Document · PDF

Bijlage 1 - Concept Omgevingsvisie Hoorn

Algemene Raadscommissie - Raadzaal 30 september 2021, gemeente HoornBij agendapunt: Themacommissie: meningvormende bespreking over de concept Omgevingsvisie (wethouder A. Helling)15.863 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 2

Omgevingsvisie Hoorn

Hoofdstuk 5

Visie in kaart In de hoofdstukken hiervoor zijn de kwaliteiten en doelen voor de gehele gemeente beschreven. In dit hoofdstuk vatten we dit samen en ‘vertalen’ we de kwaliteiten en doelen naar de kaart. Met vertalen bedoelen we dat we de verschillende type gebieden in de kaart verbeelden. Ook beschrijven we per paragraaf de belangrijkste onderwerpen.

5.1 Wat is onze visie? Hoorn vervult als ‘krachtige centrumstad’ een belangrijke rol in Westfriesland. Met ‘krachtige centrumstad’ bedoelen we dat Hoorn, als hoofdstad van Westfriesland, belangrijke unieke functies vervult voor de regio. Denk daarbij bijvoorbeeld aan vermaak in en om de binnenstad, werk bij de Hoornse bedrijven of leren bij scholen en zorg in het ziekenhuis. Door de goede verbindingen via snelweg en spoorlijn is Hoorn onderdeel van het ‘dagelijks stedelijk systeem’ van Amsterdam. Met ‘dagelijks stedelijk systeem’ bedoelen we dat er dagelijks een grote uitwisseling van mensen en goederen plaatsvindt. Denk bijvoorbeeld aan de Horinezen die iedere werkdag naar Amsterdam reizen voor werk of studie of producten die dagelijks vanaf de bedrijventerreinen worden vervoerd. Rondom Hoorn zijn het prachtige Westfriese landschap en het weidse Markermeer belangrijke kwaliteiten. Ook binnen de gemeente zijn de oude landschappelijke kwaliteiten nog herkenbaar. Denk daarbij bijvoorbeeld aan de stolpboerderijen met bijbehorende groene erven, de groene kavels, de wegsloten en de oude bomen langs de linten. Het Keern verbindt de historische binnenstad met de lintdorpen Zwaag en Blokker. Ook de nieuwere parken, groengebieden en waterwegen zijn belangrijke kwaliteiten.

Deze bestaande kwaliteiten op het gebied van cultuurhistorie, groen, water en regionale functies zijn in de kwaliteitskaart opgenomen (zie kwaliteitskaart, p. 48). Kortom, Hoorn is een krachtige centrumstad omringd door het prachtige Westfriese landschap en is onderdeel van het Amsterdamse stedelijke systeem. We zijn een ‘complete stad’ waar niet alleen gewoond wordt. Er is namelijk ook voldoende werk, zorg en onderwijs en er zijn voldoende voorzieningen om van het leven te genieten. Komende jaren werken we hard aan een nog completer en krachtiger Hoorn. Een compleet en krachtig Hoorn is geen vanzelfsprekendheid. Hiervoor moeten we verschillende uitdagingen overwinnen. Zo moeten we komende decennia bijvoorbeeld het tekort aan woningen oplossen, onze energiebronnen drastisch verduurzamen en omgaan met een economie die in verhouding hoger opgeleid personeel vraagt. Omgevingsvisie Hoorn

Daarnaast hebben we te maken met in verhouding steeds meer ouderen en steeds minder jongeren en jonge gezinnen, waardoor het draagvlak voor voorzieningen onder druk kan komen te staan. Ook de toenemende kloof tussen arm en rijk, en grotendeels langs dezelfde lijnen, hoog- en laagopgeleid en gezond en ongezond is hierbij een belangrijk aandachtspunt. Een belangrijke sleutel om deze uitdagingen te overwinnen en Hoorn nog krachtiger, completer en leefbaarder te maken ligt in het verder ‘intensiveren’ van de stad. Met intensiveren bedoelen we het toevoegen, clusteren en mengen van woningen, bedrijven en voorzieningen binnen de bestaande stad. Dit doen we met bijzondere aandacht voor het type bebouwing en in het bijzonder nabij de treinstations. Het type bebouwing en omgeving heeft namelijk invloed op leefbaarheid en vastgoedprijzen. Zo is de leefbaarheid of vastgoedprijs vaak lager in wijken met veel flats, weinig groen en waar openbaar vervoer ontbreekt. Functiemenging is hierbij ook een belangrijk thema. Door de mate van menging te verhogen verminderen we de afstand van verplaatsingen tussen wonen, werken en winkelen, dragen we bij aan een gedeeld gebruik van infrastructuur (zoals parkeerpleinen, duurzame warmtenetten en openbaar vervoer), zorgen we voor meer levendigheid en meer draagvlak voor lokale voorzieningen en winkels.

We dragen hiermee ook bij aan een hoger veiligheidsgevoel en, in samenhang met dichtheid en menging van doelgroepen, minder criminaliteit. Daarom ontwikkelen we nieuwe stads- en woonwijken. We voegen hier de missende woningen voor jongeren, jonge gezinnen, ouderen en andere woningzoekenden toe. We zorgen er hierdoor ook voor dat hoger opgeleide jongeren en jonge gezinnen hier kunnen blijven leren en werken. We streven ernaar daarom hoger onderwijs naar Hoorn te halen en bieden ruimte aan duizenden nieuwe banen. Het merendeel van deze nieuwe bedrijven, woningen en scholen komen binnen een straal van 1200 meter van de stations, in de verschillende intensiverings- en transformatiegebieden (zie ontwikkelingenkaart p. 52).

Meer woningen, banen en scholen zorgen ook voor meer verplaatsingen van mensen en goederen. De uitdaging is om files en parkeerproblemen te voorkomen. Dit doen we door dichtbij bestaande treinstations te bouwen en in te zetten op alternatieven voor de auto. Denk daarbij bijvoorbeeld aan meer, veiligere en snellere fiets- en wandelpaden in combinatie met goede bus- en treinverbindingen. We zetten ons samen met inwoners en partners in om al het vervoer in onze gemeente schoner te maken. Naast wonen, werken en leren is de gemeente Hoorn ook aantrekkelijk om te bezoeken als toerist. We verwelkomen bezoekers in onze gemeente. Denk bijvoorbeeld aan alle mensen die op de kwaliteiten van Hoorn afkomen, zoals de fanatieke zeilers die rusten in de haven, cultuurliefhebbers in de binnenstad en feestvierders aan het stadsstrand. We verwelkomen dus meer inwoners, werknemers, scholieren en bezoekers en leiden de verplaatsingen die hierbij horen in goede banen. Dit combineren we met meer ruimte voor duurzame energie, groen en water. Voor zowel de bestaande als nieuwe delen van de gemeente is deze combinatie een grote uitdaging die veel van dezelfde ruimte vraagt. Kortom, we moeten de beschikbare ruimte op meer dan een manier gebruiken.

Denk daarbij bijvoorbeeld aan het plaatsen van zonnepanelen boven parkeerplaatsen die maar half verhard zijn om het water door te laten of openbaar toegankelijke groene daken boven nieuwe appartementen met ondergrondse parkeergarages en een warmte-koude opslag systeem daaronder.

We willen ‘radicaal vergroenen’. Daarmee bedoelen we dat we samen met inwoners en ondernemers nieuwe en bestaande gevels, daken, tuinen, straten, parkeerplaatsen en pleinen gaan ‘vergroenen’ en waar nodig ‘vernatten’. Hierdoor zijn we beter bestand tegen een veranderend klimaat. Door meer ruimte voor groen en water zijn we namelijk beter bestand tegen intense buien en hittegolven. Daardoor houden we onze voeten droog en onze hoofden koel. Dit is niet alleen van belang om schade te voorkomen. Het draagt ook bij aan de gezondheid van onze inwoners. Hittegolven zijn namelijk levensgevaarlijk voor ouderen, nabijheid van groen heeft een positief effect op de mentale gezondheid en het verbetert de luchtkwaliteit. We willen op zoveel mogelijk manieren bijdragen aan een gezonde omgeving. Daarom richten we de openbare ruimte zo in dat deze ‘uitnodigt tot bewegen en ontmoeten’. Met ‘uitnodigen tot bewegen en ontmoeten’ bedoelen we bijvoorbeeld dat er voldoende speel- en sportplekken voor jong en oud zijn, men graag in de openbare ruimte verblijft en dat we in de openbare ruimte zoveel mogelijk prioriteit geven aan wandelaars en fietsers. Het is ook van belang dat we ervoor zorgen dat de sociale en maatschappelijke voorzieningen zoals bijvoorbeeld gezondheidscentra, scholen, culturele centra en buurthuizen, meegroeien met het aantal inwoners, werknemers, scholieren en bezoekers.

We combineren zoveel mogelijk functies, met name bij nieuwe ontwikkelingen, maar sommige functies combineren we niet omdat dit vanwege veiligheid of gezondheid niet verstandig is. Denk daarbij bijvoorbeeld aan woningen nabij bedrijven die veel geluid- en geuroverlast veroorzaken of bouwen op risicovolle buisleidingen.

Omgevingsvisie Hoorn

Kwaliteiten Omgevingsvisie Hoorn

5.2 Kwaliteiten Uitgangspunten per gebiedstype Historisch centrum De binnenstad is een zogenoemd ‘beschermd stadsgezicht’. Om het historische karakter van het beschermde stadsgezicht te behouden, gelden hier speciale regels en richtlijnen. Denk daarbij bijvoorbeeld aan regels met betrekking tot het renoveren van gebouwen met historische gevels, archeologisch onderzoek of het herinrichten van straten en pleinen. We kiezen voor ‘bereikbaarheid op maat’. In de binnenstad verkennen we daarom of we met name ruimte kunnen bieden voor parkeren aan de rand van de binnenstad en op sommige plekken de kwaliteit van de omgeving verbeteren door permanent parkeren te weren. De binnenstad is er voor iedereen en is een plek waar winkels, horeca, kantoren, ateliers en woningen gemengd zijn. Hier zitten nog wel kleine verschillen in. Nachthoreca wordt bijvoorbeeld op drie plekken geconcentreerd en detailhandel concentreren we in het ‘kerngebied’. Evenementen worden beter gespreid in tijd en plaats op daarvoor geschikte locaties. Linten, lanen en paden De linten, lanen en paden bestaan al vanaf de vroegste geschiedenis van Hoorn. Ze liggen aan de basis van de stedenbouwkundige structuren in Hoorn. De bebouwing is langs deze wegen naar het buitengebied uitgebreid. Het is belangrijk om de karakteristieke groene en historische waarden van deze gebieden te behouden.

Denk daarbij bijvoorbeeld aan de waardevolle gebouwen, zoals stolpboerderijen, groene ruimtes en oude bomen. Deze behouden we voor de toekomst en we zorgen dat nieuwe ontwikkelingen aansluiten bij de maat en schaal van het lint en rekening houden met archeologische waarden. Net als in de binnenstad is er in de linten ruimte voor functiemenging, krijgen fietsers en wandelaars (nog) meer prioriteit en is er ruimte voor verdere vergroening. Hierdoor worden de linten, lanen en paden nog meer de groene verbindingen voor fietsers en voetgangers. Bij nieuwe ontwikkelingen gaan we in deze gebieden uit van een ‘nee, tenzij-principe’ voor activiteiten die negatief zijn voor het milieu of activiteiten die te veel (vracht)auto’s aantrekken.

Stadsstrand Het stadsstrand is een belangrijke nieuwe kwaliteit van Hoorn. Hier is ruimte voor recreatie, sport, evenementen en paviljoens voor horeca en cultuur. Bereikbaarheid via water, spoor en weg De bereikbaarheid via water, weg en spoor is ook een belangrijke kwaliteit van onze gemeente. Daarom houden we samen met onze partners de havens en vaarroutes bereikbaar, wegen filevrij en verbeteren we de bereikbaarheid met bus en trein. Ook investeren we samen met onze partners in de kwaliteit van de omgeving van deze verbindingen en knooppunten. Denk daarbij bijvoorbeeld aan de aantrekkelijke pleinen en straten bij de treinstations en bushaltes, nieuwe parken langs wegen of aanlegplekken langs nieuwe vaarroutes. Groen, recreatie en natuur De bestaande parken, sportvoorzieningen en natuurgebieden zijn van groot belang voor mens, dier en plant. De grotere parken en groengebieden zijn verschillend en bieden verschillende mogelijkheden voor gebruik. Denk daarbij bijvoorbeeld aan ‘avontuurlijk’ spelen, sporten, wandelen en stadslandbouw. Buurtcentra De buurtcentra zijn de gebieden, buiten de binnenstad, waar nu al verschillende winkels en maatschappelijke functies bij elkaar zitten. Denk bijvoorbeeld aan een combinatie van supermarkten, buurthuizen, apotheken en sporthallen zoals in Risdam-Noord of het centrum van de Kersenboogerd.

Hier is ruimte voor functiemenging en kunnen in hogere dichtheden woningen worden toegevoegd. Buurtcentra zijn belangrijke kwaliteiten voor de woonwijken. Nieuwe ontwikkelingen dragen bij aan de kwaliteit van deze plekken.

Omgevingsvisie Hoorn

Bestaande stad Omgevingsvisie Hoorn

5.3 Bestaande stad Uitgangspunten bestaande gebieden Bedrijventerreinen De bestaande (en in ontwikkeling zijnde) bedrijventerreinen zijn een belangrijk onderdeel van de bestaande stad. Een groot deel van de arbeidsplaatsen en bedrijven in de gemeente vinden we in deze gebieden. Op deze terreinen heeft ruimte voor ondernemen de hoogste prioriteit en is ruimte voor activiteiten die een wat grotere impact op ‘milieu- en veiligheidsthema’s’ hebben. Denk bij ‘milieu- en veiligheidsthema’s’ bijvoorbeeld aan brandrisico’s, geluid, verkeer, geur en/of trillingen. Omdat in deze gebieden de milieu- en veiligheidseisen op een lager niveau liggen, bieden we hier geen ruimte voor woningen en scholen. Gemengde gebieden In deze gebieden zitten diverse bedrijven en/of andere voorzieningen. Deze bedrijven en voorzieningen kunnen we combineren met andere functies. Oftewel hier kunnen we diverse functies mengen. Denk daarbij bijvoorbeeld aan scholen, winkels, woningen en kantoren. Bij de nadere uitwerking per gebied wordt de gewenste mate van functiemenging nader bepaald. Ontwikkelgebieden Deze gebieden zijn nu al, of op korte termijn, in ontwikkeling. In deze gebieden worden op korte termijn woningen ontwikkeld. Zie bijvoorbeeld de Rozenbuurt en het Holenkwartier.

Eerste stadsuitbreidingen Net buiten de historische binnenstad liggen de wijken die aan het begin van de vorige eeuw langs de linten en lanen gegroeid en dichter bebouwd zijn. De historische opbouw van deze gebieden geven het karakter. Het zijn op dit moment hoofdzakelijk woongebieden. Op termijn is bieden we meer voor functiemenging dan nu mogelijk is. De bestaande structuur vormt het uitgangspunt voor nieuwe ontwikkelingen. Deze ontwikkelingen zijn fors, we bieden ruimte voor een behoorlijk aantal nieuwe woningen. In dit karaktervolle gebied is hierbij zorgvuldigheid benodigd. We hanteren hier daarom een ‘ja, mits-benadering’ omtrent de bouw van extra woningen, maar de ‘ja-mitsbenadering’ wil in dit geval zeggen dat we hier positief tegenover staan, maar initiatiefnemers uitdagen om bij te dragen aan de verduurzaming, vergroening en parkeeropgave van het gebied. Planmatige uitbreidingen Dit zijn de gebieden die grotendeels tegen het einde van de vorige eeuw en aan het begin van deze eeuw gebouwd zijn. Hierbinnen zijn de oude linten en lintdorpen nog steeds herkenbaar. Deze gebieden zijn met name groene en rustige woonwijken met veel woningen voor gezinnen. Een rustige en groene woonomgeving heeft hier prioriteit. In deze gebieden is daarom minder ruimte voor functiemenging.

Naast wonen, zijn in deze gebieden alleen bedrijven aan huis wenselijk die niet milieubelastend zijn en niet veel verkeer aantrekken.

Omgevingsvisie Hoorn

Ontwikkelingen Omgevingsvisie Hoorn

5.4 Ontwikkelingen Intensivering – ‘Gemengd Stedelijk’ In de ‘gemengd stedelijke’ gebieden is ruimte voor de toevoeging van meer woningen, bedrijven en maatschappelijke voorzieningen per vierkante meter dan in andere delen van de stad. Denk daarbij bijvoorbeeld aan appartementen voor jongeren en ouderen, flexibele werkruimten voor startende bedrijven en grotere kantoren en de uitbreiding van middelbare scholen en een nieuwe Hbo-opleiding. Met ‘gemengd stedelijk’ bedoelen we dus dat hier veel bewoners, werknemers en scholieren samenkomen. Hierdoor zorgen we ook voor meer vraag naar bijvoorbeeld horeca en detailhandel en de openbare ruimte richten we ook zo in dat het een fijne plek is om samen te zijn. Oftewel, in deze gebieden ontstaat een ‘stedelijke dynamiek’. In deze gebieden is functiemenging de norm, we bieden hier ruimte voor evenementen en we weren de auto zoveel mogelijk uit het straatbeeld. Alle nieuwe ontwikkelingen dragen bij aan het vergroenen en verduurzamen van het gebied. Zware bedrijvigheid vinden we hier niet wenselijk. Intensivering – ‘Klein Stedelijk’ In de ‘Klein stedelijke’ gebieden voegen we ook nieuwe woningen, maatschappelijke voorzieningen en bedrijven toe. We ontwikkelen hier meer woningen, bedrijven en voorzieningen per vierkante meter dan in de omliggende woonwijken. Dit doen we wel in minder hoge dichtheid dan in de ‘Gemengd stedelijke’ gebieden.

Denk hier ook bijvoorbeeld aan een mix van kleinere woningen met tuin voor jonge gezinnen, appartementen voor jongeren en ouderen, basisscholen, winkels en restaurants. Hier bieden we dus ruimte voor het mengen van functies. We zorgen ook hier dat we met nieuwe ontwikkelingen bijdragen aan het vergroenen en verduurzamen van het gebied. Woningbouwontwikkeling In deze gebieden ontwikkelen we woningen. Dit zijn nieuwe groene en rustige woonwijken bij Zwaag en Bangert-Oosterpolder. Groene verbindingen Langs deze lijnen zetten we ons ook extra in om meer groen toe te voegen.

Transformatie – Verkenning Gildenweg Voor het bedrijventerrein Gildenweg gaan we verkennen of ook hier transformatie naar bijvoorbeeld woningbouw mogelijk is. Met name de geuren verkeershinder hebben hierbij onze aandacht. Het houden zoals het is, kan ook een mogelijke uitkomst van de verkenning zijn. Transformatie – ‘Gemengd gebied’ Het oude veilingterrein, de Lageweg en de voormalige gevangenis zijn opgenomen als ‘gemengde gebieden’. Hiermee bedoelen we dat de functie van deze gebieden in de toekomst kan veranderen. Als hier bedrijfspanden leeg komen bieden we de ruimte om deze naar woningen (of andere functies) te transformeren. Dit wordt een geleidelijk proces waarin we pand voor pand nieuwe functies aan het gebied toevoegen. Hierbij houden we rekening met aandachtspunten op het gebied van milieu, zoals bijvoorbeeld geluidshinder. Net als in andere gebieden dagen we bestaande en nieuwe gebruikers uit om het gebied verder te verduurzamen en te vergroenen. Zonnepanelen langs infra en op daken Langs infra bieden we ruimte aan grotere initiatieven voor zonnepanelen. In de gebieden voor ‘zon op dak’ zetten we ons extra in om samen met eigenaren en gebruikers op meer daken meer zonnepanelen te plaatsen. Marina Kaap Hoorn en omgeving Rondom de Marina Kaap Hoorn hanteren we en ‘ja-mits-benadering’ voor toeristische en recreatieve ontwikkelingen.

Denk bijvoorbeeld aan uitbreiding jachthaven, horeca en durfsporten. Duurzame warmte Dit zijn geen exacte locaties, maar we geven hiermee aan dat we komende jaren op nader te bepalen locaties de mogelijkheden voor aardwarmte, thermische energie uit oppervlakte- en rioolwater gaan verkennen. Verbeteren langzaam verkeer en zoekgebied bereikbaarheid Langs deze lijnen verbeteren we de bereikbaarheid. Bij langzaam verkeer is dat met name gericht op snelle en veilige verbindingen voor voetgangers en fietsers. Bij het zoekgebied bereikbaarheid gaat dat over grotere infrastructurele ingrepen gericht op het verbeteren en ontvlechten van verschillende verkeersstromen.

Omgevingsvisie Hoorn

Visiekaart Omgevingsvisie Hoorn

5.5 Visiekaart Deze hiervoor beschreven visie is in de visiekaart vertaald. Deze kaart is opgebouwd uit de volgende ‘lagen’. Deze ‘lagen’ zijn in dit hoofdstuk in meer detail toegelicht. • • •

Kwaliteiten Bestaande stad Ontwikkelingen

In de ‘kwaliteitslaag’ bepalen we waar extra aandacht voor kwaliteit nodig is om deze te beschermen. Denk daarbij bijvoorbeeld aan regels voor het behoud van natuur, erfgoed en parken of hoge eisen aan beeldkwaliteit aan de linten en in het historische centrum. In de ‘laag van de bestaande stad’ beschrijven we de huidige opbouw van de stad. Denk hierbij bijvoorbeeld aan het bestaande stratenpatroon, verschillende type woonwijken, bedrijventerreinen en buurtcentra. Samen met de ‘kwaliteitslaag’ vormt dit de basis. We bouwen hier met nieuwe ontwikkelingen op voort. In de ‘ontwikkelingslaag’ beschrijven we waar we aan wat voor type ontwikkelingen ruimte willen bieden. Denk daarbij bijvoorbeeld aan gebieden waar we stadse wijken ontwikkelen, extra groen toevoegen en duurzame energie opwekken.

Omgevingsvisie Hoorn

Hoofdstuk 6

Werken met de Omgevingsvisie Dit hoofdstuk laat zien hoe de Omgevingsvisie Hoorn 2040 te gebruiken is. Hoe gaan we de stap maken van een visie naar uitvoering? De Omgevingsvisie van Hoorn staat niet op zichzelf. Er is een duidelijke relatie met het Omgevingsplan en Programma’s onder de Omgevingswet. Dit kan in de toekomst de reden zijn om de Omgevingsvisie weer iets aan te passen als dit nodig is. Deze Omgevingsvisie (de stip op de horizon) is nu bewust globaal van opzet en kan bij een eventuele toekomstige aanpassing op onderdelen gedetailleerder worden, als dat nodig is. De ambities kunnen in een latere fase nog verder worden verdiept in Programma’s of plantontwikkelingen. We werken samen met andere partijen en de regio aan de ambities beschreven in deze Omgevingsvisie. De gemeente zal hierin zo nu en dan verschillende rollen aannemen. Soms zijn we initiatiefnemer, regisseur of maken we juist zaken mogelijk. Het meer stad worden zal ook enige kosten hebben. We hebben daarom beschreven welke mogelijkheden er zijn om deze investeringen te bekostigen. We geven als laatste initiatiefnemers duidelijke spelregels mee wanneer ze met een initiatief komen.

6.1 Monitoring en andere instrumenten van de Omgevingswet De Omgevingswet kent een zestal Omgevingswetinstrumenten waarvan de Omgevingsvisie, de Programma’s en het Omgevingsplan de belangrijkste zijn. De Omgevingsvisie heeft veel te maken met de andere Omgevingswetinstrumenten.

Omgevingsplan

Het Omgevingsplan bevat alle regels over de fysieke leefomgeving die de gemeente stelt binnen haar grondgebied. Elke gemeente in Nederland heeft straks een Omgevingsplan en het Omgevingsplan vervangt alle huidige bestemmingsplannen. Regels zijn er in verschillende vormen. De gemeenteraad heeft straks een bepalende rol bij het Omgevingsplan, door dit plan vast te stellen. Daarmee verankeren we de kaders en richtlijnen vanuit de visie en de doorvertaling in eventuele programma’s in het Omgevingsplan. Het Omgevingsplan moet passen binnen de globale kaders die de Omgevingsvisie stelt. Komende jaren werken we aan het Omgevingsplan. Dit is bindend voor iedereen.

Monitoring

Een Omgevingsvisie is geen document dat we nu eenmalig maken, maar het is een doorlopend proces. Hierbij kan monitoringsinformatie (meten = weten) en evaluatie aanleiding zijn om de Omgevingsvisie iets bij te stellen. In onderstaand figuur is te zien wat de plek van de visie is in de gehele beleidscyclus (beleidsontwikkeling - beleidsdoorwerking - uitvoering terugkoppeling). De ambities uit de Omgevingsvisie werken namelijk door in het Omgevingsplan, programma’s en uiteindelijk vergunningverlening.

Programma’s

Deze Omgevingsvisie biedt ruimte en stelt ambities, kaders en richtlijnen. Verdere uitwerking van het strategisch beleid in de Omgevingsvisie kan op operationeel niveau plaatsvinden via Programma’s. Het Omgevingsprogramma is een flexibel instrument dat de gemeente kan toepassen in verschillende fasen van de beleidscyclus. Een Programma heeft verschillende kenmerken en de gemeente moet zichzelf er aan houden (zelfbindend). Het wordt vastgesteld door het college. Er kan worden gewerkt met onder andere gebiedsgerichte, thematische of opgavegerichte Programma’s. Een gebiedsgericht Programma kan bijvoorbeeld het uitwerken van de visie voor de binnenstad zijn. In Hoorn noemen we gebiedsgerichte programma’s ‘Gebiedsplannen’. Een thematisch gericht Programma kan bijvoorbeeld zijn het uitwerken van een plan om de biodiversiteit binnen de gemeente te verbeteren. Een opgavegericht Programma kan bijvoorbeeld zijn het uitwerken van één van de in de Omgevingsvisie door de gemeente Hoorn opgestelde opgaven. Het is nog niet duidelijk of en waarvoor de gemeente Hoorn Programma’s en Gebiedsplannen gaat maken.

Omgevingsvisie Hoorn

Zijn er nieuwe inzichten, dan hoeven we de Omgevingsvisie niet in zijn geheel aan te passen. Het is ook een optie om alleen dat deel aan te passen waar, gezien de ontwikkelingen, behoefte aan is. De gemeente Hoorn wil de Omgevingsvisie op termijn vierjaarlijks gaan evalueren. De eerste keer vindt er een evaluatie plaats twee jaar na vaststelling.

6.2 Samenwerking en rol van de gemeente We vinden het in Hoorn belangrijk dat inwoners, ondernemers en andere partijen zoveel mogelijk de ruimte krijgen om initiatieven in de leefomgeving te nemen. Ook vinden we het belangrijk dat zij in een vroeg stadium worden betrokken bij het maken van plannen en het beoordelen van initiatieven. Met een open houding staan we klaar voor wie ons nodig heeft. Hierbij gaan we niet uit van het ‘nee, tenzij’ principe, maar het ‘ja, mits’. Als het nodig is zoeken we hiervoor de rek in de regels. We willen maatwerk bieden waar dit nodig is. Daarnaast willen we in de toekomst sneller beslissingen nemen, integraler werken en nog transparanter.

Rollen van de gemeente

In de samenwerking met de Hoornse samenleving heeft de gemeente verschillende rollen: • De gemeente is zelf initiatiefnemer, bijvoorbeeld bij grond die zij in bezit heeft en tot ontwikkeling wil brengen en maatschappelijke doelen die ze wil realiseren. • De gemeente is het eerste aanspreekpunt voor initiatiefnemers met plannen voor de fysieke leefomgeving. De gemeente kan als belanghebbende meedoen met initiatieven van anderen in een publiekprivate samenwerking, waarbij zij het algemeen belang bewaakt. • Bij een eigen ontwikkeling brengen de initiatiefnemers vaak de belangen van de directe omgeving in beeld en zijn ze zelf verantwoordelijk voor de belangenafweging en het gesprek hierover. Op basis van een afweging van alle belangen moet de gemeente uiteindelijk een definitief besluit nemen. Als eindbeslisser bepaalt ze of een initiatief daadwerkelijk door mag gaan. De gemeente hakt knopen door en maakt duidelijk hoe ze de verschillende belangen heeft afgewogen in haar besluit.

(Regionale) samenwerking

De gemeente Hoorn werkt steeds meer samen met andere overheden zoals de provincie Noord-Holland, de Metropoolregio Amsterdam (MRA), buurgemeenten en verschillende ketenpartners. Ketenpartners voor de Omgevingsvisie zijn naast de provincie: Veiligheidsregio Noord-Holland Noord, Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier, PWN, GGD en de Omgevingsdienst Noord-Holland Noord. We opereren steeds meer als één overheid want steeds meer vraagstukken vragen om regionale samenwerking. De (regionale) samenwerking is belangrijk voor Hoorn want samen krijgen we meer gedaan. Er zijn meerdere gemeenteoverstijgende en gezamenlijke ambities waar de gemeente met regionale partners aan wil (blijven) werken. Enkele voorbeelden: • De Hoornse Lijn; • Project Bereikbare Steden van de MRA; • Duurzame energieopwekking en uitwerken van de Regionale Energie Strategie en Uitvoeringsprogramma energieneutraal Westfriesland 2040.

Omgevingsvisie Hoorn

6.3 Beoogde investeringen en dekking Hoorn wil meer stad worden. Dit brengt ook de nodige investeringen met zich mee. We verwachten te investeren op het gebied van onder andere water, groen, infrastructuur, (maatschappelijke) voorzieningen, gebouwen en duurzaamheid. Investeren in de uitvoering is een proces van keuzes maken, want middelen en ruimte zijn schaars. De financiering van projecten die passen in of voortvloeien uit deze visie wordt per project of gebied uitgewerkt, waarna besluitvorming zal volgen volgens de regels die de raad daarvoor heeft gesteld. De gemeente moet daarbij de kosten inpassen in de budgetten die daarvoor beschikbaar zijn of moet met samenwerkingspartners, medeoverheden of private partijen zorgen voor aanvullende financiële ruimte. Omdat ook private partijen gaan profiteren van deze investeringen, kan de gemeente waar mogelijk ook hen om een bijdrage vragen. Op die manier draagt iedereen in Hoorn draagt bij aan het meer stad worden van Hoorn. Op hoofdlijnen bestaan er (onder de Omgevingswet), vanuit de gemeente bekeken, vier dekkingsmogelijkheden om investeringen te bekostigen: 1. gemeentelijke exploitatie; 2. subsidies en bijdragen; 3. gemeentelijke grondexploitatie; 4. kostenverhaal en financiële bijdragen op basis van de Omgevingswet.

In de Nota Kostenverhaal van de gemeente Hoorn is de wijze beschreven waarop de gemeente Hoorn invulling geeft aan de wettelijke verplichting tot het verhalen van kosten. In het Omgevingsplan of in een Omgevingsprogramma worden aanvullende financiële regels opgenomen waar nodig.

Omgevingsvisie Hoorn

6.4 Wet voorkeursrecht gemeenten - Zevenhuis Sommige delen van de Omgevingsvisie zijn al concreter uitgewerkt dan anderen. Dat geldt bijvoorbeeld ook voor de ontwikkeling van het bedrijventerrein Zevenhuis. Recent (21 september 2021) heeft de gemeente voor dit gebied reeds een vestigingsbesluit in het kader van de Wet voorkeursrecht gemeenten genomen. Het betreft het gearceerde deel van bijgevoegde afbeelding hiernaast en beoogde fase 2 van afbeelding hieronder. Vanuit deze Omgevingsvisie worden aan dit gebied grotendeels dezelfde (nietagrarische) functies toegedacht, namelijk bedrijvigheid, verkeer en water met alle bijbehorende voorzieningen.

Fase 1 Beoogde fase 2

Hoofdstructuur

61 18

Omgevingsvisie Hoorn

6.5 Spelregels voor nieuwe initiatieven In de Omgevingsvisie van Hoorn zijn heldere ambities beschreven. Hoorn wordt meer stad en wordt weer ontwikkelgemeente. Dat gaan we zorgvuldig doen en we zetten hierbij in op kwaliteit. De regie houden op wat moet worden gebouwd is daarom nodig. We ontwikkelen een overzichtelijk proces zodat initiatiefnemers weten waar men aan moet voldoen. Initiatieven worden gewogen in de Intaketafel. Zijn dit initiatieven die bijdragen aan de ambities van Hoorn? Als een plan voldoet aan de ambities vindt verdere verdieping plaats en worden alle aspecten van het plan uitgewerkt. Het exacte proces, de daadwerkelijke weging en toetsing en de prioritering van (nieuw)bouwplannen wordt nader uitgewerkt.

Omgevingsvisie Hoorn

Colofon September 2021

Deze Omgevingsvisie is opgesteld door: KuiperCompagnons en de Gemeente Hoorn In opdracht van: Gemeente Hoorn

Bijlagen B.1

Samenvatting

Samenvatting - Inleiding In de omgevingsvisie beschrijven we onze visie op onze ‘fysieke leefomgeving’. Dit gaat over veel verschillende onderwerpen. Onder ‘fysieke leefomgeving’ verstaan we bijvoorbeeld landschap, natuur, water, milieu, verkeer en vervoer, wonen, economie en cultureel erfgoed. We maken deze visie op onze omgeving omdat de ruimte beperkt is en we scherpe keuzes moeten maken wat we waar wel of niet willen ontwikkelen of behouden. Niet alles kan overal. We maken de Omgevingsvisie ook omdat het een (verplicht) onderdeel is van een nieuwe landelijke wet die volgend jaar ingaat, de Omgevingswet. We hebben de Omgevingsvisie samen met inwoners, ondernemers en partners van de gemeente gemaakt. Er bleek een grote betrokkenheid om mee te denken over de toekomst van Hoorn. De gemeente is hier erg blij mee. Het heeft de Omgevingsvisie beter gemaakt. De Omgevingsvisie van de gemeente Hoorn beschrijft de keuzes die we vandaag moeten maken, om in 2040 als stad nog completer en krachtiger te zijn. Wat dit precies inhoudt, beschrijven we hierna op hoofdlijnen en in hoofdstuk 4 en 5 in meer detail. Een belangrijke keuze die we maken is om ‘Meer stad’ te worden. Deze keuze leggen we in meer detail uit in hoofdstuk 3. We gebruiken de Omgevingsvisie als zogenoemde ‘stip op de horizon’ bij het uitwerken van onze plannen en ideeën. We maken daarbij keuzes over onze omgeving.

Deze keuzes gaan over wat we waardevol vinden en willen beschermen. De keuzes gaan ook over wat voor nieuwe ontwikkelingen we willen en waar deze moeten komen. In de Omgevingsvisie beschrijven we daarom eerst de kwaliteiten van onze gemeente. Vervolgens geven we met heldere keuzes en duidelijke kaartbeelden aan met welke plannen en ideeën we tot 2040 aan de slag gaan. Op deze manier weet iedereen hoe de gemeente Hoorn zich tot 2040 zal ontwikkelen. De Omgevingsvisie is een belangrijke stap bij de invoering van de wet in de gemeente Hoorn. Het is de eerste stap in de beleidscyclus. De Omgevingsvisie Hoorn vervangt de structuurvisie Hoorn uit 2013.

Visie op hoofdlijnen Hoorn vervult als ‘krachtige centrumstad’ een belangrijke rol in Westfriesland. Met ‘krachtige centrumstad’ bedoelen we dat Hoorn, als hoofdstad van Westfriesland, belangrijke unieke functies vervult voor de regio. Denk daarbij bijvoorbeeld aan vermaak in en om de binnenstad, werk bij de Hoornse bedrijven of leren bij scholen en zorg in het ziekenhuis. Door de goede verbindingen via snelweg en spoorlijn is Hoorn onderdeel van het ‘dagelijks stedelijk systeem’ van Amsterdam. Met ‘dagelijks stedelijk systeem’ bedoelen we dat er dagelijks een grote uitwisseling van mensen en goederen plaatsvindt. Denk bijvoorbeeld aan de Horinezen die iedere werkdag naar Amsterdam reizen voor werk of studie of producten die dagelijks vanaf de bedrijventerreinen worden vervoerd. Rondom Hoorn zijn het prachtige Westfriese landschap en het weidse Markermeer belangrijke kwaliteiten. Ook binnen de gemeente zijn de oude landschappelijke kwaliteiten nog herkenbaar. Denk daarbij bijvoorbeeld aan de stolpboerderijen met bijbehorende groene erven, de groene kavels, de wegsloten en de oude bomen langs de linten. Het Keern verbindt de historische binnenstad met de lintdorpen Zwaag en Blokker. Ook de nieuwere parken, groengebieden en waterwegen zijn belangrijke kwaliteiten.

Deze bestaande kwaliteiten op het gebied van cultuurhistorie, groen, water en regionale functies zijn in de kwaliteitskaart opgenomen.

Kortom, Hoorn is een krachtige centrumstad omringd door het prachtige Westfriese landschap en is onderdeel van het Amsterdamse stedelijke systeem. We zijn een ‘complete stad’ waar niet alleen gewoond wordt. Er is namelijk ook voldoende werk, zorg en onderwijs en er zijn voldoende voorzieningen om van het leven te genieten. Komende jaren werken we hard aan een nog completer en krachtiger Hoorn. Een compleet en krachtig Hoorn is geen vanzelfsprekendheid. Hiervoor moeten we verschillende uitdagingen overwinnen. Zo moeten we komende decennia bijvoorbeeld het tekort aan woningen oplossen, onze energiebronnen drastisch verduurzamen en omgaan met een economie die in verhouding hoger opgeleid personeel vraagt. Daarnaast hebben we te maken met in verhouding steeds meer ouderen en steeds minder jongeren en jonge gezinnen, waardoor het draagvlak voor voorzieningen onder druk kan komen te staan. Ook de toenemende kloof tussen arm en rijk, en grotendeels langs dezelfde lijnen, hoog- en laagopgeleid en gezond en ongezond is hierbij een belangrijk aandachtspunt.

Een belangrijke sleutel om deze uitdagingen te overwinnen en Hoorn nog krachtiger, completer en leefbaarder te maken ligt in het verder ‘intensiveren’ van de stad. Met intensiveren bedoelen we het toevoegen, clusteren en mengen van woningen, bedrijven en voorzieningen binnen de bestaande stad. Dit doen we met bijzondere aandacht voor het type bebouwing en in het bijzonder nabij de treinstations. Het type bebouwing en omgeving heeft namelijk invloed op leefbaarheid en vastgoedprijzen. Zo is de leefbaarheid of vastgoedprijs vaak lager in wijken met veel flats, weinig groen en waar openbaar vervoer ontbreekt. Functiemenging is hierbij ook een belangrijk thema. Door de mate van menging te verhogen verminderen we de afstand van verplaatsingen tussen wonen, werken en winkelen, dragen we bij aan een gedeeld gebruik van infrastructuur (zoals parkeerpleinen, duurzame warmtenetten en openbaar vervoer), zorgen we voor meer levendigheid en meer draagvlak voor lokale voorzieningen en winkels. We dragen hiermee ook bij aan een hoger veiligheidsgevoel en, in samenhang met dichtheid en menging van doelgroepen, minder criminaliteit.

Daarom ontwikkelen we nieuwe stads- en woonwijken. We voegen hier de missende woningen voor jongeren, jonge gezinnen, ouderen en andere woningzoekenden toe. We zorgen er hierdoor ook voor dat hoger opgeleide jongeren en jonge gezinnen hier kunnen blijven leren en werken. We streven ernaar daarom hoger onderwijs naar Hoorn te halen en bieden ruimte aan duizenden nieuwe banen. Het merendeel van deze nieuwe bedrijven, woningen en scholen komen binnen een straal van 1200 meter van de stations, in de verschillende intensiverings- en transformatiegebieden. Meer woningen, banen en scholen zorgen ook voor meer verplaatsingen van mensen en goederen. De uitdaging is om files en parkeerproblemen te voorkomen. Dit doen we door dichtbij bestaande treinstations te bouwen en in te zetten op alternatieven voor de auto. Denk daarbij bijvoorbeeld aan meer, veiligere en snellere fiets- en wandelpaden in combinatie met goede bus- en treinverbindingen. We zetten ons samen met inwoners en partners in om al het vervoer in onze gemeente schoner te maken. Naast wonen, werken en leren is de gemeente Hoorn ook aantrekkelijk om te bezoeken als toerist. We verwelkomen bezoekers in onze gemeente. Denk bijvoorbeeld aan alle mensen die op de kwaliteiten van Hoorn afkomen, zoals de fanatieke zeilers die rusten in de haven, cultuurliefhebbers in de binnenstad en feestvierders aan het stadsstrand.

We verwelkomen dus meer inwoners, werknemers, scholieren en bezoekers en leiden de verplaatsingen die hierbij horen in goede banen. Dit combineren we met meer ruimte voor duurzame energie, groen en water. Voor zowel de bestaande als nieuwe delen van de gemeente is deze combinatie een grote uitdaging die veel van dezelfde ruimte vraagt. Kortom, we moeten de beschikbare ruimte op meer dan een manier gebruiken. Denk daarbij bijvoorbeeld aan het plaatsen van zonnepanelen boven parkeerplaatsen die maar half verhard zijn om het water door te laten of openbaar toegankelijke groene daken boven nieuwe appartementen met ondergrondse parkeergarages en een warmte-koude opslag systeem daaronder. We combineren zoveel mogelijk functies, met name bij nieuwe ontwikkelingen, maar sommige functies combineren we niet omdat dit vanwege veiligheid of gezondheid niet verstandig is. Denk daarbij bijvoorbeeld aan woningen nabij bedrijven die veel geluid- en geuroverlast veroorzaken of bouwen op risicovolle buisleidingen.

Visiekaart Deze hiervoor beschreven visie is in de visiekaart vertaald. Deze kaart is opgebouwd uit de volgende ‘lagen’. Deze ‘lagen’ zijn in de omgevingsvisie in meer detail toegelicht. • • •

Kwaliteiten Bestaande stad Ontwikkelingen

Omgevingsvisie Hoorn

3. De Hoornse Kwaliteiten

Hoorn is een stad met een sterke identiteit en vele kwaliteiten. Dit willen we in de toekomst graag zo houden. De rijke, oude cultuur kenmerkt de gemeente Hoorn. De geschiedenis van handel over land en water en de welvaart tijdens de Gouden Eeuw is nog duidelijk zichtbaar. Dit zie je terug in de eeuwenoude straten en pleinen met monumentale panden en in de oude haven. Hoorn is een compacte stad in een verder blauw-groene omgeving met duidelijke randen van de stad. De gemeente Hoorn kenmerkt zich door deze bijzondere blauw-groene omgeving, zoals de singels en de ligging met de haven aan het Markermeer, het Julianapark, wijkparken, recreatiegebied De Hulk en MAK Blokweer. Tot slot kenmerkt volgens vele inwoners de gemeente Hoorn zich door haar´stadse allure’, terwijl het ‘dorpse gevoel’ ook sterk aanwezig is. Er is veel te doen en te beleven in Hoorn. Zo zijn er winkels en horeca, een schouwburg, musea, bioscopen en er vinden door het jaar heen diverse evenementen plaats. En het stadsstrand dat binnenkort in Hoorn komt is een mooie toevoeging. Dit alles zorgt ervoor dat de gemeente Hoorn ook een belangrijke rol speelt in de regio: als een sterke stad in het stedelijk netwerk van Nederland en als kloppend hart van Westfriesland.

4.1 Bestaande en nieuwe stads- en woonwijken aantrekkelijk maken Visiekaart

We zijn een ‘complete stad’ waar niet alleen gewoond wordt. Er is namelijk ook voldoende werk, zorg en onderwijs en er zijn voldoende voorzieningen om van het leven te genieten. Komende jaren werken we hard aan een nog completer en krachtiger Hoorn. Een belangrijke sleutel om onze gemeente nog krachtiger, completer en leefbaarder te maken ligt in het verder ‘intensiveren’ van de stad. Met ‘intensiveren’ bedoelen we dat er meer woningen en banen per vierkante kilometer komen dan in bestaande woonwijken. Oftewel, een stedelijker Hoorn. We intensiveren om lokale voorzieningen in stand te houden, reisafstanden te verkleinen en te zorgen voor een efficiënter gebruik van infrastructuur. De stad wordt hierdoor ook levendiger en we dragen hiermee bij aan een hoger veiligheidsgevoel. Daarom bouwen we in de gemeente tot 2040 ongeveer 10.000 tot 12.000 woningen erbij. Hoeveel intensiever de nieuwe en bestaande wijken worden, verschilt per locatie. Wel stellen we voor

Werken met de Omgevingsvisie In de Omgevingsvisie Hoorn 2040 geven we ook een kijkje in de manier waarop we de stap maken van een visie naar uitvoering. De Omgevingsvisie van Hoorn staat niet op zichzelf. Er is een duidelijke relatie met het Omgevingsplan en Programma’s, andere instrumenten van de Omgevingswet. Dit kan in de toekomst de reden zijn om de Omgevingsvisie weer iets aan te passen als dit nodig is. Deze Omgevingsvisie (de stip op de horizon) is nu bewust globaal van opzet en kan bij een eventuele toekomstige aanpassing op onderdelen gedetailleerder worden, als dat nodig is. Het is de eerste stap in de beleidscyclus. De ambities kunnen in een latere fase nog verder worden verdiept in Programma’s of plantontwikkelingen. We werken samen met andere partijen en de regio aan de ambities beschreven in deze omgevingsvisie. De gemeente zal hierin zo nu en dan verschillende rollen aannemen. Soms zijn we initiatiefnemer, regisseur of maken we juist zaken mogelijk. Het meer stad worden zal ook enige kosten hebben. We hebben daarom beschreven welke mogelijkheden er zijn om deze investeringen te bekostigen. We geven als laatste initiatiefnemers duidelijke spelregels mee wanneer ze met een initiatief komen.

← Vorig deel

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Hoorn&id=6900c8e8-b1c6-406d-b03b-5879061ab6a1