Begroting 2023 werkversie
Tekst van het document
Begroting 2023 Begroting 2023
Begroting 2023
1/274
2/274
Begroting 2023
Aanbieding Begroting 2023 In deze eerste begroting van de nieuwe bestuursperiode 2022 – 2026 staan onze plannen voor het komende jaar, mét bijbehorende financiën. Traditiegetrouw beginnen we een begroting altijd met een algemeen beeld; Hoe staat Hoorn ervoor? Welke ontwikkelingen komen er op de gemeente af? En wat gaan we het komende jaar doen?
We houden nauwlettend in de gaten of deze ingrepen ook de gewenste effecten hebben. Daarbij stellen we vanwege de urgentie en mede op verzoek vanuit de raad voor om nog in dit lopende jaar (2022) een bedrag van € 1,5 miljoen vrij te maken. Dit is bedoeld om de ergste gevolgen van de prijsstijgingen in onze gemeente te dempen. We werken zo snel mogelijk plannen uit om dit geld nuttig te besteden.
Grote veranderingen We leven in tijden van grote veranderingen en tegenstellingen. Na de enorme impact van de coronacrisis veerde onze samenleving weer op. Van volle terrassen tot winkels, van goed bezochte festivals tot reizen. Er was weer volop ruimte om elkaar te ontmoeten en samen te genieten. Ondertussen draaide de economie ook weer op volle toeren. Met een ongekende groei en de laagste werkloosheid in een decennium tot gevolg. Tegelijkertijd is dit ook de tijd van de crises; de woningcrisis, de klimaatcrisis, de stikstofcrisis, de arbeidsmarktcrisis, de energiecrisis, de inflatie. En dit jaar zien we eens te meer dat ontwikkelingen op het wereldtoneel ook steeds vaker tot (achter) onze voordeur reiken. De oorlog in Oekraïne legt bloot hoezeer alles met alles verbonden is. De impact is enorm. In de eerste plaats uiteraard voor de Oekraïense bevolking, die massaal is gevlucht voor het oorlogsgeweld. Maar niet in het minst voor onze eigen inwoners, ondernemers, instellingen en verenigingen. Zij worden geconfronteerd met ongekend hoge prijsstijgingen, die de bestaanszekerheid hard raken. We moeten eerlijk zijn: de mogelijkheden van de gemeente om dit te veranderen zijn niet onbeperkt. Veel van de oplossingen moeten vanuit de Rijksoverheid komen.
De plannen die het kabinet op Prinsjesdag presenteerde, laten zien dat het kabinet bereid is om diep in de buidel te tasten om de ergste gevolgen van de historisch hoge inflatie te bedwingen.
Buffers voor investeringen Ook de gemeente heeft te maken met oplopende inflatie, stijging van de bouwkosten, hoge energieprijzen en rentestijgingen. Daar komt bij dat de uitkering vanuit het gemeentefonds vanaf het ‘ravijnjaar’ 2026 onzeker blijft. Bij de Kadernota was de financiële impact van deze ontwikkelingen nog lastig te voorspellen. Nu zijn deze wel op hun waarde geschat. Hierdoor moeten we lopende budgetten van plannen en projecten bijstellen. En goed vooruitkijken naar hoe we onze ambities en plannen betaalbaar maken en houden. Het is onze opdracht als gemeentebestuur de incidentele ruimte in de komende drie jaar zo goed mogelijk te benutten. Om zo financiële buffers op te bouwen voor belangrijke en grote investeringen in de gemeente. We stellen daarom voor om in 2023 en 2024 circa € 5 miljoen te reserveren als buffer voor de sterke inkomstendaling in 2026. Tegelijkertijd zullen we in de komende jaren met elkaar keuzes moeten maken die gaan zorgen voor structureel en reëel begrotingsevenwicht vanaf 2026.
Stedelijke ontwikkeling De ambitie ‘Meer Stad Worden’ draait om de toekomstbestendigheid van onze stad en regio. De ‘dubbele vergrijzing’ (meer ouderen, die ook steeds ouder worden) en de dreigende ‘ontgroening’ (afname van jongeren)
3/274
Begroting 2023
vragen een gerichte aanpak. In de vorige bestuursperiode is hiervoor met diverse raadsbesluiten de basis gelegd. Denk aan de Omgevingsvisie, waarin onder andere de Woonvisie, Groenvisie, Mobiliteitsvisie en de Visie Hoornse Hoogte zijn verwerkt. Déze bestuursperiode staat daarmee in het teken van het realiseren van de ambitie; doen! Denk aan de ontwikkeling van 500 woningen per jaar, met voor Hoorn nieuwe en onderscheidende woonmilieus. Hierdoor kunnen starters instromen en wordt doorstroming (van senioren) op de woningmarkt bevorderd. In het bijzonder is daarbij aandacht voor studenten en ‘young professionals’. Naast woningen worden ook arrangementen voor werken en opleiden (WOW) ontwikkeld. ‘Meer Stad Worden’ gaat niet alleen over meer woningen, maar juist ook over de ontwikkeling van Hoorn als complete stad. Met uitbreiding van werkgelegenheid en (hoger) onderwijs. Zodat de afhankelijkheid van de Randstad, en de daarbij horende druk op de mobiliteit, beheersbaar blijft. Er komen veel ontwikkelingen bij elkaar deze periode. Op diverse locaties komen binnenstedelijke ontwikkelingen in de realisatiefase. Vooral de realisatie van de Poort van Hoorn betekent dat de ‘ambitiesprong’ van Hoorn nu echt voor de deur staat. Ook de nieuwe ontsluiting van de Poort van Hoorn/Binnenstad/Grote Waal krijgt vorm.
Het integreren van al deze ontwikkelingen brengt nog wel de nodige vraagstukken met zich mee, inhoudelijk en financieel. Er zijn dus veel kansen, maar het vraagt -zeker onder de huidige marktomstandigheden - ook nog het nodige van de gemeente zelf. Een eerste stap die we willen zetten is het opnemen van een buffer van ruim € 20 miljoen voor de Poort van Hoorn en de ontsluiting van de binnenstad (waarvan ruim € 6 miljoen in 2022 en daarmee bij de najaarsbijstelling 2022). Provincie en Rijk omarmen en steunen de ambities van Hoorn, net als onze ontwikkelpartners. Dat vergroot onze kansen op cofinanciering. Hier zijn we dan ook zeer actief mee bezig. Van belang is het doel en de lange termijn voor ogen te houden en dat telkens als basis van de besluitvorming te hanteren; durven!
Samenleven In Hoorn werken we samen met onze inwoners, vrijwilligers, (sociale) ondernemers, onderwijs en andere partners aan een inclusieve stad, waar mensen erbij horen, ertoe doen, meedoen en zelfredzaam zijn. We staan in de komende jaren voor de volgende grote uitdagingen in het sociaal domein, die we met prioriteit gaan oppakken. Dit zijn de vergrijzing, de aanstaande hervormingen in de Jeugdzorg en Jeugdbescherming, de mentale gezondheid als gevolg van de coronacrisis, het rondkomen en voorkomen van schuldenproblematiek, het groeiend aantal kwetsbare inwoners in de wijk en de verouderde huisvesting van basisscholen. Iedereen in Hoorn hoort erbij en moet mee kunnen doen. In 2023 starten we met de uitvoering van een lokale inclusieagenda en doen we onderzoek naar het slavernijverleden en de rol daarbij van het stadsbestuur van Hoorn. Op basis van de uitkomsten van een onderzoek naar de armoedeval komen we met voorstellen om het beleid op rondkomen aan te passen. We helpen mensen naar werk of andere zinvolle besteding en nemen maatregelen om de kansengelijkheid voor inwoners te vergroten.
Duurzame leefomgeving Hoorn klimaatneutraal in 2040 – dát is het doel waar we samen naartoe werken. Voor de toekomst van onze stad en inwoners is een duurzame leefomgeving cruciaal. De belangrijkste opgaven zijn de energietransitie, klimaatadaptatie en de circulaire economie. Binnen deze opgaven zijn we concreet aan de slag met projecten. Zo gaan we in 2023 door met de aanleg van een warmtenet in de Kersenboogerd en onderzoeken we de mogelijke inzet van duurzame warmtebronnen, zoals geothermie en aquathermie. Het hebben van voldoende water en groen staat steeds hoger op de agenda. Zeker nu de stad verder gaat groeien is het belangrijk dat hiervoor
Begroting 2023
voldoende ruimte blijft. De veranderingen in het klimaat maken dat juist groen en water hittestress voorkomen en stortbuien kunnen opvangen. De aanleg van een wijkpark in de Bangert & Oosterpolder en de renovatie van het wijkpark in Risdam-Noord zorgt niet alleen voor meer groen en is ook fijn om in te verblijven. Ook een schone, hele en veilige stad maakt onderdeel uit van de duurzame leefomgeving. Het onderhoud van de openbare ruimte en het groen is belangrijk voor de leefbaarheid en de uitstraling van onze wijken. In 2023 wordt meer aandacht besteed aan onkruidbestrijding en reiniging. Ook werken we plannen uit om de afvalscheiding in de stad verbeteren. Vanaf 2023 gaan we aan de slag met de nieuwe Veiligheidsambitie. Het aanpakken van ondermijning en de bewustwording hierover bij onze eigen organisatie en partijen in de stad heeft daarin een prominente plek. We gaan door met de succesvolle top X aanpak van jongvolwassenen en minderjarigen. We evalueren de inzet van (flexibel) cameratoezicht en leggen een visie hierover voor aan de raad. Vanuit spoor 5 van het programma Kansen voor de Kersenboogerd organiseren we bijeenkomsten over het thema veiligheid, om te komen tot concrete maatregelen voor een veiliger en fijnere leefomgeving. Door het recente vertrek van een aantal toezichthouders (Boa’s) is de bezetting van ons team Toezicht & Handhaving niet op orde.
De werving van nieuwe toezichthouders heeft daarom prioriteit. Daarnaast wordt het team uitgebreid met twee Boa’s.
Levendige (binnen)stad Een gezonde economie is de motor van een stad. Een aantrekkelijk vestigingsklimaat is dus van groot belang. We willen nieuwe ondernemers aantrekken en groeiende bedrijven meer ruimte geven. Ook letterlijk, door te starten met de uitbreiding van bedrijventerrein Zevenhuis en de aanpak
4/274
van de congestie op het elektriciteitsnet, met Liander, andere overheden en partners uit het bedrijfsleven. Samen met ondernemers en onderwijsinstellingen werken we aan opleidingsprogramma’s en het programma Wonen, Onderwijs en Werken (WOW-aanpak). Zo zorgen we voor voldoende opgeleid personeel en behouden we jongeren en jong talent voor de regio. Hoorn is een gastvrije en levendige stad, met een rijk aanbod aan sport, kunst, cultuur en erfgoed. Met projecten als de aanleg van het nieuwe Stadsstrand, de uitbreiding van het Westfries Museum, een onderzoek naar een volwaardig poppodium, de aanleg van een skatepark en de viering van de Slag op de Zuiderzee investeren we volop in de voorzieningen en de aantrekkingskracht van onze stad. We evalueren het evenementenbeleid en stellen nieuw toeristisch beleid op, met plannen om meer bezoekers naar Hoorn te trekken. Daarnaast werken we plannen uit om Hoorn als aantrekkelijke stad om te wonen, werken en te verblijven onder de aandacht te brengen bij voor onze stad belangrijke doelgroepen. Tegelijkertijd blijven we werken aan het verbeteren van wat er al is. In samenwerking met ondernemers en inwoners werken we aan een gebiedsagenda voor de binnenstad, met plannen om de stad te verbeteren. We intensiveren de leegstandsaanpak en bereiden keuzes voor over de omvang en de invulling van het publiekshart.
We investeren in ons erfgoed, evalueren en actualiseren het horecabeleid en onderzoeken mogelijkheden voor verruiming van terrassen, winterterrassen en drijvende terrassen. Ook starten we een onderzoek naar stadsdistributie en werken we aan een nieuwe Kunst & Cultuurnota en een masterplan sport. We richten ons daarmee op een zo groot mogelijke deelname aan sport en cultuur.
5/274
Begroting 2023
Dienstverlening en bedrijfsvoering Al deze plannen moeten natuurlijk ook uitgevoerd worden door onze organisatie, onze medewerkers. Om de sturing binnen de organisatie te verbeteren zijn we kort geleden gestart met de verandering van ons organisatiemodel naar een directiemodel. Ook in 2023 gaan we hier mee door. Een zorgpunt is de krapte op de arbeidsmarkt, die ook voor ons als gemeente voelbaar is. Het vinden van nieuwe medewerkers en het vasthouden van medewerkers in een concurrerende arbeidsmarkt is lastiger en zeer urgent. Daar gaan we dan ook op investeren, in samenwerking met het bedrijfsleven en de onderwijssector. In 2023 wordt door de verbouwing van het stadhuis opnieuw veel flexibiliteit gevraagd van de organisatie. Medewerkers werken hierdoor ook in 2023 nog veel hybride en vanuit huis. Na de jaren van verplicht thuiswerken door corona, vraagt dit extra aandacht voor sociale binding tussen mensen en teams. Tijdens de verbouwing van het stadhuis blijft de dienstverlening aan onze inwoners gegarandeerd. En wordt deze ook weer verder verbeterd en
ontwikkeld, met de feedback van onze inwoners en ondernemers. Bijvoorbeeld door meer data gedreven organiseren en digitaliseren. We experimenteren met nieuwe vormen van participatie om nadrukkelijk de verbinding te maken met onze inwoners, ondernemers, verenigingen en instellingen.
Tot slot Deze begroting is een goede basis om onze gezamenlijke ambities de komende jaren te realiseren. Wij kijken uit naar de behandeling van deze begroting in de gemeenteraad, waar we samen het goede gesprek kunnen voeren.
College van burgemeester en wethouders, Oktober 2022
Begroting 2023
6/274
Inhoudsopgave
Aanbieding Begroting 2023 _______________________________ 2
Overzicht programma's ________________________________ 122
Financieel beeld ________________________________________ 7
Overzicht projecten ___________________________________ 137
Bestuur en ondersteuning _______________________________ 21
Paragraaf Lokale heffingen _____________________________ 146
Openbare orde en veiligheid _____________________________ 34
Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing ________ 154
Verkeer, vervoer en waterstaat ___________________________ 41
Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen __________________ 164
Economische zaken _____________________________________ 53
Paragraaf Financiering ________________________________ 168
Onderwijs ____________________________________________ 60
Paragraaf Bedrijfsvoering ______________________________ 172
Cultuur, recreatie en sport _______________________________ 72
Paragraaf Verbonden partijen __________________________ 179
Sociale voorzieningen en maatschappelijke dienstverlening ____ 86
Paragraaf Grondbeleid ________________________________ 186
Duurzaamheid en milieu ________________________________ 97
Paragraaf Algemene uitkering __________________________ 191
Ruimtelijke ordening en volkshuisvesting __________________ 109
Bijlagen _____________________________________________ 196
7/274
Begroting 2023
Financieel beeld Er bestaat meer onzekerheid voor gemeenten dan voorgaande jaren op financieel terrein. Autonome ontwikkelingen zoals de oplopende inflatie, hogere energiekosten, stijging van de bouwkosten bij grote projecten en stijging van de rentekosten maken dat onze uitgaven extra stijgen. Daarnaast past het Rijk de spelregels van het gemeentefonds aan, waardoor de inkomsten vanuit het gemeentefonds vanaf 2026 fors dalen ten opzichte van voorgaande jaren. Ook wel het ‘ravijn’ benoemd. Het is nog steeds wachten op concrete plannen vanuit het Rijk hoe gemeenten deze inkomstendaling (deels) kunnen opvangen. De gepresenteerde begroting van het gemeentefonds op Prinsjesdag heeft hier geen uitsluitsel op gegeven. In deze begroting daarom geen sluitende begroting in 2026; ook als signaal richting het Rijk. We verwachten van het Rijk dat zij met structurele oplossingen komt voor het ‘ravijn’ vanaf 2026, zodat de maatregelen die wij vanaf de kadernota 2023 moeten gaan treffen om tot een sluitende meerjarige begroting te komen realistisch en draagbaar zijn. Wel wordt in deze begroting gekozen om alvast een buffer op te bouwen
voor investeringen die we komende jaren in gang zetten, maar waarvan de extra lasten na 2026 zullen vallen.
Hoe ziet het financieel beeld er na de kadernota uit? Doordat het Rijk incidenteel flinke extra inkomsten bij de meicirculaire 2022 heeft toegekend, ziet het beeld er op de korte termijn goed uit. In de septembercirculaire zijn er bovendien nog extra bedragen voor de jaren 2023 tot en met 2025 bij gekomen. Ook het ‘ravijnjaar’ 2026 is incidenteel iets gecompenseerd door het Rijk. Maar het jaar 2026 is nog steeds flink negatief. Dat betekent dat nieuwe investeringen of projecten die leiden tot structurele uitgaven niet kunnen zonder dat daar ook structurele dekking tegenover staat. Het tekort in 2026 loopt daardoor immers op. Voor het beeld dat daarbij hoort: in onderstaande grafiek staat welke bedragen er via het gemeentefonds voor onze gemeente gelden.
8/274
Begroting 2023
Dat betekent dat er door de gemeente strategische keuzes gemaakt moeten worden om voor de jaren 2026 en verder een sluitende begroting te krijgen. Dus dat de uitgaven in evenwicht zijn met de inkomsten. Initiatieven met een structureel financieel gevolg leiden direct tot een verslechtering van het financiële beeld vanaf 2026.
Verloop Algemene uitkering, x € 1.000 173.176
172.783
168.914
159.624
154.817 2021
Begrotingsresultaat 2023 t/m 2026
169.899 152.131
tabel 1 saldo van de begroting (bedragen x € 1.000, - = nadeel) 2023
2024
2025
2026
Startpunt begrotingssaldo Begroting 2023
10.645
10.047
8.949
-1.611
A: Noodzakelijke bijstellingen
3.089
1.362
-818
-3.840
B: Nieuw beleid
-1.808 -1.964
-2.089
-1.685
C: Aanvullende bijstellingen en/of nieuw beleid
-2.389
-2.232
-1.413
-1.258
D: Buffer voor grote projecten
-5.000
-5.000
-4.000
20.000
D: Buffer verbeteren financieel beeld
-3.500
-1.500
15.000
Begrotingssaldo na septembercirculaire
1.037
713
2022
2023
2024
2025
2026
2027
Daaruit blijkt dat er tussen 2025 en 2026 ruim € 10 miljoen minder aan inkomsten binnenkomen. Daar bovenop komt er in 2027 nog eens bijna € 7,5 miljoen minder binnen.
Verschil t.o.v. vorig jaar (x € 1.000)
629
-8.395
10.000 5.000
De veranderingen tussen de Kadernota 2022 en het startpunt van de berekening worden toegelicht in een aparte bijlage.
0 -5.000 -10.000 -15.000 verschil t.o.v. vorig jaar
2021
2022
2023
2024
18.358 -393 -3.870 verschil t.o.v. vorig jaar
2025
2026
2027
985 -10.275 -7.493
A: Noodzakelijke bijstellingen Na de kadernota zijn er verschillende onderdelen van de begroting nader onderzocht. Dat onderzoek leidt tot enkele bijstellingen van de bedragen die eerder zijn verwerkt of voorgesteld. Onder andere door de aanpassing
9/274
Begroting 2023
van indexen die bij de kadernota zijn gebruikt. De onderwerpen worden onder de tabel kort toegelicht. tabel 2 noodzakelijke bijstellingen (bedragen x € 1.000, - = nadeel)
2023
2024
2025
2026
Aanpassen stelpost bouwkosten (aanvullend op € 0,35 miljoen)
-25
-200
-200
-200
-251
-251
-251
-125
54
54
54
497
417
2023
2024
2025
2026
Zesde wethouder en ondersteuning
-1.100
-1.100
-1.100
-1.100
BTW investeringen sport
54
Hogere baten OZB (van 2,2% naar 2,5%)
57
57
57
57
Vervallen incidentele stelpost 2023
450
Loon en prijs indexatie subsidies - 2022 structureel maken
-123
-123
-123
-123
Prijsindex (2,5% actuele CPB raming)
Loon en prijs indexatie subsidies - 2023 (3,14%)
-435
Doorrekening indexatie investeringsplafonds (4,8% i.p.v. 2,5%)
-435
-435
-435
-15
-24
-33
Correctie grondzaken t.b.v. reserve Gevolgen uit septembercirculaire 2022
4.624
4.503
4.047
2.222
Netto-effect noodzakelijke bijstellingen
3.089
1.362
-818
-3.840
Toekennen prijsindex (2,5% actuele CPB raming)
Bijstelling looncompensatie (van 3,6% naar 3,3%, actuele raming CPB)
145
145
145
145
Aanpassen opleidingsbudgetten (2% v.d. loonsom)
-48
-48
-48
-48
Indexatie omgevingsdienst NHN
-34
-34
-34
-34
Hogere uitgaven belastingen voor eigen panden (OZB)
-94
-94
-94
-94
Hogere uitgaven verzekeringen (taxaties en premies)
-50
-50
-50
-50
Stijging rente + hogere aan te trekken geldleningen
211
-1.012
-2.947
-3.844
Stijgende gasprijs (nieuwe prijzen vanaf 2023)
-360
-600
-300
-300
Bij de Kadernota 2022 is voorgesteld de budgetten in de begroting 2023 te indexeren. Het enige voorbehoud dat werd gemaakt was dat het indexpercentage nog kon wijzigen. De index is de geharmoniseerde prijsindex. Deze was op het moment van de Kadernota 2,2%. De actuele stand van de index is 2,5%. Het voorstel is daarom dat laatste percentage te gebruiken om de budgetten 2023 structureel te indexeren. Hogere baten leges en tarieven (van 2,2% naar 2,5%)
Ook is bij de Kadernota 2022 besloten de OZB en de leges en tarieven trendmatig te verhogen met 2,2%. Het effect daarvan was voor het aandeel OZB al verwerkt, maar nog niet voor alle overige leges. In deze begroting zijn de leges en tarieven daarom met 2,5% verhoogd en de opbrengst OZB bijgesteld met 0,3% (van 2,2 naar 2,5%). Door de bijstelling van het percentage is de meeropbrengst € 57.000.
10/274
Begroting 2023
Loon en prijs indexatie subsidies - 2022 structureel maken
Bij de Begroting 2022 is via amendement besloten dat de subsidies worden geïndexeerd met 1,4% voor de loon- en prijsontwikkeling. Die indexatie is incidenteel verwerkt in 2022 met de opdracht om te beoordelen of een structurele indexatie (financieel) mogelijk en gewenst was. Het amendement was mede ingestoken door het feit dat er al jaren geen loon- en prijsontwikkeling was toegerekend aan de subsidies. De indexatie is beoordeeld. Onze eigen inkomstenstroom (voornamelijk het gemeentefonds) wordt ook geïndexeerd voor een loon- en prijsontwikkeling. Daarom wordt voorgesteld de indexatie 2022 structureel te maken. Loon en prijs indexatie subsidies - 2023 (3,14%)
De verhouding tussen het loon- en het prijsdeel van de indexatie is 80/20. Die index komt voor 2023 uit op 3,14%. Dat is het percentage dat wordt vergoed. Het voorstel is de subsidies vanaf 2023 ook voor dat percentage te indexeren. Doorrekening indexatie investeringsplafonds (4,8% i.p.v. 2,5%)
Bij de Kadernota 2022 is besloten de plafonds voor vervangingsinvesteringen te indexeren met de prijsontwikkeling bruto overheidsinvesteringen (IBOI). Bij de Kadernota stond deze index op 2,5%. De index is bijgesteld naar 4,8%. Daarom wordt voorgesteld die laatste index te gebruiken bij de indexatie voor 2023 en verder. Bijstelling looncompensatie (van 3,6% naar 3,3%)
Bij de Kadernota 2022 is voorgesteld de loonontwikkeling voor de cao gemeenteambtenaren 2023 te berekenen op de loonvoet sector overheid. Deze stond op dat moment op 3,6% en is nu aangepast naar de actuele index van 3,3%.
Let wel: er worden op dit moment nieuwe cao’s afgesloten met hogere percentages. Hoe dat precies uitpakt voor de gemeentelijke cao is nog onduidelijk. Wij stellen toch voor om de index te gebruiken die officieel is gepubliceerd. Dat past binnen het consistent begrotingsbeleid waar de gemeenteraad bij de kadernota ook aandacht voor heeft gevraagd. Voor de andere indices gebruiken we immers ook de gepubliceerde cijfers. Een hoger % is wel als risico meegenomen in de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing. Aanpassen opleidingsbudgetten (2% v.d. loonsom)
Dit betreft een reguliere aanpassing van het opleidingsbudget. Afspraak is dat de opleidingsbudgetten gelijk zijn aan 2% van de loonsom. Die aanpassing wordt nu verwerkt. Indexatie omgevingsdienst NHN
Bij de Kadernota 2022 is verzuimd de indexatie 2023 van de omgevingsdienst Noord-Holland Noord te verwerken. Daarom is deze alsnog opgenomen. Hogere uitgaven belastingen voor eigen panden (OZB)
Door de verhoging van de tarieven OZB worden ook onze eigen panden hoger belast. Hogere uitgaven verzekeringen (taxaties en premies)
De premies voor de verzekeringen stijgen ieder jaar en deze stijging valt buiten de reguliere prijscompensatie. Daarnaast zijn enkele panden opnieuw getaxeerd, wat heeft geleid tot een hoger bedrag aan verzekeringskosten. Beide ontwikkelingen zijn nu verwerkt voor 2023 en verder. Stijging rente
De komende periode stijgt de rente. Daarnaast investeert de gemeente fors meer dan in het (recente) verleden. Dus moeten er hogere
11/274
Begroting 2023
geldleningen per jaar worden aangetrokken. Beide ontwikkelingen zorgen ervoor dat de rentekosten stijgen. Stijgende gasprijs
De energiekosten stijgen en daarmee ook de energiekosten van de gemeentelijke panden. Het voorstel is om dit in de begroting te verwerken. Daarbij gaan wij er wel van uit dat er in de komende periode maatregelen getroffen kunnen worden om de gemeentelijke panden energiezuiniger te maken. Daarom stellen wij voor om na een eerste stijging de energiekosten in latere jaren weer te laten dalen. Aanpassen stelpost bouwkosten
Na de eerste inventarisatie bij de Kadernota 2022 blijkt nu dat de kosten nog steeds stijgen. Daarom is het verstandig rekening te houden met een extra stijging. Met de genoemde bedragen kunnen de (kapitaallasten van de) gestegen bouwkosten worden gedekt. Zesde wethouder en ondersteuning
Correctie grondzaken t.l.v. reserve
Het aandeel van grondzaken op de algemene dienst mag maximaal € 990.000 zijn. In 2024 en 2025 stond dit hoger begroot, omdat de onttrekking aan de reserve plankosten nog niet was begroot. Dit is gecorrigeerd, waardoor een incidenteel voordeel ontstaat in 2024 en 2025. Septembercirculaire 2022
Een meer inhoudelijke bespreking van de septembercirculaire leest u in de paragraaf Algemene uitkering. In de volgende tabel staat kort welke gevolgen er zijn voor Hoorn door de septembercirculaire 2022. tabel 3 verandering uitkeringen gemeentefonds (bedragen x € 1.000, - = nadeel) 2023 2024 2025 2026 Jeugdzorg 100% meenemen i.p.v. 75% (t/m 2026)
326
305
3.562
4.487
-407
In de begroting was rekening gehouden met vijf wethouders. De raming wordt nu aangepast inclusief de ondersteuning die daarvoor nodig is. Daarnaast zijn de bijbehorende verzekeringskosten aangepast.
Vrijval eigen behoedzaamheid: accres
Stelpost BTW investeringen sport vervalt
Overige veranderingen
2.449
664
-847
-1.413
Vanaf 2018 was de BTW op sportinvesteringen niet meer te compenseren bij het BTW Compensatiefonds. Het Rijk heeft dit later via een regeling gerepareerd. Dit is in positieve zin gecorrigeerd.
Claims/te corrigeren
-20
-49
102
94
4.624
4.503
4.047
2.222
2.195
Extra bijdrage aan accres 2026 rijk (€ 1 miljard landelijk)
Netto-effect voor begroting (-=nadeel)
3.948
Vervallen incidentele stelpost 2023
In de begroting stond een incidentele post onderuitputting voor het jaar 2023 van € 450.000. Deze kan vervallen.
Jeugdzorg compensatie voor 100% meenemen
De Nederlandse gemeenten mogen de compensatie voor jeugdzorg volgens uitspraak van de arbitragecommissie voor 100% in hun begroting meenemen. Die afspraak is gemaakt tussen het rijk en de VNG. De
12/274
Begroting 2023
afspraak geldt tot en met 2026. Tot nu toe mochten de gemeenten tot 75% meenemen. Er zitten wel haken en ogen aan: het rijk heeft voor zichzelf de uitgaven nog niet geraamd, dus blijft er onzekerheid of de gemeenten het geld daadwerkelijk krijgen. Daarnaast geldt de afspraak niet structureel. Het jaar 2026 moest daarnaast worden gecorrigeerd door een systeemfout in de Begroting, vandaar het negatieve bedrag. Bijstelling Accres
Kort over de accressen: bij de Kadernota is er een voorbehoud gemaakt voor de hoge accressen die aan de gemeenten werden toebedeeld. Het leek onwaarschijnlijk dat het rijk al dat geld uit zou kunnen geven. Na de Kadernota (eigenlijk: meicirculaire) heeft de VNG echter een deal met het rijk gesloten over het volumedeel van het accres. Dat is bevroren voor 2022 tot en met 2025. Dat betekent dat het rijk dus wel die hoge accressen afrekent met de gemeenten. Ofwel: het voorbehoud dat is gemaakt, kan vervallen. Daarnaast heeft het rijk eenzijdig besloten het accres in 2026 met € 1 miljard te verhogen. Dat verzacht enigszins de vrije val in inkomsten die in 2026 de gemeenten ‘overkomt’, maar is nog lang niet genoeg. Beide ontwikkelingen van het accres zijn hierboven in de tabel weergegeven. In de paragraaf Algemene uitkering worden de verschillen nader toegelicht. B. Nieuw Beleid 2022-2026 Het nieuwe beleid is een financiële vertaling van het coalitieakkoord 20222026. Voor een inhoudelijke beschrijving van de onderwerpen verwijzen wij u naar het coalitieakkoord. Voor nu volstaat een tabel met de verschillende onderwerpen en de op dit moment geschatte kosten daarvan. Deze bedragen worden opgenomen in de Begroting 2023.
tabel 4 nieuw beleid (bedragen x € 1.000, - = nadeel) 2023
2024
Opwaarderen park Risdam-Noord Oplossing voor fiets parkeren in de binnenstad
2025
2026
-59
-59
-128
-128
-128
-128
Exploitatiebudget (amendement B2021)
50
50
50
50
Bestaande dekking (lijst ruimtevragers)
25
25
25
25
Versnellen Kansen voor de Kersenboogerd/uitvoeringscapaciteit
-350
-350
-350
-350
-36
-101
-167
• •
Kansen voor de Kersenboogerd/aanvullende kapitaallasten Opstellen en uitvoeren beweegprogramma voor de jeugd
-100
-100
-100
-100
Extra buitengewone opsporingsambtenaren (Boa’s)
-218
-218
-218
-218
Onderzoek naar en besluit over een volwaardig poppodium
-60
Achterstallig onderhoud openbare ruimte
-200
-400
-400
-200
Reiniging en onkruidbestrijding openbare ruimte
-185
-185
-185
-185
Knip in het havenkwartier en een autovrije Roode Steen
-60
-60
-27
-27
Niet bezuinigen op inkomensondersteuning en armoederegelingen
-363
-363
-363
-363
-30
-65
-65
-50
-50
-50
Aanleg wijkpark Bangert en Oosterpolder Aanpak netcapaciteit
-50
-500
13/274
Begroting 2023
2023
2024
2025
2026
Dekkingsoptie Rijksmiddelen Duurzaamheid/klimaat
50
50
50
50
Investeren in de lokale economie
-120
-120
-120
-120
p.m.
p.m.
-50
-50
-50
p.m.
p.m.
p.m.
•
Extra geld voor het sneller verbeteren van schoolgebouwen primair onderwijs (IHP) Geld voor inclusie (waaronder Safestreets)
-50
Bouw tijdelijke woningen op terrein van voormalige gevangenis in Zwaag Verbeteren afvalverwerking, waaronder ondergrondse containers in binnenstad
-50
-192
-192
-192
•
50
192
192
192
Realisatie nieuwe toegangsweg + ontvlechten Keern-Zuid (storting in reserve Parkeren en infrastructuur
p.m.
p.m.
p.m.
p.m.
Onderzoek naar stadsdistributie
-50
Dekking uit afvalstofheffing
Dekking uit Algemene reserve
Netto-effect voor begroting (-=nadeel)
770
-1.808
-1.964
-2.089
-1.685
De volgende onderwerpen zijn incidenteel verwerkt voor deze bestuursperiode: • • • •
Versnellen Kansen voor de Kersenboogerd/uitvoeringscapaciteit; Opstellen en uitvoeren beweegprogramma voor de jeugd; Achterstallig onderhoud openbare ruimte; Aanpak netcapaciteit, inclusief dekking;
• •
Investeren in de lokale economie; Onderzoek naar stadsdistributie
Na 2026 moet daarover een nieuw besluit genomen worden of deze onderwerpen worden doorgezet. Dan wordt ook een besluit genomen over de financiële gevolgen. C. Aanvulling bijstellingen en/of nieuw beleid Diverse ontwikkelingen binnen de gemeente leiden ertoe dat de begroting aangepast moet worden. In de volgende tabel staan die onderwerpen en onder de tabel worden deze kort toegelicht. tabel 5 aanvulling bijstellingen en/of nieuw beleid (bedragen x € 1.000, - = nadeel) 2023 2024 2025 2026 Voortzetting bijdrage WOW aanpak
-110
-110
-110
-55
Dierenwelzijn: structurele middelen voor opvang en vervoer
-25
-25
-25
-25
Diversen inclusiebeleid: ontwikkeling standbeeld JP Coen, onderzoek naar Slavernijverleden en viering 150 jaar afschaffing slavernij (Ketikoti)
-100
Bobeldijkerweg: uitbreiding standplaatsen. Stijging procedurekosten op tweede brugontsluiting
-50
Monumenten: verhogen subsidieregeling voor restauratie en onderhoud
-50
-50
-50
Beheersmaatregel subsidies: subsidieregister + visitaties
-60
-60
-60
-60
Afronden van de bestuursopdracht beheersmaatregelen Sociaal Domein
-410
-410
-410
-410
14/274
Begroting 2023
2023 Sportaccommodatie - HSV sport verbouwing Initiatievenmarkt: Skatepark
2024
2025
2026
-18
-18
-18
-32
-32
-50
Programma Binnenstad en Waterfront (werkbudget)
-100
-100
Intensiveren Cameratoezicht
p.m.
p.m.
p.m.
p.m.
Verhogen budget voor functiewaardering (2e fase)
-400
-400
-400
-400
Versneld digitaliseren archief stadhuis
-125
-125
-50
Aanpassen reiskostenregeling (schrappen drempel 10 km)
-123
-123
-123
-123
Stagecoördinator
-46
-46
-46
-46
Traineepool 2023-2024
-740
-740 -12
-12
-64
-64
-13
-13
-13
-2.232
-1.413
-1.258
Uitbreiding Rayon IJsselweg (2023/2024)
-12
Verlagen snelheid Westerdijk naar 50 km/u Aanleg laadinfrastructuur i.v.m. verduurzamen wagenpark 2023 Netto-effect voor begroting (-=nadeel)
-2.389
vergoeding voor deze partners ten aanzien van vervoer en opvang wilde dieren is nog niet structureel geborgd in onze begroting. Met dit voorstel wordt dit geregeld. Diversen inclusiebeleid
Deze middelen wenden we aan voor drie zaken. 1) Er komt een onderzoek naar de rol van het gemeentebestuur in de tijd van de slavernij. 2) We gaan verder het gesprek aan met de stad over inclusie en het standbeeld van JP Coen. 3) In 2023 wordt de feitelijke afschaffing van slavernij in Nederland, 150 jaar geleden, grootser herdacht tijdens Keti Koti. Bobeldijkerweg: uitbreiding standplaatsen. Stijging procedurekosten
Voortzetting bijdrage WOW aanpak (Wonen-Opleiden-Werken)
Het college zet de WOW-aanpak voort in deze bestuursperiode. Dierenwelzijn: structurele middelen voor opvang en vervoer
De gemeente heeft een wettelijke taak in het opvangen en vervoeren van wilde dieren en huisdieren. Zij doet dit in samenwerking met partners. De
Voor de nieuw te realiseren uitbreiding van de standplaatsen woonwagencentrum Bobeldijk is (extra) inzet/capaciteit nodig. De kosten hiervan zijn meegenomen in deze begroting. Daarnaast moet nog een verkeersontsluiting op het woonwagencentrum worden gerealiseerd tussen het bestaande oude deel en een eerdere uitbreiding. Monumenten: verhogen subsidieregeling voor restauratie en onderhoud
De huidige regeling is € 50.000 per jaar en is ontoereikend voor het aantal aanvragen. Het college stelt voor de regeling de komende drie jaar te verhogen met € 50.000 om meer restauraties mogelijk te maken en zo het in stand houden van het erfgoed te ondersteunen. Beheersmaatregel subsidies: subsidieregister + visitaties
De ondersteuning van de verbeterde subsidieorganisatie vraagt om overzicht over verstrekte subsidies, inzicht in de afgesproken en bereikte resultaten en goede hulpmiddelen om de processen beheerst en rechtmatig uit te voeren. Het huidige informatiesysteem biedt onvoldoende mogelijkheden hiervoor. Daarnaast zijn extra middelen noodzakelijk voor het inzetten van visitatie.
15/274
Begroting 2023
Afronden van de bestuursopdracht beheersmaatregelen Sociaal Domein
Intensiveren Cameratoezicht
Omdat bijna alle maatregelen zijn afgerond en geborgd in de organisatie wordt de bestuursopdracht ‘tekorten in het sociaal domein’ afgerond. Enkele jaar overstijgende maatregelen, zoals de versterking van de samenwerking met de huisartsen, loopt nog door tot eind 2022/2023. De kwalitatieve opbrengsten van de getroffen beheersmaatregelen zijn merkbaar en zichtbaar. Zowel intern bij een verbetering van (digitale) werkprocessen als op maatschappelijk effecten door de verbetering van samenwerking met onder andere zorgaanbieders, zorgverzekeraars en de huisartsen. Door niet- beïnvloedbare kostenontwikkelingen in de Wmo en Jeugdhulp en een optimistische inschatting van de opbrengsten is het tekort niet zodanig teruggedrongen dan vooraf werd verwacht.
Er wordt een voorstel voorbereid om het cameratoezicht te intensiveren. Daarbij zijn verschillende keuzes te maken: zelf camera’s kopen of huren, zelf de beelden uitkijken of uitbesteden, real-time (live) de beelden uitkijken of achteraf, aantal locaties, etc. De gemeenteraad krijgt de keuzes voorgelegd en aan de hand van die keuzes worden de financiële gevolgen inzichtelijk gemaakt. Vooralsnog blijft de post op p.m. staan. Verhogen budget voor functiewaardering (2e fase)
Bij de Kadernota is een eerste indicatie van de kosten van functiewaardering en noodzakelijke aanpassingen in het loongebouw verwerkt in de Begroting. De afgelopen periode is gebleken dat die kosten onvoldoende zijn. Daarom wordt voorgesteld het budget te verhogen.
Sportaccommodatie - HSV sport verbouwing
De kosten van de renovatie van de accommodatie van HSV Sport, onderdeel van renovatie vitaal sportpark Risdam Noord, vallen hoger uit. Het betreft een combinatie van hogere marktprijzen en een aanpassing aan het ontwerp als gevolg van de participatie bij het ontwerp. Initiatievenmarkt: Skatepark
Voor de participatie en de voorbereiding wordt incidenteel een bedrag gevraagd. Daarnaast moet nog veel uitgewerkt worden. De schatting is dat het skatepark € 750.000 kost, wat leidt tot € 32.000 kapitaallasten. Programma Binnenstad en Waterfront (werkbudget)
Het betreft het werkbudget voor het (vierjarig) programma om de slagvaardigheid binnen het programma te vergroten. Gelijk aan de werkwijze van het programma Innovatieve stad. Aan de hand van een uitvoeringsagenda worden activiteiten in gang gezet.
Versneld digitaliseren archief stadhuis
In gebouw C ligt nog een flink archief. Wij willen voorkomen dat er in het gerenoveerde deel van gebouwdelen A en B extra archiefruimte moet worden gebouwd. Daarom stelt het college voor het archief uit gebouw C versneld te digitaliseren, zodat geen extra ruimte nodig is. En we voldoen aan de wettelijke eisen van het archief. Aanpassen reiskostenregeling (schrappen drempel 10 km)
Om als werkgever aantrekkelijk te zijn en blijven is voorgesteld de reiskostenregeling aan te passen. Daarmee zijn reiskosten geen belemmering om in Hoorn te (komen) werken. Voorstel is het schrappen van de drempel van 10 kilometer afstand van het stadhuis waarboven iemand in aanmerking komt voor een reiskostenvergoeding. Stagecoördinator
In aansluiting op de WOW aanpak voor de stad, is het voor de werkgever Hoorn van groot belang een pro actief stagebeleid te voeren. We hebben een voorbeeldrol als gemeentelijke organisatie om jonge mensen kansen
16/274
Begroting 2023
te bieden op de arbeidsmarkt. Voor de regie op de uitvoering van het stagebeleid is capaciteit nodig binnen HR (0,5 fte). Traineepool 2023-2024
De traineepool 2021/2022 is beoordeeld als zeer positief. Trainees hebben een belangrijke bijdrage geleverd in projecten in vraagstukken binnen teams en zijn ingestroomd op openstaande vacatures. Effect en resultaat maakt dat er ook voor 2023/2024 gestart wordt met een nieuwe traineepool met 6-8 young professionals. Uitbreiding Rayon IJsselweg (2023/2024)
De wijk Bangert en Oosterpolder groeit. Er zijn daarom meer machines etc. nodig voor onderhoud van deze wijk. De rayonpost moet worden verbouwd om deze machines veilig te stallen. Daarom wordt een krediet gevraagd van € 200.000, wat leidt tot € 12.000 aan kapitaallasten.
de maximale snelheid tussen Galgenbocht en Schouwburg Het Park te verlagen naar 50 km per uur en hierop de weginrichting aan te passen. De kosten worden geschat op € 850.000 en worden in 15 jaar afgeschreven. De kapitaallasten zijn dan € 64.000. Vooralsnog wordt er van uitgegaan dat de weginrichting in 2024 wordt aangepast, na de plaatsing van de bruggen. Aanleg laadinfrastructuur i.v.m. verduurzamen wagenpark 2023
Bij het verduurzamen van het wagenpark moet er ook een laadinfrastructuur (laadpalen, etc.) worden aangelegd. Daarover wordt overleg gepleegd met Liander over de (on)mogelijkheden. Verwachting is dat er een investering nodig is van ongeveer € 175.000, wat leidt tot € 13.000 kapitaallasten. D. Opbouwen van buffers
Verlaging snelheid Westerdijk naar 50 km per uur
In het bestemmingsplan stadsstrand is de ambitie uitgesproken om de maximumsnelheid tussen de Galgenbocht en schouwburg Het Park op de Westerdijk te verlagen naar 50 km per uur. Meerdere omwonenden hebben gevraagd om een verdere verlaging naar 30 km per uur. Het college heeft de mogelijkheden onderzocht om de maximumsnelheid te verlagen naar 50 km per uur en naar 30 km per uur. Uit het onderzoek blijkt dat verlaging naar 30 km per uur verkeerstechnisch niet uitvoerbaar is. De weg kan niet zo worden ingericht dat het voldoet aan de wettelijke regels en richtlijnen. De politie geeft een sterk negatief advies voor 30 km per uur op dit deel van de dijk. Voor een verlaging naar 50 km per uur zijn wel mogelijkheden. De juridische voorwaarde voor de verlaging naar 50 km per uur is dat dit deel van de dijk binnen de bebouwde komt te vallen. Het college stelt voor om
Buffer voor grote projecten (€ 20,2 miljoen) De gemeenteraad is kortgeleden bijgepraat over de grote projecten. De Poort van Hoorn is daarbij aan de orde geweest en ook de toegangsweg tot de binnenstad. Gebleken is dat er de komende periode nog flink wat geld bij moet. Dat komt deels doordat de kosten zijn gestegen en er nog wordt gesleuteld aan de definitieve plannen. Deels komt het ook doordat er in de begroting financieel nog geen rekening is gehouden met de toegangsweg. Het voorstel van het college is daarom om een buffer aan te leggen voor die grote projecten. Daartoe wordt geld in de reserve Poort van Hoorn gestort, zodat er alvast wordt gespaard voor de toekomst. Het gaat om de volgende bedragen die in totaal oplopen tot € 20,2 miljoen. Ook in 2022 wordt voorgesteld om € 6,25 miljoen in de reserve te storten.
17/274
Begroting 2023
tabel 6 buffer voor grote projecten (bedragen x € 1.000, - = nadeel)
tabel 7 buffer verbeteren financieel beeld (bedragen x € 1.000, - = nadeel) 2023 2024 2025 2026
2022
2023
2024
2025
2026
Buffer voor grote projecten
-6.250
-5.000
-5.000
-4.000
-
Buffer verbeteren financieel beeld
-3.500
-1.500
Netto-effect voor begroting
-6.250
-5.000
-5.000
-4.000
-
Netto-effect voor begroting (-=nadeel)
-3.500
-1.500
Bij de Najaarsbijstelling 2022 wordt beoordeeld of de storting in 2022 ook daadwerkelijk kan worden gedaan. De gemeenteraad behandelt deze in december 2022. Buffer verbeteren financieel beeld (€ 5 miljoen) Zoals al eerder geschreven zijn de jaren 2026 en verder zwaar negatief. Dat wordt vooral veroorzaakt doordat het rijk een andere financiële verhouding met de gemeenten wil aangaan. Het rijk onderkent het flinke financiële nadeel en geeft als tip aan de gemeenten om alvast te sparen voor die jaren. Het sparen is dan incidenteel een oplossing en dat is in strijd met het uitgangspunt van een reëel en structureel sluitende begroting. Er moeten dus nadere afspraken gemaakt worden tussen rijk en gemeenten over de financiële verhouding vanaf het jaar 2026. Duidelijkheid daarover is er nog niet. Zodra er wat duidelijk is, wordt de gemeenteraad daarover ingelicht via de cyclusdocumenten. Wel kan de nu te creëren buffer worden gebruikt voor maatregelen om structureel in evenwicht te komen. Welke maatregelen dat precies zijn, is nog ongewis. Wel is het belangrijk om een buffer te hebben. Daarom stelt het college voor in totaal € 5 miljoen in de Algemene reserve te storten.
Ruimtevragers De ruimtevragers zijn niet aangepast ten opzichte van de kadernota 2022. Het enige dat is veranderd, is besluitvorming van de gemeenteraad over het onderwerp Omgevingswet. Voor het jaar 2022 worden die lasten in de begroting verwerkt. tabel 8 ambities/prioriteiten/ruimtevragers (bedragen x € 1.000, - = nadeel)
ruimtevragers begroting 2023 onderuitputting totaal
2023
2024
2025
2026
-294
-681
-1.099
-1.253
80
177
281
320
-214
-504
-818
-933
Het instrument ‘ruimtevragers’ wordt nader onderzocht. Bij de kadernota 2023 komen wij met een voorstel. De ruimtevragers zijn niet verwerkt in de cijfers van de begroting zelf, maar er wordt wel rekening gehouden met het financiële beslag op het begrotingssaldo. Voor elke ruimtevrager moet een apart besluit (van de gemeenteraad of van het college) komen om het onderwerp in de begroting te verwerken. Dat brengt veel onduidelijkheid met zich mee, omdat in principe de raad met de vaststelling van de lijst al heeft aangegeven dat zij akkoord is met het verwerken van het onderwerp in de begroting.
18/274
Begroting 2023
Bij het voorstel bij de kadernota wordt ook meegenomen welke ruimtevragers er direct in de begroting verwerkt kunnen worden.
Weerstandvermogen De beschikbare weerstandcapaciteit in de Algemene reserve, overige risicoreserves en onbenutte belastingcapaciteit is iets gestegen ten opzichte van de cijfers bij de begroting 2022. De combinatie van deze ontwikkelingen daarvan maakt dat de weerstandscapaciteit voor 2023 uitkomt op 1,5. Dit valt binnen de door de raad vastgestelde bandbreedte van 1 tot 1,5. Meer over de risico’s, de weerstandscapaciteit en overige financiële kengetallen leest u in de paragraaf Weerstandvermogen.
Structureel begrotingsevenwicht Achtergrond Financieel Toezicht De gemeenteraad moet ervoor zorgen dat de begroting structureel en reëel in evenwicht is, of dat dit in de eerstvolgende jaren tot stand wordt gebracht (artikel 189 van de Gemeentewet). Structureel en reëel in evenwicht betekent dat de begroting voldoet aan bepaalde eisen. De belangrijkste daarvan is dat voor het betreffende begrotingsjaar de structurele lasten zijn gedekt door structurele baten. Preventief toezicht wordt ingesteld wanneer de begroting niet structureel en reëel in evenwicht is en de meerjarenraming niet aannemelijk maakt dat er een herstel van het evenwicht komt. Als er preventief toezicht is ingesteld moeten de begroting en alle besluiten met begrotingswijzigingen gedurende het jaar vooraf ter goedkeuring aan Gedeputeerde Staten worden voorgelegd.
Oordeel begrotingsjaar 2023 Om voor de provincie te beoordelen of de structurele lasten voor het jaar 2023 zijn gedekt door structurele baten wordt de meerjarenbegroting “opgeschoond” met alle incidentele lasten en baten. tabel 9 structureel begrotingssaldo (bedragen x € 1.000, - = nadeel) 2023 2024 2025
2026
saldo baten en lasten (A)
1.037
713
629
-8.395
waarvan incidentele baten en lasten (saldo) (B)
-11.901
-8.210
-1.577
1.685
Structureel begrotingssaldo (A) - (B)
12.938
8.923
2.206 -10.080
Conclusie: Rekening houdend met onze ambities en na aftrek van incidentele baten en lasten is er sprake van een sluitend begrotingssaldo tot en met 2025. Voor het sluitend maken van 2026 en verder worden bij de kadernota 2023 nadere plannen voorgelegd. De komende periode verwachten we vanuit het Rijk meer helderheid over structurele (deel)oplossingen van dit ‘ravijn’ en gaan we daarna verder werken aan financieel herstel. Hierbij wordt een inventarisatie gemaakt van mogelijke besparingen op kosten en het vermeerderen van inkomsten. Bij de kadernota 2023 wordt de gemeenteraad hier verder in meegenomen.
Invulling plafonds voor vervangingsinvesteringen In de kadernota 2019 heeft de gemeenteraad onder meer besloten om: 1. bij de kadernota van enig jaar de bedragen van de verschillende plafonds voor het daarop volgende jaar vast te laten stellen, inclusief de indexatie zoals genoemd in het besluit van 29 januari 2019;
19/274
Begroting 2023
2. bij de kadernota van enig jaar een indicatieve lijst op te nemen voor de invulling van die plafonds, maar die voor kennisgeving aan te nemen; 3. het college opdracht te geven de plafonds in te vullen met investeringen die zich gedurende het volgende jaar voordoen en daarbij binnen de kaders van de gemeenteraad te blijven. Het investeringsplafond is vastgesteld op € 431.000. Kapitaallasten van vervangingsinvesteringen moeten passen binnen dit bedrag.
Investeringsbedrag
Kapitaallasten
Totaal Openbare Ruimte
13.870
199
Waarvan gedekt door voorziening riolering of exploitatie riolering
-8.781
Beschoeiingen 2023 Vervanging verkeerslicht OostergouwIJsselweg-Westerblokker-Lingeweg Speelplekken (toestellen en vloeren) 2023
Categorie Sport
De gemeenteraad stelt de investeringen voor het investeringsplafond 2023 in deze Begroting 2023 vast. Uit oogpunt van inkoop en aanbesteding zijn geen specifieke investeringsbedragen per investering en kapitaallasten opgenomen, maar de totalen.
Honkbalveld + hekwerk Urbanus
tabel 10 invulling investeringsplafonds 2023 (bedragen x € 1.000, - = nadeel) Investeringsbedrag Kapitaallasten
Sportinventaris sporthallen
Categorie Openbare Ruimte
Categorie Gebouwen
Fietspaden 2023
Vervangingsinvesteringen gebouwenbeheer
Wegen 2023
V.V. Blokkers kunstgrasveld + onderlaag Asfalt wielerbaan HR&TC
Totaal Sport
Vervangen OV armaturen en meetverdeelkasten 2023
Totaal Gebouwen
Vervangen OV lichtmasten 2023
Vervangen voertuigen Duurzaam Wagenpark
GRP 2023: rioleringen (kapitaallasten tlv exploitatie Riolering) GRP 2023: rioleringen (ineens tlv voorziening Riolering) Fiets/Voetgangersbruggen 2023
Categorie Bedrijfsvoering
629
80
1.000
53
20/274
Begroting 2023
Investeringsbedrag
Kapitaallasten
874
88
7.592
419
Vervangen perscontainers (3 stuks) Totaal Bedrijfsvoering Totaal categorieën Restant (ruimte binnen investeringsplafond)
12
21/274
Begroting 2023
Bestuur en ondersteuning Hoofddoelstelling Onze inwoners en ondernemers kunnen bouwen op een besluitvaardige, betrouwbare, transparante en klantgerichte gemeente. Een gemeente die de verbinding met de stad zoekt en initiatieven de ruimte geeft. Een gemeente die meedenkt en inwoners en ondernemers helpt om hun plannen waar te maken. En een bestuur dat midden in de gemeente staat en oog en oor heeft voor wat er leeft en speelt. Samen doen is ons uitgangspunt. In de stad en dorpen, met onze inwoners, ondernemers, instellingen en verenigingen. Voor een sterke regio in het Pact van Westfriesland, met onze buurgemeenten. En in voor
onze stad zo belangrijke netwerken, waaronder Noord-Holland Noord, de Metropool Regio Amsterdam en het G40-stedennetwerk. Beleidsvelden Relatie inwoners en bestuur Publieke dienstverlening Bestuurlijke samenwerking Financiering en algemene baten en lasten Dit programma heeft een verbinding met alle programma's en de Paragraaf bedrijfsvoering.
22/274
Begroting 2023
Verbonden partijen Ondersteuning Bestuurlijke Samenwerking Westfriesland.
Financieel overzicht tabel 11 financieel overzicht programma Bestuur en ondersteuning (bedragen x € 1.000, - = nadeel) Rekening
Begroting
2021 saldo
2022 saldo
2023 lasten
2023 baten
2023 saldo
2024 saldo
2025 saldo
2026 saldo
relatie inwoners en bestuur
-3.229
-4.179
-4.090
0
-4.090
-4.046
-4.047
-3.941
publieke dienstverlening
-828
-1.534
-2.272
763
-1.509
-1.178
-1.236
-1.195
bestuurlijke samenwerking
-320
-150
-465
382
-83
-80
-81
-81
financiering en algemene baten en lasten
5.997
-1.320
-3.845
998
-2.847
-4.854
-5.415
-7.152
totaal saldo van baten en lasten
1.718
-7.183
-10.672
2.143
-8.529
-10.158
-10.779
-12.369
toevoeging reserves
0
-277
0
0
0
0
0
0
onttrekking reserves
43
497
0
31
31
0
0
770
1.761
-6.963
-10.672
2.174
-8.498
-10.158
-10.779
-11.599
Het verschil bij beleidsveld ‘Financiering en algemene baten en lasten’ tussen rekening 2021 en begroting 2022 is dat de Wmo uitkering vanaf 2022 onderdeel is van de algemene uitkering. Dat onderdeel wordt verantwoord onder de ‘Algemene dekkingsmiddelen’.
23/274
Begroting 2023
Beleidsveld Relatie inwoners en bestuur Wat willen we bereiken?
Wat gaan we daarvoor doen?
Doelstelling
Prestaties in 2023
Als gemeentebestuur willen we vaker en beter verbinding zoeken met de mensen in onze stad. In Hoorn wonen veel initiatiefrijke, creatieve en ondernemende mensen die activiteiten organiseren en hun kennis en ervaring inzetten voor de stad. Inwoners, ondernemers, verenigingen en instellingen kunnen dan ook actief meedoen en -denken bij nieuwe plannen en ontwikkelingen. Participatie is de standaard, net als duidelijke en begrijpelijke communicatie. We geven nadrukkelijk ruimte aan initiatieven vanuit de stad en dorpen. Resultaten
1. Inwoners en samenleving zijn actief en direct betrokken bij de ontwikkeling van plannen en beleid van de gemeente. 2. Inwoners en ondernemers voelen zich gehoord, gezien en verbonden met hun gemeentebestuur. 3. Inwoners en ondernemers zijn goed op de hoogte van de ontwikkelingen in hun gemeente. 4. De gemeente is goed op de hoogte van wat leeft en speelt in de stad.
1. Bij nieuwe plannen en beleid wordt het participatiestappenplan met bijbehorende communicatie toegepast om te komen tot een passende en innovatieve vorm van participatie. 2. In college- en raadsvoorstellen wordt expliciet toegelicht op welke manier belanghebbenden hebben meegedaan of meegedacht, wat de inbreng of opbrengst was en wat daarmee is gedaan. 3. We doen onderzoek naar de informatie- en participatiebehoefte van inwoners en de tevredenheid over de huidige communicatiemiddelen. Met de resultaten optimaliseren we de communicatiestrategie en het participatiestappenplan. 4. Het Stadspanel wordt uitgebreid en zetten we regelmatig in bij nieuwe gemeente brede plannen en ontwikkelingen. 5. Op basis van de toekomstvisie voor Hoorn wordt een nieuwe positionering van Hoorn uitgewerkt. Dit geeft richting aan de communicatieboodschap richting (nieuwe) inwoners, (nieuwe) ondernemers, bezoekers (zie ook beleidsveld Toerisme) en (nieuwe) werknemers. 6. De raad gaat, in samenwerking met het college en de organisatie, vanuit het bestuursakkoord door met intensieve inwonersparticipatie op een selectie van grote gemeentelijke opgaven.
24/274
Begroting 2023
Wat mag het kosten? tabel 12 financieel overzicht Relatie inwoners en bestuur (bedragen x € 1.000, - = nadeel) rekening
begroting
2021 saldo
2022 saldo
2023 saldo
te verklaren saldo
2024 saldo
2025 saldo
2026 saldo
lasten
-3.229
-4.179
-4.090
89
-4.046
-4.047
-3.941
baten
0
0
0
0
0
0
0
-3.229
-4.179
-4.090
89
-4.046
-4.047
-3.941
toevoeging reserves
0
0
0
0
0
0
0
onttrekking reserves
59
387
31
-356
0
0
0
-3.170
-3.792
-4.059
-267
-4.046
-4.047
-3.941
totaal saldo van baten en lasten
Verklaring verschil saldo Begroting 2023 ten opzichte van Begroting 2022 tabel 13 verklaring verschillen Relatie inwoners en bestuur (bedragen x € 1.000, - = nadeel) lasten baten toevoeging reserves De doorbelasting van personeelslasten verandert ieder jaar. Het is afhankelijk van diverse oorzaken, onder andere de focus op werkzaamheden komend jaar en de overheadkosten. Gekeken over de hele begroting is er geen verschil, per beleidsveld kan er wel een verschil zijn. Een negatief bedrag betekent dat er meer uren worden toegerekend dan in 2022.
-58
onttrekking reserves
25/274
Begroting 2023
lasten In 2022 is incidenteel een storting gedaan in de voorziening Appa om de wethouders-pensioenen op peil te brengen. Deze storting is ten laste van de algemene reserve gebracht.
398
Vanaf 2023 is het college uitgebreid met één wethouder en ondersteuning
-211
In 2022 is een incidenteel budget geraamd voor het organiseren van bijeenkomsten voor en communicatie over de gemeenteraadsverkiezingen.
50
In 2022 is incidenteel budget geraamd voor een onafhankelijk onderzoek naar de aanbestedingsprocedure en de gunning van een toeristisch informatiepunt in pand Hoofd 2B.
40
Hogere verzekeringskosten door uitbreiding college.
-40
Het wachtgeld voor voormalig bestuurders wordt ieder jaar opnieuw berekend. Daardoor ontstaan verschillen tussen jaren. De nieuwe berekening leidt tot hogere kosten in 2023 ten opzichte van 2021.
-35
Eenmalige uitkering aan oud-wethouder vanwege pensionering in 2023. Deze uitkering is ten laste van de algemene reserve gebracht.
-31
Overige verschillen
-24
totaal
89
baten
toevoeging reserves
onttrekking reserves -387
31
0
0
-356
Beleidsveld Publieke dienstverlening Wat willen we bereiken? Doelstelling
We scoren een 8 op onze dienstverlening. Onze dienstverlening sluit aan bij wat onze inwoners en ondernemers van ons vragen. Digitaal waar het
kan en persoonlijk waar dat nodig is. Met de feedback van onze inwoners, bedrijven en organisaties werken we continu aan verbetering.
26/274
Begroting 2023
2. We verbeteren minimaal 5 processen op basis van feedback van inwoners en ondernemers. 3. Op basis van steekproeven onderzoeken we de kwaliteit van Helder Hoorns. We monitoren de dienstverlening op basis van onze afspraken op tijdigheid. Naar aanleiding van de resultaten gaan we actief aan de slag met teams en collega’s. 4. We verbeteren de digitale dienstverlening voor producten en diensten waaronder de zoekfunctie op de website. De website is toegankelijk voor al onze inwoners. 5. We zorgen ervoor dat inwoners en ondernemers hun eigen gegevens en voortgangsinformatie kunnen inzien en wijzigingen doorgeven in een veilig 'MijnHoorn' portaal.
Resultaten
1. Onze inwoners geven ons minimaal een 8 voor onze dienstverlening. Ook tijdens de tijdelijke huisvesting bieden we de inwoners dezelfde kwaliteit van dienstverlening. 2. Onze medewerkers zijn dienstverlenend en communiceren in Helder Hoorns en op tijd met onze inwoners en ondernemers. 3. Onze inwoners en ondernemers krijgen digitaal meer inzicht in bijvoorbeeld hun eigen gegevens en aanvragen. Wat gaan we daarvoor doen? Prestaties in 2023
1. We meten continu de klanttevredenheid op alle dienstverleningskanalen. De andere Westfriese gemeenten gebruiken dezelfde methodiek. Daarom vergelijken we onze scores ook met deze gemeenten.
Wat mag het kosten? tabel 14 financieel overzicht Publieke dienstverlening (bedragen x € 1.000, - = nadeel) rekening
begroting
2021 saldo
2022 saldo
2023 saldo
te verklaren saldo
2024 saldo
2025 saldo
2026 saldo
lasten
-1.807
-2.462
-2.272
190
-2.693
-2.616
-2.684
baten
979
928
763
-165
1.515
1.380
1.489
totaal saldo van baten en lasten
-828
-1.534
-1.509
25
-1.178
-1.236
-1.195
27/274
Begroting 2023
rekening
begroting
2021 saldo
2022 saldo
2023 saldo
te verklaren saldo
2024 saldo
2025 saldo
2026 saldo
toevoeging reserves
0
0
0
0
0
0
0
onttrekking reserves
158
64
0
-64
0
0
0
-670
-1.470
-1.509
-39
-1.178
-1.236
-1.195
toevoeging reserves
onttrekking reserves
Verklaring verschil saldo Begroting 2023 ten opzichte van Begroting 2022 tabel 15 verklaring verschillen Publieke dienstverlening (bedragen x € 1.000, - = nadeel) lasten baten
De doorbelasting van personeelslasten verandert ieder jaar. Het is afhankelijk van diverse oorzaken, onder andere de focus op de werkzaamheden komend jaar en de overheadkosten. Gekeken over de hele begroting is er geen verschil, per beleidsveld kan er wel een verschil zijn. Een negatief bedrag betekent dat er meer uren worden toegerekend dan in 2022.
77
Het aantal aanvragen voor reisdocumenten, rijbewijzen en andere waarde-documenten verschilt per jaar. De legesopbrengst en de daarbij behorende afdrachten aan het rijk verschillen hierdoor ook per jaar.
82
Niet bestede middelen 2021 voor het Programma Innovatieve Stad zijn via de reserve diverse incidentele bestemmingen doorgeschoven naar 2022.
64
In 2023 is incidenteel budget geraamd voor aanschaf inventaris en materialen voor verkiezingen.
-25
-165
-64
28/274
Begroting 2023
lasten
Overige verschillen totaal
baten
toevoeging reserves
onttrekking reserves
-165
0
-64
-8 190
Beleidsveld Bestuurlijke samenwerking Wat willen we bereiken? Doelstelling
Hoorn is centrumgemeente van Westfriesland en is sterk verbonden met de regio. Binnen en buiten het Pact van Westfriesland werken we met onze buurgemeenten samen aan een sterke en vitale regio en aan onze gezamenlijke opgaven en ambities. Dat doen we niet alleen. Ook onze partners vanuit het bedrijfsleven, onderwijs en de zorg doen en denken actief mee. Als regio kennen we onze grote opgaven en kansen en treden we samen op om onze belangen te behartigen. Daarnaast zoeken we als gemeente ook actief de samenwerking met grotere netwerken en strategische allianties. Zo kunnen we de de ambities van Hoorn waarmaken en onze stad en regio vooruit helpen. Voorbeelden zijn onder meer de regio Noord-Holland Noord, de Metropool Regio Amsterdam (MRA) en het G40 stedennetwerk. Resultaten
1. Het Pact van Westfriesland wordt meer gericht op de belangrijkste opgaven, om sneller meer resultaat te kunnen boeken. Daarnaast werken we meer en beter samen met bedrijfsleven, onderwijs en zorg meer vorm.
2. De samenwerking in Westfriesland is door het Pact van Westfriesland versterkt. 3. Het eigenaarschap van de raden bij het Pact van Westfriesland is versterkt. Wat gaan we daarvoor doen? Prestaties in 2023
1. Westfriesland onderzoekt de kansen voor een Regio Deal. 2. Het uitvoeringsprogramma Pact van Westfriesland wordt samen met partners uitgevoerd. 3. Versterken van de regionale samenwerking door: • De organisatie van de samenwerking tussen gemeenten onderling en met partners zoals bedrijfsleven, zorg, onderwijs en collega gemeenten/regio’s, verder vorm te geven. • Het eigenaarschap van raden versterken door het door ontwikkelen van de regionale raadsledenbijeenkomsten. In Westfriesland vinden vijf regionale raadsledenavonden per jaar plaats, waarbij de maatschappelijke opgaven en ambities uit het Pact van Westfriesland centraal staan. 4. Doorontwikkeling regionale raadsledenbijeenkomsten, samen met o.a. de Pact Ambassadeurs van Hoorn en de Westfriese griffiers.
29/274
Begroting 2023
5. In regioverband voorbereiden en invoeren van de wijziging in de Wet gemeenschappelijke regelingen. 6. Actieve samenwerking en lobby met en binnen relevante netwerken en strategische allianties, om de kansen voor
agendering, subsidies en cofinanciering voor maatschappelijke opgaven van Hoorn en de regio optimaal te benutten.
Wat mag het kosten? tabel 16 financieel overzicht Bestuurlijke samenwerking (bedragen x € 1.000, - = nadeel) rekening
begroting
2021 saldo
2022 saldo
2023 saldo
te verklaren saldo
2024 saldo
2025 saldo
2026 saldo
lasten
-654
-587
-465
122
-462
-463
-463
baten
334
437
382
-55
382
382
382
totaal saldo van baten en lasten
-320
-150
-83
67
-80
-81
-81
toevoeging reserves
0
0
0
0
0
0
0
onttrekking reserves
22
40
0
-40
0
0
0
-298
-110
-83
27
-80
-81
-81
Verklaring verschil saldo Begroting 2023 ten opzichte van Begroting 2022 tabel 17 verklaring verschillen Bestuurlijke samenwerking (bedragen x € 1.000, - = nadeel) lasten baten De doorbelasting van personeelslasten verandert ieder jaar. Het is afhankelijk van diverse oorzaken, onder andere de focus op de werkzaamheden komend jaar en de overheadkosten. Gekeken over