Document · PDF

Bijlage 1 - Hoorn verbindt - Samen tegen Eenzaamheid 2025-2028

Algemene Raadscommissie - Raadzaal 15 april 2025, gemeente HoornBij agendapunt: Beleidsvisie Samen tegen eenzaamheid (portefeuillehouder Hakhoff)7.481 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

Pagina 1 van 22

Inhoudsopgave 1.

Inleiding ...................................................................................................................................3 1.1 Vooraf .........................................................................................................................................3 1.2 De opgave van de gemeente Hoorn ...............................................................................................3 1.3 Doel van de beleidsnota ...............................................................................................................3 1.4 Leeswijzer ...................................................................................................................................3

Analyse ....................................................................................................................................4 2.1

Analyse van de huidige situatie in Hoorn ....................................................................................4

2.2

Landelijke en lokale kaders .......................................................................................................6

2.2.1

Landelijke kaders .............................................................................................................6

2.2.2

Lokale en regionale kaders ...............................................................................................7

2.3

Evaluatie van het huidige beleid ................................................................................................7

2.3.1. Evaluatie van een extern bureau ............................................................................................7 2.3.2 Evaluatie van partners en inwoners ........................................................................................8 3.

Beleid ....................................................................................................................................10 3.1 Visie ..........................................................................................................................................10 3.2 Doelen, resultaten en activiteiten ...............................................................................................10

Uitvoering ....................................................................................................................................14 4.1 Communicatie ...........................................................................................................................14 4.2 Monitoring .................................................................................................................................14 4.2.1 Tweejaarlijkse cyclus: lerende feedbackcyclus .....................................................................15 4.2.2 Vierjaarlijkse cyclus: uitgebreide evaluatie na afronden beleidsperiode..................................15

Financiële onderbouwing ........................................................................................................16

Bijlagen ..............................................................................................................................................17 A.

Eenzaamheid uitgelegd ...........................................................................................................17

Cijfers eenzaamheid ...............................................................................................................19

Analyse eenzaamheid – kwaliteitscarrousel volwassenenwerk .................................................21

Opgavenboom – Hoorn verbindt – Samen tegen Eenzaamheid ..................................................22

Pagina 2 van 22

1. Inleiding 1.1 Vooraf Eenzaamheid is een toenemend maatschappelijk probleem. Het belemmert het volwaardig kunnen meedoen in de samenleving. Uit de gegevens van Coalitie Erbij blijkt dat meer dan één miljoen Nederlanders zich sterk eenzaam voelen. Coalitie Erbij is het nationale samenwerkingsverband tegen eenzaamheid en is een initiatief van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Nog eens één op de drie Nederlanders voelt zich matig eenzaam. Deze tendens is ook te zien in de gemeente Hoorn. Hoewel eenzaamheid vaak gekoppeld wordt aan ouder worden, komt eenzaamheid onder alle leeftijdsgroepen voor. Met name mensen die zich voor langere tijd eenzaam voelen, krijgen te maken met gezondheidsproblemen.

1.2 De opgave van de gemeente Hoorn De gemeente Hoorn streeft naar een samenleving waarin alle inwoners, naar vermogen, mee kunnen doen. We gaan daarbij uit van de eigen kracht van onze inwoners. Aanwezigheid van langdurige eenzaamheid past hier niet bij. Eenzaamheid heeft een negatief effect op de gezondheid van mensen, het individuele en collectieve gevoel van welzijn en het overheidsstreven om een samenleving te realiseren waarin iedereen naar vermogen mee kan doen. Voor de gemeente is het belangrijk om relevante interventies en (rand)voorwaarden te creëren die bijdragen aan een verbeterde deelname van eenzame inwoners van Hoorn aan de samenleving. Onze ambitie is om samen met onze strategische partners, instanties in het verenigingsleven zoals sport-, muziek-, toneelverenigingen, kunst en cultuur, onderwijs, religieuze organisaties, en inwoners van Hoorn) een afname van het ervaren van eenzaamheid door inwoners van Hoorn te realiseren.

1.3 Doel van de beleidsnota Het doel van deze notitie is om inzicht te geven in wat de gemeente Hoorn gaat doen om eenzaamheid te herkennen en te verminderen, en hoe de gemeente Hoorn dit gaat doen. Er zal daarbij een wijkgericht aanbod worden ontwikkeld dat aansluit bij de behoeften van de verschillende doelgroepen in Hoorn. Dit document is geen statisch document en moet worden gezien als een ontwikkeldocument dat jaarlijks bijgesteld kan worden op basis van externe ontwikkelingen en de evaluatie. In 2023 is er door een extern bureau een evaluatie uitgevoerd naar de effecten van het eenzaamheidsbeleid in Hoorn. De conclusies uit deze evaluatie dienen als input voor de totstandkoming van deze notitie.

1.4 Leeswijzer Deze beleidsnota biedt inzicht in het beleid ten aanzien van eenzaamheid binnen de gemeente Hoorn. In hoofdstuk 1 wordt de context geschetst, inclusief de gemeentelijke opgave en het doel van het beleid. Hoofdstuk 2 analyseert de huidige situatie en relevante landelijke en regionale kaders, gevolgd door een evaluatie van het bestaande beleid. Hoofdstuk 3 presenteert de visie, de doelen en de activiteiten om eenzaamheid tegen te gaan. In hoofdstuk 4 worden de uitvoering, communicatie en monitoring besproken. De financiële onderbouwing volgt in hoofdstuk 5. Tot slot bevatten de bijlagen verdiepende informatie, zoals definities, cijfers en een analyse van het begrip eenzaamheid.

Pagina 3 van 22

2. Analyse 2.1

Analyse van de huidige situatie in Hoorn

Het is een landelijke trend dat de eenzaamheidscijfers stijgen, zoals dat ook te zien is in de gemeente Hoorn. Waar het percentage van inwoners van de gemeente Hoorn met een gevoel van eenzaamheid in 2012 8,7% was, is dit in 2022 doorgegroeid naar 14,6%. De groei in Hoorn sluit aan bij de landelijke tendens zoals weergegeven in figuur 1. De gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen van 2022 (RIVM)1 laat daarnaast zien dat het eenzaamheidscijfer in Hoorn 0,2% hoger ligt dan het landelijk gemiddelde. Figuur 1 laat de trend van 2012 tot 2022 zien. Hieruit blijkt dat in 2022 ruim een derde van de inwoners van Hoorn heeft aangegeven zich sociaal eenzaam te voelen (22.500 inwoners). Uit dezelfde monitor blijkt dat bijna 15% (10.000) inwoners zich ernstig eenzaam voelt. In bijlage 1 zijn de verschillende vormen van eenzaamheid weergegeven.

Trend percentage inwoners dat gevoel van eenzaamheid ervaart 14 9 4 -1

% 2012

% 2016

% 2020

% 2022

Met de arrangementenmonitor is een splitsing per wijk Nederland Hoorn gemaakt. Opvallend is dat de wijken Kersenboogerd-Zuid, Risdam-Noord en Grote Waal een relatief hoog Figuur 1 - Trend percentage inwoners dat gevoel van eenzaamheidscijfer hebben ten opzichte van de andere eenzaamheid ervaart (2022). wijken in de gemeente en het landelijk en referentiegemiddelde. Dit geldt voor de volwassenendoelgroep. Dit is weergegeven in grafiek 2. Grafiek 3 laat zien dat ten opzichte van de landelijke en referentiegemiddelden de emotionele eenzaamheid onder de ouderendoelgroep in de gemeente Hoorn gemiddeld lager ligt.

Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2012/2016/2020/2022, GGD'en/CBS/RIVM (bewerking o.b.v. SMAP-methodiek, RIVM). De Gezondheidsmonitor wordt iedere vier jaar gepubliceerd. 1

Pagina 4 van 22

Percentage mensen met gevoel van emotionele eenzaamheid onder volwassenen (18 t/m 64) - 2023

31 W

ijk

Ke r ijk W

Hoorn

Landelijk (gemiddelde)

Bl se ok nb W ke ijk oo r ge 33 rd W Ke ijk No rs en 35 or bo d Ba og ng er er dte Zu n id Oo st er po ld er To ta al Ho or n

aa Zw

ijk

Ni eu w

-N oo

St ee n

d 21

Ri sd

W e

Gr ot 13

W ijk

-Z ui

rd No o

or nHo

ijk

W ijk

ijk

ar tie r

45% 40% 35% 30% 25% 20% 15% 10% 5% 0%

Sterk stedelijk (referentie gemiddelde)

Figuur 2 - Percentage volwassenen met een gevoel van eenzaamheid per wijk met landelijk en referentiegemiddelde.

Percentage mensen met gevoel van emotionele eenzaamheid onder ouderen (65+) - 2023

-N oo Ni rd eu w e St ee W n ijk 30 W Zw ijk W aa 31 ijk g Ke 31 rs B en lo W kk bo ijk er og 33 er Ke dNo rs en or bo d og er W dijk Zu Oo 35 id st Ba er ng po er ld t e To er n ta al Ho or n

d ui

ijk

20 ijk W

Hoorn

sd Ri

Gr ot

-Z

rd 13 ijk W

12 ijk

No o

Ho o

rn -

kw naa

ijk

ne nl

Bi nn

ar tie r

35% 30% 25% 20% 15% 10% 5% 0%

Landelijk

Sterk stedelijk (referentie)

Figuur 3 - Percentage ouderen met een gevoel van eenzaamheid per wijk met landelijk en referentiegemiddelde.

Pagina 5 van 22

Het regiobeeld uit 20232 laat zien dat in de regio Noord-Holland Noord de eenzaamheidscijfers lager liggen dan het landelijk gemiddelde, maar de gemeente Hoorn, gemeente Enkhuizen en gemeente Den Helder vormen een uitzondering hierop. Daar zijn de cijfers gelijk aan of hoger dan het landelijk gemiddelde. Dit laat zien dat er in de gemeente Hoorn meer eenzaamheid wordt ervaren ten opzichte van de regio en het landelijk gemiddelde. Daarnaast is het opvallend dat het regiobeeld laat zien dat voor de gehele inwonersdoelgroep de cijfers hoger liggen dan het regionale en landelijke gemiddelde, maar dat de cijfers van eenzaamheid onder de 65+-doelgroep lager liggen dan het regionale en landelijke gemiddelde. Dit geeft aan dat het probleem van eenzaamheid onder de 65+-doelgroep in Hoorn relatief klein is en onder de overige inwonersgroepen juist relatief groot. Dit sluit aan bij de cijfers in figuur 2 en 3. De cijfers uit het regiobeeld zijn weergegeven in bijlage 2.

2.2

Landelijke en lokale kaders

De afgelopen jaren heeft zowel de gemeente Hoorn als de Rijksoverheid niet stilgestaan op dit thema. Deze paragraaf laat een bondige uiteenzetting zien van de lokale en landelijke beleidsmatige ontwikkelingen. 2.2.1

Landelijke kaders

Eenzaamheid behoort tot een van de speerpunten van het ministerie van VWS. Dit voeren ze uit via het programma Eén tegen Eenzaamheid (2022-2025). In 2025 wordt er gewerkt aan de drie actielijnen en de verankering daarvan. De drie actielijnen zijn: 1. Meer bewustwording in de samenleving over eenzaamheid. Er worden middelen ingezet voor publiekscampagnes en voor de zogenoemde Week tegen Eenzaamheid om eenzaamheid bespreekbaar te maken, en door middel van de Nationale Wetenschapsagenda wordt de kennis over eenzaamheid vergroot. 2. Meer maatschappelijk initiatief tegen eenzaamheid. Het programma ‘verminderen eenzaamheid’ ondersteunt onder andere maatschappelijke initiatieven om eenzaamheid te voorkomen dan wel te verminderen. 3. In alle gemeenten een lokale aanpak tegen eenzaamheid. Aan gemeenten wordt advies aangeboden en ze hebben een financiële bijdrage ontvangen voor hun aanpak van eenzaamheid door middel van een ‘brede specifieke uitkering’ (‘brede SPUK’). Het ministerie van VWS gaat in 2025 het programma evalueren en zal op basis van deze lessen het beleid aanscherpen. Afhankelijk van deze keuzes zal dit document aangescherpt worden. In 2023 is er een nationale campagne ‘Eén tegen Eenzaamheid’ gelanceerd. De evaluatie laat zien dat de campagne heeft geholpen in het vergroten van het vertrouwen bij eenzamen dat zij iets tegen (beginnende) eenzaamheidsgevoelens kunnen doen.

Ook heeft de campagne de bewustwording onder inwoners vergroot. Een aandachtspunt is dat de campagne niet heeft geholpen om meer inwoners in actie te laten komen om iets te doen tegen (beginnende) eenzaamheid. De aanbevelingen uit dit rapport3 laten zien dat het effect van een campagne groot is op de bewustwording, maar dat inwoners meer behoefte hebben aan een accent op de benodigde sociale vaardigheden om in contact te komen en om te weten welke hulpmiddelen er beschikbaar zijn.

2 3

Regiobeeld Noord-Holland Noord (2023). Campagne-effectonderzoek – Eén tegen Eenzaamheid 2024.

Pagina 6 van 22

2.2.2

Lokale en regionale kaders

Het document Deze nota sluit aan bij het meerjarenbeleidsplan Sociaal Domein, de sociale basisinfrastructuur (de SBI), het inclusiebeleid, de nota gezondheidsbeleid, de beleidsvisie ‘rondkomen’, de beleidsnota ‘ondersteuning mantelzorgers’ en de beleidsnota ‘dementie’. Het coalitieakkoord van de gemeente Hoorn (juli 2022) laat zien dat het college meer activiteiten in wijken wil organiseren om eenzaamheid onder inwoners tegen te gaan. Uit de behandeling van de evaluatie van het beleid op het gebied van eenzaamheid in de raad blijkt ook dat het een nadrukkelijke wens is om meer inzet hierop te plegen, ook in de wijken waar op dit moment geen aanbod is. In het Gezondheidsbeleid Hoorn (2024-2028) wordt ingegaan op het aangaan van verbinding om eenzaamheid tegen te gaan. Dit beleid richt zich op het inrichten van de stad zodat er voldoende ruimte is voor ontmoeting en verbinding. Waar mogelijk worden meer groenvoorzieningen ingericht, voor een prettige, gezonde en natuurlijke leefomgeving en om ruimte voor ontmoeting te creëren. Deze plekken moeten voor iedereen goed toegankelijk zijn, ook voor mensen met een fysieke beperking.

Dit beleidsdocument past in de opgave van de Hoornse sociale basis waarin inwoners, diverse (informele) netwerken, formele (vrijwilligers)organisaties en de gemeente een gezamenlijke verantwoordelijkheid ervaren om een samenhangend ‘vangnet’ te bieden dat aansluit bij de behoeften van de inwoner én dat kan inspelen op veranderende maatschappelijke ontwikkelingen. De gedachte uit de sociale basis vormt de kaders voor het eenzaamheidbeleid, zowel voor het bereiken van inwoners via formele en informele netwerken, als voor het bereiken van mensen die we niet goed op het netvlies hebben. Daarnaast heeft een sterke sociale basis een belangrijke preventieve werking op het tegengaan van eenzaamheid. De regio West-Friesland heeft een toekomstvisie voor psychisch kwetsbaren opgesteld, waarin zij de volgende ambitie hebben geformuleerd: De regio wil een gezonde en inclusieve regio zijn waarin iedereen meedoet en waarin (kwetsbare) inwoners een passend zorgaanbod en een passende woonplek krijgen. Wanneer de onderste lagen (lokaal) op orde zijn, maakt slechts het meest kwetsbare deel van de doelgroep gebruik van regionale specialistische voorzieningen. De gemeente heeft hierin een belangrijke preventieve rol. Met name de thema’s ‘ondersteun(en)de samenleving’ en ‘zinvolle daginvulling’ sluiten aan bij het thema eenzaamheid.

In deze visie wordt nadrukkelijk aangegeven dat een lokale infrastructuur waarin buurtbewoners elkaar ondersteunen, omkijken naar elkaar en deelnemen aan lokale activiteiten, cruciaal is voor de ondersteuning van psychisch kwetsbaren.

Figuur 4 - Piramide ondersteuning psychisch kwetsbaren.

2.3

Evaluatie van het huidige beleid

2.3.1. Evaluatie van een extern bureau Op 19 maart 2024 heeft de raadscommissie van de gemeente Hoorn het evaluatierapport over de uitvoeringsperiode ‘dementie’, ‘eenzaamheid, ‘mantelzorg’ besproken en heeft daarbij ook input voor het herijken van de beleidsvisies ‘dementie’, ‘eenzaamheid’ en ‘mantelzorg’ meegegeven. De belangrijkste conclusies uit dit evaluatierapport voor het vervolg van deze beleidsnota waren de volgende: •

Er is meer aandacht nodig voor de samenhang tussen de visie, doelen, speerpunten, ambities en interventies. Dit moet uiteindelijk landen in prestatieafspraken met uitvoerders. Pagina 7 van 22

•

• •

Er is meer aandacht nodig voor het op elkaar afstemmen van het aanbod van de gesubsidieerde partners ter voorkoming van dubbelingen in het aanbod. Daarnaast worden op dit moment veel zaken in groepsverband of buitenhuis aangeboden, terwijl minder zelfredzame mensen minder graag in sociale verbanden verkeren. Ook zijn mensen met een migratieachtergrond op dit moment ondervertegenwoordigd in het aanbod. Verschillende partijen wijzen op een tekort aan geschikte vrijwilligers en maatjes. Er wordt geadviseerd om meer inzet te plegen op het aantrekken en opleiden van vrijwilligers en maatjes. Via het landelijke kennisnetwerk Welzijn op Recept is er in zestien huisartsenpraktijken in Hoorn een signaalplek gecreëerd. Dit wordt goed gewaardeerd door betrokken partners. Ook is het aantal aanmeldingen toegenomen in de loop der jaren. De raad adviseert om dit project voort te zetten en meer huisartsen deel te laten nemen.

Op het gebied van eenzaamheid concludeert de raadscommissie dat er meer aandacht moet zijn voor het tegengaan van eenzaamheid onder jongeren en mensen met een migratieachtergrond. Het uitgangspunt dat daarbij wordt genoemd, is dat de trajecten van blijvende duur zijn om vertrouwen te bouwen en te behouden. Ook wordt er aandacht gevraagd voor het stimuleren van participatie in de maatschappij om eenzaamheid preventief tegen te gaan. Daarnaast geeft de raadscommissie aan dat de informatie en het aanbod gemakkelijk vindbaar moeten zijn op de website van de gemeente. Tot slot wordt aandacht gevraagd voor de afstemming tussen vraag en aanbod in de wijken, door een wijkgerichte aanpak te ontwikkelen. De Sociale Cliëntenraad adviseert nadrukkelijk een integrale aanpak van de thema’s dementie, eenzaamheid en mantelzorg, zodat cliënten niet tussen meerdere partijen hoeven te schakelen. Daarnaast geeft de raad aan dat het communicatieplan een belangrijk onderdeel is, zodat het aanbod van activiteiten en ondersteuning bij inwoners van Hoorn bekend is. Tot slot wijst de Sociale Cliëntenraad op de noodzaak om de rol van zorgverzekeraars te verduidelijken in het nieuwe beleid, inclusief hun financiering en verantwoordelijkheden.

2.3.2 Evaluatie van partners en inwoners De afgelopen jaren heeft de gemeente Hoorn bijgedragen aan succesvolle projecten om eenzaamheid tegen te gaan; denk bijvoorbeeld aan het project ‘Zin in Vriendschap’4 en het project ‘Eet en Ontmoet’5. Deze projecten worden goed beoordeeld door de partnerorganisaties en het aantal aanwezigen laat ook zien dat er behoefte is aan dergelijke bijeenkomsten. Ondanks de mooie stappen die zijn gezet, blijft het een uitdaging om de doelgroep die zich eenzaam voelt of beginnende gevoelens van eenzaamheid ervaart, te bereiken. Het woord ‘eenzaamheid’ schrikt mensen af. In 2018 heeft de gemeente een werksessie met inwoners georganiseerd over het eenzaamheidsbeleid. Door de covid-periode is er geen vervolg gekomen op deze sessies. Naar aanleiding van de werksessie in 2018 is de gemeente bijvoorbeeld meer faciliterend geweest wanneer inwoners eigen initiatieven willen ontplooien. Denk aan het project ‘Eet en Ontmoet’ dat op dit moment succesvol uitgevoerd wordt. Ook is in het nieuwe gezondheidsbeleid opgenomen dat er in de komende jaren meer groene ontmoetingsplekken komen in de gemeente, wat ook uit deze bijeenkomst als een wens naar voren kwam. Andere behoeften zijn ook nog steeds actueel, bijvoorbeeld het werven, inzetten en Zin in Vriendschap is een training van zeven bijeenkomsten gericht op het aangaan en verdiepen van vriendschappen.

Deelnemers krijgen inzicht in hun ervaringen, ontdekken hun wensen en grenzen, en leren actief en vaardig relaties op te bouwen en te behouden. 5 Eet en Ontmoet is een initiatief van MEE & de Wering in Hoorn, gericht op alleenstaande 55-plussers die graag samen met anderen willen eten. In diverse wijken ontvangen gastvrije vrijwilligers buurtgenoten voor een verse driegangenmaaltijd in huiselijke sfeer. Dit bevordert sociale contacten en helpt eenzaamheid te verminderen. Pagina 8 van 22 4

begeleiden van vrijwilligers, het faciliteren van de sociale cohesie in de wijk, het vergroten van de bekendheid van 1.Hoorn en het ontwikkelen van een sluitende aanpak voor de mensen die extra kwetsbaar zijn, zoals mensen met een beperking, mensen met psychische problemen, mensen met dementie en mensen met een migratieachtergrond.

Pagina 9 van 22

3. Beleid Dit hoofdstuk is gestructureerd op basis van het opgavenmodel. De opgavenboom met doelen, resultaten en activiteiten is weergegeven in bijlage 4.

3.1 Visie De gemeente Hoorn staat samen met haar formele en informele partners voor een krachtige, integrale en duurzame aanpak van eenzaamheid. Onder het motto ‘Hoorn verbindt: Samen tegen Eenzaamheid’ bundelen we niet alleen onze kennis, expertise en ervaring, maar zetten we ook in op het versterken van sociale netwerken die de gemeenschap daadwerkelijk ten goede komen. Wij geloven dat een sterke samenleving begint bij een cultuur van verbondenheid, waarbij niemand zich uitgesloten of vergeten voelt. In deze visie richten we ons niet alleen op het aanpakken van eenzaamheid, maar streven we naar het creëren van een gemeenschap waarin zo veel mogelijk inwoners zich gezien, gehoord en ondersteund voelen, zowel in het fysieke als in het sociale domein. We willen niet alleen de makkelijk bereikbare mensen bereiken, maar juist ook de kwetsbare groepen die vaak buiten de radar vallen. Dit doen we door hen persoonlijk te benaderen, vertrouwensrelaties op te bouwen en samen te werken aan oplossingen die passen bij hun specifieke situatie en behoeften, gezamenlijk met de partners en organisaties uit de regio. Wij zijn ervan overtuigd dat eenzame mensen vaak over veel veerkracht beschikken, maar soms niet de juiste ondersteuning vinden.

Door de samenwerking tussen professionals, vrijwilligers en de gemeenschap als geheel te versterken, willen we een veilige en toegankelijke omgeving creëren waar mensen hun verhalen kunnen delen, steun kunnen vinden en uiteindelijk zelf de regie terugnemen over hun leven. Het is deze gezamenlijke verantwoordelijkheid die de sleutel vormt voor een duurzame oplossing. Met deze aanpak hopen we niet alleen de eenzaamheid in Hoorn te verminderen, maar ook een blijvende cultuur van zorgzaamheid, respect en verbinding te stimuleren. Zo bouwen we samen aan een Hoorn waar iedere inwoner – ongeacht leeftijd, achtergrond of persoonlijke situatie – zich deel voelt van de Hoornse gemeenschap.

3.2 Doelen, resultaten en activiteiten Versterken van bewustwording en signaleren van eenzaamheid: In 2028 hebben professionals, inwoners en vrijwilligers inzicht in de oorzaken van eenzaamheid en de noodzaak van mentale gezondheid en zijn ze in staat om eenzaamheid te signaleren. Bewustwording en signalering van eenzaamheid zijn belangrijk voor een gemeente als Hoorn, omdat eenzaamheid een groot effect kan hebben op hoe mensen zich voelen en functioneren. Als professionals, inwoners en vrijwilligers beter begrijpen wat eenzaamheid is en hoe ze het kunnen herkennen, kunnen ze op tijd in actie komen om anderen te helpen. Vroegtijdig signaleren maakt een groot verschil: het voorkomt dat problemen groter worden en zorgt voor een stad waarin iedereen zich gezien en gesteund voelt. In Hoorn is er de afgelopen jaren al succesvol uitvoering gegeven aan het creëren van bewustwording en signalering. Het blijft echter een uitdaging om verborgen eenzaamheid goed te signaleren, met name onder de jongerendoelgroep. Met de onderstaande resultaten verstevigen we het al lopende beleid. Resultaat 1: Versterking van bekendheid van aanbod

Pagina 10 van 22

•

In kaart brengen en promoten van ontmoetingslocaties en initiatieven in Hoorn: We verzamelen informatie over alle bestaande ontmoetingslocaties en publiceren deze op een toegankelijke manier via folders, websites en sociale media. Dit wordt uitgevoerd door het gemeentelijk communicatieteam in samenwerking met lokale welzijnsorganisaties en het maatschappelijk middenveld. Opstellen van een communicatieplan om interventies en activiteiten onder doelgroepen bekend te maken: Er wordt een plan ontwikkeld waarin kanalen en middelen worden benoemd om interventies effectief te promoten. Anderstalige communicatie is hier ook onderdeel van. Dit plan wordt uitgevoerd door de gemeente in samenwerking met partners zoals scholen en zorginstellingen. Het vergroten van bekendheid van 1.Hoorn bij inwoners: 1.Hoorn is zichtbaar onder inwoners en zoekt de actieve verbinding op met de mensen in de wijk en de partnerorganisaties.

Resultaat 2: Jaarlijkse initiatieven rondom bewustwording •

Jaarlijks wordt een campagne gelanceerd met informatie en activiteiten die gericht zijn op bewustwording rond de landelijke Week tegen Eenzaamheid. De gemeente Hoorn haakt aan bij deze landelijke beweging via de socialemediakanalen.

Resultaat 3: Vroegtijdige herkenning, signalering en doorverwijzing •

Via de wijkaanpakken en in samenwerking met de betrokken partners wordt het plan aangescherpt om de herkenning en signalering van mensen met eenzaamheid te verbeteren. Dit wordt gezamenlijk gedaan met lokale organisaties, zoals zorginstellingen, buurthuizen, scholen, welzijnsorganisaties en het maatschappelijk middenveld. Er is periodiek een beleidsketenoverleg om het thema eenzaamheid te bespreken. Banken en notarissen behoren als partijen bij het actieprogramma Nationale Coalitie tegen Eenzaamheid. Zij worden uitgenodigd wanneer dit past bij de agenda.

•

We bieden gerichte trainingen aan voor vrijwilligers, (wijk)professionals en medewerkers van partnerorganisaties, zodat zij weten hoe ze eenzaamheid kunnen herkennen en signaleren, en wat ze kunnen doen om inwoners tijdig te ondersteunen. Zo kunnen zij inwoners sneller koppelen aan het beschikbare aanbod of koppelen aan maatschappelijk werk. Het signaleren en verwijzen door huisartsen vindt plaats via het succesvolle project Welzijn op Recept. Op dit moment zijn nog niet alle huisartsen aangesloten bij het project. In de uitvoeringsperiode worden deze huisartsen actief benaderd en betrokken bij het project, met als doel meer huisartsen te laten deelnemen.

Ondersteunen en activeren van inwoners: In 2028 hebben inwoners van Hoorn de mogelijkheid om betrokken te zijn in een netwerk of onderdeel te zijn van laagdrempelige activiteiten die aansluiten bij hun behoeften. Het ondersteunen en activeren van inwoners draagt bij aan een verbonden en inclusieve stad. Door mensen de mogelijkheid te bieden om deel te nemen aan netwerken of laagdrempelige activiteiten die passen bij hun persoonlijke behoeften, wordt iedereen in staat gesteld om op zijn of haar eigen manier mee te doen. Sommige mensen zoeken gezelligheid in een groep, terwijl anderen behoefte hebben aan kleinere, individuele contacten. Het aanbieden van diverse mogelijkheden zorgt ervoor dat iedereen een plek kan vinden die bij hem of haar past, wat niet alleen eenzaamheid vermindert maar ook het welzijn en de betrokkenheid in de stad vergroot. Resultaat 4: Werven en opleiden van nieuwe buddy’s en maatjes Pagina 11 van 22

•

De externe evaluatie laat zien dat er een tekort is aan buddy’s en maatjes. Buddy’s en maatjes zijn voornamelijk een goede hulp voor mensen die liever niet bijeenkomen in grotere groepen. Daarom zetten we in 2025 en 2026 in op het werven van nieuwe buddy’s en maatjes via de partnerorganisaties (onder andere via vrijwilligersorganisatie Hulp Dichtbij). Dit wordt gedaan in samenwerking met onze partners op het gebied van vrijwilligerswerk, en wordt gekoppeld aan het mantelzorg- en dementiebeleid. Daarnaast wordt, in lijn met het mantelzorg- en dementiebeleid, in samenwerking met de partnerorganisaties verkend hoe de maatschappelijke diensttijd ingezet kan worden voor het inzetten van vrijwilligers. Vrijwilligersnetwerken in Hoorn bieden structurele ondersteuning aan eenzame inwoners door hen te koppelen aan maatjes die hen helpen bij het herstellen of opbouwen van sociale contacten. Zij zijn ook het punt waar buddy’s en maatjes terechtkunnen met hulpvragen, bijvoorbeeld hoe je kunt omgaan met iemand die gevoelens van eenzaamheid ervaart.

Resultaat 5: Organiseren van laagdrempelige activiteiten en het stimuleren van inwoners om deel te nemen •

•

Het project Eet en Ontmoet wordt in de periode 2025-2028 voortgezet en gefinancierd. Dit is gestart door een inwoner. Inmiddels is het project ondergebracht bij welzijnsorganisatie MEE & de Wering. De komende jaren wordt dit verbreed naar meerdere wijken en wordt het uitgebreid naar de vindplaatsen/locaties waar mensen bij elkaar komen, met ook als inzet voor de komende beleidsperiode om dit te verbreden naar de jongerendoelgroep. Locaties zoals moskeeën en ontmoetingsplekken van overige geloofsgemeenschappen, Buurtkamer Slot, de multiculturele kerk Life Builders om deze doelgroepen te betrekken bij de interventies. Het project Zin in Vriendschap wordt uitgevoerd door Stichting Netwerk. De gemeente financiert dit project. In 2025-2028 wordt dit uitgebreid naar andere locaties van de Stichting Netwerk, aangezien de resultaten positief zijn. Laagdrempelige activiteiten, zoals koffieochtenden, wandelgroepen, buurtbijeenkomsten en informele sociale evenementen, worden georganiseerd in buurthuizen, zorginstellingen en andere lokale locaties, waardoor inwoners de mogelijkheid krijgen om in een vertrouwde omgeving contacten te leggen. Dit wordt gezamenlijk met het team Sport van de gemeente Hoorn uitgevoerd. In de wijken in Hoorn worden veel verschillende activiteiten georganiseerd. De gemeente Hoorn heeft een faciliterende en communicatieve rol hierin.

Het bezoeken van vrijwilligers bij kwetsbare mensen wordt per 2026 nieuw leven ingeblazen in gezamenlijkheid met de partnerorganisaties (zoals de Stichting Netwerk en woningcorporaties). Er wordt een jaarlijkse activiteit opgezet om op een laagdrempelige manier langs deuren te gaan. Aan welzijnsorganisaties en het maatschappelijk middenveld wordt gevraagd om hiervoor actief kwetsbare inwoners te signaleren. Inwoners van Hoorn zijn niet altijd voldoende mobiel om zelfstandig naar de activiteiten te komen. Vanuit Wmo-vervoer hebben de inwoners van Hoorn de mogelijkheid om een aanvraag te doen voor de Regiotaxipas. Ook bieden partnerorganisaties (zoals MEE & de Wering) vervoersdiensten voor senioren die niet zelfstandig naar een locatie kunnen komen. In de komende beleidsperiode wordt met de partnerorganisaties nagegaan of deze diensten verbreed kunnen worden naar buiten kantoortijden of naar weekenden, zodat dit meer aansluit bij de behoeften van de inwoners.

Resultaat 6: Zorgen voor een passend aanbod van ondersteuning voor specifieke doelgroepen in Hoorn Pagina 12 van 22

•

• •

•

We zorgen voor een passend aanbod voor inwoners met een migratieachtergrond, waarbij er specifieke aandacht is voor schaamte, stigmatisering en ervaren barrières om hulp te zoeken en om te praten over mentale problemen. Dit doen we in samenwerking met onder andere lokale moskeeën, geloofsgemeenschappen en sleutelfiguren in de gemeenschap. Vanuit de gemeente Hoorn benaderen we hen actief om het gesprek aan te gaan over dit thema. In samenwerking met de scholen en met het jongerenwerk wordt een uitvoeringsprogramma ontwikkeld om eenzaamheid onder de jeugd te herkennen, te voorkomen en ermee om te gaan. Uit de regenboogpeiling die is uitgezet onder de lhbti+-doelgroep, komt naar voren dat eenzaamheid onder deze doelgroep hoger dan gemiddeld is. Via het inclusiebeleid worden er gesprekken gevoerd specifiek gericht op de lhbtqia+ in relatie tot eenzaamheid. Het doel van deze gesprekken is om het inclusie- en eenzaamheidsbeleid beter aan te laten sluiten bij de behoeften van deze doelgroep, met het oog op het versterken van het regionale regenboognetwerk. In de periode 2026-2027 wordt verkend of er specifiek aanbod ontwikkeld moet worden voor mensen van wie het aanbod onvoldoende aansluit bij de behoefte. Op dit moment is het bijvoorbeeld onduidelijk of (jong)volwassenen voldoende aansluiting vinden bij het aanbod.

Pagina 13 van 22

4. Uitvoering Op basis van de beleidsnota worden het uitvoeringsplan en het communicatieplan vormgegeven. In de volgende paragrafen schetsen we de contouren van deze plannen. Het uitvoeringsplan zal een wijkgerichte aanpak bevatten, gebaseerd op de beschikbare data.

4.1

Communicatie

Een effectieve communicatieaanpak is nodig om de initiatieven van het beleid ‘Hoorn verbindt: Samen tegen Eenzaamheid’ goed bekend te maken bij inwoners en betrokken organisaties. De gemeente moet ervoor zorgen dat zowel preventieve als interventiegerichte activiteiten zichtbaar zijn voor de inwoners, zorgprofessionals en andere betrokkenen. Dit kan door het communicatieplan aan te scherpen, waarin het aanbod van diensten, activiteiten en initiatieven tegen eenzaamheid duidelijk onder de aandacht wordt gebracht. Met wijkgerichte communicatie en samenwerking wordt sociale cohesie bevorderd. We willen hiermee de zichtbaarheid van het eenzaamheidsbeleid in Hoorn vergroten en de informele zorg via partners als Voor Een Mooie Stad vergroten. Om de boodschap rondom eenzaamheid en mentale gezondheid goed over te brengen, wordt gebruikgemaakt van verschillende communicatiekanalen, zoals sociale media, lokale nieuwsbronnen, flyers, posters en de gemeentelijke website. Het doel is om ervoor te zorgen dat inwoners weten waar ze terechtkunnen voor hulp en ondersteuning. Primair richt het beleid zich op eenzaamheidsrisicogroepen zoals ouderen, jongeren en inwoners met een migratieachtergrond, en secundair op vrijwilligers en professionals. Naast het informeren over de beschikbare middelen moet de gemeente ook bijdragen aan het bevorderen van open gesprekken over eenzaamheid.

De sociale acceptatie van dit thema kan worden vergroot door campagnes die niet alleen het belang van het erkennen van eenzaamheid benadrukken, maar ook handvatten bieden om actief hulp te zoeken. Dit wordt bereikt door samen te werken met lokale organisaties en door publieksevenementen te organiseren waarin dit onderwerp centraal staat. Via gemeentelijke en partnerkanalen worden activiteiten, succesverhalen en ontmoetingsinitiatieven gepromoot en daarnaast de vraag naar initiatieven uitgezet. Want zo bouwen we samen aan een verbonden Hoorn waar niemand zich eenzaam hoeft te voelen. Evenementen zoals de Week tegen Eenzaamheid en laagdrempelige ontmoetingen ondersteunen de aanpak.

4.2 Monitoring Het beleid is opgebouwd aan de hand van opgavegericht programmeren, zoals weergegeven in de opgavenboom in bijlage 4. Dit model gaat ervan uit dat succesvolle uitvoering en afronding van activiteiten leiden tot het behalen van de beoogde resultaten. Het behalen van deze resultaten draagt vervolgens bij aan het realiseren van de gestelde doelen, en daarmee aan de totale opgave voor Hoorn. Door dit model gestructureerd te benaderen, biedt het een duidelijke kapstok voor de evaluatie van het beleid en ondersteunt het een continue lerende cyclus. Deze aanpak maakt het mogelijk om systematisch te beoordelen waar verbeteringen nodig zijn en waar successen kunnen worden uitgebouwd. Met de uitvoering van de activiteiten in de doelenboom willen we binnen onze invloedssfeer een positieve bijdrage leveren aan de samenleving. Onderzoek toont aan dat deze activiteiten een preventieve en/of positieve werking kunnen hebben op het gebied van eenzaamheid. Pagina 14 van 22

Omdat het directe causaal verband tussen onze inspanningen en ontwikkelingen zoals de afname van eenzaamheid moeilijk meetbaar is, formuleren we geen SMART KPI’s op dit thema’s. Wel blijven we de landelijke en lokale trends nauwlettend volgen. Waar nodig en mogelijk passen we onze interventies hierop aan om onze aanpak zo effectief mogelijk te houden. 4.2.1 Tweejaarlijkse cyclus: lerende feedbackcyclus Elke twee jaar wordt een tussenevaluatie uitgevoerd om de voortgang en effectiviteit van het beleid binnen de directe invloedssfeer te beoordelen. Deze evaluatie richt zich op drie belangrijke indicatoren: doelbereik, toegankelijkheid en tevredenheid van de doelgroep. Een belangrijk onderdeel hiervan is het beoordelen van de prestatieafspraken met partners, die verantwoordelijk zijn voor de uitvoering van interventies. Binnen de prestatieafspraken worden ook afspraken gemaakt over de wijze waarop partners bijdragen aan de monitoring van het beleid. Tijdens de evaluatie worden informele gesprekken gevoerd met zowel partners als deelnemers aan de interventies. Deze gesprekken bieden waardevolle inzichten in de ervaringen en effecten van de initiatieven. De kortere feedbackcyclus maakt het mogelijk om samen met partners stappen te zetten, tussentijdse resultaten te evalueren en waar nodig het beleid bij te stellen. Deze aanpak ondersteunt een continu proces van leren en verbeteren.

De gespreksverslagen worden gebruikt als input voor de evaluatie en vormen een belangrijke bron voor het bijstellen van het uitvoeringsplan. 4.2.2 Vierjaarlijkse cyclus: uitgebreide evaluatie na afronden beleidsperiode Aan het einde van elke beleidsperiode, eens in de vier jaar, wordt een uitgebreide evaluatie uitgevoerd. Deze evaluatie combineert harde cijfers, zoals data over het totale bereik en de kenmerken van de doelgroep, met zachte indicatoren, waaronder klantervaringen en feedback van partners. De evaluatie richt zich op het meten van de behaalde resultaten in relatie tot de opgestelde doelen. Hierbij wordt ook beoordeeld in hoeverre prestaties en doelen in samenwerking met partners zijn gerealiseerd en welke afhankelijkheden een rol hebben gespeeld. Deze uitgebreide evaluatie biedt niet alleen inzicht in het succes van de initiatieven, maar vormt ook een basis voor het formuleren van nieuwe beleidsplannen. Bovendien draagt het bij aan de verantwoording van de behaalde resultaten richting de gemeenteraad en de betrokken partners. Door deze brede aanpak wordt de impact van het beleid op de lange termijn duidelijk en wordt de totale opgave voor Hoorn structureel ondersteund.

Pagina 15 van 22

5. Financiële onderbouwing Voor de uitvoering van het beleid in 2025 en 2026 wordt gebruikgemaakt van tijdelijke middelen vanuit de specifieke uitkering (SPUK) van het Rijk. Voor de jaren 2025 en 2026 zijn specifieke bedragen gereserveerd vanuit de IZA-GALA-SPUK-middelen, namelijk € 34.185 in 2025 en € 38.441 in 2026. Deze middelen bieden een belangrijke basis voor de implementatie van de geplande activiteiten en interventies. Voor de jaren 2027 en 2028 zijn er op dit moment nog geen specifieke financiële middelen voorzien. Daarom is het belangrijk om te verkennen welke aanvullende financieringsbronnen kunnen bijdragen aan de voortzetting van het beleid. Tegelijkertijd verwachten we dat een deel van het beleid, zoals nu ook het geval is, kan worden ingebed in bestaande prestatieafspraken met partnerorganisaties. Daarnaast bieden GIDS-gelden en middelen voor antidiscriminatie mogelijke aanknopingspunten om bepaalde onderdelen van het beleid te ondersteunen. Daarnaast is het van belang om het maatschappelijk middenveld – zoals sport- en cultuurverenigingen – te betrekken en te stimuleren in het versterken van de gemeenschappelijke sociale basis. Dit kan vaak met beperkte middelen, bijvoorbeeld door bestaande netwerken en structuren beter te benutten.

Door partnerschappen te versterken en initiatieven zoals Voor Een Mooie Stad te ondersteunen, kan de sociale samenhang en betrokkenheid van inwoners worden vergroot. Zo wordt het beleid niet alleen financieel haalbaarder, maar ook duurzaam ingebed in de stad.

Pagina 16 van 22

Bijlagen A. Eenzaamheid uitgelegd 1.1 Definitie eenzaamheid “Eenzaamheid is het subjectief ervaren van een onplezierig of ontoelaatbaar gemis aan (kwaliteit van) bepaalde sociale relaties. Het kan zijn dat het aantal contacten dat men heeft met andere mensen geringer is dan men wenst. Het kan ook zijn dat de kwaliteit van de gerealiseerde relaties achterblijft bij de wensen.” – Prof. De Jong Gierveld. 1.2 Soorten eenzaamheid Er zijn verschillende soorten eenzaamheid. Het belangrijkste onderscheid wordt gemaakt tussen sociale eenzaamheid en emotionele eenzaamheid. Daarbij gaat het respectievelijk om het aantal contacten en de kwaliteit van de contacten. Soms voelt iemand beide, dan wordt ook wel gesproken over gecombineerde eenzaamheid. Deze soorten eenzaamheid vereisen allemaal een verschillende aanpak. Wat zijn de soorten eenzaamheid die we onderscheiden? ➢

➢ ➢ ➢ ➢

Sociale eenzaamheid: Hierbij gaat het vooral om het ontbreken van contacten met mensen waarmee iemand bepaalde gemeenschappelijke kenmerken deelt, zoals vrienden, kennissen of collega’s. Emotionele eenzaamheid: Dit treedt op als iemand een hechte, intieme band mist met één andere persoon, meestal de levenspartner. Existentiële eenzaamheid: Dit is een gevoel van zinloosheid. Sociaal isolement: Dit is geen gevoel, maar het feitelijk ontbreken van betekenisvolle, ondersteunende relaties. Contactarmoede: Hierbij gaat het om mensen die weinig contacten hebben (vaak maar een of twee), maar zich desondanks niet eenzaam voelen omdat de aanwezige contacten toereikend zijn en voldoen aan de behoeften. Wel is daarmee hun sociaal netwerk kwetsbaar.

1.3 Oorzaken van eenzaamheid Eenzaamheid kan ontstaan als door een persoonlijke of externe omstandigheid het sociaal netwerk verandert of een naaste gemist wordt. Hieronder enkele voorbeelden: ➢

➢ ➢

➢

Ingrijpende verandering: Sociale relaties kunnen verloren gaan door ingrijpende veranderingen in de persoonlijke omstandigheden. Denk aan veranderingen als overlijden van een dierbare, ziekte, echtscheiding, verlies van werk en inkomen, verhuizingen. Maatschappij: De rol en betekenis van traditionele sociale verbanden zoals kerk- en buurtgemeenschappen kunnen minder worden. Persoonlijke eigenschappen: Denk hierbij aan bijvoorbeeld een gering gevoel van eigenwaarde, verlegenheid, angst voor afwijzing of intimiteit, onzekerheid over uiterlijk en niet spreken van de taal. Onrealistische verwachtingen: Mensen vergelijken hun eigen situatie vaak (onbewust) met die van anderen. Wie bijvoorbeeld een sterke wens heeft tot veel goede relaties, voelt zich eerder eenzaam dan wie gesteld is op zijn privacy. Ervaringen uit het verleden: Ervaringen uit het verleden, zoals oorlogservaringen, abortus, overleden kind(eren) en het niet hierover kunnen praten, behoren ook tot de oorzaken van eenzaamheidsgevoelens. Pagina 17 van 22

➢

Corona: Jongeren maar ook psychisch kwetsbare mensen ervaren nog steeds de gevolgen van de coronaperiode waarin zij geïsoleerd moesten leven en niet konden deelnemen aan activiteiten en/of alle andere aspecten waar ze normaal wel aan deelnamen. De gevolgen van deze isolatie zijn langdurig en de betreffende personen vinden het lastig om (opnieuw) aansluiting te vinden bij de samenleving. Discriminatie: Dit is een van de oorzaken van eenzaamheid en het dient ook structureel aandacht te krijgen bij de aanpak van eenzaamheid.

1.4 Gevolgen van eenzaamheid De invloed van eenzaamheid op de gezondheid van mensen die het betreft, is groot. Zeker als het langdurig aanhoudt, leidt eenzaamheid tot minder meedoen in de samenleving en een gevoel dat welzijn of geluk tekortschiet. Er kan een vicieuze cirkel ontstaan waarbij gevolgen de eenzaamheid versterken. Vaak voorkomende risico’s van eenzaamheid zijn: ➢

➢

Gezondheidsrisico’s: Onderzoek toont aan dat eenzaamheid een fysieke uitwerking heeft: eenzaamheid kan, net als stress, een negatieve invloed hebben op het immuunsysteem. Met een lage weerstand ben je vatbaarder voor infecties. Ook kan eenzaamheid leiden tot depressie en een verhoogd risico op hartziekten en de ziekte van Alzheimer. Daarnaast kan eenzaamheid een oorzaak zijn van ongezond gedrag: weinig bewegen, minder gezond eten en meer gebruik van verslavende middelen. Met als gevolg een groter risico op overgewicht, hoge bloeddruk en harten vaatziekten. Bedreiging van de kwaliteit van leven: Mensen zijn sociale wezens. Zij hebben elkaar praktisch en emotioneel nodig – om steun te bieden als het even wat minder gaat, om gevoelens te delen, om inhoudelijke gesprekken te voeren. Eenzaamheid geeft een gevoel van leegte en algemene ontevredenheid over het leven. Het gevaar bestaat dat een negatieve spiraal ontstaat doordat iemand minder goed voor zichzelf zorgt. Minder meedoen in de samenleving: Eenzaamheid kan ertoe leiden dat mensen zich terugtrekken, omdat ze weinig sociale contacten hebben of denken dat anderen hen niet leuk vinden. Of ze weten niet wie ze kunnen vragen om samen iets te ondernemen. Misschien hebben ze door eenzaamheidsgevoelens simpelweg geen zin om de deur uit te gaan.

Hoger risico op voortijdig overlijden: Eenzaamheid verhoogt de kans op voortijdig overlijden. Uit een onderzoek onder 55+’ers bleken de deelnemers met de hoogste score op eenzaamheid ook meer kans te hebben om voortijdig te overlijden dan degenen die het laagst scoren op eenzaamheid. In diverse onderzoeken zijn verbanden gevonden tussen eenzaamheid en zelfmoordgedachten. De zorgkosten nemen toe: Zorggebruik is groot en de mensen worden afhankelijk van overheidssteun, mensen raken werkloos en vallen terug op een bijstandsuitkering, wat vervolgens tot armoede kan leiden.

Pagina 18 van 22

B. Cijfers eenzaamheid

We hebben eenzaamheid geoperationaliseerd aan de hand van twee indicatoren: sociale eenzaamheid en ernstige eenzaamheid. Op basis van een onderzoek onder volwassenen in 2022 over eenzaamheid is sociale eenzaamheid gemeten door onder andere de uitspraak: ‘wanneer ik daar behoefte aan heb, kan ik altijd bij mijn vrienden terecht’. Iemand is geclassificeerd als ernstig eenzaam als hij of zij op meerdere uitspraken over sociale en emotionele eenzaamheid hoog scoort. Vervolgens zijn percentages per wijk modelmatig geschat. Deze percentages afkomstig uit de arrangementenmonitor hebben we vervolgens afgezet tegen het totale aantal bewoners van vijftien jaar of ouder per wijk. Zo is berekend om hoeveel bewoners per wijk het gaat. Op wijkniveau zijn echter alleen inwoneraantallen per leeftijdsgroepen van vijf jaar openbaar beschikbaar. Hierdoor is de inschatting per wijk aan de hoge kant. De cijfers over de aantallen zijn daarom indicatief van aard. In 2022 heeft ruim een derde van de inwoners in Hoorn aangegeven zich sociaal eenzaam te voelen (22.500 inwoners). Bijna 15% voelt zich ernstig eenzaam (10.000 inwoners). Figuur: Indicatie van aantal inwoners per wijk dat zich sociaal eenzaam voelt in 2022 als getal/percentage van het totale aantal inwoners. Onderin is het totale aantal inwoners van de gemeente Hoorn in 2022 terug te zien verdeeld over sociaal eenzaam / niet sociaal eenzaam.

Pagina 19 van 22

Sociale eenzaamheid gemeente Hoorn (2022) Sociaal eenzaam

Niet sociaal eenzaam

1.825 759 1.804 2.553 2.718 2.519 355 871 1.099 1.499 5.040 1.520 22.558

Binnenstad Venenlaan-kwartier Hoorn-Noord Grote Waal Risdam-Zuid Risdam-Noord Nieuwe Steen Zwaag Blokker Kersenboogerd-Noord Kersenboogerd-Zuid Bangert en Oosterpolder Hoorn 0%

10%

20%

3.450 1.421 3.236 3.797 4.707 4.041 835 1.769 2.261 1.877 8.805 3.530 39.756 30%

40%

50%

60%

70%

80%

90%

100%

Bron: CBS/RIVM via de ‘arrangementenmonitor’ van organisatieadviesbureau ‘Sofie verbindt’. Figuur: Indicatie van aantal inwoners per wijk dat zich ernstig eenzaam voelt in 2022 als getal/percentage van het totale aantal inwoners. Onderin is het totale aantal inwoners van de gemeente Hoorn in 2022 terug te zien, verdeeld over de categorieën ‘ernstig eenzaam’ en ‘niet ernstig eenzaam’.

Ernstige eenzaamheid gemeente Hoorn (2022) Ernstig eenzaam Binnenstad Venenlaan-kwartier Hoorn-Noord Grote Waal Risdam-Zuid Risdam-Noord Nieuwe Steen Zwaag Blokker Kersenboogerd-Noord Kersenboogerd-Zuid Bangert en Oosterpolder Hoorn

Niet ernstig eenzaam

717 301 716 1.105 1.047 1.030 114 338 386 709 2.021 566 9.098 0%

10%

4.558 1.879 4.324 5.245 6.378 5.530 1.076 2.302 2.974 2.666 11.824 4.484 53.216 20%

30%

40%

50%

60%

70%

80%

90% 100%

Bron: CBS/RIVM via de ‘arrangementenmonitor’ van organisatieadviesbureau ‘Sofie verbindt’. Pagina 20 van 22

C. Analyse eenzaamheid – kwaliteitscarrousel volwassenenwerk Analyse over het thema eenzaamheid – kwaliteitscarrousel volwassenenwerk 2024 Wijk

Problematiek/uitdagingen

Hulpvragen

Hoorn-Noord/ binnenstad/ Venenlaankwartier

Veel inwoners komen rond van een minimuminkomen. Er is sprake van overgewicht, ongezonde voeding en bewegingsarmoede.

‘Ik wil meer contact met andere buurtbewoners.’

Grote Waal

Wanneer mensen met een 57% van de 18- tot 65-jarigen voelt zich eenzaamheidshulpvraag komen, eenzaam. Bij de mensen ouder dan 65 proberen wij ze te ondersteunen naar is dit 62%. een passende activiteit of bijvoorbeeld vrijwilligerswerk.

Risdam/Bangert en Oosterpolder

Er is veel eenzaamheid onder de ouderen. Tijdens gesprekken met de inwoners vraagt dit veel aandacht.

Regelmatig komen bewoners binnen met eenzaamheidsvragen. Deze mensen hebben voornamelijk behoefte aan iemand om mee te praten.

Kersenboogerd

In het centrumgebied van Kersenboogerd wonen relatief veel alleenstaanden en ouderen.

‘Ik wil meer contact met andere buurtbewoners.’

Pagina 21 van 22

2A: Opzetten van een terugkerende publiekscampagne tegen eenzaamheid.

1A: In kaart brengen en promoten van ontmoetingslocaties in Hoorn.

1C: Vergroten van bekendheid van 1.Hoorn.

1B: Opstellen communicatieplan om interventies en activiteiten bekend te maken.

Resultaat 2: Jaarlijkse initiatieven rondom bewustwording

Resultaat 1: Versterking van bekendheid van aanbod

3C: Extra inzet op nieuwe aanspreekpunten of wijkambassadeurs.

3B: Aanbieden van gerichte trainingen aan vrijwilligers, wijkprofessionals en medewerkers van lokale organisaties.

3A: Plan aanscherpen om herkenning en signalering te verbeteren i.s.m. Stichting Netwerk en via de wijkaanpakken.

Resultaat 3: Vroegtijdige herkenning en signalering van eenzaamheid

Versterken bewustwording en signaleren: In 2028 hebben inwoners en vrijwilligers inzicht in de oorzaken van eenzaamheid en de noodzaak van mentale gezondheid en zijn ze in staat om eenzaamheid te signaleren.

4B: Koppelen van buddy’s en maatjes aan mensen met een gevoel van eenzaamheid.

4A: Werven van nieuwe buddy’s en maatjes via een campagne.

Resultaat 4: Werven en opleiden van nieuwe buddy’s en maatjes

6B: Ontwikkelen van beleid i.s.m. scholen tegen eenzaamheid bij jongeren. 6C: Ontwikkelen van beleid voor de lhbtqia+ gemeenschap in Hoorn. In 2025 starten gesprekken met de doelgroep. 5D: Bezoek van vrijwilligers aan mensen (met een vermoeden van) een gevoel van eenzaamheid.

6A: Zorgdragen voor een passend aanbod voor inwoners met een migratieachtergrond.

Resultaat 6: We zorgen voor een passend aanbod van ondersteuning voor specifieke doelgroepen in Hoorn.

5C: Faciliteren van laagdrempelige activiteiten voor alle inwoners.

5B: Project Zin in Vriendschap

5A: Project Eet en Ontmoet

Resultaat 5: Het organiseren van laagdrempelige activiteiten en het stimuleren van inwoners om deel te nemen.

Ondersteunen en activeren van inwoners: In 2028 hebben inwoners van Hoorn de mogelijkheid om betrokken te raken in een netwerk of onderdeel te zijn van laagdrempelige activiteiten.

Hoorn verbindt: Samen tegen Eenzaamheid 2025-2028 Hoorn streeft naar een sterke samenleving dat begint bij een cultuur van verbondenheid, waarbij niemand zich uitgesloten of vergeten voelt.

Opgavegestuurd programmeren – Opgaveboom Hoorn verbindt: Samen tegen Eenzaamheid 2025-2028

D. Opgavenboom – Hoorn verbindt – Samen tegen Eenzaamheid

Pagina 22 van 22

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Hoorn&id=0a213072-30f8-4913-8c08-a8d5f84e5bb7