2026 Gedragscode college def
Tekst van het document
GEDRAGSCODE INTEGRITEIT Gedragscode integriteit college van burgemeester en wethouders van de gemeente Hoorn 2026 I.C.M. Groot Gem. Hoorn 25-2-2025 1 Inhoudsopgave Inleiding ....................................................................................................................................................................................................2 Visie op integer gedrag ........................................................................................................................................................................2 De gedragscode 2 Ambtseed of -belofte .............................................................................................................................................................................3 Hoofdstuk 1 ..............................................................................................................................................................................................4 Regels .........................................................................................................................................................................................................4 1.1 Omgaan met belangen ...............................................................................................................................................4 1.2 Omgaan met nevenfuncties
.....................................................................................................................................5 1.3 Omgaan met informatie ............................................................................................................................................6 1.4 Omgaan met geschenken, faciliteiten, diensten, excursies, evenementen en reizen ..........................6 1.5 Omgaan met voorzieningen van de gemeente ..................................................................................................7 1.6 Omgangsvormen binnen en buiten de vergaderingen ...................................................................................8 1.7 Bestuurlijke bevoegdheden na opzegging .........................................................................................................9 Hoofdstuk 2 ...........................................................................................................................................................................................10 Procedures .............................................................................................................................................................................................10 2.1 Aandacht voor de gedragscode
............................................................................................................................10 2.2 Afspraken over nadere invulling gedragscode en bespreekbaar maken gedrag ...............................10 Uitwerking situaties ...........................................................................................................................................................................11 Hoofdstuk 3 ...........................................................................................................................................................................................13 Protocol vermoeden integriteitsschending collegelid gemeente Hoorn .........................................................................13 Stap 0. Voorafgaand aan een melding ..........................................................................................................................................13 Stap 1. Het doen van een melding ..................................................................................................................................................13 Stap 2. Beoordeling melding ............................................................................................................................................................14 Stap 3.
Onderzoek ................................................................................................................................................................................16 Stap 4. Rapportage ..............................................................................................................................................................................16 Stap 5. Vervolg 17 2 Inleiding Goed bestuur is integer bestuur. Maar wat is integer bestuur? Er is geen eenduidig antwoord op die vraag te geven. Er wordt door iedereen net een andere invulling aan gegeven. De invulling is ook aan verandering onderhevig. Met deze gedragscode geven wij, als collegeleden van de gemeente Hoorn, gezamenlijk invulling aan het begrip integriteit. De gedragscode vormt de richtlijn voor ons handelen. Visie op integer gedrag Als college gaan wij regelmatig met elkaar in gesprek over wat integriteit en ‘integer bestuur’ voor ons inhouden. Dit doen wij door deze onderwerpen in ieder geval één keer per jaar op de agenda van de collegevergadering te zetten. Verder behandelen wij de onderwerpen wanneer het college of de voorzitter van college dit nodig acht. Ook tijdens de inwerkperiode van nieuwe collegeleden besteden we hier de nodige aandacht aan. De focus ligt op het versterken van het morele kompas en de veiligheid binnen en vanuit het college.
Zo’n moreel kompas is vooral effectief als wij het als college en als leden daarvan uitdragen in zowel woord als daad. De gedragscode vormt ons beoordelingskader en leidraad bij twijfel, vragen en discussies. Zij heeft tot doel te ondersteunen bij de invulling van de verantwoordelijkheid van collegeleden voor de integriteit van het openbaar bestuur. Wij zijn ons ervan bewust dat we er met deze gedragscode niet zijn. Het is onze individuele en gezamenlijke verantwoordelijkheid door daadwerkelijke toepassing van deze gedragscode bij te dragen aan ‘integer bestuur’ van Hoorn. Integriteit ziet ook op hoe wij met elkaar omgaan binnen en buiten het college. Het gaat om een omgang die vrij is van ongewenste omgangsvormen. Ook gaat het over een respectvolle omgang met inwoners en organisaties, de gemeenteraad en ambtenaren van de gemeente Hoorn. We willen immers een gemeente zijn waar oog is voor elkaar en voor de menselijke maat, waar participatie een uitgangspunt is, waar steeds sneller geschakeld wordt en er een hoge mate van betrokkenheid is. Deze ontwikkelingen en de toenemende betrokkenheid zorgen ervoor dat het ‘grijze gebied’ steeds groter kan worden. Dat wij er als college zijn voor onze inwoners betekent ook dat iedere inwoner in gelijke gevallen van ons dezelfde behandeling mag verwachten en (de schijn van) belangenverstrengeling en vriendjespolitiek wordt voorkomen.
Het is daarom des te belangrijker om als college heldere afspraken te maken over wat wij goed en integer gedrag vinden, en wat niet. De gedragscode In deze gedragscode geven wij invulling aan het begrip integriteit in een onderscheid tussen regels en procedures. De regels bevatten zowel een juridisch als een moreel-ethisch perspectief. Het juridische perspectief ligt voor jaren vast en komt tot uiting in een deel van de regels die zijn opgenomen. Deze regels vinden grotendeels hun oorsprong in wettelijke bepalingen. Het moreel- ethisch perspectief op integriteit en de opvattingen over integer handelen veranderen continu. De procedures zijn er voor het geval er sprake is van een dilemma of wanneer integriteit in het gedrang (lijkt te) kom(t)(en). 3 De gedragscode heeft niet de juridische status van een algemeen verbindend voorschrift waaruit rechten en verplichtingen voortvloeien. Maar de gedragscode is ook niet vrijblijvend; er is sprake van zelfbinding. Wij hebben en nemen als college de verantwoordelijkheid ten opzichte van elkaar en de samenleving om volgens de gedragscode te handelen. Ook hebben we de verantwoordelijkheid elkaar aan te spreken op gedrag dat niet in lijn is met de gedragscode. In het uiterste geval stappen we naar de burgemeester, extern vertrouwenspersoon of commissaris van de Koning.
Ambtseed of -belofte Een lid van het college legt bij aantreden de ambtseed- of belofte af (zie onderstaande tekst o.b.v. artikel 41a of artikel 65 Gemeentewet). Deze vormt de basis voor de gedragscode. Ik zweer (verklaar) dat ik, om tot wethouder/burgemeester benoemd te worden, rechtstreeks noch middellijk, onder welke naam of welk voorwendsel ook, enige gift of gunst heb gegeven of beloofd. Ik zweer (verklaar en beloof) dat ik, om iets in dit ambt te doen of te laten, rechtstreeks noch middellijk enig geschenk of enige belofte heb aangenomen of zal aannemen. Ik zweer (beloof) dat ik getrouw zal zijn aan de Grondwet, dat ik de wetten zal nakomen en dat ik mijn plichten als wethouder/burgemeester naar eer en geweten zal vervullen. 4 HOOFDSTUK 1 Regels 1.1 Omgaan met belangen Bij belangenverstrengeling worden privébelangen onderdeel van (voorbereiding van) besluitvorming. Het is aan collegeleden om te voorkomen dat een conflict ontstaat tussen de publieke taakuitoefening en privébelangen. Ook de schijn van belangenverstrengeling moet worden vermeden. Persoonlijke belangen 1. Een collegelid mag diens invloed en stem niet gebruiken om een persoonlijk belang veilig te stellen of het belang van een ander of van een organisatie waarbij het collegelid persoonlijke betrokkenheid heeft. 2.
Een collegelid neemt geen deel aan beraadslaging of stemming over een aangelegenheid die het collegelid direct of indirect persoonlijk aangaat of waarbij die als vertegenwoordiger is betrokken (met uitzondering van bestuursfuncties uit hoofde van de vertegenwoordiging van het college). 3. Een collegelid is transparant over familie-, vriendschappelijke- of liefdesrelaties met ambtenaren, collega-bestuurders of vertegenwoordigers van organisaties waarmee die vanuit het ambt zakelijke betrekkingen onderhoudt. Hij meldt deze in het college en tijdens contactmomenten waar derden bij zijn. Hiermee proberen wij mogelijke conflicterende belangen of (de schijn van) belangenverstrengeling tijdens contacten met dergelijke privérelaties te voorkomen. Waar sprake is van (de schijn van) mogelijke conflicterende belangen worden, in samenspraak met het college, maatregelen getroffen door het desbetreffende collegelid om zichzelf en de gemeente te beschermen tegen ongewenste effecten. Toelichting op belangenverstrengeling Bij privébelangen gaat het om zaken die het collegelid direct of indirect aangaan, zoals familierelaties, eigendommen, financiële belangen (zoals aandelen), of (bezoldigde) nevenfuncties. Bijvoorbeeld bij het collegelid dat meebeslist over de ontwikkeling van een woonwijk waar die zelf particuliere woningen bezit, kan sprake zijn van (de schijn van) belangenverstrengeling.
Een ander voorbeeld van (de schijn van) belangenverstrengeling is het collegelid dat meebeslist over de gunning van een opdracht terwijl die familiebanden heeft met een van de meedingende bedrijven. Collegeleden zijn tegelijkertijd ook inwoners: zij maken deel uit van het economische en sociale leven in de gemeenschap die ze besturen. Net als iedere andere inwoner zijn zij afnemer van producten en diensten, lid van verenigingen en wijkbewoner. Daarom kan een collegelid zonder bezwaar meestemmen over bijvoorbeeld de afvalinzameling of over het openbaar vervoer in de eigen wijk. Het collegelid moet steeds zelf de afweging maken of die kan deelnemen aan beraadslagingen en stemming. Een harde gedragslijn is hiervoor niet te geven. Het begint met transparantie over belangen en onderling overleg. 5 Draaideurconstructie 1. Het collegelid handelt in de uitoefening van het ambt niet zodanig dat die vooruitloopt op een functie na aftreden. 2. Een oud-collegelid mag gedurende twee jaar na het einde van het burgemeester- of wethouderschap geen betaalde werkzaamheden verrichten in opdracht van de gemeente Hoorn. 3.
Een oud-collegelid mag gedurende twee jaar na het einde van het burgemeester- of wethouderschap niet als commissaris of bestuurslid van een verbonden partij1 van de gemeente Hoorn optreden, tenzij het een nevenfunctie betreft vanuit een politiek ambt bij een ander overheidsorgaan. Verboden handelingen 1. Het collegelid mag de in artikel 15 van de Gemeentewet genoemde overeenkomsten en handelingen niet aangaan. Het collegelid mag in geschillen, waar de gemeente partij is, niet als advocaat, adviseur of gemachtigde werkzaam zijn. Het collegelid mag bepaalde overeenkomsten, waar de gemeente bij betrokken is, niet direct of indirect aangaan. Dit is verboden ter waarborging van de zuiverheid in de verhoudingen tussen enerzijds het collegelid en anderzijds de gemeente. 2. Gedeputeerde Staten kunnen een wethouder voor bepaalde overeenkomsten en verboden handelingen ontheffing verlenen (artikel 15, artikel 41c). De commissaris van de Koning kan de burgemeester voor bepaalde overeenkomsten en handelingen ontheffing verlenen (artikel 69). 1.2 Omgaan met nevenfuncties Voor collegeleden bestaat de wettelijke verplichting om nevenfuncties openbaar te maken met het oog op een goede vervulling van het ambt. Dit is nodig om te voorkomen dat er sprake kan zijn van (een schijn van) belangenverstrengeling.
Onderstaande bepalingen zijn de uitwerking van de wettelijke verplichting in artikel 41b van de Gemeentewet om nevenfuncties openbaar te maken. 1. Het collegelid levert de gemeentesecretaris de informatie aan over de (neven)functies die openbaar gemaakt moeten worden bij aanvang van het wethouderschap, dan wel binnen één maand na aanvaarding van de (neven)functie en geeft wijzigingen daarin door. 2. Deze informatie betreft in ieder geval de omschrijving van de (neven)functie, de organisatie voor wie de (neven)functie wordt verricht, of het al dan niet een (neven)functie betreft uit hoofde van het wethouderschap en of de (neven)functie bezoldigd of onbezoldigd is. Als een wethouder niet in deeltijd werkt, worden de inkomsten uit betaalde nevenfuncties ook openbaar gemaakt en geldt er een verrekenplicht met de bezoldiging. 3. Een collegelid meldt het voornemen tot aanvaarden van een nieuwe (neven)functie, anders dan uit hoofde van het ambt, aan het college en de gemeenteraad. 4. De gemeentesecretaris legt hiervoor een register aan en beheert dit register. Het register is openbaar en via de website van de gemeente beschikbaar.
1 Onder verbonden partij wordt verstaan hetgeen hieronder wordt verstaan in artikel 1 in het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten: een privaatrechtelijke of publiekrechtelijke organisatie waarin de gemeente een bestuurlijk en een financieel belang heeft. • Bestuurlijk belang: zeggenschap, hetzij uit hoofde van vertegenwoordiging in het bestuur hetzij uit hoofde van stemrecht. • Financieel belang: een aan de verbonden partij ter beschikking gesteld bedrag dat niet verhaalbaar is indien de verbonden partij failliet gaat onderscheidenlijk het bedrag waarvoor aansprakelijkheid bestaat indien de verbonden partij haar verplichtingen niet nakomt. 6 5. Een collegelid mag bepaalde in de Gemeentewet opgesomde functies niet uitoefenen, namelijk functies waarvan de uitoefening ongewenst is met het oog op de goede vervulling van het ambt of op de handhaving van de onpartijdigheid en onafhankelijkheid of van het vertrouwen daarin (artikel 36b, eerste lid, en artikel 68 van de Gemeentewet). 1.3 Omgaan met informatie De gemeente moet in de basis transparant zijn en overheidsinformatie openbaar maken. Een collegelid kan beschikken over niet-openbare informatie. Bij twijfel over het geheime karakter van informatie raadpleeg je als wethouder de burgemeester. 1.
Het (oud-)collegelid gaat zorgvuldig en correct om met de informatie waarover die uit hoofde van het ambt beschikt(e). Informatie waarvan je als (oud-)collegelid het geheime karakter kent of redelijkerwijs moet vermoeden, mag nooit met derden worden gedeeld. 2. Het collegelid zorgt ervoor dat informatie juist en veilig wordt bewaard. 3. Het (oud-)collegelid maakt niet ten eigen bate of ten bate van derden gebruik van in de uitoefening van het ambt verkregen (nog) niet openbare informatie. 4. Het college(lid) geeft de gemeenteraad alle inlichtingen die de raad voor de uitoefening van zijn taak nodig heeft. Het college(lid) kan het geven van de inlichtingen aan de raad weigeren als het verstrekken ervan in strijd is met het openbaar belang (artikel 169, artikel 180 Gemeentewet). 5. Het collegelid is zich ervan bewust dat informatie openbaar kan worden. Dit geldt ook voor interne notities, chats, email en informatie die is verwerkt met AI. 6. Het college kan op grond van een bepaald belang de publieke openbaarmaking van informatie achterwege laten op basis van artikel 5.1 van de Wet open overheid. 7. De burgemeester en/of het college en/of de gemeenteraad kan geheimhouding opleggen (artikel 87 Gemeentewet). Deze geheimhoudingsplicht geldt ook na afloop van het wethouders- of burgemeesterschap.
1.4 Omgaan met geschenken, faciliteiten, diensten, excursies, evenementen en reizen De eed of belofte die het collegelid op grond van artikel 41a of artikel 65 van de Gemeentewet moet afleggen, heeft onder meer betrekking op het geven, aannemen of beloven van giften, gunsten of geschenken. Deze normen hebben onder andere tot doel om corruptie, nepotisme en (een schijn van) belangenverstrengeling tegen te gaan. Giften 1. Een collegelid accepteert in beginsel geen geschenken en giften uit hoofde van het ambt, zeker niet wanneer deze een waarde hebben van meer dan €50. Giften met een symbolische waarde kunnen worden geaccepteerd, wanneer het vanuit de publieke relatie ongepast zou zijn om deze te weigeren. Geld, cadeaubonnen of andere waardepapieren worden in geen enkel geval aanvaard. 2. Een collegelid ontvangt geen geschenken en giften uit hoofde van het ambt op een privéadres. Als dit toch wordt aangeboden en weigering niet mogelijk bleek, meldt de ontvanger dit in het college. Het college neemt een besluit over de bestemming van het ontvangen goed. 3. Aanbiedingen van privé-werkzaamheden of kortingen op privé-goederen, die een gevolg zijn of kunnen zijn van het vervullen van het ambt, worden niet geaccepteerd. 7 Excursies en evenementen 1.
Uitnodigingen voor excursies en evenementen, waaronder ook lunches, diners en recepties voor rekening van anderen dan de gemeente Hoorn, legt het collegelid vooraf ter bespreking voor aan het college, tenzij de uitnodiging evident behoort tot de uitoefening van het ambt, en het een uitnodiging betreft van een publieke organisatie en de aanwezigheid beschouwd kan worden als functioneel. Bij het bespreken en maken van een afweging voor het accepteren van uitnodigingen voor excursies en evenementen van derden in het college dient in ieder geval aandacht te worden besteed aan de intentie van de uitnodiger, functionaliteit van de aanwezigheid, de financiële waarde van de uitnodiging en het belang voor de gemeente. 2. Deelname aan excursies en evenementen - niet zijnde reguliere werkbezoeken - voor rekening van anderen dan de gemeente wordt vastgelegd in de besluitenlijst van het college, waarbij in ieder geval in de besluitenlijst is opgenomen voor wiens kosten deze zijn. Buitenlandse dienstreizen 1. Het collegelid meldt het voornemen tot een buitenlandse dienstreis, of een uitnodiging daartoe aan het college. Het collegelid geeft daarbij informatie over het doel en de duur van de reis, de bijbehorende beleidsoverwegingen, de samenstelling van het gezelschap dat meereist, de geraamde kosten en de wijze waarop van de reis verslag wordt gedaan.
Onder een buitenlandse dienstreis wordt in dit kader niet verstaan een dienstreis naar een instelling van de Europese Unie in Europa. 2. Het collegelid meldt daarbij als die voornemens is om de buitenlandse dienstreis voor privédoeleinden te verlengen. De extra kosten van de verlenging komen daarbij volledig voor eigen rekening. 3. Het college besluit over het al dan niet kunnen deelnemen aan de voorgenomen buitenlandse dienstreis. Dit besluit wordt vastgelegd in de besluitenlijst. 4. Het collegelid legt via de openbare besluitenlijst van het college verantwoording af over afgelegde buitenlandse dienstreizen. Hierin wordt in ieder geval opgenomen wat het doel, de bestemming en de duur van de buitenlandse dienstreis is geweest en wat daarvan de kosten waren voor de gemeente. 1.5 Omgaan met voorzieningen van de gemeente Het gebruik van gemeentelijke voorzieningen en middelen vraagt om zorgvuldigheid en transparantie. Collegeleden hebben een voorbeeldfunctie en moeten voorkomen dat er twijfel ontstaat over het rechtmatig gebruik van publieke middelen. Deze normen hebben tot doel dat uitgaven controleerbaar zijn en voorzieningen uitsluitend worden gebruikt voor het ambt, niet voor persoonlijk voordeel. 1.
Het college richt de financiële en administratieve organisatie zodanig in, dat er een getrouw beeld mogelijk is van de juistheid en rechtmatigheid van de uitgaven, met heldere procedures over de wijze waarop functionele uitgaven rechtstreeks in rekening worden gebracht of kunnen worden gedeclareerd bij de gemeente. 2. Het collegelid houdt zich aan het Rechtspositiebesluit decentrale politieke ambtsdragers bij het gebruik van gemeentelijke voorzieningen en financiële middelen. 3. Het collegelid declareert geen kosten die al op andere wijze worden vergoed. Het collegelid ontvangt dan ook geen andere vergoedingen ten laste van de gemeente dan die volgens de wet zijn toegestaan (artikel 44 en 66 van de Gemeentewet). 4. De door de collegeleden gedeclareerde kosten worden jaarlijks openbaar gemaakt via de website van de gemeente. De openbaarmaking vindt uiterlijk plaats op 1 april van het daaropvolgende jaar. 8 5. Gebruik van voorzieningen en eigendommen van de gemeente voor persoonlijk gebruik of gebruik door derden is niet toegestaan, tenzij dit wettelijk is geregeld. 1.6 Omgangsvormen binnen en buiten de vergaderingen Voor ons gaat integriteit ook over onderlinge omgangsvormen. Binnen het college, maar ook daarbuiten. Gewenst gedrag 1. Het collegelid gaat op een fatsoenlijke en respectvolle manier om met anderen, zowel binnen als buiten de vergaderingen. 2.
Collegeleden streven ten opzichte van elkaar, van de raad en van de ambtelijke organisatie, collegialiteit, samenwerking en openheid na. 3. Het collegelid voert het debat op de inhoud en speelt niet op de persoon. 4. Het collegelid houdt zich tijdens vergaderingen aan het reglement van orde en volgt de aanwijzingen van de voorzitter op. 5. In de besturing van de organisatie wordt gewerkt volgens de vastgestelde Besturingsfilosofie. Ongewenst gedrag 1. Het collegelid onthoudt zich van gedrag dat door een ander als ongewenst kan worden ervaren, zoals pesten, discrimineren, (seksueel) intimideren, agressie en geweld. De hier bedoelde uitgingen kunnen zowel verbaal als non-verbaal, fysiek, mondeling, schriftelijk of digitaal zijn. 2. Het collegelid onthoudt zich in het openbaar en bij raads- en commissievergaderingen van het bij naam noemen van ambtenaren in diskwalificerende zin. 3. De gemeente Hoorn hanteert als uitgangspunt dat ongewenst gedrag niet wordt getolereerd. Als een collegelid zich niet aan bovengenoemde regels houdt, vindt er in ieder geval een gesprek plaats over diens gedrag met de burgemeester en de gemeentesecretaris. Sociale media 1. Het collegelid dient op sociale media uitsluitend het collegestandpunt te verkondigen. 2. Het collegelid kan voor alle uitingen die die doet op - sociale - media verantwoordelijk worden gehouden. Ook als dit privé uitingen betreft.
3. Het collegelid voert tijdens een raads(commissie)vergadering niet een inhoudelijke discussie over hetzelfde onderwerp op sociale media. Het gebruik van sociale media door collegeleden mag niet leiden tot verstoring van de raads(commissie)vergadering. Relatie college – coalitie - gemeenteraad 1. De portefeuillehouder vertegenwoordigt in de contacten met de gemeenteraad en afzonderlijke raadsleden altijd het college en de door het college genomen besluiten. 2. Het college bewaakt altijd het belang van de gelijke informatiepositie binnen de gemeenteraad. Toelichting Het college adviseert de raad middels raadsvoorstellen. Hierin worden over een bepaald vraagstuk de inhoudelijke aspecten, afwegingscriteria en keuzeopties geschetst. Het college kan op basis van de eigen afweging een voorkeursvariant adviseren. Op verzoek van raadsleden kunnen collegeleden nadere toelichting verschaffen op het voorstel. Het college bewaakt bij deze informatie-uitwisseling altijd het belang van de gelijke informatiepositie binnen de raad. 9 1.7 Bestuurlijke bevoegdheden na opzegging Vertrek wethouder op eigen verzoek 1. In geval van ontslag nemen door een wethouder, vervalt de bevoegdheid van die wethouder om bestuurlijk te kunnen handelen namens het college, op het moment dat de wethouder diens ontslag kenbaar maakt. 2. Als een opzegtermijn aan de orde is (art.
43 Gemeentewet) kan het college de wethouder verzoeken (enkele) taken voort te zetten gedurende de opzegtermijn, gericht op overdracht of afronding. 3. Burgemeester en gemeentesecretaris zullen hier met de betreffende wethouder, namens het college, expliciete afspraken over maken. Deze worden teruggekoppeld in het college en vastgelegd in een collegebesluit. Toelichting Dit artikel beoogt duidelijkheid te verschaffen over de bestuurlijke handelingsruimte van de opstappende wethouder gedurende de opzegtermijn, zoals bedoeld in art. 43 Gemeentewet. 10 HOOFDSTUK 2 Procedures 2.1 Aandacht voor de gedragscode Wij vinden het van belang om integriteit blijvend op de agenda te houden. Gezamenlijk zijn we hiervoor als college verantwoordelijk. Van de burgemeester verwachten wij in het bijzonder een actieve houding bij het onder de aandacht brengen en houden van het thema integriteit. Agenda 1. Op voorstel van de burgemeester stelt het college bij aanvang van de collegeperiode een agenda vast waarin is opgenomen op welke momenten en manieren aandacht wordt besteed aan integriteit en de gedragscode. Het onderwerp integriteit en integer bestuur zal in ieder geval tijdens de inwerkperiode van collegeleden en één keer per jaar op de agenda staan binnen het college. Verder behandelt het college de onderwerpen wanneer zij of de voorzitter van college dit nodig acht. 2.
Voorafgaand aan de nieuwe collegeperiode wordt (de werking van) de gedragscode geëvalueerd en indien nodig geactualiseerd. 2.2 Afspraken over nadere invulling gedragscode en bespreekbaar maken gedrag Ingeval van leemtes en onduidelijkheden in de gedragscode (vaak aangeduid met het ‘grijze gebied’) voorziet bespreking in het college daarin. Wij hechten eraan met elkaar afspraken te maken over de wijze waarop we dit doen en hoe we (voorgenomen) gedrag bespreekbaar maken. Daarmee wordt bevorderd dat: • In lijn wordt gehandeld met de gedragscode; • Geen onnodige escalatie plaatsvindt; • Gedrag en integriteit van personen geen onderdeel wordt van het politieke debat. We maken onderscheid tussen de volgende situaties, waarbij we ons realiseren dat niet alle mogelijke situaties gedekt zijn: 1. Het collegelid twijfelt over hoe een (nog niet ondernomen) eigen handeling zich verhoudt tot de gedragscode; 2. Het collegelid twijfelt over hoe een nog niet ondernomen handeling van een ander collegelid zich verhoudt tot de gedragscode; 3. Het collegelid vermoedt dat door een collegelid gehandeld is in strijd met de gedragscode; 4. Het collegelid vindt dat de omgangsvormen zijn geschonden of dat er sprake is van ongewenst gedrag door een ander collegelid. Voor elk van deze situaties is onderstaand uitgewerkt welke stappen we in zo’n geval zetten.
Wij volgen deze stappen tenzij dit niet in de redelijkheid van het collegelid gevraagd kan worden. Dit kan bijvoorbeeld het geval zijn als het collegelid niet de veiligheid ervaart om bepaald gedrag bespreekbaar te maken. In dat geval kan het collegelid advies inwinnen bij de burgemeester of de 11 externe vertrouwenspersonen via de Wethoudersvereniging of het Ondersteuningsteam Weerbaar Bestuur. Uitwerking situaties 1. Het collegelid twijfelt over hoe een (nog niet ondernomen) eigen handeling zich verhoudt tot de gedragscode • Het collegelid is transparant over diens twijfels of dilemma en treedt hierover in overleg. • In eerste instantie ligt het voor de hand dit met de burgemeester te doen. Als de twijfels blijven bestaan, treedt het collegelid in overleg met de externe vertrouwenspersoon. De burgemeester en/of externe vertrouwenspersoon adviseert het betreffende collegelid over hoe de (nog niet ondernomen) eigen handeling zich verhoudt tot de gedragscode. • Als geen sprake is van een schending van de gedragscode, dan wordt in onderling overleg besloten of de casus, ter lering, wordt ingebracht in het college. 2. Het collegelid twijfelt over hoe een nog niet ondernomen handeling van een ander collegelid zich verhoudt tot de gedragscode • Het collegelid spreekt de persoon in kwestie aan of stelt de persoon in kwestie hierover een vraag.
• Als de twijfels daarmee niet worden weggenomen, dan stapt het collegelid in eerste instantie naar de burgemeester om diens twijfels te bespreken. Bij voorkeur gezamenlijk met het betreffende collegelid. De burgemeester beoordeelt of mogelijk sprake zal zijn van handelen in strijd met de gedragscode en/of andere regelgeving op het gebied van integriteit. Als de twijfels blijven bestaan, treedt het collegelid in overleg met de externe vertrouwenspersoon. • Afhankelijk van deze beoordeling wordt door de burgemeester met het betreffende collegelid gesproken en in onderling overleg besloten of de casus, ter lering, wordt ingebracht in het college. 3. Het collegelid vermoedt dat door een ander collegelid is gehandeld in strijd met de gedragscode • Het collegelid spreekt het betreffende collegelid op het handelen aan, tenzij dit redelijkerwijs niet van het collegelid verwacht kan worden. • Wanneer het vermoeden blijft bestaan, meldt het collegelid zich met dit vermoeden in eerste instantie bij de burgemeester. In het geval van een schriftelijke melding bij de burgemeester treedt het protocol, zoals beschreven in hoofdstuk 4, in werking. Als de twijfels blijven bestaan, treedt het collegelid in overleg met de externe vertrouwenspersoon. 4.
Het collegelid vindt dat de omgangsvormen zijn geschonden of dat er sprake is van ongewenst gedrag door een ander collegelid • Het collegelid spreekt het betreffende collegelid aan op diens gedrag, bij voorkeur buiten het college. Desgewenst kan dit in aanwezigheid van de burgemeester of de gemeentesecretaris. • Als dit niet tot een bevredigende uitkomst leidt, dan bespreekt het collegelid het gedrag van het betreffende collegelid in eerste instantie met de burgemeester. In overleg wordt besloten hoe hiermee om te gaan. Mogelijkheden zijn: – De burgemeester nodigt de collegeleden uit voor een gezamenlijk gesprek; – De burgemeester gaat in gesprek met het betreffende collegelid; – Het gedrag wordt geagendeerd in het college. 12 Als de twijfels blijven bestaan, treedt het collegelid in overleg met de externe vertrouwenspersoon. • Het staat het collegelid vrij een melding in te dienen van een vermoeden van een schending van de gedragscode bij de burgemeester, of als de melding over de burgemeester gaat, de locoburgemeester. Vertrouwenspersonen Wethouders kunnen voor advies terecht bij een gecertificeerde externe vertrouwenspersoon via de Wethoudersvereniging. Extern advies en ondersteuning Het collegelid kan een situatie die zich voordoet ook altijd bespreken met het Ondersteuningsteam Weerbaar Bestuur.
Dit team bestaat uit vertrouwenspersonen van de beroeps- en belangenverenigingen van burgemeesters, wethouders en raadsleden. Dit team is met name ingesteld voor gevallen van intimidatie, bedreiging of agressie. 13 HOOFDSTUK 3 Protocol vermoeden integriteitsschending collegelid gemeente Hoorn In dit protocol wordt beschreven hoe wordt omgegaan met de melding van een vermoeden van een integriteitsschending door een collegelid van de gemeente Hoorn. • Met een integriteitsschending wordt een schending bedoeld van deze gedragscode voor collegeleden van gemeente Hoorn of van wettelijke bepalingen op het gebied van integriteit. • Een melder is iedere politieke ambtsdrager of gemeenteambtenaar, die een vermoeden van integriteitsschending van een collegelid meldt, overeenkomstig het bepaalde in dit protocol. Een melding kan niet anoniem worden gedaan. • Een melding wordt zo snel als mogelijk behandeld, zonder dat de kwaliteit van de behandeling van de melding en het eventuele (voor)onderzoek in het geding komt. Communicatie De wijze waarop wordt gecommuniceerd over melding en procedure is afhankelijk van de omstandigheden van het geval. Hierover zijn in het protocol enkele bepalingen opgenomen. Bij de afweging hoe te communiceren, dienen het belang van transparantie en het belang van de privacy van betrokkene(n) telkens zorgvuldig te worden gewogen ten opzichte van elkaar. Stap 0.
Voorafgaand aan een melding Het indienen van een melding is een uiterst middel. Voordat een melding wordt ingediend, wordt het vermoeden van een integriteitsschending bespreekbaar gemaakt met het betreffende collegelid of de burgemeester en wordt gezocht naar een oplossing in de informele sfeer, tenzij dat in redelijkheid niet gevraagd kan worden van de melder. Stap 1. Het doen van een melding Een melding van een vermoeden van een integriteitsschending kan gedaan worden bij de burgemeester. De burgemeester is verantwoordelijk voor de behandeling van de melding. De burgemeester kan daarbij de steun inroepen van de gemeentesecretaris. Meldingen over de burgemeester worden gedaan bij de locoburgemeester, die in dat geval verantwoordelijk is voor het nemen van de vervolgstappen. De melding dient schriftelijk te worden gedaan en bevat in ieder geval: • de naam en functie van het collegelid op wie de melding betrekking heeft; • de naam, functie en contactgegevens van de melder; 14 • een korte beschrijving van de mogelijke schending, waaronder in ieder geval de aard van de mogelijke schending en de door de melder waargenomen feiten en omstandigheden van het gebeurde. De ontvangst van de melding wordt schriftelijk bevestigd door de burgemeester. De identiteit van de melder wordt niet gedeeld, tenzij de melder daarvoor toestemming heeft gegeven.
Communicatie De burgemeester draagt er zorg voor dat de kring van behandelaars zo beperkt als mogelijk is. Stap 2. Beoordeling melding De burgemeester beoordeelt de melding. De gemeentesecretaris kan hierbij adviseren. In het kader van de beoordeling van de ontvankelijkheid wordt getoetst of: • de melding aan de vormvereisten voldoet; • sprake is van eventuele strijdigheid met de gedragscode en/of wetgeving op het gebied van integriteit; • de gemeente bevoegd is een nader onderzoek te doen of om een oordeel te geven; • sprake is van de aanwezigheid van concrete en redelijke gronden voor het vermoeden (bewijs); Als de melding niet aan de vormvereisten voldoet stelt de burgemeester de melder gedurende vijf werkdagen in de gelegenheid de melding met de vereiste informatie aan te vullen. Als niet aan al deze criteria is voldaan, dan is de melding niet ontvankelijk en stopt de procedure. De melder wordt hiervan in een persoonlijk gesprek op de hoogte gebracht en vervolgens wordt dit schriftelijk aan de melder bevestigd. Als wel aan deze criteria is voldaan, is er sprake van een ontvankelijke melding.
Om de vervolgstappen te bepalen beoordeelt de burgemeester in dat geval de melding inhoudelijk aan de hand van de volgende criteria: • de aard van het vermoeden; • de ernst van de vermeende schending; • de concreetheid van het vermoeden; • de onderzoekbaarheid en rechtvaardiging van de vermeende schending; • strijdigheid met het Wetboek van Strafrecht. De burgemeester kan in het kader van de inhoudelijke beoordeling de melder uitnodigen om zijn of haar melding persoonlijk toe te lichten. Als de beoordeling leidt tot het niet verder in behandeling nemen van de melding informeert de burgemeester de melder. De melding en de beoordeling blijven vertrouwelijk. In dit geval weten alleen de melder en de burgemeester – en mogelijk de gemeentesecretaris – ter ondersteuning ervan af. Als de beoordeling leidt tot het instellen van een vooronderzoek of onderzoek informeert de burgemeester de melder. Ook wordt het college geïnformeerd, tenzij de privacy van de melder of degene op wie de melding betrekking heeft en of het onderzoeksbelang dit in de weg staat. 15 Vooronderzoek in kader van inhoudelijke beoordeling melding De burgemeester nodigt de melder uit om zijn of haar melding persoonlijk toe te lichten, voor zover dit nog niet is gebeurd. Ook kan de burgemeester in het kader van de beoordeling enkele gesprekken (laten) voeren of documenten (laten) bestuderen.
Het doel van deze handelingen is te beoordelen of sprake is van een gerechtvaardigd en onderzoekbaar vermoeden van zodanige ernst dat onderzoek gerechtvaardigd is. De burgemeester kan bij deze stap 2 ‘Beoordeling melding’ desgewenst externe expertise betrekken. Als de melding betrekking heeft op het handelen van de burgemeester voert de locoburgemeester het vooronderzoek uit en neemt het besluit voor het instellen van verder onderzoek. Uitkomsten inhoudelijke beoordeling melding De meest voorkomende uitkomsten van de beoordeling van de melding luiden als volgt. 1. De vermeende schending betreft een te gering feit om onderzoek te rechtvaardigen // De melding is niet onderzoekbaar // De melding is niet concreet // Er zijn onvoldoende aanwijzingen Als er sprake is van een vermeende lichte schending kan de burgemeester besluiten geen onderzoek in te stellen. 2. Er is sprake van een gerechtvaardigd, onderzoekbaar en concreet vermoeden van een integriteitsschending van zodanige ernst dat onderzoek gerechtvaardigd is De burgemeester geeft opdracht tot het instellen van een onderzoek naar het vermoeden van een integriteitsschending. De burgemeester informeert onder geheimhouding het college en presidium, tenzij de privacy van degene op wie de melding betrekking heeft of het onderzoeksbelang dit in de weg staat. 3.
Er is aantoonbaar sprake van een integriteitsschending In dat geval wordt het betreffende collegelid daarvan op de hoogte gesteld. Ook informeert de burgemeester het college en presidium onder geheimhouding, tenzij de privacy van degene die de schending heeft begaan dit in de weg staat. Het college en presidium gehoord hebbende stelt de burgemeester het eventuele vervolgproces en de communicatie over de integriteitsschending vast. 4. Er is sprake van een redelijk vermoeden van schuld aan een strafbaar feit Als er een redelijk vermoeden van schuld aan een strafbaar feit bestaat, doet de burgemeester daarvan aangifte bij het Openbaar Ministerie. Ook informeert de burgemeester het college en presidium. Het college en presidium gehoord hebbende besluit de burgemeester over de eventuele vervolgstappen en communicatie naar aanleiding van dit redelijk vermoeden van schuld aan een strafbaar feit. Afhankelijk van de omstandigheden kan besloten worden ook zelf onderzoek te doen naar het vermoeden. 16 Communicatie • De burgemeester is verantwoordelijk voor de communicatie richting de melder en degene op wie de melding betrekking heeft en laat zich desgewenst adviseren. • Aan de melder worden de uitkomsten van de beoordeling van de melding medegedeeld, tenzij de privacy van degene op wie de melding betrekking heeft of het onderzoeksbelang dit in de weg staat.
• De burgemeester informeert degene op wie de melding betrekking heeft over de uitkomst van de beoordeling tenzij het onderzoeksbelang dit in de weg staat. • De burgemeester informeert het college en presidium onder geheimhouding over de uitkomsten van de beoordeling tenzij de privacy van degene op wie de melding betrekking heeft of het onderzoeksbelang dit in de weg staat. Stap 3. Onderzoek Indien sprake is van een gerechtvaardigd, onderzoekbaar en concreet vermoeden van een integriteitsschending van zodanige ernst dat onderzoek gerechtvaardigd is, stelt de burgemeester een onderzoek in. Dit onderzoek wordt verricht door een gecertificeerd extern bureau. De burgemeester is opdrachtgever van het onderzoek en stelt de onderzoeksopdracht vast. De burgemeester wordt hierbij ondersteund door de gemeentesecretaris. Eventueel kan de burgemeester de opdrachtformulering met het college afstemmen. Communicatie • Degene op wiens handelen het onderzoek betrekking heeft, wordt zo spoedig mogelijk na het besluit daartoe schriftelijk door de burgemeester geïnformeerd tenzij het onderzoeksbelang zich daartegen verzet. Degene op wie de melding betrekking heeft kan zich (gedurende en na het onderzoek) tot de externe vertrouwenspersoon wenden voor advies of ondersteuning.
• De burgemeester informeert het college en presidium onder geheimhouding over de instelling van het onderzoek, de onderzoeksopdracht en de voortgang van het onderzoek, tenzij de privacy van degene op wie het onderzoek betrekking heeft of het onderzoeksbelang dit in de weg staat. • Het college en presidium gehoord hebbende kan de burgemeester besluiten in bredere kring te communiceren over het onderzoek en de onderzoeksopdracht. Dit ligt voor de hand op het moment dat bekend is dat een melding is ingediend en/of geruchten hierover de ronde doen. De privacy van degene op wie het onderzoek betrekking heeft, wordt bij deze beslissing meegewogen. Stap 4. Rapportage Van het onderzoek wordt een rapport opgesteld dat aan de burgemeester wordt aangeboden. Communicatie • De burgemeester informeert het college en presidium onder geheimhouding over de uitkomsten van het onderzoek en voert daarover met hen het gesprek, tenzij de privacy van degene op wie het rapport betrekking heeft dit in de weg staat. Het collegelid op wie het rapport betrekking heeft, is niet aanwezig bij de bespreking hiervan. • Ook consulteert de burgemeester het college en presidium over het proces van (eventuele) verdere behandeling en de verspreidingskring van het rapport.
• Het college en presidium gehoord hebbende stelt de burgemeester het proces van (eventuele) verdere behandeling en de verspreidingskring van het rapport vast. 17 • Als het onderzoek betrekking heeft op de burgemeester informeert de locoburgemeester de commissaris van de Koning vertrouwelijk over de uitkomsten van het onderzoek en voert met hem of haar het gesprek, tenzij de privacy van de burgemeester dit in de weg staat. De locoburgemeester besluit over het proces van – mogelijke – verdere behandeling en verspreiding van het rapport. Stap 5. Vervolg Afhankelijk van de uitkomsten van het onderzoek en het besluit over de wijze waarop met de onderzoeksresultaten wordt omgegaan, vindt verdere behandeling van het rapport plaats. Na afronding van het onderzoek voert de burgemeester in ieder geval een gesprek met het collegelid op wiens handelen het onderzoek betrekking heeft. De burgemeester informeert de melder over de afronding van het onderzoek. Hardheidsclausule In gevallen waarin dit protocol niet voorziet of waarbij de toepassing niet eenduidig is, wordt de handelswijze bepaald door de burgemeester, eventueel in overleg met de gemeentesecretaris en/of commissaris van de Koning.