Woonwagenbeleid bijlage 2B Behoefteonderzoek gemeente Hoogeveen
Tekst van het document
Inventarisatie behoefte woonwagenstandplaatsen Gemeente Hoogeveen
15 december 2020 Definitieve rapportage
DATUM
15 december 2020
TITEL
Inventarisatie behoefte woonwagenstandplaatsen
OPDRACHTGEVERS
Gemeente Hoogeveen
AUTEUR(S)
Chantal Tiekstra Stefan Venema Arjan Rottier
PROJECTNUMMER
118.104
STATUS
Definitieve rapportage
Inhoud Belangrijkste conclusies
4
1
Huidige situatie en bewoning standplaatsen 1.1 Huidige situatie
5 5
2
Behoefte aan standplaatsen 2.1 Vraag van hoofdbewoners 2.2 Vraag van inwonende jongeren 2.3 Vraag van belangstellenden 2.4 Indicatie van de verdeling van de vraag over locaties 2.5 Totale vraag naar standplaatsen
8 8 8 10 10 11
Belangrijkste conclusies Belangrijkste conclusies De vraag naar standplaatsen van woningzoekenden met een specifieke voorkeur voor de gemeente Hoogeveen luidt als volgt: Tabel 1.1 Vraag en aanbod Hoogeveen
Opgave gemeente Hoogeveen Vraag van inwonenden 18-plussers Vraag van belangstellenden woonachtig in Hoogeveen Vraag van belangstellenden niet woonachtig in Hoogeveen Totale vraag binnen vijf jaar Vrijkomend aanbod door natuurlijk verloop Additionele vraag binnen vijf jaar Toekomstige vraag inwonenden 16-17 jaar Vraag van hoofdbewoners met een verhuiswens
Vraag 11 19 1 31 1 30 plaatsen 1 3
Bron: Enquête Woonwagenbewoners Hoogeveen, 2020.
Als we rekening houden met het te verwachten natuurlijke verloop, bestaat er een vraag naar standplaatsen tussen de 30 tot 31 plaatsen in de komende vijf jaar op basis van de kenbaar gemaakte behoefte aan standplaatsen. Daarnaast is er 1 respondent jonger dan 18 jaar die naar verwachting binnen 5 jaar op zoek gaat naar een standplaats in de gemeente Hoogeveen. Deze vraag beschouwen we vooralsnog als een toekomstige woningvraag en niet als directe behoefte. Vanuit hoofdbewoners zijn er circa 3 die een verhuiswens binnen 5 jaar hebben. Wanneer zij zouden verhuizen naar een andere standplaats, dan kan de standplaats vrij komen voor iemand anders. Daarom nemen we deze vraag vooralsnog niet mee als additionele vraag. Dit is in de basis een kwalitatieve vraag, waarbij men graag op een andere standplaats/locatie zou willen wonen, wat geen aanvullende behoefte betreft.
118.104 | Inventarisatie behoefte woonwagenstandplaatsen
4
1 Huidige situatie en bewoning standplaatsen In dit hoofdstuk geven we een beschrijving van de huidige situatie en de bewoning van de standplaatsen in de gemeente Hoogeveen.
1.1 Huidige situatie Aantal locaties en standplaatsen Hoogeveen Tabel 1.2: Gemeente Hoogeveen. Huidige situatie standplaatsen en wagens
Locatie 1. De Wanne (Hoogeveen) 2. Maiskamp (Hoogeveen) 3. Het Roer (Hoogeveen) 4. Wielewaal (Hoogeveen) 5. De Grutto (Hoogeveen) 6. Zenithlaan (Hoogeveen) 7. Bootzelaarstraat (Hoogeveen) 8. Zuidwoldigerweg (Hoogeveen) 9. Stephensonstraat (Hoogeveen) 10. De Vos van Steenwijklaan (Hoogeveen) 11. Hoveniersland (Noordscheschut) 12. Sellerstraat (Hollandscheveld) 13. Parnassia (Hollandscheveld) 14. De Bolster (Hollandscheveld) 15. Prieswijk (Elim) Totaal
Aantal standplaatsen 11 4 11 3 4 2 8 3 7
Huur/koop Standplaats 11 huur 4 huur 11 huur 3 huur 4 huur 2 huur 8 huur 3 huur 7 huur
Huur/koop wagen 4 koop/7 huur 2 koop/2 huur 10 koop/1 huur 2 koop/1 huur 4 koop 2 huur 7 koop/1 huur 2 koop/1 huur 7 koop
5
5 huur 11 huur
5 huur 10 koop/ 1 huur
10 huur 11 huur 9 huur 2 koop 6 koop/96 huur
9 koop/1 huur 8 koop/3 huur 2 koop/7 huur 2 koop 74 koop/28 huur
11 10 11 9 3 102
Bron: Gemeente Hoogeveen, per 1 januari 2020.
Bovenstaand tabel toont het huidige aantal standplaatsen en de eigendomssituatie van zowel de standplaatsen als de wagens. Het totaal aantal standplaatsen in de gemeente is 102. Deze zijn verdeeld over 15 locaties van wisselend formaat. Het Roer en de Wanne zijn met 11 plaatsen van de grotere soort tegenover bijvoorbeeld de Zenithlaan met slechts 2 standplaatsen of “vakken’’1. De standplaatsen zijn voor het merendeel in eigendom van de lokale woningcorporatie Woonconcept en Domesta. De locaties Prieswijk en De Vos van Steenwijklaan vormen hierop de uitzondering door de aanwezigheid van koopstandplaatsen. Op de meeste locaties zijn de wagens in eigendom bij de bewoners, een enkele wordt verhuurd door de corporaties. Bij de Bolster en de Wanne is deze verhouding omgedraaid, er zijn meer wagens in de verhuur dan er in eigendom zijn bij bewoners.
1 Een standplaats heet in de volksmond een vak.
118.104 | Inventarisatie behoefte woonwagenstandplaatsen
5
Huidige bewoning standplaatsen Hoogeveen Tabel 1.3: Gemeente Hoogeveen. Leeftijdsopbouw en huishoudsamenstelling Hoofdbewoners, 1 januari 2020
Leeftijdsgroep
Tot en met 24 jaar 25 - 49 jaar 50 - 64 jaar 65 - 74 jaar 75 - 84 jaar Totaal (aandeel)
1 persoons huishoudens op standplaats
2 persoons huishoudens op standplaats
1 6 7 7 2 23%
0 9 18 3 3 33%
3+ persoons huishoudens op standplaats 0 29 9 7 1 46%
Bron: Basisregistratie Personen (BRP) gemeente Hoogeveen, per 1 januari 2020.
Tabel 1.3 geeft een weergave van de leeftijdsopbouw en huishoudsamenstelling onder hoofdbewoners van standplaatsen in de gemeente Hoogeveen per 1 januari 2020. De hoofdbewoners zijn degenen op wiens naam een koop- of huurcontract staat. Dat kan dus ook een echtpaar zijn. Voor de analyse gaan we echter voor de bepaling van de leeftijdsgroep van het huishouden uit van de oudste hoofdbewoner die op het adres geregistreerd staat. In totaal zijn er daarmee 102 “hoofdbewoners” van standplaatsen in Hoogeveen. Huishoudens met meer dan 3 personen op een standplaats vormen de grootste groep (46%). Tweepersoonshuishouden met een hoofdbewoner tussen de 25 en 49 volgen met 33%. Tabel 1.4: Gemeente Hoogeveen. Leeftijdsopbouw hoofdbewoners woonwagenstandplaatsen en totaal van Hoogeveen, 1 januari 2020
0 tot en met 24 jaar 25 tot en met 49 jaar 50 tot en met 64 jaar 65 tot en met 74 jaar 75 jaar en ouder Totaal
Aantal hoofbewoners op woonwagenstandplaatsen 1 34 34 17 6 102
Aandeel 1% 43% 33% 17% 6% 100%
Aandeel hoofdbewoners Hoogeveen 3% 38% 28% 17% 15% 100%
Bron: Basisregistratie Personen (BRP) gemeente Hoogeveen, per 1 januari 2020, en CBS.
De 102 hoofdbewoners bevinden zich voor 43% in de leeftijdscategorie van 25 tot en met 49 jaar. Hun aandeel is naar verhouding iets groter dan het totale aandeel van deze categorie in de gemeente Hoogeveen (38%). Hoofdbewoners van standplaatsen onder de 24 ontbreken bijna geheel, het is er 1, wat neer komt op 1% van het totaal aantal standplaatsen. In de gehele gemeente zijn inwoners onder de 24 verantwoordelijk voor 3% van het totaal aantal hoofdbewoners. Ook de groep 75 plussers is groter onder alle hoofdbewoners in Hoogeveen, het betreft 15% tegenover 6% bij de woonwagenhoofdbewoners.
118.104 | Inventarisatie behoefte woonwagenstandplaatsen
6
Vergelijking sociale huur Tabel 1.5: Aantal sociale huurwoningen, wachttijd en acceptatiegraad
Gemeente Hoogeveen Gemiddelde inschrijftijd/wachttijd (in jaren) bij acceptatie van een woning Gemiddelde actieve zoekduur (in jaren) van een actief woningzoekende op moment van acceptatie Aantal reacties per vrijkomende woning/verhuring Aantal huurwoningen (voorraad gezinswoningen en meergezinswoningen) Aantal verhuringen binnen deze voorraad
2017 2,8
2018 3
2019 3,2
0,5
0,6
1
25,3 6.719
39,4 6.697
44,3 6.603
690
464
444
Bron: Actium, Domesta, Woonconcept, 2020.
Tabel 1.5 toont onder ander de gemiddelde actieve zoekduur naar een sociale huurwoning in Hoogeveen, deze is over de jaren gestegen en bedroeg in 2019 1 jaar. De wachttijd voor een sociale huurwoning was toen 3,2 jaar. Voor woonwagenstandplaatsen in Hoogeveen zijn dergelijke cijfers niet voor handen. Wel is bekend dat er maar sporadisch standplaatsen vrij komen. De wachttijd en zoekduur voor standplaatsen zijn om deze reden mogelijk hoger. Per jaar muteert anno 2018 en 2019 circa 7% van de voorraad sociale eengezinswoningen en meergezinswoningen in de gemeente Hoogeveen. Het gemiddelde aantal reacties op een vrijgekomen sociale huurwoning is in de periode 2017 - 2019 opgelopen, van 25,8 tot 44,3. De druk op de sociale huur is lijkt op basis van deze cijfers wat toegenomen.
118.104 | Inventarisatie behoefte woonwagenstandplaatsen
7
2 Behoefte aan standplaatsen 2.1 Vraag van hoofdbewoners Tabel 2.1: Is men van plan om naar een woonwagenstandplaats te verhuizen?
Ja Misschien Nee Totaal
Aantal 3 6 47 56
Bron: Enquête Woonwagenbewoners Hoogeveen, 2020.
In het totaal hebben 56 hoofdbewoners aan het onderzoek deelgenomen. Een meerderheid van deze hoofdbewoners heeft geen verhuisplannen maar een kleine groep van 3 respondenten hebben aangegeven plannen te hebben om te gaan verhuizen naar een andere standplaats. Daarnaast geven 6 respondenten aan misschien te willen verhuizen. Tabel 2.2: Binnen welke termijn wil men verhuizen?
Binnen 1 jaar Binnen 1 tot 2 jaar Binnen 2 tot 5 jaar Over meer dan 5 jaar Weet niet Totaal
Aantal 1 1 1 1 5 9
Bron: Enquête Woonwagenbewoners Hoogeveen, 2020.
Van alle hoofdbewoners die (misschien) willen verhuizen naar een andere standplaats willen 3 respondenten binnen vijf jaar verhuizen, waarvan 1 het liefst binnen een jaar.
Concluderend Op basis van de uitkomsten uit de enquête gaan we ervan uit dat er over een periode van 5 jaar een vraag is van 3 hoofdbewoners die willen verhuizen. Deze vraag is gebaseerd op alle hoofdbewoners die aangeven binnen 5 jaar zeker te willen verhuizen. Van de groep die aangeeft misschien te willen verhuizen geeft niemand aan dat binnen 5 jaar te willen. Daarom nemen we deze vraag nu niet mee als huidige vraag van hoofdbewoners. Wanneer deze 3 bewoners zouden verhuizen naar een andere standplaats, dan komt de standplaats waar zij wonen vrij voor een andere bewoner. Dit betreft dan ook geen additionele vraag, maar een kwalitatieve vraag naar een andere standplaats of locatie.
2.2 Vraag van inwonende jongeren In de onderstaande tabellen gaan we in op de vraag van inwonende jongeren uit Hoogeveen.
118.104 | Inventarisatie behoefte woonwagenstandplaatsen
8
Tabel 2.3: Is men van plan om te verhuizen naar een eigen woning of woonwagenstandplaats?
Inwonende uit Hoogeveen Ja Misschien Nee Totaal
16 t/m 17 jaar 0 1 3 4
18 t/m 24 jaar 12 2 3 17
25 jaar en ouder 3 0 1 4
Totaal 15 3 7 25
Bron: Enquête Woonwagenbewoners Hoogeveen, 2020.
In totaal hebben 15 inwonende woonwagenbewoners uit Hoogeveen aangegeven zeker naar een eigen woning of woonwagenstandplaats te willen verhuizen. 12 van hen bevinden zich in de leeftijd van 18 tot 24 jaar, 3 van hen zijn ouder. In totaal hebben 3 respondenten aangegeven misschien te willen verhuizen en hebben 7 inwonenden er geen verhuiswens. Tabel 2.4: Wil men verhuizen naar een standplaats?
Inwonende uit Hoogeveen Ja Misschien Nee Totaal
16 t/m 17 jaar 0 1 0 1
18 t/m 24 jaar 12 2 0 14
25 jaar en ouder 2 0 0 2
Totaal 14 3 0 17
Bron: Enquête Woonwagenbewoners Hoogeveen, 2020.
Op de vraag of men naar een standplaats wil verhuizen (dus niet naar een reguliere woning) hebben 14 inwonenden, die van plan zijn om te verhuizen, geantwoord dat zij naar een standplaats willen verhuizen. Van iedereen die misschien wil verhuizen hebben er 3 aangegeven misschien naar een standplaats te willen. Tabel 2.5: Binnen welke termijn wil men verhuizen naar een standplaats?
Inwonende uit Hoogeveen Binnen 1 jaar Binnen 1 tot 2 jaar Binnen 2 tot 5 jaar Over meer dan 5 jaar Weet ik niet Totaal
16 t/m 17 jaar 0 0 0 0 1 1
18 t/m 24 jaar 6 2 2 1 3 14
25 jaar en ouder 1 0 0 0 1 2
Totaal 7 2 2 1 5 17
Bron: Enquête Woonwagenbewoners Hoogeveen, 2020.
In Hoogeveen willen 11 van de 17 respondenten binnen vijf jaar naar een standplaats verhuizen, waarvan 7 binnen een jaar. Daarnaast zijn er 2 die binnen 1 tot 2 jaar willen verhuizen en 2 over 2 tot 5 jaar.
Concluderend Op basis van de enquête blijkt dat 11 inwonenden in de gemeente Hoogeveen zeker binnen vijf jaar willen verhuizen naar een standplaats in de gemeente. Van deze groep inwonenden zijn er 10 ouder dan 18 jaar en is er 1 ouder dan 25 jaar. Deze vraag is gebaseerd op alle inwonenden die aangeven binnen 5 jaar te willen verhuizen.
118.104 | Inventarisatie behoefte woonwagenstandplaatsen
9
2.3 Vraag van belangstellenden Tabel 2.6: Is men van plan om naar een woonwagenstandplaats te verhuizen?
Ja Misschien Nee Totaal
Aantal 22 15 0 37
Bron: Enquête Woonwagenbewoners Hoogeveen, 2020.
Een relatief grote groep van 22 respondenten geeft aan naar een woonwagenstandplaats te willen verhuizen. Daarnaast geven 15 respondenten aan misschien te willen verhuizen naar een eigen woning of woonwagenstandplaats. Tabel 2.7: Binnen welke termijn wil men verhuizen?
Binnen 1 jaar Binnen 1 tot 2 jaar Binnen 2 tot 5 jaar Over meer dan 5 jaar Weet niet Totaal
Aantal 8 4 8 3 14 37
Bron: Enquête Woonwagenbewoners Hoogeveen, 2020.
Van alle belangstellenden die willen verhuizen naar een standplaats willen 20 respondenten binnen vijf jaar verhuizen, waarvan 8 het liefst binnen een jaar.
Concluderend Op basis van de enquête blijkt dat er in totaal 37 mensen hebben aangegeven dat ze (misschien) willen verhuizen naar een woonwagenstandplaats in de gemeente Hoogeveen. Van alle mensen die willen verhuizen naar een standplaats in de gemeente Hoogeveen willen 20 respondenten binnen vijf jaar verhuizen. Zij geven ook allen aan dat zeker te willen doen, en horen niet bij de groep die aangeeft ‘misschien’ te willen verhuizen. Die tweede groep geeft juist aan dat ze pas over langere termijn willen verhuizen of hier nog helemaal geen zicht op hebben. Hen nemen we daarom nu niet mee als directe vraag. Op basis van deze uitkomst gaan we ervan uit dat er over een periode van 5 jaar een vraag is van 20 belangstellenden die willen verhuizen naar een standplaats.
2.4 Indicatie van de verdeling van de vraag over locaties Indicatie van de verdeling van de vraag over locaties In de gemeente Hoogeveen valt op dat ongeveer de helft van de respondenten die aangeven naar een standplaats te willen verhuizen daarbij geen specifieke voorkeur voor een locatie binnen de gemeente aangeeft. De locaties Bootzelaarstraat, Stephensonstraat en de Sellerstraat worden allen als voorkeur aangegeven bij circa 10% van de respondenten. De overige locaties worden door circa 2-3% van de respondenten als voorkeurslocatie aangegeven. Dat betekent in de praktijk dat het hier gaat om een enkeling per locatie.
118.104 | Inventarisatie behoefte woonwagenstandplaatsen
10
2.5 Totale vraag naar standplaatsen Vrijkomend aanbod door natuurlijk verloop De enquête geeft een beeld van de actuele vraag naar woonwagenstandplaatsen. Bij het bepalen van de woningbehoefte is belangrijk om niet alleen te kijken naar de vraag naar standplaatsen, maar ook naar het vrijkomende aanbod. Bestaande woonwagenstandplaatsen komen beschikbaar bij vertrek of overlijden van bewoners. Bij vertrek betrekt men vaak bij voorkeur een andere standplaats, waardoor dit geen effect heeft op het saldo van de vraag. Op basis van de leeftijdsopbouw maken we een (voorzichtige) inschatting van het natuurlijk verloop. In de gemeente Hoogeveen wonen in totaal 2 eenpersoonshuishoudens van 75 jaar of ouder op een standplaats. Statistisch beschouwd is het van daaruit aannemelijk dat er binnen nu en vijf jaar 1 plaats vrijkomt. Over vijf tot tien jaar komen er mogelijk meer standplaatsen vrij, vanwege de groep die nu in de leeftijdsklasse 65-74 jaar zit.
Vraag en aanbod Tabel 2.8: Vraag en aanbod Hoogeveen (binnen 5 jaar)
Opgave gemeente Hoogeveen Vraag van inwonenden 18-plussers Vraag van belangstellenden woonachtig in Hoogeveen Vraag van belangstellenden niet woonachtig in Hoogeveen Totale vraag binnen vijf jaar Vrijkomend aanbod door natuurlijk verloop Additionele vraag binnen vijf jaar Toekomstige vraag inwonenden 16-17 jaar Vraag van hoofdbewoners met een verhuiswens
Vraag 11 19 1 31 1 30 plaatsen 1 3
Bron: Enquête Woonwagenbewoners Hoogeveen, 2020.
•
•
•
•
In de gemeente Hoogeveen zijn er 11 inwonenden van 18 jaar of ouder die aangeven voorkeur te hebben voor een standplaats in de gemeente Hoogeveen. Daarnaast is er 1 inwonende jonger dan 18 die aangegeven heeft misschien op lange termijn op zoek te gaan naar een standplaats. Het is een (beleidsmatig) vraagstuk of de vraag in de leeftijdscategorie 16-17 jaar direct gehonoreerd moet worden, of dat het normaal is dat jongeren een bepaalde periode moeten wachten op woonruimte. Vooralsnog beschouwen we de vraag 18-plussers als directe vraag en de vraag van de groep 16-17 jarigen als toekomstige vraag en niet als directe behoefte. Daarnaast zijn er 20 “vertrokken” bewoners (of mensen die vanwege te beperkt aanbod nooit op een standplaats hebben gewoond maar wel afstammen van lokale woonwagenbewoners) die aangeven de voorkeur te hebben om binnen 5 jaar te verhuizen naar een woonwagenlocatie in de gemeente Hoogeveen. Van deze belangstellenden wonen er 19 in Hoogeveen en 1 buiten Hoogeveen. De totale vraag ligt op 31 standplaatsen in de komende vijf jaar. Als we rekening houden met potentieel vrijkomend aanbod dan ligt de vraag op 33 tot 34 plaatsen in deze periode. Daarnaast is er dus een toekomstige vraag van 1 standplaats voor een inwonende tussen de 16 en 17 jaar. Vanuit hoofdbewoners zijn er 3 die een verhuiswens binnen 5 jaar hebben.
Wanneer zij zouden verhuizen naar een andere standplaats, dan kan de standplaats vrij komen voor iemand anders. Daarom nemen we deze vraag vooralsnog niet mee als additionele vraag. Dit is in de basis een kwalitatieve vraag, waarbij men graag op een andere standplaats/locatie zou willen wonen, wat geen aanvullende behoefte betreft.
118.104 | Inventarisatie behoefte woonwagenstandplaatsen
11