Auditcommissie: Advies aan de raad KN 2024 JS 2023

Advies Auditcommissie Gemeente Hoorn d.d. 13 juni 2024 Onderwerp:

Advies Jaarrekening 2023 en Kadernota 2024 Hoorn

Advies: De auditcommissie is positief over de goedkeurende verklaring van de accountant bij de jaarrekening 2023. De commissie geeft advies aan de raad op de volgende onderwerpen: 1. Het onrechtmatigheidsoordeel zoals dat door het college in de jaarstukken is opgenomen. 2. Beheer- en onderhoudsplannen gemeentelijk vastgoed. 3. Opvolgen van aanbevelingen van de accountant en auditcommissie. 4. Ambitieniveau investeringsplanning i.r.t. niet-uitgeven van kredieten. 5. Meerjaren sluitende begroting. 6. Risico’s en onzekerheden in het sociaal domein, afhankelijkheid van derde partijen. Geen advies, maar kreeg wel de aandacht van de auditcommissie: uitleg bij het verlagen van de weerstandcapaciteit, de hoogte van de APPA regeling voor oud-wethouders, voorkomen van overtreding van de regels m.b.t. Europese aanbestedingstrajecten, effecten van de drie nieuwe grondexploitaties op de financiële positie van de gemeente. (zie het verslag voor meer toelichting, de auditcommissie gaat op korte termijn nader kijken naar het weerstandsvermogen van de gemeente Hoorn)

Adviezen auditcommissie: 1. Het onrechtmatigheidsoordeel zoals dat door het college in de jaarstukken is opgenomen. Arie Booij van PSA accountants legt uit dat het college tot de conclusie is gekomen dat er onrechtmatig is gehandeld op grond van met name een te hoge marge bij het criterium begrotingsrechtmatigheid. Meer gemeenten zien dit, en het is best vreemd te noemen. PSA vindt het goed om aan te geven dat de cijfers niet of heel weinig afwijken van eerdere jaren. Maar met de wijziging in de aanpak van de rechtmatigheid, zijn ook de spelregels veranderd. Dat houdt in dat het college, en de colleges in meer gemeenten, ineens met een ander oordeel te maken krijgen. Het aspect begrotingsrechtmatigheid werd t/m 2022 door accountants verplicht beoordeeld op -wat de accountant noemt- een netto benadering. Dat is nu gewijzigd in een verplichte bruto benadering. Dat heeft effecten op de beoordeling zelfs als de uitkomsten dezelfde zijn als eerdere jaren. Er waren diverse posten die PSA buiten het oordeel mocht houden en die als acceptabel werden aangemerkt. Bijvoorbeeld als er inkomsten tegenover overschrijdingen stonden. Het college mag dat dit jaar niet meer doen. De bruto-benadering is wezenlijk anders dan hoe de accountant hiernaar keek. Het college moet al die posten sec beoordelen als begrotingsafwijking en meetellen.

Daarmee lijkt er een hoger bedrag uit te komen, terwijl de afwijkingen niet anders zijn dan in eerdere jaren. Dit zien we heel breed onder gemeenten. De auditcommissie vindt dat de nieuwe regels wel erg snel negatief uitpakken op het oordeel. Voer daarom in de raad het gesprek over: Wat is nog acceptabel om als begrotingsoverschrijding aan te merken, b.v. bij open einde regelingen? Wat mag en kan je als gemeente op basis van de wettelijke regels van de BBV anders organiseren om de spelregels weer een beetje op gelijke voet te zetten met de jaren voor 2023? Anders krijgen gemeenten straks jaarlijks rechtmatigheidsoordelen die in feite nietszeggend zijn. Heb het ook over het aspect van de ‘tijdige melding’, dus meldt begrotingsafwijkingen (inclusief positieve afwijkingen of nieuw gerealiseerde inkomsten) tijdig bij de raad. Dit is een aanscherping op het budgetrecht van de raad waar de accountant op wijst. Omdat je ze dan eerder meldt, zijn het acceptabele afwijkingen geworden. 2. Beheer- en onderhoudsplannen gemeentelijk vastgoed. De auditcommissie geeft positief advies over de aanbeveling t.a.v. beheer van gemeentelijk vastgoed. De aanbeveling van PSA staat in breder verband onder de titel ‘verantwoording en waardering van voorzieningen voor diverse kapitaalgoederen in relatie tot de aan- of afwezigheid van actuele beheerplannen’ in de goedkeurende accountantsverklaring.

Het onderwerp staat ook al langer op de agenda van de auditcommissie. Het vastgoedbeleid komt nu naar de raadscommissie en gaat naar de raad. Dit houdt in dat het beheer beter georganiseerd en financieel beheerst kan worden. 3. Opvolgen van aanbevelingen van de accountant en auditcommissie. De auditcommissie geeft als advies mee dat reacties van het college over opvolging van aanbevelingen uit het accountantsverslag wat concreter kunnen. Maak duidelijk(er) hoe en wanneer opvolging wordt gegeven. Vooral als aanbevelingen al in eerdere auditcommissie of verklaringen worden genoemd.

1/2

4. Ambitieniveau investeringsplanning i.r.t. niet-uitgeven van kredieten. De auditcommissie adviseert de raad n.a.v. pagina 15 in de accountantsverklaring waar over de lopende kredieten (totaal € 131,9 miljoen) is aangegeven wat de cumulatieve bestedingen zijn. Dat is, tot en met 31 december 2023, in totaal € 50,5 miljoen. Dat betekent dat € 81,4 miljoen nog niet is besteed. Wat zegt dit over het ambitieniveau van de investeringsgegevens? PSA geeft aan dat het college in de meerjarenbegroting de bevoegdheid heeft gekregen om projecten uit te voeren, maar de kapitaallasten belasten dan soms jaren de begroting. De vraag is of de raad dit wil en of dit slim is. Er kleven ook financiële risico’s aan het vroegtijdig voteren van kredieten. De kans is groot dat in de tussentijd ook de kosten stijgen. Dan kom je weer krediet tekort. Het advies is: pas je ambities aan aan de realiteit. Verder komen er veel subsidies binnen, soms zelfs ongevraagd. Die bedragen zijn opgelopen van 16 miljoen naar 36 miljoen. Probeer die bedragen ook tot besteding te laten komen. Als er geen besteding tegenover staat, dan loop je ook geen risico’s maar je krijgt de bedragen wel ergens voor. Het is zaak om budgetten te besteden. De ambtelijke capaciteit moet ook voldoende zijn om het te gaan doen. 5.

Meerjaren sluitende begroting De auditcommissie vindt de gehouden benchmark door BMC een prima instrument, waarvan de politiek gebruik kan maken. Dat houdt in: goed kijken naar bestedingspatronen en verwerven van inkomsten in andere gemeenten. Dit kan helpen in de zoektocht naar oplossingen. De auditcommissie geeft de aanbeveling mee om -op welke wijze dan ook- te komen tot een meerjaren sluitende begroting. Met ingang van 2025 en bij voorkeur ook 2026 al. Probeer verder het Rijk te bewegen om budgetten voor gemeenten realistisch te verhogen passend bij het aantal nieuwe taken en opgaven. 6. Risico’s en onzekerheden in het sociaal domein, afhankelijkheid van derde partijen. In de frauderapportage 2022 ziet de auditcommissie dat de verantwoording over beheersmaatregelen soms toch tekort schiet of niet wordt gegeven. Bekijk of het mogelijk is deadlines te koppelen aan wat in uitvoering is genomen, ofwel een reflectie te geven op de stand van zaken.

Rob Droste, voorzitter

Jan Hoek, loco-griffier

(digitale ondertekening)

2/2