Zonnepark Meerboomweg-Zuid, Hollandscheveld

Omgevingsvergunning Zonnepark Meerboomweg-Zuid, Hollandscheveld

Opdrachtgever:

Opdrachtnemer: Eelerwoude Onze vestigingen 088-1471100 info@eelerwoude.nl www.eelerwoude.nl

Projectgegevens:

Projectnummer: 7921.9 Datum: 15-06-2021 Projectleider: Opgesteld: Gecontroleerd: Status: ontwerp Versie: 1 © 2021 Eelerwoude Dit rapport is enkelzijdig opgemaakt.

Inhoudsopgave Ruimtelijke onderbouwing

5

Hoofdstuk 1

6

Inleiding

1.1 Aanleiding

6

1.2 Ligging en begrenzing plangebied

6

1.3 Huidig planologisch regime

7

1.4 Leeswijzer

8

Hoofdstuk 2

Planbeschrijving

9

2.1 Inleiding

9

2.2 Beschrijving huidige situatie plangebied

9

2.3 Schaal van de directe omgeving

12

2.4 Het zonnepark

13

Hoofdstuk 3

Beleidskaders

31

3.1 Inleiding

31

3.2 Rijksbeleid

31

3.3 Provinciaal beleid

34

3.4 Gemeentelijk beleid

39

3.5 Conclusie

48

Hoofdstuk 4

Waardentoets

49

4.1 Inleiding

49

4.2 Natuurwaarden

49

4.3 Archeologische waarde

53

4.4 Cultuurhistorie

55

4.5 Water

55

4.6 Conclusie

58

Hoofdstuk 5

Milieuaspecten

59

5.1 Inleiding

59

5.2 Bodem

59

5.3 Geluid

60

5.4 Luchtkwaliteit

62

5.5 Externe Veiligheid

62

5.6 Bedrijven en milieuzonering

63

5.7 Verkeer en parkeren

64

5.8 Vormvrije M.E.R.-beoordeling

64

5.9 Leidingen

65

5.10

65

Lichtreflectie

Zonnepark Meerboomweg-Zuid, Hollandscheveld | Eelerwoude | 3

5.11

Electromagnetische straling

66

5.12

Stikstofdepositie

66

5.13

Conclusie

66

Uitvoerbaarheid

67

Hoofdstuk 6

6.1 Inleiding

67

6.2 Ruimtelijke uitvoerbaarheid

67

6.3 Maatschappelijke uitvoerbaaarheid

67

6.4 Economische uitvoerbaarheid

68

6.5 Technische uitvoerbaarheid

69

6.6 Conclusie

70

Bijlagen bij toelichting

71

Bijlage 1

Inrichtingsplan

72

Bijlage 2

Participatieplan

98

Bijlage 3

Natuurtoets

105

Bijlage 4

Maatregelen Das

139

Bijlage 5

Akoestisch onderzoek

143

Bijlage 6

Stikstofberekening

152

Bijlage 7

Vooroverleg nota

167

Bijlage 8

Reactienota

172

Besluittekst

182

Zonnepark Meerboomweg-Zuid, Hollandscheveld | Eelerwoude | 4

Ruimtelijke onderbouwing

Zonnepark Meerboomweg-Zuid, Hollandscheveld | Eelerwoude | 5

Hoofdstuk 1 Inleiding 1.1 Aanleiding De overheid geeft beleidsruimte De Nederlandse overheid heeft een grote ambitie op het gebied van duurzaamheid. In het Energieakkoord is afgesproken dat het aandeel hernieuwbare energieopwekking in 2020 14% moet zijn, en in 2023 moet dit 16%. De provincie Drenthe heeft uitgesproken in 2050 een energieneutraal Drenthe te willen bereiken. Hiervoor wil de provincie inzetten op de besparing van energie. Daarnaast biedt de provincie ruimte voor de ontwikkeling van zonneakkers. Het gaat daarbij om opstellingen van zonnepanelen voor een periode van 25 jaar, op een wijze die omkeerbaar is, en waarbij de oorspronkelijke bestemming gehandhaafd blijft. De gemeente Hoogeveen wil in 2040 klimaatneutraal zijn. Dit houdt in dat de uitstoot en opname van koolstofdioxide in evenwicht moeten zijn. Om de doelstelling te bereiken wordt het gebruik en opwekking van duurzame energie gestimuleerd. Marktpartijen nemen hun verantwoordelijkheid PowerField, gevestigd in Wormer, realiseert met name grondgebonden zonneparken en wil daarmee ook een bijdrage leveren aan de gestelde klimaatambities. Momenteel werkt PowerField aan tientallen duurzame projecten waarbij draagkracht uit de omgeving, betrokkenheid en duurzaamheid een belangrijke rol spelen.

PowerField heeft het initiatief genomen om een zonnepark Meerboomweg-Zuid in Hollandscheveld te realiseren op een aantal percelen in de gemeente Hoogeveen. De voorgenomen ontwikkeling past niet binnen het geldende bestemmingsplan. Hiertoe wordt een omgevingsvergunning aangevraagd voor afwijken van het bestemmingsplan (op grond van artikel 2.12, eerste lid, sub a, onder 3° Wabo). Dit betekent dat het huidige onderliggende bestemmingsplan niet wordt gewijzigd. Deze voorliggende ruimtelijke onderbouwing is onderdeel van de vergunningsaanvraag. Hierin komen alle relevante aspecten vanuit de ruimtelijke ordening voor dit project aan de orde en deze ruimtelijke onderbouwing toont aan dat de ontwikkeling in overeenstemming is met een goede ruimtelijke ordening.

1.2 Ligging en begrenzing plangebied Het plangebied is gelegen tussen de A37 en de Zevende Wijk, in het buitengebied van Hollandscheveld, en maakt deel uit van de gemeente Hoogeveen. De betrokken gronden worden momenteel gebruikt voor agrarische doeleinden. De gronden hebben een gezamenlijke oppervlakte van ruim 26 hectare. Niet de gehele oppervlakte zal worden ingericht als zonnepark. Zo valt er ruimte af voor landschappelijke inpassing, paden en ruimtes tussen de panelen. De zonnepanelen gebruiken een netto oppervlak van circa 22,5 hectare. Op onderstaande figuur is de ligging en begrenzing van het plangebied weergegeven. Ten oosten van het zonnepark Meerboomweg Zuid, Hollandscheveld wordt tevens een zonnepark ontwikkeld. Door de ligging van de parken wordt geprobeerd de inrichtingsplannen zoveel mogelijk op elkaar aan te laten sluiten, waardoor bepaalde natuur- en landschapswaarden nog beter aansluiten op het landschap. De inrichting van het zonnepark Hollandscheveld is echter dusdanig vormgegeven dat ook zonder ontwikkeling van het naastgelegen zonnepark het onderhavig park ruimtelijk goed is ingepast.

Zonnepark Meerboomweg-Zuid, Hollandscheveld | Eelerwoude | 6

Figuur 1: Ligging en begrenzing plangebied zonnepark Meerboomweg Zuid, Hollandscheveld De volgende kadastrale percelen maken deel uit van het bruto plangebied:

1.3 Huidig planologisch regime Het plangebied maakt onderdeel uit van de beheersverordening Zuid Hoogeveen 2018', welke onherroepelijk is geworden op 27 februari 2020. De gronden binnen het plangebied hebben de bestemming 'Agrarisch II'. Daarnaast ligt er in het noordoostelijke deel van het plangebied een geluidscontour van 50dB(A).

Zonnepark Meerboomweg-Zuid, Hollandscheveld | Eelerwoude | 7

Figuur 2: Weergave plangebied op verbeelding beheersverordening Tevens geldt het in 2017 vastgestelde bestemmingsplan 'Buitengebied, parapluherziening externe veiligheid en overige milieucontouren'. Vanuit deze herziening liggen er geen aanvullende bestemmingen of contouren in het plangebied. De voorgenomen realisatie van een zonnepark past niet binnen het huidig planologische regime. Om de realisatie van het zonnepark mogelijk te maken wordt een omgevingsvergunning aangevraagd voor afwijken van het bestemmingsplan (op grond van artikel 2.12, eerste lid, sub a, onder 3° Wabo). Onderhavige onderbouwing maakt deel uit van de vergunningaanvraag.

1.4 Leeswijzer De ruimtelijke onderbouwing is opgebouwd uit zes hoofdstukken. In hoofdstuk 2 wordt eerst ingegaan op het voorgenomen plan. In hoofdstuk 3 komt het beleidskader aan bod. In dit hoofdstuk wordt een beschrijving gegeven van het van toepassing zijnde rijksbeleid, provinciaal beleid en gemeentelijk beleid. Het voorgenomen plan wordt daarbij getoetst aan dit beleid. Hoofdstuk 4 bevat een waardentoets. Hieruit blijkt welke waarden er in het plangebied aanwezig zijn en of deze worden aangetast door de ontwikkeling. In hoofdstuk 5 komen de relevante milieuaspecten aan bod. In hoofdstuk 6 wordt tot slot ingegaan op de ruimtelijke, maatschappelijke en economische uitvoerbaarheid.

Zonnepark Meerboomweg-Zuid, Hollandscheveld | Eelerwoude | 8

Hoofdstuk 2 Planbeschrijving 2.1 Inleiding In dit hoofdstuk wordt de huidige situatie weergegeven en wordt de voorgenomen ontwikkeling beschreven.

2.2 Beschrijving huidige situatie plangebied 2.2.1

Ligging plangebied in de omgeving

Het plangebied voor het zonnepark Meerboomweg Zuid, Hollandscheveld ligt ten noordoosten van de kern Hollandscheveld, langs de rijksweg A37 in de provincie Drenthe. Het plangebied is gelegen aan de weg Meerboomweg-Zuid, een ontsluitingsweg vanaf de Meerboomweg. Aan de Meerboomweg zijn een aantal erven gelegen. Aan de zuidzijde van het plangebied ligt een bosrijk gebied en een watergang (Zevende wijk). Dit bosgebied wordt gebruikt door recreanten en camping Tussen de Wieken is hier gevestigd. Het plangebied ligt in het ontginningsgebied van de veenkoloniën. De hierbij horend strookvormige kavels zijn in het plangebied nog goed herkenbaar. Direct ten oosten van het plangebied zijn ook plannen voor een zonnepark. Tijdens de planvorming heeft er veelvuldig overleg plaatsgevonden om de beoogde ontwikkelingen op elkaar af te stemmen.

Figuur 3: Luchtfoto van het plangebied

Zonnepark Meerboomweg-Zuid, Hollandscheveld | Eelerwoude | 9

2.2.2

Ontstaan van het landschap

Het Hollandscheveld maakt onderdeel uit van het Drentse Hoogveengebied. Tot de tweede helft van de 18e eeuw bestond het gebied uit een uitgestrekt, woest en slecht toegankelijk veenlandschap. Het veenlandschap werd aan de hand van ontginningsassen ontgonnen, hierbij werd de grond ontwaterd en turf gestoken. Het landschap werd ontgonnen vanaf het hoofdkanaal. Het hoogveen werd onderverdeeld in grote strookvormige kavels die door wijken van elkaar gescheiden werden. De kavels werden vervolgens door dwarsloten onderverdeeld in kleinere percelen. Van deze percelen werd vervolgens het hoogveen gewonnen. Ten einde van de ontginning lag het landschap er van er verwilderd bij. Aan het begin van de 19e eeuw hebben grote grondeigenaren op deze gronden bossen aangeplant. Deze bossen moesten ervoor zorgen dat deze gronden vruchtbaarder werden en stonden in dienst van houtproductie. Het zijn de oudste ontginningsbossen van Drenthe. Later zijn deze ontginningsbossen perceelsgewijs gekapt om gronden in als landbouwgrond of weiland in gebruik te kunnen nemen. Op de kaarten van 1850 is te zien dat gestart wordt met de ontginning van het plangebied door de Bentinks Companie. Het plangebied wordt hier aangeduid als Bentinks Kerkkavel. Vanaf 1900 is de verkaveling gereed, een groot deel van het plangebied bestaat nog uit bos.

De zuidelijke kavels betreffen naaldbos en de noordelijke kavels loofbos. Deze kavels zijn nauwelijks onderverdeeld door dwarsloten. De percelen ten noorden van de zevende wijk worden gedeeltelijk na 1925 omgevormd tot landbouwgrond. Dit proces zet zich door tot de jaren vijftig. Op dat moment is vrijwel het hele westelijk deel van het plangebied ontbost en in gebruik genomen als landbouwgrond. Ten behoeve van dit nieuwe landgebruik worden wel enkele dwarssloten gegraven. Gedurende de jaren vijftig wordt ook de oostzijde van het plangebied ontbost en in gebruik genomen als akkergrond. Slechts enkele bosvakken blijven aan de zuidoostzijde van het plangebied staan. Dit bos is in het huidige landschap nog steeds aanwezig. In het plangebied zijn de diverse dwarsloten uit de jaren vijftig zijn inmiddels weer gedempt. Dit geldt ook voor de zesde wijk. Het plangebied is door de latere ontginningen en ruilverkaveling grotendeels haar herkenbare kavelstructuur verloren. Het huidige landschap is open van karakter en wordt gebruikt voor het houden van paarden en als akker. Het plangebied wordt vooral beleefd door de direct aanwonenden van de Meerboomweg-Zuid en gebruikers van de A37.

Zonnepark Meerboomweg-Zuid, Hollandscheveld | Eelerwoude | 10

Figuur 4: Historische kaarten, jaartallen van links naar rechts 1904 ,1950, 1980 en 2017.

Zonnepark Meerboomweg-Zuid, Hollandscheveld | Eelerwoude | 11

Figuur 5: Foto's van het plangebied tijdens veldbezoek op 29 augustus 2018

2.3 Schaal van de directe omgeving Het plangebied is momenteel in agrarisch gebruik. Het zijn gronden die na de kap van ontginningsbossen in gebruik zijn genomen ten behoeve van de landbouw. Ten zuiden van het plangebied staan nog veel ontginningsbossen. Deze combinatie maakt dat het landschap halfopen oogt. Gezien de grootte van de kavels en bospercelen kan worden gesteld dat het hier om een wat grootschalig landschap gaat. Het landschap kent vanwege de vervening een rechthoekig karakter dat terugkomt zo wel in het kanalen, wijken als wegenpatroon. Zicht op het zonnepark Het beoogde zonnepark ligt op een gunstige locatie in het landschap. Ingebed tussen de ontginningsbossen en de grotere infrastructuur de A37. In het omliggende landschap zijn er vijf erven met zicht het zonnepark. Deze erven zijn gelegen aan de Meerboomweg-Zuid. Er wordt een afstand van circa 200 meter aangehouden tussen de panelen en de erven, waarmee er ruimte rondom de woning blijft. Bij de landschappelijke inpassing wordt rekening gehouden met zicht

Zonnepark Meerboomweg-Zuid, Hollandscheveld | Eelerwoude | 12

vanaf het erf op het zonnepark. Na gesprekken met de bewoners aan de Meerboomweg-Zuid is toegezegd dat langs de westzijde van het zonnepark een robuuste groene beplantingsrand komt. Daarnaast zal parallel aan de zuidwestzijde een losse haag worden aangeplant. Hiermee wordt tegemoet gekomen aan de wens om het zonnepark niet te willen zien. Door het toepassen van inheemse autochtone beplanting samen met enkele wintergroene soorten wordt het zicht op de panelen en bijhorend hekwerk beperkt. De snelweg de A37 vormt de noordelijke grens van het plangebied en de kavels met daarop productiebos de zuidelijke grens.

Figuur 6: Visualisatie landschappelijke inpassing zonnepark Meerboomweg Zuid, Hollandscheveld

2.4 Het zonnepark In deze paragraaf wordt het plan voor het zonnepark uiteengezet. Om duidelijk te maken op welke wijze het zonnepark landschappelijk is ingepast is een inrichtingsplan opgesteld. Deze is opgenomen in Bijlage 1 Inrichtingsplan behorend bij deze omgevingsvergunning.

2.4.1

Initiatief voor een zonnepark

Het realiseren van zonneparken is noodzakelijk om de overheidsdoelstellingen te behalen. Het alleen toestaan van zonnepanelen op daken is niet voldoende. Er zijn diverse redenen waarom daken niet geschikt zijn. Ook zijn er nog vele ogenschijnlijk geschikte daken die uiteindelijk toch niet geschikt blijken te zijn. De daken zijn vaak ongeschikt door bijvoorbeeld esthetische bezwaren, de aanwezigheid van rieten daken, constructie technische bezwaren, te klein dakoppervlak of hinderlijke schaduw. Zelfs al zouden alle geschikte daken worden benut, zal dit niet voldoende zijn om de overheidsdoelstellingen te behalen. Daarom zijn zonneparken ook noodzakelijk. Mede door de bovenstaande redenen heeft PowerField het initiatief genomen om in de gemeente Hoogeveen een zonnepark te realiseren. In dit zonnepark wordt duurzame elektriciteit opgewekt, waarmee wordt bijgedragen aan het behalen van de overheidsdoelstellingen op het gebied van klimaat en duurzaamheid.

Zonnepark Meerboomweg-Zuid, Hollandscheveld | Eelerwoude | 13

2.4.2

Een zorgvuldige locatiekeuze

Niet iedere locatie is geschikt voor een zonnepark. PowerField onderzoekt daartoe vele locaties op haalbaarheid. Daarbij worden locaties in het licht van de volgende aspecten bekeken: Beleid Landschappelijke context Omgevingsaspecten Financieel haalbaar Deze aspecten zijn ook voor de locatie Hollandscheveld bekeken. De uitkomsten daarvan worden in deze ruimtelijke onderbouwing beschreven. Ad 1. Beleid Allereerst is bekeken of er beleid is dat het mogelijk maakt om zonneparken te realiseren. Voor de Provincie Drenthe en gemeente Hoogeveen geldt dat dit beleid bestaat. In het hoofdstuk beleidsanalyse wordt dit beleid beschreven. Hieruit blijkt dat de gekozen locatie voldoet aan het vastgestelde beleid. Het plan ligt buiten de bebouwde kom en tegen een grootschalige infrastructuur (A37) en zet in op meervoudig ruimtegebruik. Door te overleggen met omwonenden, belangen partijen en omliggende ondernemers is bekeken op welke wijze zij het zonnepark het liefst ingepast zien. Ad 2. Landschappelijke context Een tweede belangrijke factor is de landschappelijke context waarin het zonnepark zich bevindt. Hierbij gaat het met name om de ligging in het type landschap en hoe het zonnepark landschappelijk in te passen is. Het Hollandscheveld maakt onderdeel uit van het Drentse Hoogveengebied.

Het veenlandschap werd aan de hand van ontginningsassen ontgonnen, hierbij werd de grond ontwaterd en turf gestoken. Het landschap is zeer rechtlijnig met een duidelijke opstrekkende verkavelingsrichting. In het ontwerp dragen de nieuwe landschappelijke structuren in de vorm van singels en hagen langs de bestaande perceelsgrenzen bij aan het versterken / herstellen van de karakteristieken van het landschap en aan de inbedding van het zonnepark in het landschap. Terugbrengen landschapselementen De inpassing van een zonnepark op deze locatie kan het aanzicht van het landschap ten goede komen. De nog aanwezige landschapselementen in en rond het plangebied worden behouden en waar mogelijk versterkt. Hiertoe is een inrichtingsplan opgesteld, welke in Bijlage 1 Inrichtingsplan behorende bij deze onderbouwing is opgenomen. Akkergronden worden tijdelijk niet bemest en er worden geen gewasbestrijdingsmiddelen gebruikt Met het stoppen van bemesting wordt het mogelijk de huidige graslanden om te vormen naar een kruidenrijker type. Het grasland vormt in combinatie met het struweel geschikter leefgebied voor verschillende dieren. Naast dagvlinders zijn ook vele andere soorten bestuivers (waaronder solitaire bijen en zweefvliegen) te verwachten. Daarnaast wordt er op de gronden gedurende de looptijd van het zonnepark geen bestrijdingsmiddelen (bijvoorbeeld Glyfosaat) gebruikt. Ad 3.

Omgevingsaspecten Een derde aspect betreft de verschillende omgevingsaspecten. Een van de belangrijkste uitgangspunten voor een locatie betreft eventuele overlast voor omwonenden. In onderhavige

Zonnepark Meerboomweg-Zuid, Hollandscheveld | Eelerwoude | 14

locatie bevinden zich weinig woningen op korte afstand. De woningen de Meerboomweg-Zuid staan het meest dichtbij. De afstand tot het zonnepark betreft daarbij circa 200 meter. Middels landschappelijke inpassing en niet te hoge panelen (maximaal 1,8 meter hoog) wordt overlast voorkomen. Op de overige omgevingsaspecten wordt nader ingegaan in hoofdstuk 5. Ad 4. Financieel haalbaar Uiteraard moet het zonnepark financieel haalbaar zijn. Uit de opgestelde businesscase voor zonnepark Hollandscheveld is gebleken dat een zonnepark op deze locatie financieel haalbaar is. Onderdeel van de business case is het verkrijgen van SDE+ subsidie. Deze zal worden aangevraagd op het moment dat de omgevingsvergunning door de gemeente verleend is.

2.4.3

Technische gegevens zonnepark

Het oppervlak Het plangebied voor de ontwikkeling van het zonnepark is circa 26,7 hectare groot. Ondanks dat het zonnepark zo efficiënt mogelijk wordt ingericht, wordt niet het gehele oppervlak benut. Rondom het zonnepark wordt een strook vrij gelaten ten behoeve van de onderhoudsroute. Daarnaast wordt het park landschappelijk ingepast, zijn er onderhoudspaden en is er tussenruimte tussen de panelen. Daarnaast wordt er ruimte gereserveerd voor de transformatorstations. De ruimte tussen de rijafstanden van de panelen worden gereserveerd voor de optimalisatie van de biodiversiteit. Het vermogen In totaal kunnen er ongeveer 91.000 panelen worden geplaatst. Hierdoor wordt een zonnepark van circa 19 MWp gerealiseerd. Een dergelijk zonnepark op deze locatie kan op jaarbasis (rekening houdend met 950 vollasturen) circa 18.000 MWh aan stroom produceren. Dit staat gelijk aan het verbruik van 5.600 gemiddelde Nederlandse huishoudens (rekening houdend met een verbruik per jaar van 3.300 KWh). De panelen (inclusief constructie) zullen zuid-oostelijk worden georiënteerd, onder een hellingshoek van 15 tot 35 graden. Technische gegevens samengevat Oppervlakte plangebied (Ha) 26,72 Netto oppervlakte panelen (Ha) 22,50 Op te stellen vermogen (MWp) 19 Te verwachten jaarlijkse energie opbrengst 18.000 (MWh) Aantal huishoudens 5.600 Figuur 7: Samenvatting technische gegevens zonnepark

2.4.4 Het zonnepark levert een forse bijdrage aan de gemeentelijke doelstellingen De gemeente Hoogeveen heeft zich tot doel gesteld dat zij in 2040 klimaatneutraal wil zijn. Dat wil zeggen dat de uitstoot en opname van CO2 in evenwicht zijn. In de voorgaande paragrafen is al berekend dat het park energie levert voor ongeveer 5.600 huishoudens. Op 30 april 2017 telde de gemeente Hoogeveen, volgens het CBS, 55.252 inwoners.

Zonnepark Meerboomweg-Zuid, Hollandscheveld | Eelerwoude | 15

Rekening houdend met 2,2 personen per huishouden, betekent dit dat er ongeveer 25.110 huishoudens zijn in de gemeente. Het zonnepark voorziet daarmee in een duurzame energie behoefte die overeenkomt met een aandeel van circa 22% van de huishoudens in de gemeente Hoogeveen. Hierbij is rekening gehouden met het huidige gemiddelde energieverbruik. Met alle technologische ontwikkelingen zoals bijvoorbeeld domotica en de overgang van brandstof aangedreven naar elektrisch aangedreven auto's zal de energiebehoefte van huishoudens in de toekomst waarschijnlijk verder stijgen.

2.4.5

Inrichtingsplan

2.4.5

Inrichtingsplan

In deze paragraaf wordt het inrichtingsplan beknopt weergegeven. Het volledige inrichtingsplan van het zonnepark is opgenomen in Bijlage 1 Inrichtingsplan van deze ruimtelijke onderbouwing.

Zonnepark Meerboomweg-Zuid, Hollandscheveld | Eelerwoude | 16

Figuur 8: Weergave inrichtingsplan van het zonnepark en van de 'bufferzone' tussen de Meerboomweg Zuid en het zonnepark Het inrichtingsplan voor het zonnepark bestaat uit verschillende onderdelen. Het programma van eisen, de ruimtelijke analyse, de beleidsanalyse en de wensen van de opdrachtgever hebben ten grondslag gelegen aan dit inrichtingsplan. Vanuit de analyse zijn een aantal landschappelijke uitgangspunten naar voren gekomen die leidend zijn voor het ontwerp. Schaal van het landschap Het plangebied maakt onderdeel uit een veenontginningslandschap. Het is belangrijk de vooral rechte structuren van dit landschap te behouden. Vlak na de ontginning van de heidegrond is het landschap verdicht door diverse bosschages en houtsingels. Gezien het ruimtelijk beleid is dit aanleiding om het zonnepark in te passen met elementen die horen bij dit landschapstype. Respecteren kavelverdeling De opstrekkende kavelstructuur wordt met het ontwerp van het zonnepark gerespecteerd. Het slotenpatroon tussen de kavels blijft behouden. De kavels worden, op twee na, volledig gevuld met panelen en landschappelijke inpassing. De twee kavels die het dichtst bij de erven liggen worden deels vrijgehouden zodat er een bufferzone ontstaat tussen de erven en de panelen. De kavelstructuur is een oude historische structuur, welke bijdraagt aan het verhaal van het landschap.

Huidige landschapselementen behouden Aan de noordzijde van het plangebied is momenteel beplanting en een watergang aanwezig, deze blijven behouden en worden eigendom van Powerfield. Het gaat daarbij om kadastraal perceel HGV00 - K - 4756. De beplanting buiten het plangebied blijft behouden en wordt niet aangetast tijdens de werkzaamheden, doordat de gronden in eigendom komen van Powerfield is via voorliggende onderbouwing geborgd dat deze landschapselementen behouden blijven. Om het zicht van de erven aan de Meerboomweg-Zuid op het zonnepark te beperken wordt ten westen van het zonnepark een robuuste groenstructuur (stuweel van maximaal 3 meter hoog) aangeplant. Aan de zuidwestzijde wordt een losse haag aangeplant. De noordzijde van het zonnepark is reeds ingepast door bestaande beplanting langs de A37. Er wordt hier verder niets aan toegevoegd. De zuidzijde van het plangebied wordt landschappelijk ingepast met een losse

Zonnepark Meerboomweg-Zuid, Hollandscheveld | Eelerwoude | 17

haag van circa 10 meter breed. De haag wordt circa 2 meter hoog, zodat het zonnepark aan het oog onttrokken wordt en er geen sprake is van schaduwwerking op de panelen.

2.4.6

Inpassing van de randen

Het plangebied maakt onderdeel uit van veenkoloniën. Dit is een cultuurhistorisch waardevol landschap waarvan de structuren gerespecteerd dienen te worden. In het ontwerp wordt daarom de bestaande verkaveling behouden. Het zonnepark krijgt een heldere en eenvoudige vorm die de kavelstructuur benadrukt. Bij de invulling van het zonnepark worden de paneelrijen zo efficiënt mogelijk geplaatst binnen de kavel. Hierbij volgen de rijen zoveel mogelijk de contouren van de kavels en liggen zoveel mogelijk georiënteerd op het zuiden. Tussen de rijen wordt voldoende ruimte gehouden zodat zich tussen en onder de panelen een goede kruidenrijke vegetatie kan ontwikkelen. Door een efficiënte vulling binnen de kavels ontstaat rondom het zonnepark ruimte voor natuurontwikkeling en beplanting. In onderstaande figuren is de ruimtelijke inpassing aan de hand van dwarsprofielen weergegeven. Noordzijde Vanuit de verzekeringmaatschappij is een hekwerk rondom panelen vereist. Een hekwerk is vooral noodzakelijk om diefstal te voorkomen en de veiligheid te garanderen. Op verzoek van Het Drentse Landschap is gekeken of het hekwerk zoveel mogelijk achterwege gelaten kan worden in verband met reeën en andere diersoorten die op de locatie de A37 oversteken. Het plaatsen van een hekwerk zou een ‘ijzeren gordijn’ betekenen.

Reeën die vanaf de noordzijde van de snelweg willen oversteken lopen tegen dit hekwerk aan en moeten dan terug de A37 over. In deze situatie neemt mogelijk het aantal verkeersslachtoffers (zowel mens als dier) toe. Daarom is besloten om géén hekwerk te plaatsen op plekken waar dit niet noodzakelijk is. Dit is bijvoorbeeld aan de noordzijde bij de snelweg en aan de oostzijde. Voorwaarde voor het weglaten van het hekwerk is dat er op deze locaties een watergang ligt welke breed en diep genoeg is om diefstal te voorkomen. Aan de zijde van de A37 zal de bestaande greppel daarom verbreedt en verdiept worden, welke gevolgen dit heeft voor de aanwezige flora en fauna is beschreven in hoofdstuk 4.2 Natuurwaarden. De grond die hierbij vrij komt zal gebruikt worden om aan de zuidzijde van deze watergang een grondwal te maken. Deze grondwal wordt 1 meter hoog en heeft een talud van 1:3 en 1:4. Hiermee wordt het zicht op de achterzijde van de panelen vanaf de A37 voor een deel weggenomen. Daarnaast wordt aan de zuidzijde een groot deel van het hekwerk achterwege gelaten. Aan de westzijde (de toegangszijde) en oostzijde wordt wel een hekwerk geplaatst. Gezien de A37 hoger is gelegen dan de panelen zullen de automobilisten zicht hebben op het zonnepark.

Figuur 9: Profiel 1 noordzijde, overgang van de A37

Zonnepark Meerboomweg-Zuid, Hollandscheveld | Eelerwoude | 18

Westzijde Tussen de erven en het zonnepark wordt aan de westkant een bufferzone van circa 250 meter aangehouden. Aan de westzijde wordt een robuuste groenstructuur aangeplant. Dit betreft struweel van 10 meter breed en maximaal 3 meter hoog. Zo wordt het zicht op de achterliggende horizon voor de bewoners aan de Meerboomweg-Zuid behouden. Aan de zuidwest zijde van het plangebied wordt een losse haag aangeplant. Beiden bestaan voornamelijk uit autochtoon inheems plantmateriaal samen met enkele wintergroene soorten. Het voordeel van inheemse soorten is dat deze van nature meer schuil- en leefomgeving bieden aan dieren en insecten. Langs de hoofdwatergang, welke het plangebied doorsnijdt, wordt aan de westzijde een twaalf meter brede ecologische oever gemaakt. Gezien de kwaliteit van de oevers is de verwachting dat riet en andere oevervegetatie zich snel op eigen kracht zal gaan vestigen. Alle elementen samen dragen bij aan een versterking van de biodiversiteit aan beplanting in het gebied.

Figuur 10: Profiel Zuidwestzijde, inrichting dassenakker Zuidzijde De zuidzijde van het plangebied wordt landschappelijk ingepast met een losse haag van circa 10 meter breed, bestaande uit inheems autochtone soorten; wilde lijsterbes, hazelaar, vogelkers en liguster. De haag zal circa 2 meter hoog worden, zo wordt het zonnepark aan het oog onttrokken en is er geen sprake van schaduwwerking op de panelen. Deze strook vormt een extra voedselbron voor dassen maar is ook interessant voor vogels en andere grondgebonden zoogdieren. Grondvlak onder en tussen de panelen Tussen de rijen panelen is het licht genoeg voor bloem- en kruidenrijk grasland. in dit gebied is dit een meerwaarde. Door een extensief beheer zal verschraling optreden waardoor een kruidenrijk grasland zich kan gaan ontwikkelen. Dit leert ecologisch een meerwaarde aan het landschap. Het kruidenrijk grasland kan beheerd worden door drukbegrazing met bijvoorbeeld schapen of extensief maaibeheer van één à twee keer per jaar. De panelen staan op circa 0,65 centimeter boven maaiveld waardoor schapen hieronder kunnen grazen en schuilen voor regen en zon. De interne onderhoudspaden en de stroken rondom het zonnepark worden ingezaaid met een inheems bloemenmengsel. Hierdoor ontstaat een bloemrijke/kruidenrijke vegetatie die meerwaarde biedt voor insecten zoals bijen en vlinders.

Zonnepark Meerboomweg-Zuid, Hollandscheveld | Eelerwoude | 19

2.4.7

Zonnepark als ecologische meerwaarde

PowerField zoekt altijd naar een combinatie van functies bij een zonnepark. In dit geval is het plangebied gelegen in de nabijheid van gronden van het Drentse Landschap. De ligging en de natte grondslag hebben PowerField doen besluiten hier meervoudig ruimtegebruik te zoeken in de combinatie met natuurontwikkeling. Het realiseren van zonnepark Meerboomweg-Zuid te Hollandscheveld biedt verschillende kansen en meerwaarde voor versterking van de ecologische en landschappelijke waarden in het plangebied. Landschappelijke inpassing creëert meerwaarde Om het zonnepark landschappelijk in te passen worden diverse maatregelen getroffen. Zo wordt een nieuwe robuuste groenstructuur aangelegd. Hierbij worden alleen inheemse plantensoorten die van nature in de omgeving voorkomen. Het voordeel van inheemse soorten is dat deze van nature meer schuil- en leefomgeving bieden aan dieren en insecten. Door een juist beheer toe te passen wordt niet alleen het landschappelijke beeld behouden maar ook meerwaarde gecreëerd voor fauna. Kruidenrijk grasland Onder de panelen en rondom het zonnepark blijft een groot deel van de bodem bestemd als grasland. Door een extensief beheer zal verschralng optreden, waardoor een kruidenrijk grasland zich kan gaan ontwikkelen. Dit geeft ecologisch een meerwaarde aan het landschap.

De interne en externe onderhoudspaden worden ingezaaid met een inheems bloemenmengels. Hierdoor ontstaat een bloemrijk/kruidenrijke vegetatie die de diversiteit in bloemen versterkt en die meerwaarde biedt voor insecten zoals bijen en vlinders. Tevens is dit een welkome aanvulling op de voedselvoorziening van de das, welke in het gebied aanwezig is. Dit blijkt uit de uitgevoerde Natuurtoets welke is opgenomen in Bijlage 3 van deze ruimtelijke onderbouwing. Losse haag De zuidzijde van het plangebied wordt landschappelijk ingepast met een losse haag van inheemse soorten zoals meidoorn en liguster. Het voordeel van een losse haag is dat deze door haar beheer laag te houden is (circa 2 meter). Hierdoor wordt het zonnepark aan het oog onttrokken maar veroorzaakt deze vorm van landschappelijke inpassing geen hinder door middel van schaduw. Een dergelijke losse haag biedt schuil gelegenheden voor diverse dieren, waaronder met name broedvogels. Watergangen en natuurvriendelijke oevers Langs de hoofdwatergang, welke het plangebied doorsnijdt, wordt aan westzijde een twaalf meter brede ecologische oever gemaakt. Deze oever ligt op gronden welke in eigendom van Powerfield komen, het gaat om de kadastrale percelen HGV00 - K - 5088, HGV00 - K - 5089 en HGV00 - K - 5090.

Gezien de kwaliteit van de oevers is de verwachting dat riet en andere oevervegetatie zich snel op eigen kracht zal gaan vestigen na aanleg. Dit draagt bij aan de ecologische waarde van de watergang en draagt bij aan de biodiversiteit van het gebied. Deze strookt vormt ook een veilige verbinding voor dieren tussen de A37 en het zuidelijk gelegen bosgebied. De watergang waarlangs de natuurvriendelijke oever wordt aangelegd is eigendom van het waterschap en dit blijft in de toekomst onveranderd. Het gaat daarbij om kadastraal perceel HGV00 - K - 4877. Extensief beheerde ondergrond onder zonnepanelen

Zonnepark Meerboomweg-Zuid, Hollandscheveld | Eelerwoude | 20

Op advies van Het Drentse Landschap wordt de ondergrond bij de zonnepanelen extensief beheerd. In het kruidenrijk grasland kan een schaapskudde één of meerdere keren per jaar komen grazen. Dit zorgt voor verschraling van de ondergrond en geeft de kans tot de ontwikkeling van een kruidenrijk grasland te komen. Door het beheer extensief uit te voeren ontstaat een ecologische meerwaarde. Het plangebied wordt door middel van drukbegrazing met schapen beheerd met inzet van een lokale schaapherder. Dit type van begrazing houdt in dat schapen één keer per jaar in het najaar, voor slechts een paar dagen achtereen, op het perceel grazen. Hierdoor ontstaat structuur variatie en bloemen die tot bloei komen. Voor insecten is deze structuur variatie ook wenselijk. Tegelijkertijd geeft deze vorm van beheer geen ruimte aan de ontwikkeling van ruigten met bramen en bomen. Insectenhotel plaatsen Om de aanwezigheid en leefomgeving voor insecten zoals bijen en vlinders te versterken, zullen twee professionele insectenhotels worden geplaatst. Een insectenhotel bevat natuurlijke elementen zoals riet en boomstammen waarin holtes zijn aangebracht. In deze holtes kunnen wilde bijen en vlinders overwinteren. Ook wordt er ruimte geboden aan een imker voor het plaatsen van bijenkasten. Zie onderstaande afbeelding.

Figuur 11: Insectenhotel

2.4.8

Bodem

Menigmaal wordt aangehaald dat er, door het plaatsen van zonnepanelen, geen zonlicht meer bij de bodem komt waardoor er niet meer onder zou groeien. Ook zou er ter plekke van de zonnetafels geen hemelwater bij de ondergrond komen. Door de tafels zou enkel nog hemelwater tussen de rijen zonnetafels terecht komen. Beide aannames zijn niet geheel correct en worden te zwart-wit neergezet. Het is wel zo dat er minder zonlicht op de bodem valt, maar door de draaiing van de aarde ten opzichte van de zon, komt er gedurende de dag zonlicht onder de panelen. Zie hiervoor onderstaande foto's die 's ochtends gemaakt zijn bij een bestaand zonnepark (zuid-opstelling) in Veendam. Ook is hier te zien dat er wel degelijk een kruidige vegetatie onder de panelen groeit. Deze bevindingen worden bevestigd door het onderzoek dat is uitgevoerd door Naturalis Biodiversity Center. In het onderzoek concluderen zij dat goed ingerichte zonneparken op landbouwgrond een positieve invloed hebben op de biodiversiteit.

Zonnepark Meerboomweg-Zuid, Hollandscheveld | Eelerwoude | 21

Figuur 12: Kruidenrijk grasland onder zonnepanelen Met betrekking tot het hemelwater wordt opgemerkt dat tussen iedere rij panelen 2 centimeter vrije ruimte wordt aangehouden. Hemelwater dat op een paneel valt, komt via deze opening onder de zonnetafels op de ondergrond terecht. Zie hiervoor onderstaande foto.

Figuur 13: Afstand tussen panelen t.b.v. gespreide afvoer hemelwater

Zonnepark Meerboomweg-Zuid, Hollandscheveld | Eelerwoude | 22

2.4.9

Hekwerk

Een zonnepark is een installatie waar een grote hoeveelheid elektriciteit wordt opgewekt. Om de veiligheid te waarborgen en diefstal van panelen tegen te gaan, is verzekeringstechnisch een hekwerk rondom het zonnepark in principe noodzakelijk. Door te kiezen voor een grofmazig hekwerk ontstaat een transparant beeld. Het hekwerk wordt waar kan altijd geplaatst tussen de aanwezige of aan te leggen groenstructuren rondom het zonnepark (zie voor een indruk de foto in Figuur 14). Hierdoor blijft, waar nodig, het open beeld behouden en is het hekwerk vrijwel niet zichtbaar vanaf grotere afstand. Hekwerk, waar mogelijk, niet aanbrengen In principe wordt een hekwerk vereist vanuit verzekeraars; dit is met name noodzakelijk om diefstal te voorkomen en de veiligheid te garanderen. Op verzoek van Het Drentse Landschap is bekeken of het hekwerk hier achterwege gelaten kan worden; ter plaatse van het plangebied steken vaak reeën en andere dieren de snelweg over. Het plaatsen van een hekwerk zou een 'ijzeren gordijn' betekenen. Reeën komend vanuit de noordzijde van de snelweg lopen hier tegen aan en zijn genoodzaakt weer terug de snelweg over te steken met als groot mogelijk gevolg meer verkeersslachtoffers (zowel mens als dier). Om dit te voorkomen is besloten géén hekwerk te plaatsen op plekken waar het niet noodzakelijk is. Dit is bijvoorbeeld aan de noordzijde bij de snelweg.

Voorwaarde is dus dat er op deze locaties een watergang ligt welke breed en diep genoeg is om diefstal te voorkomen. Aan de zijde van de A37 zal de bestaande greppel daarom verbreedt en verdiept worden. De grond die hierbij vrij komt zal gebruikt worden om aan de zuidzijde van deze watergang een grondwal te maken. Hiermee wordt het zicht op de achterzijde van de panelen vanaf de A37 voor een deel weggenomen. Aan de westzijde (de toegangszijde) wordt wel een hekwerk geplaatst.

Figuur 14: voorbeeld transparant beeld grofmazig hekwerk Op de plekken waar dit vereist is zal een onopvallend, landelijk ogend hekwerk worden toegepast. Hierbij zal het gaas 10 cm boven maaiveld beginnen. Daarnaast worden in het hekwerk om de 50 meter grotere doorgangen gemaakt voor dieren als de das. Er wordt alleen een hekwerk aan de westzijde, oostzijde en deels aan de zuidzijde van het zonnepark geplaatst.

Zonnepark Meerboomweg-Zuid, Hollandscheveld | Eelerwoude | 23

2.4.10 Technische installatie Het zonnepark is technisch goed te realiseren. Essentieel voor het slagen van de realisatie is de mogelijkheid dat het zonnepark kan worden aangesloten op het elektriciteitsnet. Initiatiefnemer heeft de mogelijkheid om aan te sluiten én te transporteren op een onderstation buiten de gemeente Hoogeveen. Hiermee is het plan uitvoerbaar. Daarnaast wordt overleg gevoerd om samen met andere marktpartijen, de gemeente Hoogeveen en netbeheerder Rendo, concrete afspraken te maken over het uitbreiden van het elektriciteitsnet in de gemeente Hoogeveen. Voor het uitbreiden van het elektriciteitsnetwerk staat de initiatiefnemer voor een zogenaamd 'kip-ei' verhaal: netbeheerders mogen pas investeren op het moment dat er concrete behoefte is, initiatiefnemers kunnen dit pas toezeggen wanneer zij een omgevingsvergunning vanuit de gemeente ontvangen en de gemeente kan pas een omgevingsvergunning verlenen wanneer de initiatiefnemer kan aangeven dat er aansluiting en transport op het netwerk mogelijk is. Om uit deze patstelling te komen is er een principeakkoord ondertekend door de initiatiefnemer, Rendo en de gemeente. De panelen zullen in een zuidopstelling worden geplaatst onder een hoek van 15 tot 35°. De maximale hoogte van de zonnepanelen is 1,8 meter hoog. De minimale hoogte is 0,65 m zodat de ondergrond (extensief) beheerd kan worden middels schapen.

2.4.11 Ontsluiting en parkeren De realisatie van een zonnepark heeft geen grote gevolgen voor het verkeer en parkeren. Het zonnepark moet voornamelijk in de aanlegfase en in de ontmantelingsfase bereikt worden, en daarnaast alleen op heel beperkte schaal ten behoeve van het beheer. Het zonnepark wordt niet openbaar toegankelijk. Het park wordt ontsloten via Meerboomweg-Zuid aan de westzijde van het plangebied. Hiervoor wordt een bestaand puinpad gebruikt. Vanuit de Meerbomweg-Zuid loopt een onderhoudspad de weilanden in. Dit onderhoudspad wordt ten behoeve van de aanleg verder doorgetrokken naar achteren tot het aansluitpunt, de containers en de transformatoren. Deze objecten dienen namelijk goed toegankelijk te zijn voor beheer en onderhoud en vooral in het geval van calamiteiten. De brandweer eist dan ook een (half)verharde ontsluitingsweg van tenminste 4,5 meter breed. Het voorgenomen plan wordt niet toegankelijk voor autoverkeer. Verder ligt het zonnepark niet langs een belangrijke recreatieve fiets- of wandelroute. Gezien de ligging van het zonnepark is er echter weinig aanleiding om het zonnepark open te stellen voor publiek. Een structurele verkeerstoename wordt daarom uitgesloten. Alleen tijdens de bouw en ontmanteling van het zonnepark zal er sprake zijn van een hogere verkeersfrequentie.

2.4.12 Bouw De bouw van het project zal waar mogelijk gedaan worden met lokale partijen. De start van de bouw is afhankelijk van de vergunningen. Het leggen van de panelen en plaatsen van de omvormers zal enkele maanden in beslag nemen. Om het park aan te sluiten op net zullen de nodige aanpassingen moeten worden gedaan, deze werkzaamheden kunnen 0,5 á 1 jaar in beslag nemen.

Zonnepark Meerboomweg-Zuid, Hollandscheveld | Eelerwoude | 24

2.4.13 Operationeel Zodra het zonnepark is gerealiseerd, wordt er overgaan naar de fase van beheer. Hierbij gaat het bijvoorbeeld om het onderhoud van de systemen, de monitoring van het zonnepark en diverse administratieve werkzaamheden. Bij voorkeur wordt dit gedaan door lokale partijen. PowerField wil het terrein onderhouden door schapen te laten grazen tussen de panelen, dit kan bijvoorbeeld in samenwerking met een lokale ondernemer. Per hectare kunnen ongeveer acht schapen grazen. Voor de afname van de stroom zal PowerField een afspraak maken met een energieleverancier (PPA contractor). Een alternatief is het extensief uitvoeren van beheer door het plangebied 1 tot 2 keer per jaar te maaien en het maaisel na een korte droogperiode af te voeren, zodat de zaden achterblijven. Het is hierbij wenselijk de percelen alternerend te maaien.

2.4.14 Beheer overige elementen Beheer watergangen Het waterschap Vechtstromen blijft verantwoordelijk voor het beheer van de hoofdwatergang in en aangrenzend aan het plangebied. De overige watergangen in het plangebied zullen door de ontwikkelaar worden beheerd. Beheer greppels De greppels dienen om te twee jaar gemaaid te worden. Hierbij dient de greppel elk jaar over één lengte gemaaid te worden. Zo blijft altijd een deel van de vegetatie staan. Het maaisel dat vrijkomt door het maaien dient te worden afgevoerd. Beheer struweel met losse bomen In de eerste jaren na aanplant zal het struweel en het gebied eromheen intensiever worden onderhouden. Tot het derde jaar na aanplant zal tussen de heesters twee keer per jaar het onkruid en ongewenst opschot worden verwijderd. Daarnaast wordt het struweel jaarlijks in het najaar gesnoeid zodat een compacte groei ontstaat. In de daarop volgende jaren wordt elk jaar één zijde van het struweel gesnoeid. Beheer losse haag De losse haag heeft als doel het zonnepark zoveel mogelijk aan het zicht te onttrekken. Beide zijden zullen tot het derde jaar na aanplant jaarlijks worden gesnoeid. Daarna kan de haag wisselend om de 2 tot 3 jaar worden onderhouden. Zo wordt zorggedragen voor een gesloten losse haag. De haag wordt niet hoger dan twee meter zodat schaduw op de panelen wordt voorkomen.

2.4.15 Looptijd De looptijd van het zonnepark betreft 25 jaar. Hierna wordt het zonnepark ontmanteld. De grond wordt weer opgeleverd in haar oorspronkelijke staat. Zo kunnen de gronden weer gebruikt worden voor het agrarische gebruik. De kosten die gemaakt worden voor het opleveren van de locatie in originele staat, worden gedekt door de restwaarde van het zonnepark.

Zonnepark Meerboomweg-Zuid, Hollandscheveld | Eelerwoude | 25

2.4.16 Financiering SDE+ Subsidie Voor de totstandkoming van het zonnepark wordt een subsidie op grond van de Stimulering Duurzame Energie (SDE+) aangevraagd. Met de SDE+ subsidie wordt de onrendabele top gedicht tussen de prijs van grijze en groene stroom. Deze subsidie is in de exploitatie noodzakelijk voor een bedrijfseconomische haalbaarheid. Met een omgevingsvergunning kan de initiatiefnemer de SDE+ aanvragen. Externe financiering De ontwikkeling van zonneparken doet PowerField voor eigen rekening en risico. PowerField werkt samen met nationale en internationale investeerders om de financiering van het eigen vermogen van de projecten in te brengen. Daarnaast zal er vreemd vermogen aangewend worden bij banken. Hierbij kan het gaan om bijvoorbeeld de Triodos Bank en de ASN bank, maar ook een grootbank als ING of Rabobank. Deze banken stellen zich de laatste tijd steeds meer ten doel om meer in duurzaamheid en duurzame energie te investeren. De gunstige rentetarieven die momenteel gelden vergroot de haalbaarheid van grondgebonden zonneparken.

2.4.17 Participatie Een correcte informatieverschaffing zal bijdragen aan meer draagvlak voor het zonnepark. Dit geldt tevens voor het bieden van mogelijkheden voor participatie. Beiden aspecten hebben veel relatie met elkaar, vandaar dat ze in deze paragraaf tegelijkertijd worden behandeld. Voorafgaand en tijdens de aanvraag voor een omgevingsvergunning voor een zonnepark aan de Meerboomweg-Zuid te Hollandscheveld, is er op diverse manieren gecommuniceerd met omwonenden en belanghebbenden. In deze paragraaf is kort beschreven hoe PowerField het participatie-proces voor zonnepark Hollandscheveld heeft vormgegeven, het volledige participatieplan is opgenomen in Bijlage 2 Participatieplan. Participatie in de planvorming Participatie middels overleg met direct omwonenden: Na een positief principebesluit te hebben ontvangen op 18 mei 2018 heeft PowerField het proces om te komen tot een uitgewerkt plan voor een zonnepark verder opgepakt. Draagvlak bij omwonenden is daarbij van groot belang. Zij kijken immers uit op het plangebied en de gevolgen voor hun uitzicht zijn het grootst. Op 12 en 13 juni 2018 zijn de bewoners van de Meerboomweg-Zuid nummers 11, 11a, 13 en 15 in een persoonlijk gesprek bij gepraat over de voorgenomen plannen.

Tevens is gevraagd dat, als het zonnepark er zou komen, wat voor wensen/eisen de omwonenden in dat geval zouden hebben met betrekking tot de landschappelijke inpassing van het zonnepark. De volgende wensen/eisen zijn door de bewoners meegegeven. De zonnepanelen volledig uit het zicht; (Winter)groene inpassing; Graag niet te hoge beplanting omdat er anders overal bos om de woningen staat; Dus lage dichte beplanting waardoor het verre zichtveld blijft behouden; Aanleg van een poel op een gedeelte van de grond waarin één van de omwonende interesse heeft (dit betreft een natte plek) PowerField heeft aangegeven zeer positief tegenover die suggestie te staan zodat ook buiten het zonnepark om meer natuur wordt ontwikkeld; Toegangspad behouden via de huidige zandweg, niet via het pad aan de noordzijde langs de snelweg; De afstand van de woningen tot het zonnepark moet minimaal 200 meter zijn. Één

Zonnepark Meerboomweg-Zuid, Hollandscheveld | Eelerwoude | 26

van de omwonenden heeft aangegeven dat hij het zonnepark graag zou willen hebben achter een grenssloot van hem. Dit zou betekenen dat het zonnepark verder weg komt te staan van de woningen. Bovenstaande eisen en wensen zijn de basis geweest voor het inrichtingsplan voor het zonnepark. PowerField heeft daarbij tegemoet kunnen komen aan al deze punten. Op 29 augustus 2018 is een bijeenkomst georganiseerd bij de bewoners van de Meerboomweg-zuid nummer 13. De bijeenkomst was georganiseerd om het inrichtingsplan te presenteren en te vragen of alle opmerkingen goed waren verwerkt. Naast de bewoners van nummer 13 waren tevens de bewoners van huisnummers 11, 11a en 11b aanwezig. De bewoners van nummer 15 hebben aangegeven niet aanwezig te zullen zijn. Om die reden is het inrichtingsplan via de mail aan hen toegezonden. Tijdens de bijeenkomst zijn nog enkele finale opmerkingen gemaakt. Deze opmerkingen zijn verwerkt in het definitieve plan dat uiteindelijk op 21 september 2018 ter goedkeuring aan de omwonenden is toegezonden. Participatie middels bijeenkomsten Op 29 augustus 2018 is een bijeenkomst georganiseerd bij één van de bewoners in het gebied. Tijdens deze bijeenkomst is het inrichtingsplan besproken, waarin de opmerkingen van de overleggen zijn verwerkt. Tijdens de bijeenkomst zijn nog enkele opmerkingen gemaakt.

Deze opmerkingen zijn verwerkt in het definitieve plan dat uiteindelijk op 21 september 2018 ter goedkeuring aan de omwonenden is toegezonden. Algemene informatieavond op 12 juni 2019 Participatie in de planvorming stopt niet bij het indienen van het plan. Om mensen te blijven informeren over het voorgenomen plan en om input te vragen is een informatieavond belegd tijdens de behandeltermijn. Deze is gehouden op 12 juni 2019 in MFC de Opsteker in Nieuwlande. PowerField heeft hiervoor 105 persoonlijke uitnodigingen verstuurt naar bewoners in de omgeving, waaronder alle bewoners van de zuidelijk gelegen camping/bungalowpark. Daarnaast is een advertentie/uitnodiging geplaatst in de Hoogeveense Courant. Groenleven, tevens initiatiefnemer van een zonnepark in de omgeving, heeft tevens naar circa 30 omliggende adressen een persoonlijke uitnodiging gestuurd. Er zijn circa 20 bezoekers op de avond afgekomen, waaronder 2 bewoners van de Bungelowpark/Camping Tussen de Wieken. Tijdens de avond is een informatiemap uitgedeeld met daarin informatie over het zonnepark, een financieel aanbod voor bewoners van het bungalowpark, een reactieformulier, participatieformulier en contactgegevens van PowerField.

Er is 1 reactieformulier ingevuld met daarop de opmerking dat, als de zonnepanelen voor minder geluidsoverlast vanaf de rijksnelweg zorgen, het verstandig wordt gevonden kenbaar te maken (Noot: uit uitgevoerde akoestische onderzoeken bij andere zonneparken is gebleken dat er weliswaar een verlaging van het aantal decibels is, maar deze zo gering is dat het daarmee verwaarloosbaar is). Tijdens of na afloop van de informatiebijeenkomst zijn er geen opmerkingen binnengekomen op het (inrichtings)plan. Inloopmiddag/avond tijdens inzage termijn Op 18 mei 2021 is een informatiedag georganiseerd in MFC de opsteker. Om mensen uit te nodigen voor deze bijeenkomst zijn 105 persoonlijke uitnodigingen verstuurt naar bewoners in de omgeving, waaronder de bewoners van de zuidelijk gelegen camping/bungalowpark. Daarnaast is een advertentie geplaatst in de Hoogeveense Courant van 5 mei 2021. In verband met corona en het kunnen ontvangen van kleine groepen mensen is een gehele dag gereserveerd waarbinnen geïnteresseerden binnen een tijdsblok aanwezig konden zijn. Zes personen zijn aanwezig geweest tijdens de dag, waarvan één bestuurder van het Dorpsbelang Nieuwlande en twee bestuurders van het bungalowpark.

Zonnepark Meerboomweg-Zuid, Hollandscheveld | Eelerwoude | 27

Naar aanleiding van de gevoerde gesprekken en ingediende zienswijzen (met de meeste indieners van de zienswijzen heeft tevens een (telefoon)gesprek plaatsgevonden, is het plan aangepast. Dit heeft geleidt tot de volgende aanpassingen aan het inrichtingsplan: De groensingel aan de zuidwestzijde is verbreed van 3,5 naar 10 meter breed zodat het zonnepark aan de zijde van het bungalowpark landschappelijk nog beter wordt ingepast; Hekwerken worden op zo min mogelijk en enkel strategische plekken geplaatst zodat reeën zo goed mogelijk door het zonnepark kunnen bewegen; Nadere uitwerking van de dassenakker waarbij extra stuk dassenakker wordt aangelegd. Overige bewoners in de omgeving Twee woningen staan op een afstand van circa 300 meter tot het plangebied en hebben hier nagenoeg geen zicht op. Het betreffen de Wilfred Stillweg 40 en Meerboomweg 8. De bewoners van deze woningen zijn voorafgaand aan het aanvragen van de omgevingsvergunning persoonlijk bezocht om hen te informeren over het voornemen. Helaas waren de bewoners meerdere malen niet thuis. Om die reden is een brief met informatie over het voornemen achter gelaten. Daarnaast zijn deze bewoners 2 weken voorafgaand aan de algemene informatieavond (gehouden op 12 juni 2019) per brief uitgenodigd.

PowerField zal tevens aan deze twee woningen aanbieden om kosteloos een set van 15 zonnepanelen plus omvormer en installatie aanbieden. Voorwaarde hierbij is wel dat het plan doorgaat en er een onherroepelijke omgevingsvergunning is. Camping Tussen de Wieken Ten zuiden van het plangebied is Camping Tussen de Wieken gelegen. Op de camping staat een groot aantal recreatiewoningen. Deze hebben geen zicht op het plangebied aangezien er een strook bos van 80 meter breed ligt tussen het plangebied en de camping. Na het aanvragen van de omgevingsvergunning zijn de adressen aangeschreven om hen te informeren over het voornemen. Aangegeven is dat tijdens de behandeltermijn een informatieavond zal worden belegd om de eigenaren verder te informeren over het voornemen. Zij zijn hiervoor per brief uitgenodigd. Ook daken benutten PowerField vind het tevens van belang dat ook zoveel mogelijk daken worden vol gelegd met zonnepanelen. Om die reden heeft PowerField de eigenaren van de recreatiewoningen een interessant aanbod gedaan; het plaatsen van een set zonnepanelen tegen een sterk gereduceerd tarief. De actie is geldig tot 6 maanden na onherroepelijk worden van de verleende omgevingsvergunning. Eigenaren zullen te zijner tijd per brief op de hoogte worden gebracht. Een gedeelte van de woningen zijn al voorzien van zonnepanelen, het overgrote gedeelte nog niet.

Met dit aanbod draagt PowerField haar steentje bij aan spoor 1 van het 3 sporenbeleid van de gemeente Hoogeveen en probeert ook zoveel mogelijk daken te benutten. Groenleven en Het Drents Landschap Gaandeweg het proces is duidelijk geworden dat er nog een initiatief voor een zonnepark was. Dit betreft een initiatief van Groenleven en grenst aan de oostzijde aan het zonnepark van Powerfield. Door de aaneengesloten ligging hebben PowerField en Groenleven besloten het proces verder in gezamenlijkheid op te pakken. In dit kader is gekeken of en zo ja, op welke manier de zonneparken afgestemd kunnen worden met de Natuur en Milieu Federatie Drenthe en Het Drentse Landschap. Het Drentse Landschap is eigenaar van enkele percelen in de nabijheid

Zonnepark Meerboomweg-Zuid, Hollandscheveld | Eelerwoude | 28

van beide zonneparken. In de aanloop naar de aanvraag voor de omgevingsvergunning zijn verkennende gesprekken gevoerd met de Drentse Natuur en Milieu Federatie en Het Drentse Landschap. Voor het aspect natuur en landschap is afgesproken dat Het Drentse Landschap aanspreekpunt is. Om die reden is ook het veldbezoek georganiseerd om input te krijgen voor het inrichtingsplan. Op 11 februari 2019 is er een veldbezoek en overleg geweest waarbij de projectmanagers van PowerField en Groenleven, twee ecologen (één van Bugel Hajema en één van Eelerwoude), twee landschapsarchitecten (één van Lindemans Architecten en één van Eelerwoude) en een medewerker van Het Drentse Landschap aanwezig waren. Op basis van dit veldbezoek zijn de inrichtingsplannen voor het zonnepark van Groenleven en PowerField aangepast en op elkaar afgestemd. Een van de verzoeken van het Drentse Landschap was dat er géén hekwerk werd geplaatst aan de noordzijde van het zonnepark (zijde snelweg). Deze plek wordt momenteel gebruikt als oversteekplaats voor reeën. Door het plaatsen van een hekwerk zijn reeën genoodzaakt weer terug de snelweg over te steken wat de kans op verkeersslachttoffers (zowel mens als dier) vergroot. PowerField heeft gehoor hier aan gegeven door geen hekwerk te plaatsen aan deze zijde. Op de locaties waar wel een hekwerk noodzakelijk is wordt ervoor gezorgd dat deze te passeren is voor de das.

Daarnaast is overlegd op welke wijze tegemoet kan worden gekomen aan de aanwezigheid van een dassenburcht in een bosje van het Drentse Landschap, iets ten zuiden van het zonnepark. De aanleg van natuurvriendelijke oevers en kruidenrijk/bloemrijk grasland kan de leefomgeving van de das verbeteren. Dit heeft PowerField dan ook doorgevoerd in haar inrichtingsplan. Plaatselijk Belang Hollandscheveld Er is contact gezocht met het Plaatselijk Belang Hollandscheveld. Als gevolg daarvan heeft een projectmanager van Groenleven, mede namens PowerField, een kennismakingsgesprek gevoerd met een opgerichte werkgroep die zich bezig houdt met duurzame energie. Tijdens dit overleg is naar voren gekomen dat de werkgroep in beginsel niet negatief over het project en de locatie stond. Gedurende de nadere uitwerking van de plannen zal contact worden onderhouden met het Plaatselijk Belang en de werkgroep. Plaatselijk Belang Nieuwlande Omdat het zonnepark is gelegen tussen Hollandscheveld en Nieuwlande, is tevens contact gezocht met het plaatselijk belang van Nieuwlande. Gedurende de nadere uitwerking van de plannen zal contact worden onderhouden met het Plaatselijk Belang en de werkgroep. Participatie door wettelijke inspraakmogelijkheden Om een vergunning voor de planperiode van 25 jaar te verlenen, is een planologische procedure noodzakelijk.

Hierbij worden belanghebbenden in de gelegenheid gesteld om te reageren op de plannen middels zienswijzen, bezwaar en beroep. Op deze wijze kunnen belanghebbenden dus altijd nog invloed uitoefenen op het voorgenomen plan. Financiële participatie lokale partijen PowerField vind het belangrijk dat lusten en lasten worden verdeeld en een gedeelte van de baten terug vloeit in de omgeving. Concreet heeft PowerField in overleg met de omgeving de volgende afspraken gemaakt: Alle inwoners van Hollandscheveld en Nieuwlande krijgen (indien gewenst) 20% korting op zonnepanelen ingekoch bij Powerfield.

Zonnepark Meerboomweg-Zuid, Hollandscheveld | Eelerwoude | 29

Direct aanwonenden (bewoners van de Meerboomweg-Zuid) krijgen 12 gratis zonnepanelen ten behoeve van de eigen energievoorziening van het huishouden. PowerField heeft tevens aan twee woningen (Wilfred Stillweg 40 en Meerboomweg 8) aangeboden om kosteloos een set van 15 zonnepanelen plus omvormer en installatie te installeren. Daarnaast biedt PowerField deze aanwonenden (bewoners van de Meerboomweg-Zuid) de mogelijkheid om de grond tussen hun woning en het zonnepark tegen gereduceerd tarief over te kopen van PowerField. De aanwonenden hebben aangegeven hierin interesse te hebben. Bij voldoende interesse onderzoeken wij de mogelijkheden voor een postcoderoos en/of daarnaast biedt PowerField obligaties aan. Schenking aan dorpsbelangen Plaatselijk Belang Hollandscheveld t.b.v. leefbaarheid en leefomgeving: € 15.000 Het Dorpshuis 't Anker krijgt een zonnepaneleninstallatie aangeboden die het verbruik dekt. De camping Tussen de Wieken krijgt gratis 5 elektrische fietsen aangeboden door PowerField. Scherp aanbod voor zonnepanelen voor eigenaren van de recreatiewoningen op camping Tussen de Wieken. Daarbij worden zowel bij de realisatie van het zonnepark als het beheer en onderhoud ervan, zoveel mogelijk met lokale partijen gewerkt om zo de lokale economie te stimuleren.

Zonnepark Meerboomweg-Zuid, Hollandscheveld | Eelerwoude | 30

Hoofdstuk 3 Beleidskaders 3.1 Inleiding In dit hoofdstuk wordt het relevante beleid dat betrekking heeft op het plangebied en de voorgenomen ontwikkeling beschreven. Het wordt benaderd vanuit het Rijks-, provinciaal- en gemeentelijk beleid. Het voorgenomen plan wordt getoetst aan dit beschreven beleid.

3.2 Rijksbeleid 3.2.1

Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte

De Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (SVIR) bevat de visie van het Rijk op de ruimtelijke ontwikkeling van Nederland. Het Rijk streeft naar een krachtige aanpak die ruimte geeft aan regionaal maatwerk, de gebruiker voorop zet, investeringen prioriteert en ruimtelijke ontwikkelingen en infrastructuur met elkaar verbindt. In het Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (Barro) zijn regels opgenomen om het beleid uit de SVIR te verwezenlijken. In de structuurvisie schetst het Rijk ambities voor Nederland in 2040. Uitgaande van de verantwoordelijkheden van het Rijk zijn de ambities uitgewerkt in rijksdoelen tot 2028, daarbij is aangegeven welke nationale belangen aan de orde zijn. De tijdshorizon is gesteld omdat in de loop van de tijd nieuwe ontwikkelingen en opgaven kunnen vragen om bijstelling van de rijksdoelen. Voor de ambities zijn rijksinvesteringen slechts één van de instrumenten die worden ingezet. Kennis, bestuurlijke afspraken en kaders kunnen ook worden ingezet. De huidige financiële rijkskaders (begroting) zijn randvoorwaardelijk voor de concrete invulling van die rijksambities. De ruimtelijke waarden die het nationaal belang waarborgen zijn opgenomen in 13 verschillende belangen. In de structuurvisie wordt ook aangegeven op welke wijze het Rijk deze belangen wil verwezenlijken.

Dit zorgt voor een duidelijk overzicht in één document gezamenlijk met de doelen die het Rijk heeft opgesteld. Relevant voor de ontwikkeling van het zonnepark is dat de vraag naar elektriciteit zal blijven groeien. Vanwege de ambities voor beperking van de CO2 -uitstoot is een transitie naar duurzame, hernieuwbare energievoorziening nodig. Voor het opwekken van energie moet voldoende ruimte gereserveerd worden. Het aandeel van duurzame energiebronnen (waaronder zon) in de totale energievoorziening moet omhoog en deze bronnen hebben relatief veel ruimte nodig. Relatie met de voorgenomen ontwikkeling In de SVIR wordt de ambitie uitgesproken dat Nederland in 2040 een robuust internationaal energienetwerk kent en dat de energietransitie vergevorderd is. De ontwikkeling van het zonnepark volgt de lijn van de SVIR en doet daarbij geen afbreuk aan de overige nationale belangen.