Document · PDF

Beleidsplan Wegen 2024-2030

Gemeenteraad 6 februari 2024, gemeente HoornBij agendapunt: Beleidsplan Wegen 2024-2030 (2078098)9.322 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

BELEIDSPLAN WEGEN 2024- 2030

Inhoudsopgave

1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9.

Inleiding Kaders Stand van zaken wegbeheer Ontwikkelingen Duurzaamheid Onderhoudsstrategie Financiën Conclusies en aanbevelingen Bijlagen

3 4 6 10 17 20 23 28 29

INLEIDING

Aanleiding De wegen in de breedste zin van het woord zijn misschien wel een van de meest gebruikte voorzieningen van de mens. We maken dagelijks gebruik van wegen om naar de supermarkt, ons werk of familie te gaan. De wegen hebben daarmee een directe invloed op ons woon-, leef- en werkklimaat. De gemeente Hoorn heeft een wettelijke taak om ervoor te zorgen dat de wegen die zij beheren, veilig en comfortabel te gebruiken zijn. Hoe deze taak wordt uitgevoerd, wordt beschreven in een beleidsplan dat door de gemeenteraad wordt vastgesteld. Aangezien het huidige beleidsplan uit 2001 dateert is vaststelling van een geactualiseerd Beleidsplan nodig.

Doel Het doel van dit beleidsplan is het vastleggen van kaders en doelstellingen voor het beheer en onderhoud van het wegenareaal in de periode 20242030. De focus in dit Beleidsplan ligt op het onderhoud, de aspecten die van invloed zijn op het onderhoud en de bijbehorende financiering. Dit beleidsplan zorgt ervoor dat het onderhoud aan de wegen voor een lange periode doelmatig wordt uitgevoerd volgens een afgesproken kwaliteitsniveau met een budget dat hierbij past.

Leeswijzer In hoofdstuk 3 is beschreven hoe het wegbeheer er nu voor staat. Een korte evaluatie over hoe het beheer en onderhoud is uitgevoerd, een overzicht van het wegenareaal dat door de gemeente Hoorn beheerd wordt en wat de huidige kwaliteit van het wegenareaal is. In hoofdstukken 4 en 5 staan verschillende ontwikkelingen en aspecten beschreven die invloed hebben op de vast te stellen beheer- en onderhoudsdoelstellingen. In hoofdstuk 6 wordt beschreven welke onderhoudsstrategie de komende jaren wordt gehanteerd. In hoofdstuk 7 worden de financiële consequenties van de geadviseerde scenario’s in beeld gebracht. Er wordt vervolgens in hoofdstuk 8 afgesloten met conclusies en aanbevelingen.

KADERS

2.1 Wettelijke kaders en regelgeving Divers wetten en regels zijn in meer of mindere mate van toepassing op het beheer en onderhoud van de wegen. Hieronder worden de voornaamste wetten en regels benoemd:  Burgerlijk Wetboek. Het Burgerlijk Wetboek gaat onder andere over de aansprakelijkheid voor gebreken aan de weg en de hieruit voortkomende schade. Dit is geregeld in artikel 6:174. Onder de openbare weg valt de weg, de naastliggende bermen, de fundering en de weguitrusting.  Wegenwet. Deze wet gaat over de zorg van overheden (Rijk, provincie, waterschappen en gemeenten) als wegbeheerder om de wegen binnen haar gebied in goede staat te laten verkeren. Betreft wel de wegen die de wegbeheerder in beheer heeft. Daarnaast is er de verplichting om op te treden als goede rentmeester. Dit houdt in dat de wegen doelmatig en duurzaam worden onderhouden om de maatschappelijke kosten voor de lange termijn zo laag mogelijk te houden.  Wegenverkeerswet 1994. De Wegenverkeerswet 1994 vormt de basis voor regelgeving hoe de wegen gebruikt moeten worden. Aan deze wet zitten weer meer gedetailleerde regels over o.a. de inrichting van de weg zoals richtlijnen voor de toepassing van verkeersborden.  Wet Geluidshinder. Gaat over het beperken of voorkomen van geluidshinder ten gevolge van het wegverkeer. Dit speelt o.a.

bij de bouw van nieuwe woningen, aanleg van nieuwe wegen en onderhoud van de bestaande wegen. Slecht onderhouden wegen kunnen zorgen voor geluidshinder.  Wet Milieubeheer. Betreft o.a. de omgang van stoffen die vrijkomen bij de aanleg of onderhoud van de wegen. Daarnaast zijn er regels ontwikkeld die bepalen welke materialen als bouwstof gebruikt mogen worden in de wegenbouw.

2.2 Gemeentelijk beleid Binnen de wettelijke kaders hebben de overheden de vrijheid om te bepalen hoe zij uitvoering geven aan het beheer en onderhoud van de wegen. Wat verstaat de gemeente Hoorn onder een ‘goede staat’? En vooral wat mag het beheer kosten om de wegen doelmatig en duurzaam te onderhouden. De diverse beleidsplannen en nota’s van de gemeente kunnen daardoor invloed hebben op het beheer en onderhoud dat elk jaar uitgevoerd moet worden. Coalitieakkoord 2022-2026 Het coalitieakkoord kent 9 speerpunten. De volgende speerpunten en bijbehorende ambities hebben invloed op het beleid voor het beheer en onderhoud aan de wegen in Hoorn:  Samen wonen; aantrekkelijke openbare ruimte en groen - Het niveau van het onderhoud willen we verhogen; - De toegangelijkheid van de openbare ruimte voor mensen met een (fysieke) beperking moet beter.  Samen bereikbaar; comfortabele en veilige fiets- en wandelroutes - We ontwikkelen goede en veilige fietsroutes en fietsstraten. - We ontwikkelen ook goede looproutes in de wijken.  Samen verduurzamen; Naar een circulaire economie - Het uitvoeringsplan Circulaire Economie gaan we de komende bestuursperiode uitvoeren - Hergebruik van schaarsere grondstoffen moedigen we aan.  Samen verduurzamen; Aanpassen aan klimaatverandering. - Bij grootschalig onderhoud nemen we duurzaamheid en klimaatadaptatie mee.

 Samen genieten; Ruimte voor recreatie. - De aanleg en het behoud en onderhoud van fiets- en wandelroutes staan blijvend hoog op onze ontspanningsagenda. In hoofdstukken 6 en 7 wordt beschreven hoe er aan de bovengenoemde speerpunten en ambities invulling kan worden gegeven en wat dit financieel gezien betekent.

Naast het coalitieakkoord zijn er nog drie documenten die een grote invloed hebben op het beheer van de wegen; Mobiliteitsvisie Hoorn 2030 Deze visie geeft o.a. een beeld van de gewenste categorisering van wegen waarbij diverse wegen die nu nog zijn ingericht als 50 km-weg omgevormd moeten worden tot een weg met een lagere categorie (GOW 30 km/u of ETW 30 km/u). Dat betekent dat als een van deze wegen aan groot onderhoud of reconstructie toe is, het wegprofiel opnieuw ingericht moet worden. In veel gevallen is een herinrichting kostenverhogend en is de voorbereidingstijd langer. Programma stedelijk water en riolering 2022-2027 Wegen en riolering hebben een zeer nauwe band. Een riool vervangen gaat niet zonder ook de bovenliggende wegverharding op te breken. Daardoor is de theoretische levensduur van een weg of straat gelijk te beschouwen met de theoretische levensduur van het riool. Binnen het Programma stedelijk water en riolering heeft de zorg voor hemelwater en de taak om de openbare ruimte bestendig te maken voor extreme neerslag en langdurige droogte, een grote verwevenheid met het wegbeheer. De hoeveelheid neerslag tijdens een extreme regenbui is met enkel riolering niet weg te werken.

Het profiel van de weg moet een bijdrage kunnen leveren aan het bergen van het overtollige water (wat niet meer in het riool past) in de openbare ruimte en het begeleiden naar plaatsen waar het water geen schade of hinder voor de omgeving veroorzaakt. Leidraad inrichting openbare ruimte Dit document geeft kaders hoe een nieuw te maken weg, straat of pad eruit moet komen te zien. Er zijn eisen geformuleerd aan breedtes, materiaalgebruik en inrichtingsnormen met als doel te voorkomen dat er een weg, straat of pad ontworpen wordt dat niet lang zal mee gaan of waarbij er materialen worden toegepast die heel duur zijn in onderhoud.

Afbeelding uit Mobiliteitsvisie met de gewenste categorisering van wegen

STAND VAN ZAKEN WEGBEHEER

3.1 Evaluatie afgelopen periode Het huidige beleidsplan dateert uit 2001 en is flink verlopen. In de tussentijd is er veel veranderd;  Nieuwe inzichten in beheer en onderhoud;  Met de komst van een nieuwe woonwijk en diverse binnenstedelijke woningbouwplannen;  Nieuwe vormen van inrichting en ontwerpprincipes van de openbare ruimte zijn toegepast.  Nieuwere, luxere en innovatieve materialen zijn toegepast.  Functies in gebruik zijn veranderd of erbij gekomen. Door de vele veranderingen en continue ontwikkelingen is de taak van wegbeheer diverser en complexer geworden. Hiernaast staan een aantal ontwikkelingen van de laatste vijf jaar nader toegelicht.

Groei van Hoorn Het areaal van wegen en paden is flink toegenomen. De wijk Bangert & Oosterpolder is met het gedeelte tussen Dorpsstraat en Bangert flink gegroeid en heeft nu ruim 250.000 m2 verharding. Op 1 januari 2022 heeft de gemeente het beheer en eigendom van (delen van) de Westerdijk, Venneweg, De Hulk, Schellinkhouterdijk en de Provinciale weg van HHNK overgenomen. De komende jaren groeit het areaal gestaag verder met o.a. het bedrijventerrein Zevenhuis, Rozenbuurt en Stadsstrand. Door de toename van de hoeveelheid wegen en paden, is uiteindelijk ook meer structureel geld nodig om deze wegen nu en in de toekomst tijdig te kunnen onderhouden. Onderhoud Veel hoofdwegen van Hoorn zoals de Blokmergouw, Zwaagmergouw en Provinciale weg zijn de afgelopen jaren voorzien van nieuwe asfaltlagen en verkeren daardoor in optimale staat. Elk jaar is naast het grootschalige onderhoud ook klein en middelgroot onderhoud uitgevoerd aan de asfaltwegen en de verhardingen van klinkers en tegels. De hoeveelheid kleinschalige reparaties die elk jaar uitgevoerd worden, is toegenomen. Steeds meer zijn er trottoirs en straten waar we inmiddels jaarlijks terugkomen. Duurzaamheid en innovatie Veel fietspaden van asfalt zijn inmiddels vervangen door fietspaden van beton. Toekomstig onderhoud zal daardoor minder vaak nodig zijn.

Speciale asfaltmengsels worden toegepast om de gebruiksduur van het asfalt te verlengen. We gebruiken inmiddels bouwstoffen die voor een deel uit gerecycled materiaal bestaan en daardoor een lagere impact op het milieu hebben. Het toepassen van elektrisch gereedschap en gebruik van vrachtwagens met lagere emissiewaarden is anno 2023 ook vanzelfsprekend geworden. Samenwerking Er wordt meer integraal onderhoud gepland om enerzijds goedkoper en efficiënter te werken en anderzijds om overlast voor de omgeving te beperken. Projecten van ontwikkelaars worden in de ontwerpfase al getoetst op beheer- en onderhoudsaspecten.

3.2 Beheermethodiek Algemeen De gemeente Hoorn gebruikt de wegbeheersystematiek van de Stichting CROW*. Deze systematiek is een landelijk, breed toegepaste methode die ook in de jurisprudentie wordt gehanteerd. De systematiek gaat uit van richtlijn voor een basis kwaliteitsniveau waarbij de veiligheid van de weggebruiker gewaarborgd is en kapitaalvernietiging van wegen wordt voorkomen. De CROW heeft ook een inspectiemethodiek die nagenoeg in alle gemeenten van Nederland wordt toegepast. In dit beleidsplan wordt in meerdere hoofdstukken gerefereerd aan de beheersystematiek van de CROW. Inspecties Periodiek worden alle wegverhardingen visueel geïnspecteerd op schades. In de gemeente Hoorn wordt dit jaarlijks uitgevoerd. Voor elke soort verharding (o.a. asfalt of elementen) wordt voor diverse typen schades een waarde bepaald. Dit is een arbeidsintensief onderzoek aangezien een gemiddelde straat al snel 20 tot 40 stukken weg heeft die afzonderlijk een inspectieresultaat krijgt. Hieronder is een tabel uit een publicatie van de CROW zichtbaar hoe elementenverhardingen wordt beoordeeld.

Naast visueel onderzoek wordt er soms aanvullend, constructief onderzoek uitgevoerd om duidelijkheid te krijgen over de sterkte van de bodem en/of fundering. De inspectieresultaten en constructieve onderzoeken vormen de basis voor het onderhoud dat voor de komende vijf jaar gepland en uitgevoerd wordt. *CROW = Centrum voor Regelgeving en Onderzoek in de Grond-, Water- en Wegenbouw en Verkeerstechniek. Dit is een nationaal kennisplatform voor infrastructuur, verkeer, vervoer en openbare ruimte.

3.3 Areaalgegevens De gemeente Hoorn heeft momenteel circa 3,5 miljoen m2 verhardingen in beheer. De verhardingen zijn grofweg in vier verhardingstypen te verdelen. In figuur 1 is de verdeling van het areaal naar verhardingstype weergegeven. Het grootste gedeelte van de verhardingen bestaat uit elementen zoals tegels en klinkers. Deze verhouding komt landelijk veel voor. In de woongebieden zijn de elementenverhardingen met name te vinden. In figuur 2 is de verdeling naar functie weergegeven. Veel wegen zijn aangelegd in de periode 1970 – 1990. Met een gemiddelde levensduur van 50 jaar, wordt duidelijk dat de komende jaren meer en meer wegen vervangen of gereconstrueerd moeten worden. Vaak in combinatie met het vervangen van het riool dat het einde van de technische levensduur ook begint te bereiken.

Hoorn heeft een historische binnenstad dat zich onderscheid van de overige wijken door het gebruik van gebakken klinkers en natuursteen keitjes. Een waardevast bestratingsmateriaal met een lange levensduur. Een keerzijde van de vele gebakken klinkers en keitjes is dat het onderhoud duurder is dan het onderhoud van een verharding met grote betonklinkers of -tegels. De handelingen zijn arbeidsintensiever door het vaak kleinere formaat. Nieuwe gebakken klinkers zijn ruim 1,5 maal zo duur in aanschaf. Een ander kenmerk dat onderscheidend is voor de gemeente Hoorn is het areaal fietspaden van beton dat nog steeds groeiend is. Door de toepassing van beton hebben we in Hoorn een hoogwaardig en zeer comfortabel fietsnetwerk in wording.

Gedempte Appelhaven

Fietspad Kloosterhout

Naast de wegverhardingen vallen ook de bermen en de wegmarkeringen (wegbelijning) onder het wegbeheer. Op onze wegen ligt ruim 130 kilometer belijning en ruim 12.000 m2 vlakmarkeringen.

Figuur 1. Verdeling wegen naar type verharding

3.4 Kwaliteit van de wegen Op basis van een theoretisch model voor het kwaliteitsverloop van een weg, zijn drempelwaardes bepaald voor de verschillende typen schades. De verschillende schadebeoordelingen uit de visuele inspectie worden vergeleken met de drempelwaarden. Alles boven de drempelwaarden is volgens de CROW-richtlijn in goede staat. Net boven de drempelwaarde is echter al in matige staat. Alles onder de drempelwaarde verkeert dan automatisch in slechte staat en zou volgens de CROW-richtlijn ingepland moeten worden voor onderhoud. Wegen die nog net boven de drempelwaarde zitten, vormen wel een aandachtspunt. Verwacht wordt dat deze wegen, of delen daarvan, binnen enkele jaren onder de drempelwaardes komen.

In figuur 2 is op basis van de inspecties uit 2022 de kwaliteit van het wegenareaal weergegeven. Voor halfverhardingen bestaat nog geen uniforme inspectiemethodiek. Daarom is de kwaliteit van de halfverhardingen nu onbekend. Wel zijn er het afgelopen jaar veel meldingen gekomen over deze paden. Er blijft regelmatig regenwater op deze paden liggen.

Met behulp van vijf onderhoudsniveaus van de CROW is het mogelijk om de kwaliteit van het areaal weer te geven. Hiervoor worden de letters A t/m D gebruikt waarbij A+ staat voor de hoogste kwaliteit en D voor de laagste. Tabel 1 laat zien wat de vijf kwaliteitsniveaus betekenen voor het beheer van de wegen. Kwaliteitsniveau Zeer D slecht Slecht C Matig B Goed

Zeer goed

A+

Omschrijving systematiek Achterstallig onderhoud Richtlijn is overschreden  binnen 2 jaar onderhoud Waarschuwingsgrens bereikt  binnen 5 jaar onderhoud Enige schade, maar waarschuwingsgrens nog niet bereikt Helemaal geen schade

Tabel 1. Overzicht kwaliteitsniveaus wegbeheer

Figuur 2. Kwaliteit wegen per verhardingstype

De richtlijn van de CROW gaat uit van een goede kwaliteit wanneer tenminste 85% van het areaal kwaliteit B of hoger scoort. Gemiddeld genomen voldoet de kwaliteit van de wegen in de gemeente Hoorn aan deze richtlijn. De keuze van circa tien jaar geleden om het asfalt van onze fietspaden te gaan vervangen door beton, draagt in belangrijke mate bij aan deze goede score. Bij elementenverhardingen is er helaas sinds een aantal jaren wel sprake van een afnemende kwaliteit. Dit speelt vooral in de oudere woonwijken waar de bestrating, ruim 30 tot 40 jaar na aanleg, aan groot onderhoud of vervanging toe is. De laatste jaren lukte het niet meer om met het beschikbare budget de kwaliteit op peil te houden.

ONTWIKKELINGEN / OPGAVEN

4.1 Algemeen Het beheer en onderhoud van de wegen is in vrijwel alle Nederlandse gemeenten lang gericht geweest op het in stand houden van een technisch aanvaardbare conditie. Er werd gestuurd op kwaliteit en efficiency vanuit het oogpunt van het wegbeheer. De overheid, en dus ook de gemeente Hoorn, krijgt meer en meer te maken met grote opgaven die ook invloed hebben op het wegbeheer. Zoals sloop en herontwikkeling van buurten, inbreiplannen in bestaande woonwijken, vergrijzing van de bevolking, veranderingen in het verkeer en groei van de bevolking door aanleg van nieuwe woonwijken. Naast deze ontwikkelingen hebben we te maken met een veranderend klimaat en de noodzaak om duurzamer om te gaan met onze energievoorziening en grondstoffen. De inrichting van onze openbare ruimte is de laatste twee decennia ook diverser geworden. Nieuwe straatprofielen, andere materialen en nieuwe functies zorgen ervoor dat het beheer ook veranderd. Het beheren en bijhouden van alle gegevens wordt daardoor een belangrijkere taak. In de volgende paragrafen wordt ingegaan op diverse ontwikkelingen en voorgestelde aanpak. In hoofdstuk vier wordt dieper ingegaan op duurzaamheid.

4.2 Verkeer Het areaal wegen in de gemeente Hoorn heeft de grootste groei gehad in de jaren ’70, ‘80 en ’90 van de 20e eeuw. De wegen werden aangelegd op basis van de toen geldende richtlijnen, normen en algemene ontwerpgedachten. Inmiddels zijn de huidige richtlijnen, normen en ontwerpgedachten op verschillende aspecten flink veranderd.

Trottoirs en wandelpaden zijn belangrijke voorzieningen van het areaal wegen. Ze worden intensief gebruikt voor allerlei doeleinden en door allerlei gebruikers. Jong, oud. Goed en minder goed ter been. Niet alleen met te voet maar ook met rollators, hoverboards en scootmobielen worden de paden en trottoirs gebruikt.

Sinds 1997 kennen we het landelijk programma Duurzaam Veilig. Hierin staat onder andere dat op erftoegangswegen (oa. een straat met woningen en stoepen) een maximum snelheid van 30 km/uur gereden mag worden. De inrichting en uitstraling moet duidelijk maken wat de maximum snelheid is.

Een ontwikkeling waar meer rekening mee gehouden moet worden is het effect van het verkeer op de straten in de binnenstad. Lichte kuilen of rijsporen zorgen er snel voor dat er trillingshinder wordt ervaren. De hinder wordt versterkt doordat veel woningen en panden in de binnenstad door hun leeftijd en type fundering (op staal gefundeerd) niet goed tegen trillingen bestand zijn.

Voor fietsers staan de ontwikkelingen ook niet stil. Met de komst van elektrische fietsen, bakfietsen en speed-pedelecs wordt de infrastructuur anders en intensiever gebruikt. Dit vraagt om bredere en comfortabelere fietspaden en duidelijke ‘doorfietsroutes’. Een ontwikkeling waar ook de gemeente Hoorn mee aan de slag gaat, is de fietsstraat. Een gewone straat met het uiterlijk van een fietspad. De provincie subsidieert deze ontwikkelingen.

Doordat het verkeer zich continue ontwikkelt, ontstaan er knelpunten in de openbare ruimte. Bijvoorbeeld de sterke groei van het autobezit waardoor er regelmatig op trottoirs wordt geparkeerd en tot verzakkingen leidt. Parkeervakken die 40 jaar na aanleg, te krap zijn voor de huidige auto’s. Er ontstaat een grotere behoefte om verkeerskundige knelpunten bij het uitvoeren van groot onderhoud op te lossen. Dit vraagt om extra aandacht bij het plannen van onderhoud.

Aanpak - Verbeteren van de wegfundering op drukke (o.a. bevoorradingsroutes); - Bij meldingen van trillingshinder onderhoud uitvoeren, ook als de kwaliteit volgens de norm nog acceptabel is; - Doorgaan met verbreden en comfortabeler maken van fietspaden en -routes; - Opknappen van de schuiffelroutes; - Herinrichten van straten die niet meer aan de huidige richtlijnen en wensen voldoen - Verkeerskundige knelpunten meewegen in de meerjarenplanning.

4.3 Groei en areaaluitbreiding De gemeente Hoorn ontwikkelt zich continue. De gemeente wil meer stad worden. Nieuw gebouwde delen van Bangert & Oosterpolder worden overgedragen aan de team Beleid & Regie. De Rozenbuurt wordt de komende jaren ontwikkeld. Bedrijventerrein Zevenhuis groeit volop. Het areaal wegen groeit hierdoor de komende jaren geleidelijk.

2. de projectontwikkelaar zorgt ervoor dat de kwaliteit van de verhardingen binnen de plangrenzen na afronding van het project gelijk of beter is dan daarvoor.

Op 1 januari 2022 heeft het Hoogheemraadschap het beheer en onderhoud van enkele wegen binnen onze gemeentegrenzen overgedragen. Bij elkaar opgeteld zijn dit aanzienlijke hoeveelheden die binnen circa 5 jaar al groot onderhoud nodig hebben. Om toekomstig onderhoud in de nieuwe wijken en buurten uit te kunnen voeren, zonder dat dit ten koste gaat van de kwaliteit in de overige wijken, is het nodig om de onderhoudsbudgetten mee te laten groeien. De diverse plannen voor woningbouw in de bestaande stad kunnen zorgen voor een snellere kwaliteitsafname van verhardingen in en rondom de ontwikkellocaties. Denk hierbij aan bouwverkeer of aanleg van nieuwe rioolaansluitingen. Een goede afstemming met de ontwikkelaars is daarom nodig. Aanpak - Berekenen van de financiële consequenties van areaaluitbreiding. Bij uitbreidingen die groter zijn dan 1% van het totale areaal, worden de financiële consequenties doorgerekend en als autonome afwijking aangemeld in de Kadernota. - Maken van afspraken met projectontwikkelaars over de gewenste eindsituatie van de openbare ruimte op en rondom de ontwikkellocatie. Twee uitgangspunten worden hierbij gehanteerd. 1. de projectontwikkelaar past de Leidraad Inrichting Openbare Ruimte van de gemeente toe voor ontwerp van de openbare ruimte.

Want dan wordt voorkomen dat materialen of constructies worden toegepast die niet goed beheert kunnen worden (hogere beheerkosten)

Aanleg nieuwe straat in Bangert & Oosterpolder

4.4 Geluid Een gezonde en prettige leefomgeving wordt mede bepaald door de hoeveelheid geluidsbelasting bij woningen. Verkeer dat van de wegen gebruik maakt, produceert geluid. In de Wet Geluidshinder staan normen beschreven met betrekking tot de maximale geluidsbelasting op de gevel, veroorzaakt door het verkeer. Het is de taak van de gemeente om ervoor te zorgen dat de geluidsbelasting onder de grenswaarden van de norm blijft. De Omgevingsdienst Noord Holland Noord is de uitvoeringsorganisatie die namens de gemeente Hoorn de verschillende taken aangaande geluid uitvoert. Voor het wegbeheer betekent geluid het volgende. Aanpak - Meldingen van geluidsoverlast die door de gemeente ontvangen worden, worden overgedragen aan de Omgevingsdienst. Met de Omgevingsdienst wordt overlegd indien maatregelen nodig zijn; - Wegen waar al geluidsreducerende maatregelen zijn getroffen (bijvoorbeeld ‘stil asfalt’) krijgen met groot onderhoud een nieuwe geluidsreducerende verhardingslaag. - We passen op 50 km-wegen in principe geen verhardingen van elementen toe aangezien dit leidt tot een hogere geluidsbelasting. - Op wegen en in straten waar het gewenst is om de snelheid naar 30 km/uur terug te brengen, wordt wel gekozen voor elementenverharding.

Vanuit regelgeving is er geen onderzoeksplicht naar geluid en wordt de stelregel toegepast dat door de lagere snelheid de geluidbelasting op elementenverharding onder de grenswaarden blijft.

Geluidsmuur Provincialeweg

4.5 Integraal werken Inwoners en belangenorganisaties hebben een mening over de openbare ruimte en willen graag betrokken zijn bij geplande werkzaamheden aan of in de openbare ruimte. Dit kunnen werkzaamheden zijn van de gemeente, van Intermaris of van projectontwikkelaars. groot onderhoud of reconstructie van hun straat of buurt. Tijdens informatiebijeenkomsten worden vaak ideeën aangedragen om ook de inrichting van de openbare ruimte te verbeteren. Dit betekent dat groot onderhoud aan of reconstructie van een weg lang niet altijd een eenvoudige handeling is. Er moet breder gekeken worden naar wat er speelt in de straat of buurt. Er moet worden verkend welke kansen er allemaal zijn om werk-met-werk te maken. Voorbeelden zijn geplande rioolvervanging, gevelrenovaties, bouwprojecten en beleidsnota’s van de gemeente inzake Mobiliteit. Een meer integrale aanpak van de openbare ruimte vraagt altijd om een goede afweging. Een belangrijk aspect van een integrale aanpak van de openbare ruimte is dat er bewust gekozen wordt om onderhoud aan de weg enkele jaren eerder of later uit te voeren. Er wordt dan dus geaccepteerd dat er langer sprake is van een slechte staat. En het is acceptabel dat de levensduur soms iets korter is dan verwacht om zo de voordelen van een integrale aanpak te kunnen behalen.

Soms is de noodzaak voor onderhoud echter dermate nijpend, dat snel ingrijpen noodzakelijk is. En het is niet doelmatig om de levensduur van bijvoorbeeld het riool flink in te korten om deze maar gelijktijdig met wegonderhoud te vervangen kunnen vervangen. Door groot onderhoud aan of reconstructie van de weg te koppelen aan overige werkzaamheden in de openbare ruimte, is het mogelijk om voordelen te behalen. Denk hierbij aan lagere totaalkosten en minder hinder voor de omgeving door het voorkomen van dubbele opbrekingen in een periode van enkele jaren. Een wens waar misschien niet genoeg geld voor is, kan opeens wel gerealiseerd worden door dit gelijktijdig met gepland onderhoud uit te voeren.

Nieuwe inrichting Koperslager Aanpak - Benutten van kansen om onderhoud aan verhardingen in combinatie met overige werkzaamheden in de openbare ruimte uit te voeren. Er mag dan echter geen sprake zijn van tussentijdse, onveilige situaties; - Bij het maken van onderhoudsplannen wordt rekening gehouden met plannen voor stadsontwikkeling en overige onderhoudsplannen in de openbare ruimte. Onderhoud wordt maximaal vijf jaar vervroegd of drie jaar uitgesteld; - Bij integraal onderhoud wordt uitgegaan van volledige vervanging en herinrichting van de weg of straat; - Bewoners en bedrijven worden altijd geïnformeerd en geraadpleegd bij de uitwerking van plannen.

4.6 Hoorn-noord + Venenlaankwartier De komende 10 tot 15 jaar ondergaan de wijken Hoorn-noord en Venenlaankwartier een flinke metamorfose. Deze wijken moeten leefbaarder worden, het riool wordt vervangen en de openbare ruimte wordt klimaatadaptief ingericht. Deze wijken gaan integraal op de schop. Voor deze veranderopgave is daarom een programma opgesteld. De verhardingen in deze wijken zijn op leeftijd. Economisch zijn de klinkers, tegels en stoepranden al lang afgeschreven en technisch gezien is het einde van de levensduur ook bereikt. Op enkele uitzonderingen na, zijn deze bestratingsmaterialen niet meer geschikt om opnieuw te gebruiken. Voor het vervangingsbudget voor wegen is dit een grote vervangingspiek. Verwacht wordt dat vanaf 2024 jaarlijks een bijdrage aan de verschillende deelprojecten nodig is. Onbekend is echter hoeveel die bijdrage gaat zijn. Wel betekent het dat er mogelijk minder verhardingen in andere wijken vervangen kunnen worden. Aanpak - In de meerjarenraming voor onderhoud wegen vanaf 2024 rekening houden met de reconstructie van maximaal één deelproject per jaar in het programma Hoorn-noord + Venenlaankwartier; - Groot onderhoud wordt zeer terughoudend gepland i.v.m. de geplande werkzaamheden aan het riool en openbare ruimte. Om de wegen en paden veilig en bruikbaar te houden wordt wel kleinschalig onderhoud uitgevoerd.

Drieboomlaan

4.7 Werkzaamheden nutsbedrijven Net als de openbare ruimte in diverse woonwijken, zijn ook de kabels en leidingen van nutsbedrijven de komende jaren aan onderhoud of vervanging toe. Daarnaast wordt er ook flink geïnvesteerd in nieuwe nutsvoorzieningen. Denk hierbij aan de komst van glasvezel, warmtenetten en de verzwaring van het elektriciteitsnetwerk. De komende jaren worden trottoirs, rijbanen en groenstroken regelmatig open gemaakt om de benodigde kabels en leidingen aan te leggen. De kwaliteit van de verhardingen en naastliggende groenvoorzieningen neemt door deze aanleg van de nutsleidingen in veel gevallen af. De nutsbedrijven betalen een vergoeding voor herstel van de openbare ruimte. Afhankelijk van de leeftijd van de wijk, wordt er rekening gehouden met een onderhoudsinspanning binnen enkele jaren na aanleg van de kabels en leidingen. Vaak is dit het opnieuw bestraten van de sleuven waarin kabels of leidingen zijn gelegd. Soms is het technisch gezien beter om een trottoir of parkeerstrook, waar nutswerkzaamheden zijn uitgevoerd, over de gehele breedte te herstellen. De kosten voor deze onderhoudsinspanning worden gedekt uit verkregen vergoedingen van de nutsbedrijven conform de Schaderegeling ingravingen kabels en leidingen en de Algemene Verordening Ondergrondse Infrastructuur (AVOI). Voorwaarde is dat deze vergoedingen ook beschikbaar zijn voor toekomstig onderhoud.

Voorbeeld aanleg warmtenet in Heerhugowaard

Aanpak - We hanteren de VNG rekentarieven voor de berekening van de vergoedingen; - We houden toezicht bij aanleg van grootschalige nutswerkzaamheden om de (toekomstige) schade tot een minimum te beperken; - We stemmen onderhoud en nutswerkzaamheden af om zoveel mogelijk gelijktijdig uit te kunnen voeren of te voorkomen dat verhardingen die recent onderhoud hebben gehad, weer opgebroken worden. Sleuf glasvezel

Duurzaamheid

De gemeente Hoorn wil een duurzame stad worden. Beheer en onderhoud van ons wegennet kan en moet hieraan bijdragen om de impact van onderhoudswerkzaamheden op de omgeving te verlagen. Verdeeld over de volgende drie onderwerpen willen we vormgeven aan onze duurzaamheidsdoelstellingen: - Energietransitie - Circulaire Economie - Klimaatadaptatie. 5.1 Energietransitie De woonwijken in de gemeente Hoorn krijgen de komende decennia te maken met een grote verandering als het gaat om energiebronnen. Alternatieve voorzieningen voor energie worden aangelegd; warmtenetten, verzwaring van het elektriciteitsnet, leidingen voor waterstof, laadpalen voor elektrische auto’s. Om deze nieuwe energiebronnen aan te kunnen leggen, moeten de straten en wegen worden opgebroken. Regelmatig zal dit gebeuren terwijl de onderhoudskwaliteit van de straat nog goed is. Deze ontwikkelingen kunnen lang niet altijd goed afgestemd worden met gepland onderhoud aan de weg. Fabrikanten en aannemers werken hard aan vele ontwikkelingen om duurzamere producten en werkwijzen te ontwikkelen. Denk hierbij aan het gebruik van elektrisch materieel en voertuigen. Machines die rijden op waterstof zijn al in ontwikkeling. Het gebruik van fossiele brandstoffen kan o.a. met het onderhoud teruggedrongen worden door het toepassen van asfalt dat met een lagere temperatuur is geproduceerd

Aanpak - We stimuleren het gebruik van elektrisch gereedschap en materieel; - We gaan de mogelijkheden onderzoeken en indien mogelijk benutten om asfalt met een lagere productietemperatuur toe te passen. - Er wordt terughoudend onderhoud ingepland in het plangebied waar nieuwe energievoorzieningen uitgevoerd gaan worden. Hoofdzakelijk klein onderhoud aan de bestrating om gevaarlijke situaties te voorkomen. - Via contracten wordt gestuurd op het voorkomen van kwaliteitsafname van de wegen en paden in het plangebied. Uitgangspunt is dat de ontwikkelaar de verharding in gelijke of betere kwaliteit aanbrengt; 5.2 Circulaire economie Al vele jaren wordt in het beheer en onderhoud van wegen al in bepaalde mate circulair gewerkt. Asfalt, mits niet teerhoudend, wordt door asfaltcentrales verwerkt in nieuw asfalt. Bestratingsmaterialen zoals betonbanden en klinkers werden bij kleinschalig onderhoud altijd hergebruikt. Alleen beschadigde of gebroken materialen werden vervangen door nieuwe materialen. Bij grootschalig onderhoud zijn in onze onderhoudscontracten al producten voorgeschreven met een bepaald percentage aan gerecyclede grondstoffen die dan voldoen aan een duurzaamheidscriterium. Het doel hiervan is om ervaring op te doen met deze producten. Gaan ze net zo lang mee als traditionele producten? Zijn er extra kosten verbonden aan deze duurzamere producten?

overheden zijn nu instrumenten aan het ontwikkelen om dit wel te kunnen monitoren waardoor het ook mogelijk wordt om in meetbare doelen op te stellen. Aanpak: - Toepassen van cementvrije of cementarme bestratingsmaterialen op kleine schaal om ervaring op te doen; - Toepassen van bestratingsmaterialen met biologische grondstoffen of toeslagmaterialen op diverse proeflocaties; - Voorschrijven van bestratingsmaterialen met een lage milieubelasting; - Meer hergebruik van bestaande bestratingsmaterialen. Bij regulier onderhoud én bij reconstructies of herinrichtingen*. - Opstellen van monitoringsinstrumenten voor nieuwe projecten; - Uitwerken van specifieke doelstellingen op basis van opgedane ervaringen.

Ladder van circulariteit

* Bij meer hergebruik van bestaande bestratingsmaterialen is het belangrijk om hierover naar bewoners en bedrijven goed te communiceren. Als bestuur en organisatie moeten we ervan bewust zijn dat we willen hergebruiken om onze kostbare grondstoffen minder uit te putten en dat we daarmee accepteren dat dit esthetisch gezien minder voordelen biedt.

Een circulaire economie in het onderhoud van wegen is meer dan alleen de afweging tussen hergebruik / recycling en nieuw. Er zijn meerdere mogelijkheden, die in gradatie van circulariteit verschillen, die we de komende jaren intensiever kunnen benutten om bij te dragen aan een meer circulaire economie. Winst is er te behalen in het terugdringen van nieuwe grondstoffen én het meer toepassen van grondstoffen die een lagere belasting op het milieu hebben. Een goed voorbeeld hiervan is het gebruik van biologische of polymeerachtige bindmiddelen als vervanging van cement.

5.3 Klimaatadaptatie Het veranderend klimaat zorgt voor langdurige perioden van droogte, hittestress en extreme neerslag. Dit vraagt om aanpassingen (adaptie) in de openbare ruimte om de effecten van klimaatsverandering te verminderen. Vaak wordt in eerste instantie aan het riool gedacht. Maar juist ook in de inrichting van de bovengrond (de straat en het groen) zijn aanpassingen nodig.

We doen inmiddels veel praktijkervaringen op met circulaire producten en werkwijzen. Maar we monitoren de resultaten en effecten van deze ervaringen nog niet. We weten niet hoe groot het aandeel van circulaire maatregelen is op het totaal van het uitgevoerde onderhoud. Verschillende

Het aanpassen van de openbare ruimte aan de effecten van een veranderend klimaat is vaak vrij kostbaar. Zorgvuldigheid en goede afstemming met rioolwerkzaamheden is vereist. Daar komt bij dat niet in elke straat er een probleem is en dat met regulier onderhoud aan de weg

alleen kleinschalige oplossingen uitgevoerd kunnen worden. Reconstructies en herinrichtingen bieden de beste kansen om een straat klimaatadaptief te maken. De komende planperiode wordt gestreefd naar het opdoen van praktijkervaring waarbij een doelmatige aanpak het uitgangspunt is.

Bermpassage d.m.v. verlaagde betonband in Bangert & Oosterpolder

Aanpak - Reconstructies van wegen benutten als voorname kans om de straat klimaatadaptief in te richten. In de benodigde investeringsbedragen wordt rekening gehouden met klimaatadaptieve maatregelen; - De hoeveelheid verhard oppervlak te verminderen door straten en paden waar mogelijk te versmallen. Er ontstaat dan meer ruimte voor groen; - Op specifieke punten de hoogte van straten of paden aan te passen zodat regenwater beter wordt geleid naar plekken waar er geen hinder of schade kan ontstaan.

Zo min mogelijk toepassen van asfalt in woonwijken om hittestress en wateroverlast te verminderen; In ontwerpopgaven meer rekening te houden met het bergen van regenwater in de naastgelegen bermen of groenvakken, door het verlagen of achterwege laten van verhoogde banden. Bij drogere perioden hebben bomen hier profijt van en wordt zo extra wortelopdruk voorkomen; Aanpassen van straatprofielen waarbij regenwater bijvoorbeeld niet meer naar de zijkanten maar naar het midden van de straat wordt geleid. Accepteren dat incidenteel na zware regenbuien water op straat blijft staan. Hierover ook naar bewoners communiceren voor bewustwording van het veranderend klimaat. Aanpassen van verkeersdrempels als deze een obstakel vormen voor een goede afvoer van regenwater.

Onderhoudsstrategie

6.1. Algemeen Dit hoofdstuk beschrijft beknopt de algemene strategie voor het onderhoud de komende jaren. Een meer gedetailleerde beschrijving hoort thuis in een beheer- of uitvoeringsplan.

6.2 Doelstellingen De gemeente Hoorn heeft een wettelijke taak om ervoor te zorgen dat de wegen die zij beheren, veilig en comfortabel te gebruiken zijn. Deze taak wordt uitgevoerd door het benodigde beheer en onderhoud als goede rentmeester zo doelmatig mogelijk uit te voeren. Dit houdt het volgende in: -

Het is dus verstandig om deze goede kwaliteit op peil te willen houden. Zo wordt achterstallig onderhoud voorkomen en wordt voorkomen dat er op termijn duurdere onderhoudsmaatregelen nodig zijn. Wel is er sprake van een geleidelijke achteruitgang van de kwaliteit van de elementenverhardingen. Intensiever onderhoud aan de elementenverhardingen is nodig om te voorkomen dat de gemiddelde kwaliteit hiervan daalt naar kwaliteitsniveau C. Voorgesteld wordt om kwaliteitsniveau B van de CROW wegbeheersystematiek te hanteren als acceptabel minimum kwaliteitsniveau en de hoogte van jaarlijks benodigde budgetten voor vervangingen, groot en klein onderhoud hierop af te stemmen

Inzicht hebben in het areaal dat beheerd wordt. Alle verhardingen met hun kenmerken en eigenschappen worden continue in beheersystemen bijgehouden. De kwaliteit wordt elk jaar gemeten door het uitvoeren van inspecties en ondersteunende onderzoeken; Onderhoud wordt preventief gepland. Correctief onderhoud wordt waar mogelijk voorkomen; We maken keuzes die technisch en financieel verantwoord zijn. Maatregelen moeten effectief en doelmatig zijn; We passen maatregelen toe die de veiligheid waarborgen en de gebruiksduur zoveel mogelijk verlengd.

6.3 Kwaliteit De gemeente stelt in haar beleid vast welk kwaliteitsniveau vindt horen bij een goed onderhouden weg. Bij dit gewenste kwaliteitsniveau hoort vervolgens een budget dat het mogelijk maakt om het areaal op het gewenste niveau te brengen en te onderhouden. Het areaal wegen in Hoorn heeft nu in het algemeen gezien een goede kwaliteit dat in overeenstemming is met de landelijke richtlijn voor het beheer en onderhoud van de wegen (kwaliteitsniveau B als acceptabel minimum kwaliteit).

Reconstructie rijbaan Anodeweg zomer 2022

6.4 Coalitieakkoord 2022-2026 In het Coalitieakkoord 2022-2026 is aangegeven dat het behoud en onderhoud van onze fiets- en wandelroutes hoog op de agenda staat. We willen de toegankelijkheid voor mensen met een (fysieke) beperking verbeteren. Ook willen we comfortabele en veilige fiets- en wandelroutes verder ontwikkelen. Voor deze ambities wordt de volgende aanpak voorgesteld: Aanpak fiets- en wandelroutes - Vervangen van de fietspaden van asfalt door beton wanneer deze een matige toestand (kwaliteitsniveau B) hebben bereikt. Boomwortelopdruk is de voornaamste oorzaak van oncomfortabele en onveilige fietspaden. Door de fietspaden van asfalt versneld te vervangen, bereiken we sneller een optimaal, comfortabel en veilig fietsroutenetwerk; - Twee keer per jaar inspecteren van bekende ‘hotspots’ van trottoirs waarin bomen staan. Met name in het voorjaar en de zomer kunnen boomwortels in hun zoektocht naar vocht en zuurstof de verharding omhoog drukken; - Twee keer per jaar inspecteren en zonodig aanpakken van de vijf schuifelroutes ; - Verwijderen van boomwortels in trottoirs of langs wandelroutes die overlast veroorzaken. Dit vraagt om nauwe afstemming met groenbeheer. Ook dient vaker een afweging gemaakt te worden tussen behoud of vervanging van een boom.

Aanpak verhogen onderhoudsniveau - Inventariseren van achterstallig onderhoud van recreatieve paden in parken en groenzones. Veel paden van halfverharding zijn sinds hun aanleg niet onderhouden. Soms staan ze blank. Het wordt dan minder comfortabel om de paden in de parken en groenzones te gebruiken; - Aanbrengen van sterkere fundering onder de straten in de binnenstad (zie hoofdstuk 4); - Voor de winkelgebieden en voornaamste winkelstraten in de binnenstad te kiezen voor een hoger kwaliteitsniveau, niveau A. Dit

hogere niveau zorgt er o.a. voor dat voor ouderen de omgeving van de winkels nog comfortabeler te gebruiken is. Vanwege het intensievere gebruik van deze gebieden zijn er aan deze keuze wel hogere onderhoudskosten verbonden. Deze kosten worden beschreven in hoofdstuk 7.

Ondergelopen pad bij IJsvogel Aanpak verbeteren toegankelijkheid van de openbare ruimte voor mensen met een (fysieke) beperking - We maken goede op- en afritjes op trottoirs die voldoen aan de recente normen, richtlijnen of leidraden. - Bij groot onderhoud aan trottoirs worden op- en afritjes die niet aan de huidige normen, richtlijnen of leidraden voldoen, altijd vervangen. - Bij meldingen over slecht toegankelijke op- en afritten worden maatregelen uitgevoerd (bijvoorbeeld vervanging) om de toegankelijkheid te verbeteren; - Verbeteren van gids- en geleidelijnen; - Aanleg vlakke routes.

6.5 Inzet extra middelen vanuit Coalitieakkoord 2022-2026. Vanuit het coalitieakkoord 2022-2026, zijn er extra middelen in de begroting opgenomen voor het wegwerken van achterstallig onderhoud. Voor 2023 twee ton, 2024 en 2025 4 ton en 2026 nog eens 2 ton. De extra middelen zijn opgenomen in de berekeningen voor het benodigd onderhoud. De extra middelen willen we inzetten op de volgende onderhoudsactiviteiten: -

Intensiever onderhoud aan de elementenverhardingen. Ca. 60 – 70 % van de extra beschikbaar gestelde middelen Onderhoud van de halfverhardingspaden om deze comfortabeler en toegankelijker te maken. Ca. 20 – 30% van de extra beschikbaar gestelde middelen. Intensiever onderhoud aan de wegmarkeringen. Ca. 10% van de extra beschikbaar gestelde middelen

Intensiever onderhoud aan de asfaltverhardingen wordt de komende jaren niet verwacht. Het onderhoudsniveau is op dit moment zeer goed. Er valt echter niet uit te sluiten dat door weersomstandigheden (vorst of langdurige droogte) er versneld schades aan het asfalt ontstaan. Dit resulteert dan in extra benodigd onderhoud en reparaties aan de weg. Indien nodig wordt een klein deel van de extra beschikbaar gestelde middelen ingezet voor onderhoud aan asfaltverhardingen.

6.6 Wegmarkeringen. Op de wegen liggen vele soorten wegmarkeringen (belijning). Strepen, vlakken en symbolen om het verkeer in goede banen te lijden en aan te geven welk verkeersgedrag van de weggebruiker wordt verwacht. De wegmarkeringen slijten in het algemeen sneller dan de verharding waarop de markeringen zijn aangebracht. Ook voor de wegmarkeringen wordt kwaliteitsniveau B van de CROW voorgesteld als acceptabel minimum kwaliteitsniveau. Dit betekent dat als op een weg of kruispunt 30% of meer van de markering ernstig is versleten, onderhoud aan de markering uitgevoerd wordt. In de praktijk hanteren we niet strikt dit percentage. Zo kan de situatie zich voordoen dat de haaientanden nagenoeg zijn weggesleten maar de overige markering nog in voldoende staat verkeert. Dan worden de haaientanden ingepland om opnieuw aan te brengen. Afhankelijk van de drukte van de weg, betekent dit soms dat we elke 3 a 4 jaar op een bepaalde weg of straat (een deel van) de wegmarkering vernieuwen.

FINANCIËN

7.1 Algemeen Het onderhoud van de wegverhardingen wordt op twee manieren bekostigd; 1. Vanuit de exploitatiebegroting. Hieruit wordt regulier onderhoud betaalt zoals kleinschalige reparaties, gedeeltelijke herbestratingen, opnieuw aanbrengen van wegmarkeringen of het opnieuw asfalteren van een weg. 2. Vanuit de investeringsbudgetten. Reconstructies of vervangingen van wegen en straten worden volgens de Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) gezien als een investering met een maatschappelijk nut. Er is sprake van het compleet vernieuwen van de wegconstructie en daarmee een nieuwe levensduur. 7.2 Kosten onderhoud 2023-2030 Op basis van de meest recente weginspecties, wordt op basis van de wegbeheersystematiek een planning berekend voor vijf jaar. De onderhoudskosten in deze vijf jaren zijn redelijk nauwkeurig te berekenen. De benodigde kosten die nodig zijn voor de langere termijn kunnen niet meer nauwkeurig voorspeld worden aangezien het verloop van de kwaliteit van een weg over een langere periode niet te voorspellen is. De beheersystematiek adviseert om dan de gemiddelde lifecyclekosten per jaar toe te passen op het hele areaal. De berekeningen van de benodigde budgetten zijn gebaseerd op beeldkwaliteitsniveau B als acceptabel niveau voor heel het wegareaal én prijspeil 1-1-2023. Dit laatste is relevant omdat de prijzen voor onderhoud in 2022 sterk zijn gestegen.

Met name voor asfaltwerkzaamheden bedroeg de toename van de eenheidsprijzen in de zomer ruim 50% ten opzichte van prijzen uit het onderhoudscontract dat de gemeente heeft. Wat de prijzen in 2024 of daarna gaan doen, is onduidelijk. In 2023 zijn de eenheidsprijzen vrij stabiel gebleven. Desondanks betekent dit dat de budgetten voor 2024 en verder verhoogd moeten worden. Om de komende jaren tenminste evenveel onderhoud (vierkante meters) uit te kunnen voeren, is het nodig om de huidige

budgetten met de prijsstijgingen in de GWW-sector te compenseren. Deze bedraagt 25% (gemiddelde van elementen- en asfaltprijzen) ten opzichte van 2020. In onderstaande tabel is te zien hoeveel budget voor onderhoud nodig is voor de periode 2024-2030. Voor de langere termijn, de zogenaamde eeuwige instandhouding, is ook aangegeven hoeveel benodigd budget verwacht wordt. Vanaf 2031 zullen de budgetten geleidelijk moeten groeien. Inspectieresultaten en het gewenste kwaliteitsniveau bepalen echter hoeveel budget op dat moment nodig is. In de kolommen ‘Beschikbaar’ zijn de beschikbare middelen weergegeven op basis van de begroting 2023. Voor de jaren 2023 t/m 2026 zijn de extra middelen vanuit het coalitieakkoord verwerkt in de verschillende onderhoudsposten om daar de kwaliteit te verbeteren, achterstallig onderhoud in te lopen of te voorkomen. Op basis van de huidige prijzen is er in 2024 en 2025 geen tekort op de exploitatiebegroting. Maar is het ook lastig om een extra inspanning te doen in het verbeteren van de kwaliteit. In 2026 is er een tekort van € 200.000,-. In 2027 t/m 2030 bedraagt het tekort € 400.000,- per jaar op basis van het exploitatiebudget 2023. '23

Beschikbaar '24 &'25 '26

Exploitatie totaal (getal x € 1000,-)* Onderhoud elementen Onderhoud asfalt Onderhoud beton Onderhoud halfverharding Onderhoud bermen, belijning en overig Overige kosten (onderzoek, inspecties e.d.) Doorbelaste kosten Coalitieakkoord: Verbeteren onderhoud Totaal

694 622 n.v.t. n.v.t. 65 55 -17 200 1.619

694 622 0 0 65 55 -17 400 1.819

694 622 0 0 65 55 -17 200 1.619

694 622 0 0 65 55 -17

900 778 1 37 65 55 -17

1582 825 31 37 65 55 -17

1.419

1.819

2.578

Investeringen totaal (getal x € 1000,-)

1.975

2.480

3.388

'27

Benodigd** 2024-2030 Vanaf 2031***

* = exclusief dagelijks onderhoud en vergoedingen nutssleuven ** = Prijspeil 2023 *** = geleidelijk opbouwend

Tabel 2. Benodigd budget exploitatie en vervangingsinvesteringen

Voor vervangingen en investeringen is sinds 2020 een gelijk investeringsbudget gehanteerd. Er was geen noodzaak om de investeringsruimte voor wegen te vergroten. Door de gestegen kosten is het echter nu wel noodzakelijk om de investeringsruimte voor wegen met de gemiddelde prijsstijgingen te compenseren. Veel wegen zijn door hun ouderdom in de komende jaren aan vervanging toe. De kosten voor de lange termijn, de zogenaamde eeuwige instandhouding, worden berekend op basis van een theoretische levensduur en een aantal tussentijdse onderhoudsmomenten. De volgende uitgangspunten zijn hierbij gehanteerd: -

Levensduur van 60 jaar. Dit is gelijk met de gemiddelde levensduur van riolering. Bij vervanging van de riolering wordt ook de wegconstructie opnieuw aangelegd; Na 60 jaar wordt de weg inclusief fundering vervangen; Er zijn drie tussentijdse onderhoudsacties voor asfaltverhardingen, drie voor elementenverhardingen en één voor betonverhardingen; Het areaal wegen in beheer op 1 januari 2022. Dus geen uitbreiding van areaal Zevenhuis of Bangert & Oosterpolder fase 5; Een synergievoordeel van gemiddeld 20% door vervanging van (elementen)verhardingen gelijktijdig uit te voeren met de vervanging van het riool.

houd spoorovergangen. Deze kosten worden in dit beleidsplan buiten beschouwing gelaten. 7.3 Kosten ambities Coalitieakkoord 2022-2026 In hoofdstuk 6 is de vertaling beschreven van diverse ambities voor de openbare ruimte. De kosten voor deze vertaling zijn op één maatregel na, in tabel 2 meegenomen. Het verhogen van het gewenste kwaliteitsniveau B naar A voor de winkelstraten en -gebieden in de verschillende wijken, kost € 90.000,- per jaar extra. Met dit extra geld wordt dan vaker onderhoud uitgevoerd (gemiddeld drie keer in plaats van twee keer tussentijds geheel herstraten over de duur van 60 jaar). De totale oppervlakte die een hoger kwaliteitsniveau krijgt, bedraagt ongeveer 205.000 m2. Circa 8% van het totale areaal aan elementenverhardingen in de gemeente Hoorn. 7.4 Kosten ontwikkelingen en opgaven In hoofdstukken 4 en 5 zijn diverse ontwikkelingen beschreven die de komende jaren worden geïntegreerd in het onderhoud van de wegen. Sommige ontwikkelingen kosten extra geld zoals het toepassen van meer duurzame materialen in de wegenbouw. Het is echter lastig te voorspellen wat de prijsontwikkeling van deze producten de komende jaren gaat doen. Daarnaast vormen de extra productkosten vaak een klein aandeel van de totale projectkosten. Er wordt daarom geen rekening gehouden met extra benodigd budget voor het toepassen van duurzamere materialen.

Klimaatadaptieve maatregelen kunnen relatief kostenneutraal worden uitgevoerd mits deze uitgevoerd worden als onderdeel van groot onderhoud of reconstructies in combinatie met vervanging van de riolering.

Naast de onderhoudskosten zijn er ook nog andere kosten zoals kapitaallasten, personeelskosten, doorbelastingkosten en bijdrage onder-

Het verbeteren van de fundering in de binnenstad wordt in theorie nog steeds eenmaal tijdens de levensduur uitgevoerd. Alleen halen we de aanleg van de fundering naar voren in de tijd; bij groot onderhoud in plaats van bij vervanging. De extra kosten worden terugverdiend doordat groot onderhoud na verbetering van de fundering minder vaak nodig zal zijn.

De ontwikkeling die meer geld kost, is de aanpassing van straten naar de meest recente verkeerskundige inzichten. Het herinrichten van straten met aanleg van nieuwe verkeerskundige voorzieningen zoals drempels, versmallingen etc. Deze extra kosten worden hoofdzakelijk gemaakt bij vervangingsinvesteringen. Echter, bij de verkeerskundige voorzieningen is het mogelijk om subsidie te krijgen van de provincie. De verkregen subsidies dekken de kostentoename van de herinrichtingen volledig waardoor ook deze ontwikkeling kostenneutraal wordt beschouwd. Belangrijk is wel dat bij voorfinanciering vanuit het vervangingsbudget, de verkregen subsidie-inkomsten ook weer ter beschikking komt als nieuw vervangingsbudget voor wegen. Onderhoud in nieuwe uitbreidingsgebieden zoals de Rozenbuurt of Bangert & Oosterpolder fase 5, is de komende vijf jaren niet. Incidenteel zal er misschien een kleinschalige reparatie nodig zijn. Op de langere termijn is in de nieuwe gebieden wel groot onderhoud nodig. Deze kosten zijn nu niet meegenomen in de berekeningen. Door elk jaar in jaarplannen of eens in de paar jaar in beheerplannen de meest actuele situatie met betrekking tot het areaal door te rekenen, kan rekening gehouden worden met stijgende onderhoudsbudgetten door areaaluitbreiding. Tot slot wordt de komende jaren het programma Hoorn-noord / Venenlaankwartier uitgevoerd.

Vanuit de opgave om het riool te vervangen en de wijken klimaatbestendig te maken, wordt de gehele openbare ruimte aangepakt. De veelal verouderde en versleten verhardingen worden in de verschillende deelprojecten van de riolering vervangen. De kosten voor deze vervangingen passen op basis van de inspectieresultaten slechts beperkt in de berekende budgetten voor de periode 2024-2027. Om te voorkomen dat in de andere wijken benodigde vervangingen en reconstructies uitgesteld moeten worden, is het nodig om voor de straten in Hoorn-noord / Venenlaankwartier extra investeringsruimte te creëren. In dit beleidsplan wordt er van uit gegaan dat deze extra benodigde investeringsruimte in een apart raadsbesluit wordt geregeld.

7.5 Risico’s In het beheer en onderhoud zijn er risico’s die invloed hebben op zowel de technische staat van de wegen als op de financiën. Sommige risico’s zijn in te schatten en worden dan meegenomen in de begroting van een project. Sommige risico’s zijn echter niet van te voren te voorzien. De volgende risico’s kunnen een grote impact hebben op het beheer en de financiën: Teerhoudend asfalt Voor wegen is er tot 1991 teer gebruikt als bindmiddel bij de aanleg en onderhoud van asfaltverhardingen. Wanneer een weg wordt opgebroken, moet onderzocht worden of het asfalt teer bevat. Bij overschrijding van de norm moet het asfalt na verwijderen worden gereinigd. Dit leidt tot kostenverhoging van het project. Omdat niet bekend is welke wegen in de gemeente nog teerhouden asfalt bevatten, zijn de financiële consequenties niet in beeld te brengen. Verwacht mag worden dat er in Hoorn nog teerhoudende asfaltwegen zijn. Het aantal teerhoudende wegen zal de komende jaren wel geleidelijk afnemen. Sterk stijgende eenheidsprijzen In 2022 stegen de prijzen, mede door de oorlog in Oekraïne, plotseling enorm. Dit leidde tot extra kosten van onderhoudswerkzaamheden die aan de aannemers waren gegund. Met name de kosten voor onderhoud aan asfalt hebben een sterke relatie met de prijzen voor olie en gas.

Risico’s op overschrijdingen kunnen deels beperkt worden door in tijden van plotselinge, sterke prijsstijgingen, het aantal onderhoudsopdrachten te temporiseren. Dit is echter niet altijd mogelijk. Veel onderhoudsopdrachten worden aan het begin van het kalenderjaar al verstrekt.

Vorstschade Het weer draagt voor een niet te onderschatten aandeel bij aan schades aan asfaltverhardingen. Tijdens een milde winter waar dooi en vorst elkaar afwisselen, kunnen onverwachts gaten ontstaan. Het komt dan voor dat er opeens meer onderhoud aan asfalt nodig is dan in de planning, gebaseerd op inspecties, is voorzien. Dit kan dus incidenteel leiden tot hogere kosten en overschrijding van budgetten.

Boomwortelopdruk Wortelopdruk van bomen is een schadebeeld dat veel voorkomt in trottoirs met bomen. De bomen zijn vele jaren geleden vaak in een klein vak geplant zonder speciale grond voor bomen. De wortels vinden in de bodem geen of nauwelijks voeding, zuurstof en vocht dus gaan dan zeer oppervlakkig hiernaar opzoek. Met een extra droog voorjaar en zomer hebben de bomen het extra moeilijk. Dit zie je terug in de extra wortelopdruk die in een periode van enkele maanden ontstaat. De kwaliteit van de verharding gaat versneld achteruit. Om de trottoirs veilig en begaanbaar te maken is het nodig om maatregelen te treffen. In eerste instantie wordt de verharding hoger aangelegd. Dit is echter maar een tot twee keer een effectieve oplossing. Op een bepaald moment is alleen het weghalen van de bron nog effectief; de kleinere wortels onder de verharding.

Vorstschade J. Poststraat

Boom in trottoir op de Gedempte turfhaven

Leeftijd van Hoorn als groeigemeente. De gemeente Hoorn is in de jaren ’70, ’80 en 90‘ van de vorige eeuw hard gegroeid. Veel straten van asfalt die in de tijd zijn aangelegd, naderen het einde van hun levensduur of hebben deze al bereikt. Dit zal de komende jaren in inspecties ook meer en meer zichtbaar worden. Dit betekent dat de piek van vervangingen dichterbij komt en meer vervangingsinvesteringen per jaar nodig zullen zijn. Met de toenemende leeftijd zal waarschijnlijk ook vaker klein en regulier onderhoud nodig zijn om de veiligheid van de weggebruiker te waarborgen. Voor de langere termijn wordt daarom een verdere stijging van de benodigde exploitatiebudgetten verwacht. Er dient rekening gehouden te worden dat de exploitatiebegroting na 2027 geleidelijk dient te groeien naar het totaal van € 3,0 miljoen per jaar zoals weergegeven is tabel 2 van paragraaf 7.2. In onderstaand figuur is schematisch weergegeven hoe de onderhoudscyclus van een weg er uit ziet:

Einde levensduur van Sterreweg. Veel uitgevoerde reparaties om functionaliteit te kunnen waarborgen.

Figuur 7. Levenscyclus van een weg

Conclusies en aanbevelingen

8.1 Conclusies De gemeente Hoorn heeft haar wegenareaal jarenlang op een goed niveau kunnen houden. Toch lukte het de laatste jaren niet meer om al het benodigde onderhoud met de beschikbare onderhoudsbudgetten uit te voeren. Dit vertaalde zich in een geleidelijke achteruitgang van de kwaliteit van de elementenverhardingen. De gemiddelde kwaliteit van het hele areaal wegen is echter nog goed. Met het extra budget dat vanuit het coalitieakkoord beschikbaar is gesteld voor de periode 2023-2026, lukt het wel om het benodigde onderhoud de komende vier jaren uit te voeren én de kwaliteit van de wegverhardingen te verbeteren. Er dient meer en meer rekening gehouden te worden met ontwikkelingen en overkoepelende beleidskaders. Verduurzaming, aanpassing aan een veranderend klimaat, projecten van ontwikkelaars, vraagstukken Mobiliteit en een inclusieve samenleving. Allemaal zijn dit aspecten die invloed hebben op het onderhoud aan de wegen. Door meer integraal onderhoud aan de weg te combineren met vervanging van de riolering, openbaar groen en verlichting, kunnen kosten bespaard worden en is het mogelijk om de openbare ruimte aan te passen aan de huidige wensen en normen. Er dient in de begroting continue rekening gehouden te worden met een groter wordend areaal door de aanleg van nieuwe woonomgevingen.

En daarmee is er meer onderhoudsbudget nodig om onderhoud in de toekomst uit te kunnen voeren. Tot slot zijn er risico’s zoals onvoorziene prijsstijgingen die de kosten voor gepland onderhoud aanzienlijk kunnen verhogen. 8.2 Aanbevelingen Om het beheer en onderhoud zo efficiënt mogelijk uit te voeren, wordt aanbevolen om kwaliteitsniveau B van de CROW als maatstaf te blijven hanteren. Dit levert de beste prijs-kwaliteit verhouding op. 28

Er wordt voorkomen dat er achterstanden ontstaan die lastig in te lopen zijn. Om ook de geleidelijke achteruitgang in de kwaliteit van de elementenverhardingen om te zetten naar het verder verbeteren van de kwaliteit, wordt verwacht dat het na 2025 ook nodig is om jaarlijks € 400.000,- extra budget aan onderhoud wegen uit te geven ten opzichte van 2023. Nu is vanuit het coalitieakkoord 2022-2026 € 200.000,- voor 2026 beschikbaar gesteld. Aanbevolen wordt om het exploitatiebudget voor 2026 met € 200.000,- en in 2027 met €400.000,- te verhogen. Deze verhoging is nodig om enerzijds de prijsstijgingen te compenseren en anderzijds rekening te houden met de geleidelijke groei van het areaal. De kwaliteit blijft dan op het gewenste peil. Hoorn heeft meerdere wijken die circa 40 jaar geleden hard zijn gegroeid en anno 2023. Dit betekent dat veel wegen de komende jaren aan vervanging en herinrichting toe zijn. Hoorn-noord en Venenlaankwartier zijn voorbeelden waar de straten en riolering aan vervanging toe zijn. De huidige investeringsruimte voor wegen is niet toereikend om de komende vervangingspiek op te vangen. Aanbevolen wordt om vanaf 2024 het jaarlijkse vervangingsbudget te verhogen. Daarmee wordt ook de prijsstijging gecompenseerd. Vanaf 2031 wordt verwacht dat in veel straten zowel het riool als de bestrating een grootschalige aanpak nodig heeft.

De budgetten dienen dan geleidelijk aan verder verhoogd te worden. Het verhogen van de kwaliteit van winkelgebieden en winkelstraten naar niveau A is een mogelijkheid om de uitstraling van onze gemeente te versterken. Dit draagt ook bij aan betere wandelroutes voor ouderen en mindervaliden. De extra kosten hiervoor bedragen € 90.000,- per jaar. Deze kosten zijn niet verwerkt in het overzicht van benodigde onderhoudsbudgetten in hoofdstuk 7.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Hoornid=532343e0-64e4-479e-b91b-51f01d7bf018