarrekening 2020 Programma arbeidsparticipatie WerkSaam wilde -net als in 2019- 1211 mensen laten uitstromen. Dit is met 1122 niet gelukt. Er zijn in 2020 in Hoorn 598 mensen uitgestroomd en 720 mensen ingestroomd. Het aantal bijstandsgerechtigden steeg van 1647 naar 1769. Het aantal uitkeringen steeg van 1451 naar 1555. WerkSaam geeft aan dat het procentuele aandeel van uitstroom richting werk gelijk is aan 2019. Bij jongeren tot 27 jaar was dit aandeel 44% hoger dan in 2019. Dit komt door een intensievere jongerenaanpak en een betere samenwerking met het onderwijs en RMC. WerkSaam zou er voor zorgen dat 80% van de cliënten vanaf trede 3 van de doelladder een reintegratieplan heeft. Dit is een persoonlijk plan voor ontwikkeling en bemiddeling naar werk. Dit is met 81% gelukt. Het is niet gelukt om bemiddelbare en ontwikkelbare cliënten jaarlijks gemiddeld één trede op de participatieladder te laten stijgen. Volgens WerkSaam is dit niet meetbaar en er is ook geen landelijke benchmark. De inspanningen om personen te ontwikkelen vertalen zich niet goed naar een gemiddelde stijging op de participatieladder. Vanaf 2021 maakt WerkSaam de ontwikkeling van cliënten op een andere manier duidelijk.

De introductie van methodisch re-integreren moet dit mogelijk maken. Het is door corona niet gelukt om de uitstroom via werkstages 10% te laten stijgen ten opzichte van 2019. Door de anderhalve meter maatregel waren aanpassingen nodig binnen de leerwerkbedrijven. Hierdoor daalde het aantal gerealiseerde werkstages. Daarnaast werden externe werkstages beëindigd door de gevolgen van corona voor de externe werkgevers. Hierdoor heeft WerkSaam ook veel gedetacheerde SW-medewerkers intern herplaatst. Programma begeleide arbeidsparticipatie In overeenstemming met de taakstelling is het gelukt om 97 fte beschut werk plekken1 te realiseren. Met de rijks compensatie voor SW bedrijven is het WerkSaam gelukt om de doelstelling rondom de toegevoegde waarde te realiseren. In totaal is € 70.000 meer toegevoegde waarde gerealiseerd dan begroot. WerkSaam geeft aan dat veel opdrachtgevers hun activiteiten (tijdelijk) moesten stoppen maar dat corona ook zorgde voor nieuwe kansen en opdrachten. Programma Inkomensregelingen WerkSaam legt via de jaarstukken 2020 ook verantwoording af over de uitvoering van de Tozo. WerkSaam voldoet aan de procedurele voorwaarden voor de aanvraag van een vangnetuitkering waar WerkSaam verantwoordelijk voor is. In 2020 is door geen van de gemeenten een vangnetuitkering aangevraagd.

Programma Plus, extra en overige taken WerkSaam voerde extra re-integratietrajecten uit voor Koggenland en Hoorn. In 2020 ging het voor Hoorn om ZoWh@t trajecten. WerkSaam organiseert voor Enkhuizen intakegesprekken en een inloopspreekuur op locatie. Dit is vanwege corona in maart gestopt. WerkSaam voerde in 2020 voor alle gemeenten het debiteurenbeheer voor de bijzondere bijstand uit. Ook verstrekte WerkSaam aan jongeren uit alle gemeenten bij wie dit nodig is een aanvulling op de uitkering (bijzondere bijstand voor levensonderhoud). 1

Beschut werk plek is een aangepaste werkplek voor gemiddeld 31 uur per week. 1

WerkSaam voerde in 2020 in opdracht van alle gemeenten een pilot uit in het kader van de nieuwe Wet Inburgering. Programma Bedrijfsvoering WerkSaam wilde een ziekteverzuim Wsw en beschut werk-medewerkers van maximaal 10,6%. Dit is met 11,4% niet bereikt. Landelijk ligt dit verzuim op 16,1%. Het ziekteverzuim onder het personeel was met 5,9% ook hoger dan de beoogde 4%. Landelijk ligt dit op 6,7%. Het kortdurend verzuim nam af en het langdurig verzuim nam toe. De daling komt onder andere door een betere samenwerking tussen bedrijfsarts, verzuim coördinator en leidinggevenden. De stijging komt doordat medewerkers met lichamelijke en/of psychische klachten meer tijd nodig hebben om weer (deels) aan het werk kunnen. De stijging komt ook door corona. Bepaalde behandelingen zijn uitgesteld waardoor medewerkers langer ziek blijven dan anders. Het doel om minimaal een 7 te scoren op cliënttevredenheid is behaald. Het doel om de medewerkerstevredenheid te laten stijgen met 0,2 punt is gerealiseerd voor stafmedewerkers maar niet voor SW-medewerkers. Daar steeg de tevredenheid met 0,1 punt. WerkSaam gebruikt de uitkomsten van het tevredenheidsonderzoek om verdere verbeteringen te realiseren. De kosten voor de bedrijfsvoering zijn met € 463.000 gedaald en daarmee is het doel gerealiseerd.

Risico’s en weerstandsvermogen Het beschikbare weerstandsvermogen van WerkSaam is de komende jaren op 1,05 berekend. Deze waarde wordt al voldoende beoordeeld. Het is wel iets lager dan de 1,11 die in de jaarrekening 2020 is vermeld. Risico’s Toegevoegde Waarde Er is een risico dat de begrote toegevoegde waarde niet wordt gehaald. De te factureren uurtarieven zijn namelijk lager bij leer-werkbedrijven zoals Verpakken. Hier worden nu steeds meer beschut werkers geplaatst. Hier tegenover kan wel een voordeel ontstaan op de BUIG (=Bundeling Uitkeringen Inkomensvoorzieningen Gemeenten) omdat deelnemers geheel of gedeeltelijk uit de uitkering stromen. Uitvoeringstaken wet Inburgering De kosten van uitvoering van deze taak en de vergoeding die hier tegenover staan, zijn nog niet duidelijk. Dit brengt in de opstartjaren een risico met zich mee. Risico Coronavirus Het financiële risico van de coronamaatregelen blijft in 2021 actueel. In de loop van 2020 werd meer duidelijk over de in de jaarrekening 2019 ingecalculeerd risico’s. De volgende risico’s resteren voor 2021: 1) Uitkeringslasten De economische gevolgen van het Coronavirus zijn groot. Vanaf maart 2020 stijgt het aantal verstrekte bijstandsuitkeringen. De Tozo wordt, zoals het er nu naar uitziet, na 1 juli 2021 niet meer verlengd.

Vanaf het voorjaar 2021 kunnen zelfstandigen begeleiding ontvangen om óf hun onderneming levensvatbaar te maken óf een overstap te maken naar loondienst. Verwacht wordt dat het aantal BBZ-uitkeringen hierdoor stijgt. 2) Terugloop toegevoegde waarde Naar aanleiding van de door het Rijk getroffen maatregelen zijn er, naast de beperkingen die de 1,5 meter maatregel biedt, ook in 2021 werkgevers die geen werk meer hebben voor gedetacheerde medewerkers. De SW-bedrijven zijn hiervoor in 2020 gecompenseerd. Vooralsnog blijft een toezegging voor compensatie over 2021 uit.

2

Resultaat 2020 WerkSaam behaalde over 2020 een positief resultaat van € 349.000. Voorgesteld wordt dit bedrag terug te storten naar de deelnemende gemeenten. Voor Hoorn gaat het om € 176.070. Het voordeel is voornamelijk gerealiseerd door lagere lasten op arbeidsparticipatie en bedrijfsvoering. Tevens is de coronacompensatie vanuit het rijk voor gederfde omzet hoger dan de werkelijk minder behaalde omzet door corona. Dit incidentele verschil hoeft niet terug naar het Rijk.

Voorjaarsnota 2021 Ontwikkelingen eerste kwartaal 2021 Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo) Door de lockdown doen veel ondernemers een beroep op de Tozo. Velen van hen kampen met financiële problemen maar hebben geen recht op de Tozo. WerkSaam probeert hen toch te helpen. Aan het eind van het eerste kwartaal van 2021 ontvingen ruim 1.500 ondernemers Tozo. WerkSaam handelt de aanvragen af en verstrekt de uitkeringen maar controleert ook op misbruik en oneigenlijk gebruik van de regeling. Voor de uitvoering van de Tozo zijn bijstandsgerechtigden opgeleid en ingezet. WerkSaam heeft hiervoor een tijdelijk dienstverband aangeboden en heeft daarmee een unieke Tozo aanpak in Nederland. Werkinnovatieprijs WerkSaam en Clean2Anywhere grepen met hun plannen voor woningen gemaakt van gerecyclede materialen nét naast de Werkinnovatie Prijs maar gaan evengoed verder met hun plannen. Beschut werk Het verzoek om extra financiering voor beschut werk om een wachtlijst te voorkomen is in alle gemeenteraden besproken. Zes raden gingen akkoord. De raad van Enkhuizen neemt in juni 2021 een besluit. Dit betekent dat er een wachtlijst beschut werk ontstaat. Beleidsevaluatie in gemeenteraden In februari/maart heeft WerkSaam bij alle zeven gemeenteraden de beleidsevaluatie gepresenteerd en input opgehaald voor het nieuwe beleidsplan 2022-2025.

Bij het ophalen van input is vaak genoemd: • Menselijke maat (zowel bij handhaving en maatregelen, als kwijtscheldingen) • Geef mensen perspectief • Voorkom waar mogelijk dat cliënten schulden bij WerkSaam opbouwen • Duurzame uitstroom, minder her-instroom • Maak werken meer lonend: kom met voorstellen voor ruimhartiger kwijtscheldingbeleid • Overschot BUIG-budget: kom met uitgewerkte voorstellen, voor meer werk/participatie van inwoners. In het 4e kwartaal 2021 legt WerkSaam het conceptbeleidsplan voor aan de raden voor een zienswijze. Update Open Hiring In januari 2021 nam Patisserie Pater de eerste vier kandidaten aan via Open Hiring (medewerkers aannemen zonder sollicitatie). Er is gestart met Davelaar koeken (Odekoeken). Omdat de bakkerij nieuw is en in de opstartfase zit, wordt er nu drie dagen per week gewerkt. Dit wordt op termijn uitgebreid naar vier tot vijf werkdagen per week. Jumbo Zwaagdijk en Heerhugowaard startten ook met Open Hiring. Vernieuwde website Dinsdag 9 februari is de nieuwe website van WerkSaam gelanceerd (www.werksaamwf.nl). Breed offensief Het wetsvoorstel Breed Offensief zou op 1 juli 2021 ingaan maar is uitgesteld tot minstens 1 januari 2022. Het is niet bekend wanneer de Tweede Kamer deze wet gaat behandelen.

3

Programma arbeidsparticipatie In het eerste kwartaal 2021 stroomden 140 bijstandsgerechtigden uit naar werk ten opzichte van 189 in het eerste kwartaal 2020. De KPI ‘beïnvloedbare uitstroom is minimaal gelijk aan de beïnvloedbare uitstroom 2020’ is daarmee niet behaald. Dit komt door de coronamaatregelen. Een aantal branches ging in de afgelopen periode op slot waardoor de kans op werk voor bijstandsgerechtigden afnam. Ook zijn er gedetacheerde medewerkers van externe werkplekken teruggekeerd naar WerkSaam. Hierdoor kwamen de interne werkplekken om cliënten te begeleiden naar werk onder druk te staan. Toch scoort WerkSaam met 54% beïnvloedbare uitstroom hoger dan de landelijke 46%. De verhouding tussen beïnvloedbare (65%) en niet beïnvloedbare (35%) uitstroom is vanaf 2015 redelijk constant. Vanaf het eerste kwartaal 2021 ziet WerkSaam een trendbreuk. Dit komt door de lagere uitstroom naar werk vanwege de coronamaatregelen maar ook door een toename van niet beïnvloedbare uitstroom. Er waren meer interne verhuizingen in Westfriesland (49 in 2021 ten opzichte van 16 in 2020) en meer mensen bereikten de AOW gerechtigde leeftijd (24 in 2021 ten opzichte van 19 in 2020). De KPI ‘85% van de cliënten (niet zijnde zorgcliënten) heeft een re-integratieplan’ is ondanks corona behaald. WerkSaam geeft wel aan dat het lastiger is geworden om tot afspraken te komen.

WerkSaam is creatief en boekt ondanks de beperkingen door de coronamaatregelen nog steeds resultaten maar geeft aan dat de taakstellingen onder druk staan. WerkSaam is gestart met de implementatie van methodisch re-integreren. Naar aanleiding van een eerste evaluatie in april 2021 worden verbeterpunten meegenomen bij verdere implementatie. WerkSaam werkt aan de implementatie van datagestuurd werken om de in-, door- en uitstroom van cliënten te verbeteren. Dit moet zorgen voor een betere en efficiëntere dienstverlening en helpen bij de inzet van de juiste voorzieningen. WerkSaam is een pilot gestart om de doorlooptijden onder de doelgroep jongeren te verkorten. Als de pilot slaagt, past WerkSaam de nieuwe werkwijze waarschijnlijk toe op de overige doelgroepen. Programma Begeleide Arbeidsparticipatie WerkSaam ligt op schema met het doel om aan personen met een indicatie beschut werk te plaatsen op een beschut werk plek. WerkSaam geeft aan dat er binnen de taakstelling onvoldoende beschutte werkplekken beschikbaar zijn in 2021. Door het ontbreken van financiering voor additionele beschut werkplekken betekent dit dat er in de loop van het jaar een wachtlijst ontstaat. Het doel dat het aantal cliënten dat participeert met 15% stijgt ten opzichte van 2020 is in het eerste kwartaal 2021 niet behaald. Vanwege de coronamaatregelen zijn veel cliënten beperkt in hun mogelijkheden.

WerkSaam is aan de slag met professionalisering van leer-werkbedrijven en wil leer-werktrajecten in de toekomst samen met het bedrijfsleven zoveel mogelijk organiseren op externe locaties. Programma Inkomensregelingen Het doel om de opboeking van vorderingen (exclusief fraude) van cliëntdebiteuren te laten dalen met 10% ten opzichte van 2020 is met een daling van 40% ruimschoots behaald. Het aantal uitkeringen in Hoorn lag in het eerste kwartaal op 1572 ten opzichte van 1492 in het eerste kwartaal van 2020. Deze stijging wordt voornamelijk veroorzaakt door mensen met tijdelijk werk en geen opgebouwde WW-rechten. Met enige vertraging volgt de groep werklozen die eerst tijdelijk een beroep kan doen op de WW. Jongeren hebben een groot aandeel in de toename van dit aantal uitkeringen. Aan de andere kant blijft ook de beïnvloedbare uitstroom.

4

WerkSaam is overgestapt van datagedreven naar datagestuurd werken. Door gebruik te maken van verzamelde data ontvangt WerkSaam eerder belangrijke informatie over de cliënt. Dit leidt tot een betere dienstverlening en verbetering in de bedrijfsvoering. In 2021 vergroot WerkSaam de focus op handhaving. In het eerste kwartaal realiseerde WerkSaam door inzet van handhavers en sociaal rechercheurs een besparing van € 55.800 op de BUIG. In het eerste kwartaal zijn drie themacontroles gestart: controle van watergebruik per huishouden, controle van de debiteuren die een zogenaamde VOB (vertrokken onbekende bestemming) status hebben en themacontrole bankafschriften. Bij het innen van vorderingen levert WerkSaam maatwerk. Dit betekent dat WerkSaam afstemt op de persoonlijke situatie wat leidt tot meer terugbetalende debiteuren. Vanaf 1 januari 2021 geldt de Wet vereenvoudiging beslagvrije voet (Wvbvv). De beslagvrije voet is het deel van het inkomen waar geen beslag op mag worden gelegd door schuldeisers. Op basis van de oude regeling met betrekking tot de beslagvrije voet was er vaak geen aflossingsruimte. Door de landelijke wijziging in de beslagvrije voet gaan circa 350 bijstandsgerechtigden nu aflossen op hun schulden. Zij zijn hierover op tijd geïnformeerd.

Per 1 januari 2021 werkt WerkSaam met een nieuw heronderzoeksplan en kan WerkSaam sneller signalen oppakken die bijdragen in de aanpak van armoedebestrijding en van misbruik en oneigenlijk gebruik van de uitkeringsgelden. Bedrijfsvoering In het eerste kwartaal lag het verzuim onder Wsw-ers en beschut werkers met 12,3% onder het landelijke verzuimpercentage, maar hoger de doelstelling van 10,6%. De tweede en de derde coronagolf droegen bij aan het hogere ziekteverzuim. De besmettingen zijn in de meeste gevallen buiten WerkSaam ontstaan en door alle maatregelen die genomen zijn, zijn grote uitbraken voorkomen. Het verzuim onder staf en leiding lag met 5,7% hoger dan de doelstelling van 4%. Hier speelt corona beperkt een rol. Het cijfer is vooral hoog door langdurig verzuim. Samen met de bedrijfsarts en de verzuimcoördinator is er veel aandacht voor het weer re-integreren van deze medewerkers, daar waar dat kan.

Ontwerpbegroting 2022 Bij de zienswijzen op de kadernota 2022 is gevraagd gemeenten op de hoogte te houden van de ontwikkelingen rondom (mogelijke) tekorten, kostenverhogende effecten van de Wet Arbeidsmarkt in Balans, de taakstelling Beschut werk, uitvoeringstaken voor de Wet inburgering en de nieuwe methodiek om inzicht te krijgen in de ontwikkelingsmogelijkheden van bijstandsgerechtigden. WerkSaam rapporteert over deze ontwikkelingen via de reguliere planning & control rapportages. Daarnaast blijft de bijdrage voor Beschut werk ook in 2022 apart inzichtelijk. Tussen het opstellen van de Kadernota 2022 en de afgifte van de zienswijzen gaf de minister aan de financiering van de loonkostensubsidie per 2022 te willen wijzigen. Dit houdt in dat het geld daar terecht komt waar het ook besteed wordt. Dit kan leiden tot een voordeel. De vastgestelde kadernota 2022 is beleidsmatig en financieel het uitgangspunt voor de begroting. WerkSaam gaat in 2022 aan de slag met de volgende doelen: 1. Implementeren en uitvoeren van het beleidsplan 2022-2025 2.

Voldoen aan nieuwe wet- en regelgeving: landelijke ontwikkelingen implementeren Binnen het Pact van Westfriesland draagt WerkSaam bij aan de thema’s:  Sociaal domein in de vorm van de veranderopgave inburgering en de aanpak van laaggeletterdheid en  Arbeidsmarkt & Onderwijs via innovatieve leerwerkinitiatieven (bijvoorbeeld Open Hiring), de pilot Praktijkleren, initiatieven in het kader van een leven lang ontwikkelen en een betere match tussen vraag en aanbod op basis van skills (vaardigheden).

5

WerkSaam heeft voor 2022 een aantal nieuwe Kritieke Prestatie Indicatoren (KPI’s) per programma opgesteld. WerkSaam wil een goed meerjarig beeld schetsen en meerjarig trends kunnen volgen en wil daarom niet te veel wisselen van KPI’s. Programma Arbeidsparticipatie WerkSaam helpt mensen aan het werk en levert hierbij maatwerk. Vanaf 2022 gaat WerkSaam aan de slag met methodisch re-integreren. Hiermee is een betere ondersteuning mogelijk en kan een passende voorziening worden aangeboden. De doorontwikkeling bij leerwerkbedrijven zijn hierbij belangrijk voor de kwalificatie voor bepaalde branches en werkvelden zoals bijvoorbeeld de compositiesector. In 2022 wordt de geautomatiseerde matching doorontwikkeld waarbij WerkSaam zich richt op de integratie van clientvolgsystemen zodat kan worden aangesloten op systemen van bijvoorbeeld UWV en andere ketenpartners. Daarnaast wordt in 2022 verder gewerkt aan datagestuurd werken om de in-, door- en uitstroom te verbeteren. WerkSaam stelt voor dit programma de volgende doelen:  De beïnvloedbare uitstroom, inclusief gedeeltelijke uitstroom, is minimaal gelijk aan de beïnvloedbare uitstroom 2021.  De doorlooptijd van aanmelding tot re-integratieplan wordt verlaagd met 10%. Programma Begeleide Arbeidsparticipatie WerkSaam wil mensen met een Wsw-dienstverband en beschut werkers duurzaam aan het werk helpen en uitval voorkomen.

De taakstelling beschut werk 2022 is nog niet bekend. WerkSaam verwacht voor Hoorn 63 fte te realiseren (in totaal 125 fte voor heel Westfriesland). WerkSaam stelt voor dit programma de volgende doelen:  Uitstroom via werkstages naar betaald werk is (kwalitatief gezien) 10% hoger dan 2021.  Aantal cliënten dat participeert stijgt met 15% ten opzichte van 2021. Programma inkomensregelingen WerkSaam wil voorkomen dat mensen bijstandsafhankelijk worden en toets op het recht en de noodzaak van bijstand. Ook wil WerkSaam voorkomen dat mensen tijdens de bijstandsperiode meer (bijstand gerelateerde) schulden maken. Daarom zet WerkSaam extra in op heronderzoeken, betere dienstverlening, vereenvoudiging van regels en procedures, goede informatievoorziening en betere informatie-uitwisseling tussen instanties. Ook in 2022 blijft de focus op het voorkomen van fraude.

WerkSaam stelt voor dit programma de volgende doelen:  De opboeking van vorderingen (exclusief fraude) van cliëntdebiteuren daalt met 10% ten opzichte van 2021.  Voor 95% van de aanvragen is de afhandelingstermijn maximaal 3 weken.  95% van de regulier periodieke heronderzoeken vindt tijdig plaats. Programma Plus-, extra en overige taken WerkSaam gaat in 2022 de volgende taken uitvoeren:  Verstrekken aanvullende uitkering voor jongeren.  Debiteurenbeheer bijzondere bijstand.  Uitbetalen individuele studietoeslag.  Werkzaamheden in het kader van de Wet Inburgering.  Aanbieden lokale dienstverlening Enkhuizen.  Boetes bijzondere bijstand Koggenland, Opmeer, Drechterland. Programma Bedrijfsvoering WerkSaam stelt de volgende doelen:  Ziekteverzuim onder staf en leiding maximaal 4%.

6

   

Ziekteverzuim onder gesubsidieerde medewerkers (Wsw en beschut werk) maximaal 10,6%. Gemeentelijke bijdrage blijft gelijk aan 2021. Cliënttevredenheid minimaal een 7. Medewerkerstevredenheid is gemiddeld een 7,5.

Indexatie loon/prijsindex De bruto gemeentelijke bijdrage voor de uitvoering van de wettelijke taken volgt de indexatie zoals door de regietafel Gemeenschappelijke Regelingen Noord-Holland Noord is vastgesteld. Voor 2022 is de indexatie vastgesteld op 2,3%. Naast de indexatie wordt de bijdrage verder beïnvloed door de ontwikkeling van de toegevoegde waarde. De toegevoegde waarde bestaat uit omzet minus directe kosten uit commerciële activiteiten bij gemeenten en bedrijven. Weerstandsvermogen en risico’s Het beschikbare weerstandsvermogen is met 1,02 voldoende. Een weerstandsvermogen tussen de 1 en 1,4 wordt door het Nederlands Adviesbureau voor Risicomanagement als voldoende beschouwd. De benodigde weerstandscapaciteit bedraagt € 1.999.000. De beschikbare weerstandscapaciteit bedraagt € 2.048.000. Financieel De meerjarenbegroting 2022-2025 van WerkSaam sluit op 0. De begroting is structureel sluitend doordat de bezuinigingen op de bedrijfsvoering vanaf 2023 zijn gerealiseerd.

7