Transcript raadsavond 30 juni 2022

TRANSCRIPT VAN DE GEMEENTERAAD VAN GEMEENTE HOOGEVEEN d.d. 30 juni 2022

1 Plenaire besluitvormende vergadering (Raadzaal) 1.1 Opening De voorzitter: Dames en heren, ik open de vergadering van deze raadsvergadering. Ik heet u allen hartelijk welkom. Zeker het publiek, niet alleen hierboven in grote getalen aanwezig maar ook beneden in de Burgerzaal, die kijken rechtstreeks ook mee met de deze vergadering. Ook van harte welkom. Ook welkom aan degene die via de stream of via de radio, Radio Hoogeveen, lokale omroep Hoogeveen hier ook aangesloten zijn. Ook van harte welkom. In het begin, ik zal het ook even uitleggen voor de mensen die zeg maar niet elke twee weken hier een raadsvergadering bezoeken, dat we zo eerst zullen beginnen met een moment van stilte. Doen we altijd even bij het begin van een raadsvergadering, kan iedereen even hun eigen gedachten over hebben. Daarna zal ik even degenen die vanavond niet aanwezig zijn even benoemen en dan vervolgens beginnen we met het vaststellen van de agenda en dan zult u zien dat er aantal dingen naar voren gaan op de agenda maar dat heeft alles te maken met uw aanwezigheid natuurlijk en het gaat dan over de moties die over, nou ja of over stikstof of over boeren gaan. Die worden allemaal dan naar voren gehaald. Daar komen we zo nog wel even op terug. Dan weet u ongeveer wat er gaat gebeuren.

Daarom het eerste wat aan de orde is, misschien is dat inderdaad goed om even de telefoons te checken, dat is dat wat we dan altijd doen voor die tijd. Vragen we even een moment van stilte bij het begin van deze vergadering. Dank u wel. 1.2 Vaststelling agenda De voorzitter: Dan zijn we bij het vaststellen van de agenda. Een voorstel wat gedaan wordt, is vanwege de aanwezigheid van zeg maar veel boeren nu hier in deze zaal en beneden en ook hun aanhang, familie en wat is meer, dat wij de moties die normaal aan het einde van de discussie in het besluitvormende blok, het zal dan over een half uur zijn, daar willen we niet op laten wachten dus vandaar dat we die nu naar voren halen. Mijn voorstel is, dat doen we digitaal even met stemming of u voor of tegen bent om deze moties naar voren te halen. Dus als u even wilt stemmen of u voor of tegen bent over het feit dat we dit naar voren halen. Dat kunt u zo ook in het scherm zien hoe er gestemd wordt. Misschien moet ik nog even melden dat afwezig zijn de heer Van der Meer, de heer Van Dijk, de heer Van der Heide en mevrouw Koekoek. Dat zijn de afwezigen en dat betekent dus dat we 27 raadsleden hebben. Dan komt hier, dan ziet u nu ook dat alle 27 voor zijn en daarmee zijn de moties naar voren gehaald op de agenda. Dan is een ander voorstel wat u ook in de app al langs heeft zien komen om het agendapunt, even goed opzoeken weer, 2.3.

Dat is de Gemrap en begrotingswijziging om die van debat meteen in de besluitvormende ronde te brengen. Ook daar vraag ik u stemming over. Wie is daar voor en wie is daar tegen? Gemrap één naar besluit. Mevrouw Bisschop, mevrouw Bisschop is iets aan het tekenen. Dank u wel. Dan krijgen we ook hier de uitslag. Dan heeft u ingestemd unaniem met het verplaatsen van dit onderdeel naar het besluitvormende deel. Dan als laatste moeten we de agenda natuurlijk nog vaststellen met die wijzigingen. Dat is ook weer een digitale stemming. Gaat u akkoord met de agenda zoals hij nu opgezet is? Gaat u daarmee akkoord? Dan krijgen we daar ook van de uitslag. Nou, ook dat is unaniem aangenomen en daarmee is de agenda met de wijzigingen vastgesteld. Daarmee zijn we meteen gekomen aan de moties over de boeren. Het staat zo even op schrift. Dan weet u wat ik bedoel. Normaliter is het zo dat er in dit besluitvormende deel geen insprekers mogelijk zijn. Maar gezien de maatschappelijke onrust, de maatschappelijke zal ik maar zeggen de zaken die nu spelen rond stikstofbeleid

en boerenvoortbestaan en niet meer zij, hebben wij gezegd we willen toch wat meer doen participatie dan hebben we echt wel nu de mogelijkheid moeten hebben en gaan we ook graag bieden om ook vanuit de kant van de boeren te luisteren naar hoe zij tegen de voorgestelde plannen aankijken. Wij hebben daar ruimte voor gecreëerd. Twee mensen hebben aangegeven om in te spreken. Eerst is dat mevrouw Ezendam, die zal als eerste zo het woord krijgen en daarna mevrouw Van der Sar. We hebben een richtlijn dat we zo drie minuten insprekerstijd hebben dus ik vraag u om even kort en bondig maar goed, u krijgt de gelegenheid om uw woord hier te doen. Mevrouw Ezendam, als ik u mag vragen om hier even achter het spreekgestoelte plaats te nemen dan krijgt u het woord, wat mij betreft. Gaat uw gang. Mevrouw Ezendam: Goedenavond allemaal, er is mij verteld om deze avond wat te vertellen. Thuis begon ik met iets opschrijven en toen dacht ik nee dit ga ik niet doen. Ik ga dit gewoon ter plekke vertellen vanuit gevoel. Gevoel van onrechtvaardigheid, van wanhoop en vooral onzekerheid. De onzekerheid of wij nog wel boer kunnen blijven in deze tijd. De plannen die zijn gemaakt in de Tweede Kamer die geven ons een onzeker gevoel. De manier waarop die plannen zijn gemaakt, zijn oneerlijk.

Er is gemeten met verkeerde cijfers, cijfers van een aantal jaar terug en er wordt alleen gekeken naar ons, ons boeren, de agrarische sector. Wat in mijn geval die onzekerheid geeft en die onrechtvaardige gevoel is het feit dat wij tegenover ons bedrijf het Dwingelderveld hebben liggen. Daarnaast hebben wij de snelweg, dan hebben wij onze straat waar wij de boerderij ook gevestigd hebben en achter ons hebben wij Attero en Noblesse zitten. Het feit dat de snelweg wel naast het Dwingelderveld, dus een aangewezen Natura2000 gebied, mag en Nattero, of Attero en Noblesse ook mogen bouwen en door blijven gaan zoals ze dat nu doen. Die straat met boeren moeten bij wijze van spreken opdonderen. Ja, ik hoef u niet te vertellen om dat dit niet eerlijk is, dat dit niet klopt. Daar kun je met je verstand wel bij zijn, lijkt mij. Ja, het is een oneerlijke tijd en wij willen heel graag de regels, de afspraken terugsturen naar de Tweede Kamer. Wij willen heel graag een nieuwe meting, een eerlijke meting met eerlijke cijfers, eerlijke tabellen voordat wij überhaupt kunnen spreken van een probleem. Ik vind niet dat wij kunnen spreken van een probleem als er niet met de juiste cijfers gemeten is.

Wanneer dit wel gedaan is, dan pas kunnen wij spreken van een probleem en dan pas kunnen we gaan kijken wie moet dit probleem oplossen en hoe gaan we dit oplossen? Maar om nu te zeggen van nou weet je het is de schuld van de boeren, de boeren moeten opdonderen, ja nee, zo gaat dat niet werken. Daar wordt niemand blij van. Dus dat willen wij heel graag als standpunt. De voorzitter: Al heeft u de voorzitter van de Tweede Kamer ook wel eens horen zeggen van dat er niet mag worden geapplaudisseerd en ook niet boe of hoera worden geroepen enzovoort, doen ze altijd achteraf als het al gebeurd is. Maar dat moet ik ook nog maar als voorzitter even doen, de regels schrijven voor dat dat in de raadszaal, daarbuiten mag het allemaal, maar in de raadszaal normaal niet toegestaan is. Maar goed, u heeft het al gedaan nu, u heeft duidelijk gemaakt wat u daarvan vindt, zullen we dan maar zeggen. Dan geef ik graag het woord aan mevrouw Van der Sar van de maatschap Van der Sar. Mevrouw Van der Sar: Dank u wel. Geachte raad, naar aanleiding van de drie moties die vandaag ingediend gaan worden, moet mij toch iets van het hart. Gezien de belangstelling hier zie ik als boerin gelukkig dat het leeft. Mensen willen hun boeren, de mensen die hun eten maken en hun platteland leefbaar houden, niet kwijt. Ik zie het hier zoals gezegd maar ook bij ons in de buurt.

Er gaan steeds meer Nederlandse vlaggen op de kop. Er dragen steeds meer mensen onze boerenzakdoek om te laten zien dat het platteland van waarde is. Ik zie ook, door middel van de moties, dat bijna alle partijen het gelukkig goed voor hebben hier met de boerenstand in onze gemeente. Althans, dat is in ieder geval de strekking van de moties denk ik. Maar ik wil er toch wat over zeggen. Stikstof is overigens geen makkelijk verhaal. Mensen snappen het niet zo, het verschil tussen NOx en NH3 en juist omdat het zo ingewikkeld is, roepen de media en ook sommige politici roepen ze

maar wat. Ik hoef daar maar te denken aan een voorbeeld van een stikstofdeken die er zou zijn. Ik heb de moties gelezen en begrijp daaruit dat jullie kennis gelukkig iets breder is. Ik wil graag beginnen met de motie van CU, PvdA en de SP. In deze zienswijze wordt gelukkig opgemerkt dat wij boeren een belangrijk parool hebben in de voedselvoorziening en leefbaarheid van platteland en natuurbeheer wordt ook besproken. Verder wordt er gepraat over een toekomstperspectief. Een toekomstperspectief bieden maar het is mij te vaag, het is niet duidelijk. We hebben geen toekomstperspectief zoals ik het nu zet. Dan wordt er gezet er wordt niet alleen ingezet op krimping maar er wordt dus wel ingezet op krimping, lees tussen de regels door, mensen. Hoe zien jullie in godsnaam dat voor je? Kleiner, minder bedrijven en wie beslist van jullie wie mag blijven in onze gemeente en wie niet? Hoe staat een verdienmodel hier tegenover? Wordt er onteigening toegepast? Dan hoor ik iets over innovatieve methoden zoals biologische kringlooplandbouw. Sorry hoor, maar daar zakt mijn broek van af. Ik heb hem vandaag niet aan maar die zakt mij er wel van af. Ook biologische boeren en koeien die schijten gewoon en ook hun poep en pies komt bij elkaar en veroorzaakt NH3. Biologische akkerbouw, beste mensen, heeft ook mest nodig anders groeit er namelijk niks.

Dan wordt er gesproken over een goede balans tussen een agrarisch bedrijf en natuurbeheer. Bedoelen jullie daarmee dat boeren nu verplicht worden natuurbehoud te gaan doen? Ik kan het daar niet in lezen dus voor mij is het allemaal een beetje te onduidelijk. Ik wil deze dingen toch gezegd hebben. Een begripvolle houding naar boeren noemt u essentieel. Dat is natuurlijk een hartstikke mooi streven maar als je begrip toont en een boer vertelt je iets waarmee hij iets aanduidt, dan zul je er tenslotte ook iets mee moeten doen of aan moeten doen. Anders is het gewoon ja, ja, ja knikken en weten allemaal wat het in Drenthe is, ja, ja, en je gaat je eigen gang. Dan de motie van VVD, CDA, SGP en Gemeente Belangen. Gelukkig een motie met zienswijzen die uitspraken, uitspreken dat er waardering voor ons boeren is en vindt dat het niet kan dat boeren moeten stoppen of verplaatsen op basis van modellen. Modellen, dat is voor mij ook een hele belangrijk, we hebben het net ook al gehoord van Sanne, ja het zijn geen goede modellen. Er zijn onzekerheden van meer dan negentig procent, er zijn allemaal aannames in. Dan inderdaad de verkeerde datum waarop gerefereerd wordt. Men ontkent geen probleem maar wil graag meten en weten. Dat is iets wat al heel veel boeren al heel veel jaar roepen.

Zelf was ik ooit acht jaar geleden al bij een studiemiddag in Nijkerk in een mooi kerkje en dat ging, jawel, over NH3, over ammoniak. We hadden het daar ook over kosmos, ik hoorde het afgelopen jaar hoor ik daar weer mensen wat over zeggen. We hadden het er al acht jaar geleden over. Dan kun je namelijk zien, meten waar komt die ammoniak neer. Boeren roepen niet voor niks dat stikstof juist nodig is voor groei. HN3 ziet men juist in deze onderzoeken ook echt dicht bij het bedrijf neerslaan en het is een korte kringloop, omgezet in tien jaar. Daar waar NOx bijvoorbeeld van verkeer en industrie een veel langere kringloop heeft. Ook belangrijk dat genoemd wordt wat het doet op een toestand van het betreffende natuurgebied want dat noemen jullie ook in deze motie. Dat is natuurlijk super want dat zou eigenlijk het eerste en enige punt moeten zijn want daar draait het allemaal om. Wat komt er daar neer en wat voor invloed heeft het? Gaat dat plantje wel dood of is dat plantje wel te redden? Ik twijfel erover. Het verschil grijze en groene stikstof wordt ook niet duidelijk uitgelegd. Ik wil hier toch vermelden dat wij in de praktijk geen mens zonder stikstof kan. Juist deze stikstof in onze mest zorgt dat de boel groeit, we ademen. Zonder stikstof immers geen leven.

Veel natuur groeit juist door stikstof en wellicht moeten we allemaal maar eens na gaan denken over wat voor natuur wij willen. Boeren doen hun best de natuur op waarde te schatten en te behouden. Voor behoud zijn immers ook andere dingen nodig. Het zijn veelal cultuurlandschappen. Wil je dit behouden dan zul je er iets voor moeten doen. Hoe zijn bijvoorbeeld de heidevelden ontstaan waar we nu weer zoveel over horen? Of over onze brandnetels? Door het plaggen en het bijhouden door de schapen. Wanneer je deze heidevelden dus wilt behouden, zul je moeten zorgen dat er meer begraasd wordt. Anders komt er wel weer gras en bos voor in de plaats. Boerenverstand, noemen we dat. Alleen naar de depositie kijken, heeft dan geen zin. Kom ik tenslotte bij de motie van het FvD. Natuurlijk zou het voor mij als boerin makkelijk zijn om te zeggen van nou jullie hebben gelijk jongens, er is geen stikstofprobleem. Daar kan eenieder verschillend over denken maar ik

ga een heel eind met jullie mee maar ik wil ook vertellen waarom. Het landschap is in de eeuwen hier natuurlijk ontzettend veranderd. Ik weet niet iemand van jullie naar het Verhaal van Nederland gekeken heeft, niet alleen een geschiedenisles maar als je daarin kijkt dan zie je dat we ook een hele andere begroeiing hadden. Vooral in Drenthe is dat heel veel anders dan nu het geval. Natuur is onderhevig aan verandering maar dat kan ook niet anders met zoveel mensen. We hebben zoveel meer mensen, zoveel meer industrie en inderdaad ook een andere manier van landbouw bedrijven, bijvoorbeeld percelen die anders ingericht zijn. Het is maar net wat je wilt. We kunnen nu eenmaal niet terug naar de tijd van Ot en Sien, ook al wordt het mooi gebracht. Ik wil niet meer aan die schop staan, mijn rug is al verkloot. Ik hoop dat mijn zoon opvolger kan worden en beter voor zijn gezin kan zorgen maar ook voor zijn eigen lichaam. Waarschijnlijk, ik zag het net al, een heleboel digitaal en druk je op de knop en je hebt het zo in beeld. Ook jullie zijn blij met de huidige technologie. Ook wij op onze boerderij zijn dat, anders had ik hier nu niet gestaan dan moest ik gaan melken. Wij hebben inmiddels twee robots. Met het Forum vraag ik mij inderdaad af of het allemaal wel om de natuur te doen is.

Is het de agenda van de natuur die spreekt? Of speelt er iets anders en moet er meer gebouwd worden? Moeten wij boeren daarvoor wijken. Eerlijkheid zou dan in ieder geval op zijn plaats zijn. Maar ja, ik hoorde ook van een nieuwe melkfabriek die in Hoogeveen gebouwd gaat worden. Zal toch melk binnen moeten komen anders kan er niks, beginnen ze ook niks meer. Ik wil toch afsluiten met wat ik aan het begin heb genoemd. De vlag hangt bij ons thuis al een tijdje ondersteboven. Om mee te leven hadden jullie het wellicht hier ook kunnen doen. Als teken dat de boerenstand en het platteland in nood is. In plaats ervan hangt niet eens de rood, wit, blauwe vlag hier niet meer op het stadhuis. Ik heb gekeken, hij hangt er nog niet. Het zijn de Hoogeveense, de Europese en de Oekraïense. Hoe hoog heeft u andere landbouw en uw boeren daadwerkelijk zitten? Zijn wij nog belangrijk genoeg? Wees dan tenminste eerlijk. Ik kan het niet mooier maken. Dank u wel. Mag niet jongens. De voorzitter: We hebben nu een inspreekronde maar dan moeten het wel hele dringende vragen zijn die gesteld worden. Was wel een heel duidelijk verhaal wat dat betreft. Overigens moet ik nog steeds zeggen dat u niet mag applaudisseren maar dat is dan weer achteraf. Dat is dan weer achteraf. Daar is mijn taak toch voor om dat zo nu en dan te doen. Ik kijk even rond want het was op zich een heel helder verhaal.

Dat was het inderdaad. Mevrouw Van der Sar, bedankt. Dames en heren, dan is er aan de orde de moties die hier voorliggen in de volgorde van inleveren van die moties. Al naar gelang de behandeling dan wel de stemming zullen we ook kijken wat dat dan eventueel weer voor gevolgen heeft voor andere moties die in diezelfde categorie zijn ingediend. De eerste motie die binnengekomen is, gaat in volgorde van binnenkomst, is de motie van het CDA ondersteund door VVD, SGP en Gemeente Belangen. De motie onder de titel: onze boeren verdienen steun. Dan zal het altijd zijn dat ik even de partijen die hem ingediend hebben even het woord geef om een toelichting te geven als ze dat willen of nodig vinden. Dan zal er ook een reactie van het college worden gevraagd en die reactie die zal zeg maar dan vooral in de richting zijn van nou is het uitvoerbaar, kunnen we er uitvoering aan geven. Maar dat zult u straks nog wel even zien. Dan ook alle andere partijen die deze motie dan niet hebben ondersteund, kunnen dan ook daarop reageren. Dan ga ik weer terug naar de indieners, dan weet u ongeveer wat er gaat gebeuren de komende paar minuten. Ik geef het woord aan de fractie van het CDA, de heer Otten. De heer Otten: Dank u wel, voorzitter, dat ik het woord mag voeren.

Nederland is in verwarring, totale verwarring de laatste veertien dagen sinds het kabinet een kaartje over Nederland gestort heeft met allerlei getallen met allerlei wensen om stikstofreductie te realiseren op wat voor manier dan ook. Het CDA is daar ook in verwarring, landelijk ook, provinciaal proberen ze een beetje bij te klimmen en wij proberen er ook een beetje bij te klauteren. Wij snappen het niet. Wij snappen niet dat zij het platteland en de boeren zo laten vallen, zo eenzijdig gericht op één beroepsgroep die de grote hoofdschuldige zou zijn. Dat beelden zij ons niet

in en daarom hebben wij ook samen met die andere partijen deze motie gemaakt. Wij vinden voor Hoogeveen de plattelandscultuur essentieel. Daar zijn de boeren de spil in met de aanverwante sectoren er omheen. Maar ook de stad Hoogeveen zelf, industrieterrein met grote bedrijven waar aanverwante sectoren werken met veel werknemers die aanverwant zijn aan de landbouw. De economie in het oosten en noorden van het land draait voor een heel groot gedeelte op die landbouw. Dan hoor ik telkens zeggen de staat van de natuur is slecht en dan hoor je allerlei verschillende berichten maar ik zag er eergisteren nog één, was volgens mij van RVO die zeiden dat negentig procent van de habitat die gewenst waren in een Natura2000 het prima doen. Dus we geloven het niet, zei Sanne, we vinden het oneerlijk. Dat voelen we ook echt met haar mee dat het oneerlijk is en dat het niet goed uitgelegd wordt en dat er niet gemeten wordt en dat er allemaal aannames zijn en iedereen gebruikt zijn eigen leuke dingetjes, zijn eigen tabelletjes en dat is natuurlijk hartstikke jammer dat we in Nederland zo verdeeld zijn. Dat is eigenlijk het grootste probleem en de kern van het hele probleem, de verwijdering van stad en platteland is enorm. Dat is voor Nederland niet goed, voor de Nederlandse politiek niet goed maar voor de inwoners ook niet.

We hebben elkaar allemaal nodig want er moet gegeten worden en er is heel veel honger in de wereld en er is heel veel onrust op de etenswarenmarkt, zeg maar, op de landbouwmarkten van tarwe sinds de Oekraïne oorlog de melkprijzen vliegen de pan uit. Er is heel veel onrust in de wereld en nou gaat Nederland zeggen en nou als provincie als jullie dat niet gauw goedmaken volgend jaar gaan wij in Den Haag vertellen wat je moet doen. Wij vinden dat de provincie onze steun verdient van onze gemeente Hoogeveen om daar heel genuanceerd mee om te gaan. We leven in Nederland in een land waar innovatie is op alle gebieden. Mevrouw Van der Sar gaf het al aan, we stemmen digitaal tegenwoordig en we kunnen niet meer terug. Je kunt niet verwachten van een sector dat ze weer teruggaan naar de tijd van Ot en Sien. Daarom hebben wij deze motie gemaakt met de andere indieners en ik wil eigenlijk de hele raad oproepen om deze motie te steunen omdat deze motie eigenlijk heel breed in de materie zit en daar hebben wij heel lang en goed over nagedacht met elkaar. Ik denk dat met deze motie het gemeentebestuur naar de provincie kan en zeggen van wij vinden dat je er anders mee om moet gaan. Van onderop, vanuit de samenleving, vanuit het platteland meedenken van wat is er nou aan de hand en hoe kunnen we dat samen dadelijk tot een goed einde brengen.

Dat doen wij als CDA-fractie binnen onze partij en wij willen graag hebben dat de gemeente dat doet vanuit haar positie naar de provincie. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Dan kijk ik naar de fractie van de VVD. De heer Klok. De heer Klok: Dank u wel, voorzitter. Allereerst wil ik zeggen dat deze motie mede is opgesteld door ons. Het is het gesprek van de dag, of van de week, of zelfs van de maand. Boeren en alles daaromtrent. Ook bij ons, bij ons bij de VVD in Hoogeveen. We hebben gesprekken gevoerd met de gedeputeerde Henk Brink en boeren bij ons uit de buurt. Iedereen heeft een mening over de boeren en over het beleid. Waar het ons om gaat als VVD Hoogeveen is dat de boeren perspectief hebben, perspectief krijgen. Het beroep agrariër, één van de oudste beroepen, zo niet de oudste, staat onder druk. Deze motie vraagt aan het college om de landelijke en provinciale overheid duidelijk te maken dat de ingeslagen weg niet de juiste weg is. Wij vragen het college om zich hard te maken voor perspectief voor de boeren. Dat de boer in bijvoorbeeld Pesse, Nieuwlande, Tiendeveen of Elim kan boeren zoals ze dat altijd hebben gedaan. Dat hij of zij zich geen zorgen hoeft te maken over onteigening. Onze visie is een innovatieve agrarische sector met daarbij een florerende natuur. Ja, dat gaat hand in hand. De afgelopen is al zoveel bereikt door de sector.

Wij, VVD Hoogeveen, hebben vertrouwen in de boer. Vertrouwen in dat de boer het beste voor heeft met de natuur, dier en ons voedsel. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Geef ik het woord aan de fractie van de SGP, de heer van Rijn.

De heer Van Rijn: Dank u wel, voorzitter. De SGP die is mede-indiener van deze motie omdat wij gewoon ook echt gewoon honderd procent achterstaan. Ik had wel even twee punten voor aanvulling. Het eerste is ik heb nog geprobeerd bij de fractievoorzitters, we zijn met drie moties vanavond die over hetzelfde onderwerp gaan, laten we nou van die drie maken die gewoon unaniem aangenomen, dat is veel sterker als dat er straks drie moties gaan ingediend worden. Maar er is helaas geen reactie op gekomen. Dat betreur ik toch wel eigenlijk dus ik roep die andere fracties bij deze op: jongens, we kunnen het nu nog voordat de hamer er op valt eventjes die drie moties samenvoegen in één motie en dat dat gewoon unaniem aangenomen. Dat is het eerste. Het tweede is, ja deze agrarische sector daar is Nederland groot mee geworden. Ik herinner nog toen de financiële crisis was en heel de economie inzakte, was het deze agrarische sector die nog de economie overeind hield. Dan zal deze sector die zal nu zomaar om juridische, rekenkundige dingen zou die zomaar even gesaneerd moeten worden. Nou, daar kunnen wij volledig niet achter staan en van daar ook dat wij deze oproep aan het college mee willen geven. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, de heer Van Rijn. Dan geef ik het woord aan de fractie van Gemeente Belangen. Mevrouw Hooijer. Mevrouw Hooijer: Voorzitter, dank u wel.

Wij als Gemeente Belangen kunnen honderd procent achter deze motie staan en daarom zijn wij ook mede-indiener. Ik kan het eigenlijk niet beter verwoorden dan met name de heer Otten en de heer Klok al gedaan hebben dus daar sluit ik mij volledig mee aan als Gemeente Belangen. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Dan ga ik voor een reactie naar het college, naar wethouder Bisschop. De heer Bisschop: Dank u wel, voorzitter. De afgelopen weken verandert het maatschappelijk debat over deze kwestie en de ontwikkeling baart ons zorgen. Je kunt het niet eens zijn met elkaar maar dan ga je wel met elkaar in gesprek, respectvol met elkaar in gesprek. Met ruimte om standpunten met elkaar te kunnen delen. Dat is een belangrijk goed in onze democratie. Dat wou ik toch even eerst beginnen te duiden met de discussie die wij nu binnen de raad aan het doen zijn. Ik ondersteun ook eigenlijk de oproep van de SGP, van de heer Van Rijn. Het zou toch wel heel erg mooi zijn als de raad tot één motie zou kunnen komen. Dat geeft ook een bepaalde kracht vanuit de raad mee richting dit onderwerp. Dus als die oproep ingewilligd kan worden, dan zou dat wel heel erg mooi zijn.

Even de motie, deze want dat zijn ook de andere twee moties, die eindigen met een oproep aan het college om actief te acteren, de zienswijze, richting de ministeries maar ook de gedeputeerde staten en alle leden van de Tweede Kamer te sturen, of actief te doen. Ik vertaal dat dan als een brief te sturen naar die betreffende partijen want anders wordt het voor mij wel een hele drukke twee weken de komende twee weken. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. Kijk ik naar de overige leden die nog niet. De heer Bisschop: Voorzitter, nog even een toevoeging. Deze motie is gewoon uitvoerbaar voor ons. De voorzitter: Oké, dank u wel. De heer Pomper, SP. De heer Pomper: Dank u, voorzitter. De SP heeft deze motie ook goed bekeken en vond het aanvankelijk een sympathieke motie. De SP heeft daarom ook contact gezocht met de eerste indieners, de VVD en het CDA, om een aantal wijzigingen daarin door te voeren waardoor de SP dan ook mede-indiener zou kunnen worden. Helaas heeft dat niet geresulteerd tot een wat strakkere motie die de SP ook kan bekoren. De SP vindt dat er toch wel een constatering en een aantal zaken in staan waar we toch wel onze twijfels over hebben. Dan

denken wij van als er twijfels over zijn, laat dat eruit en ga over naar de essentie van de motie. Vandaar dat SP ook samen met ChristenUnie en de PvdA tot een eigen motie is gekomen. We staan er nog steeds voor open het één en ander samen te voegen maar dan denk ik wel dat het goed is om goed naar elkaar te luisteren en tot consensus te komen. De voorzitter: Dank u wel. De heer Meesters, ChristenUnie. De heer Meesters: Voorzitter, dank u wel. Ja, ik sluit me eigenlijk voor een groot deel aan bij de heer Pomper. Kijk, een heel groot deel, laat ik dat echt benadrukken, een heel groot deel van de motie van de VVD en CDA kunnen we achterstaan maar daar zijn de indienende partijen helder over geweest: wij willen niet wijzigingen doen op deze tekst. Waardoor ons de kans wordt ontnomen om daarin mee te doen omdat er gewoon een aantal punten zijn waar we toch nuances in willen maken. Dus en ik hoor net in het verhaal de heer Klok ineens noemen perspectief voor de boeren, dat lees ik in deze motie niet terug. Dat is juist een punt waarvan wij zeggen: dat vinden wij belangrijk. Onze eerste reactie op deze motie was: wij gaan hier als gemeente niet over, dit ligt bij de provincie. Natuurlijk kunnen we een signaal afgeven richting de provincie maar wij moeten daar ook gewoon wat mee doen.

Ik stel eigenlijk voor, dat wil ik even ook richting de partijen die deze motie hebben ingediend, om kort te schorsen om te kijken of we van die twee moties één motie kunnen maken want ik zou het een veel mooier gebaar vinden, inderdaad ik sluit me aan bij de heer Van Rijn, om daar één motie van te maken. Maar dan zal van beide kanten wel even iets naar elkaar toe gekropen moeten worden. De voorzitter: Dank u wel. De heer Van Eck, PvdA. De heer Van Eck: Dank u, voorzitter. De heer Meesters haalt mij de woorden uit de mond. Toch wil ik nog even in algemene zin zeggen: boeren die zijn ontzettend belangrijk voor de voedselvoorziening en voor de inrichting van ons landschap. Dat was zo, dat is zo en als het dan aan de PvdA en volgens mij aan alle partijen ligt, blijft dat ook zo. De motie die nu voorligt daar konden we ons niet helemaal in vinden. Wat ook door de ChristenUnie en door de SP al werd gemeld, er was geen mogelijkheid tot bewegen daarin, dat vonden we jammer. Dat heeft ertoe geleid dat wij met een eigen motie zijn gekomen. Die staat later op de agenda. Maar ik wil graag gehoor geven aan de oproep van de heer Van Rijn van de SGP om nu alsnog te kijken of wij de moties in elkaar kunnen schuiven maar dat betekent dat we even een schorsing nodig hebben. De voorzitter: Dank u wel. Anderen die daar, de heer Vos, FvD. De heer Vos: Dank u, voorzitter.

Wij vinden deze motie die hier voor ons ligt al veel te veel afgezwakt en wanneer er weer naar de consensus zal worden gezocht, zullen we dat absoluut niet steunen want dit steunen we ook al niet. Het gaat hier over zulke fundamentele dingen. De onteigening ligt op tafel, daar wordt geen, daar mag geen consensus over komen dat mensen onteigend mogen worden. Er moet gewoon hard en radicaal het hele alternatief verwerpen, dus geen steun. De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Rutgers, D66. Mevrouw Rutgers: Ja, ik twijfel even of ik nu wil reageren of wachten tot na de schorsing. Ik weet niet of er dan nu geschorst wordt nu Forum ook aangeeft niks in een samengestelde motie te zien? De voorzitter: Dat ga ik zo even doen. Ik wou het rondje even definitief afmaken en dan constateren we of iedereen het wil of als één of twee partijen niet willen of andere partijen dat dan alsnog gewoon proberen. Dat ga ik zo even aftasten. Eerst even dit rondje even reactie geven afmaken.

Mevrouw Rutgers: Dan zal ik straks uitvoeriger reageren maar deze motie zullen wij in ieder geval niet steunen. De voorzitter: Dank u wel. Wie heb ik nog? Iedereen gehad op dit moment, dat is het geval. Er is een oproep in deze discussie even ontstaan om een aantal partijen, in ieder geval de oproep was voor alle partijen om nog met de fractievoorzitters neem ik aan bij elkaar te zitten om te kijken of er van de moties een gezamenlijke tekst van kan worden gemaakt. Forum heeft in ieder geval aangegeven dat zien we helemaal niet zitten want voor ons is maar één weg duidelijk en alle andere dingen geven dat niet aan. Of andere moties geven dat niet, vertaal het even. Alle andere partijen hebben aangegeven dat wel te willen doen. De heer Otten. De heer Otten: Voorzitter, ik zou toch graag een opmerking willen maken nu want ik voel, het CDA voelt er eigenlijk helemaal niet zo voor om die motie nog meer af te zwakken maar wij vinden dit eigenlijk het onderste uit de kan wat nodig is voor de boeren en voor het platteland. Ze zeggen zelf, de andere partijen hoor ik zeggen de motie moet worden afgezwakt. Nou, die boodschap moet helder en duidelijk zijn en die moet niet verpakt worden en afgezwakt worden. Ze geven, dat vind ik hartstikke jammer, ik had echt gehoopt dat iedereen zou zeggen van de inhoud en de diepgang en alles zit in deze motie.

Het is niet zo dat hij eenzijdig is, onzes inziens. Dus wat ons betreft brengen we deze motie gewoon in stemming. De voorzitter: Ja. Dan constateer ik dat we, de heer Van Eck nog. De heer Van Eck: Dank u, voorzitter. Toch even in reactie op de woorden van de heer Otten. De term afzwakken is gebruikt door Forum en niet door de andere partijen. De voorzitter: De heer Pomper. De heer Pomper: Dank u, voorzitter. Ten eerste ik hoor achter mij de SP, de SP heeft niet gezegd afzwakken. Dat is dan ook een vervelende constatatie. We vinden het ook heel jammer dat het CDA niet te bewegen is om de motie aan te passen zodat die juist sterker gaat worden en dat wij dus ook raad breder achter de boeren kunnen gaan staan. Kennelijk wil het CDA dus niet echt achter de boeren staan maar gewoon voor de bühne een motie indienen. De voorzitter: Dank u wel. Ik constateer, we kunnen nu proberen alle partijen bij elkaar te stoppen om te kijken of er een gemeenschappelijke motie uit komt. Ik constateer dat dat niet kan. Dus dan kunnen we dat ons besparen en is de motie op dit moment zeg maar aan de orde nog steeds. Alle partijen hebben nu gereageerd. Ik ga natuurlijk nog even terug naar de indieners of die nog en daarna kom ik natuurlijk weer even terug bij mevrouw Rutgers die nog een wat uitgebreidere verklaring wilde geven. Ik kijk of er nog behoefte is aan toelichting.

De heer Van Rijn: Nee voorzitter, ik vind het jammer dat er niet een eenduidige motie kan komen maar dat neemt niet weg dat wij deze motie wel zullen blijven steunen. De voorzitter: Daar was ik wel even van uit gegaan dat dat zo was. Mevrouw Rutgers, gaat uw gang. Mevrouw Rutgers: Dank u wel, voorzitter. Ik zou natuurlijk wel graag nog op de motie zelf willen reageren. Ja, boeren voelen angst en onzekerheid voor het voortbestaan van hun bedrijf, vaak ook hun levenswerk. Dat hebben we net kunnen horen, dat zien we buiten, dat zien we in het hele land deze week. Dat vele boeren zich nu zo voelen, dat vinden wij verschrikkelijk. Veel van wat er ook over tafel gaat, doet het geen recht, vinden

wij. Uiteraard heeft Nederland haar boeren nodig. Het lastige is dat er tegelijkertijd wel een groot probleem is met onder andere stikstof en daar moeten we iets aan doen. Niet alleen omdat er al een gerechtelijke uitspraak ligt die ons hiertoe verplicht maar juist ook om Nederland leefbaar te houden voor ons en toekomstige generaties. Om deze reden kunnen we het probleem niet nog eens jaren voor ons uitschuiven zoals tot nu toe het landelijke beleid was. Er moet iets gebeuren en daar is moed, innovatie en daadkracht voor nodig. De moties die nu voorliggen, roepen vooral op tot signalen afgeven en praten. Ze zeggen wat we niet willen in plaats van waar we toe oproepen om concreet en constructief te gaan doen. De boer van de toekomst mag van ons verwachten dat we er zijn voor hem of haar, dat we opzoek gaan naar maatwerk en naar oplossingen. Daar gaan deze moties niet over. Op dit moment gaat de gemeenteraad ook niet over het oplossen van het stikstofprobleem. Landelijk moet er nog veel uitgewerkt worden samen met provincies. Wij willen hierop wachten en hebben er vertrouwen in dat zij ook de signalen uit de samenleving zullen horen en vertalen naar beleid. We steunen dan op dit moment deze moties alle drie niet. De voorzitter: Dank u wel. Dan is deze motie voldoende beargumenteerd en besproken en hij komt in stemming.

Dus de motie komt in stemming en u weet: voor is groen, tegen is rood. De stemming is open. Dank u wel. Dan zien we zo de uitslag, iedereen inderdaad gestemd. Dat betekent dat voor deze motie hebben gestemd vijftien leden van uw raad en tegen twaalf en daarmee is deze motie aangenomen. Dan liggen er nog twee moties. Inmiddels hebben we dus een uitspraak van uw raad. Natuurlijk, we hebben net gehoord dat daar verschillende invalshoeken voor zijn. Nu heeft het college, in feite is het aangenomen daarmee is het een besluit van uw hele raad, die gaat dan ter uitvoering naar het college en dat is een duidelijke uitvoering. Ik ga even naar de indieners van de volgende moties vragen of het zin heeft om die moties dan te behandelen en in stemming te brengen. De heer Meesters, ChristenUnie. De heer Meesters: Voorzitter, als ik even kijk naar de motie die zojuist is aangenomen en even kijk naar de motie nu voorligt dan zeg ik: in de motie die zojuist is aangenomen, ontbreekt gewoon het woord toekomstperspectief voor de boeren. Dat staat helemaal niet in die motie. Als er één ding is wat belangrijk is voor onze boeren, is het dat we perspectief hebben voor de toekomst. Dat ook de boeren weten waar ze aan toe zijn.

Wat ik al zei, er zijn heel veel elementen waar we het mee eens waren met de vorige motie maar er waren ook een aantal punten waarvan wij zeiden ja wacht even, dat is gewoon feitelijk onjuist. Daarom zeggen wij: wij willen deze motie toch indienen omdat we toch willen laten zien dat ook ChristenUnie, ook SP, ook PvdA achter de boeren staan. De voorzitter: Dank u wel. Dan ga ik naar de andere indieners. De heer Van Eck, PvdA. De heer Van Eck: Dank u, voorzitter. Is het de vraag of ik achter de heer Meesters sta of ben ik nu in de gelegenheid om een toelichting op de motie te geven? De voorzitter: Dat laatste want dat had de heer Meesters nu ook gedaan. Dat laatste. De heer Van Eck: Goed, dan is dat helder. De voorzitter: Dat eerste mag u ook vermelden als u dat wilt. De heer Van Eck: Ik sta achter de heer Meesters. Ik sta ook achter de boeren, wij staan achter de boeren. Ik heb net al aangegeven dat de boeren superbelangrijk zijn voor de voedselvoorziening en voor de inrichting van het landschap. We begrijpen de angst, de zorgen en zelfs de woede die je nu ziet bij de boeren. We hebben geen begrip wanneer woede overgaat in agressie, vernielingen en bedreigingen. Daar nemen we afstand van.

We denken ook dat het helemaal niet zo ver had hoeven komen als er veel eerder gesproken was met de boeren in plaats van over de boeren. Het CDA noemde het net al even dat beruchte kaartje, als dat niet over de heg was gedropt zonder nadere toelichting dan was er veel minder onrust geweest want boeren die verdienen dat perspectief wat de heer Meesters ook aangaf. Dat perspectief dat is er ook, alleen dat is nog helemaal niet uitgewerkt door Den Haag en dat geeft onrust. Een boer is de enige ondernemer die niet zijn eigen prijs kan bepalen voor het product wat hij levert. De overheid legt telkens maar weer nieuwe regels op aan de boeren. De overheid maakt nooit duidelijke keuzes, tot nu toe. Nu zijn er duidelijke keuzes gemaakt. Keuzes waar de politiek decennialang de kop voor in het zand heeft gestoken. We weten al sinds de jaren zeventig dat Nederland een stikstofprobleem heeft en de boeren zijn daar niet de enige maar één van de veroorzakers van. Geitenpaadjes zijn steeds opgezocht tot de Raad van State daar in 2019 een einde aan maakte en in 2020 verscheen het rapport van de commissie Remkes Niet alles kan overal. Een titel die niets aan duidelijkheid te wensen overlaat. Onze kritiek op de motie die zojuist aangenomen is, is dat deze motie de boeren geen steun biedt, geen perspectief geeft maar valse hoop geeft. Als boeren ergens recht op hebben dan is het duidelijkheid.

Daarom hebben wij deze motie ingediend en overigens aan de partijen, de indieners van de vorige motie, iedereen staat het uiteraard vrij om ook deze motie te steunen. Een motie waar er meer gehamerd wordt op het perspectief dat boeren geboden moet worden, daar hebben ze recht op. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Fractie van de SP, de heer Pomper. De heer Pomper: Dank u, voorzitter. Ik kan me natuurlijk ook scharen achter de woorden van mijn twee voorgangers en ik roep ook de andere partijen op: stem in ieder geval ook voor deze motie, dan kunnen we ook echt zo breed mogelijk laten zien dat we achter de boeren staan. Ik wil wel een betoog houden wat ook aanhaakt op de motie en wat tevens ook mijn stemverklaring, of onze stemverklaring gaat worden. Steun de boeren. De SP vindt de plannen die het kabinet heeft voorgelegd oneerlijk en ineffectief. Al jarenlang heeft de politiek onder leiding van de VVD en het CDA de boeren gedwongen om steeds grootschaliger te produceren. Meer, meer, meer. De SP is hier altijd op tegen geweest want die schaalvergroting is niet goed voor de boer. Ja, op een enkeling daargelaten. Het moet anders, het kan anders. De SP pleit dan ook voor een gezonde landbouw met oog voor de mens, dier en natuur. De SP zegt dan ook: weg met de mega stallen en de bioindustrie.

Ja, de uitstoot van stikstof moet omlaag maar dit kabinet biedt de boeren met de huidige plannen geen enkel perspectief voor de toekomst. Het is niet de schuld van de boeren, het is te wijten aan het gebrek aan de juiste visie van de kabinetten die ons land de afgelopen veertig jaar hebben geregeerd. De SP begrijpt dan ook dat de boeren gefrustreerd zijn, bang zijn om hun bedrijf, hun familiebedrijf te verliezen. Dat kan natuurlijk niet de bedoeling zijn. De SP begrijpt dan ook heel goed dat de boeren in verzet komen. Verzetten mag door te demonstreren want dat is hun groot recht maar verzetten betekent niet op bezoek gaan bij politici, de politie te lijf gaan en snelwegen zodanig blokkeren dat er gevaarlijke situaties ontstaan. Dit soort acties betreurt de SP en keurt deze ook af. Maar laten we niet ons gaan focussen op deze relschoppers wat slechts een heel klein gedeelte is. Laten we onze focus leggen op de boeren die niet weten waar ze aan toe zijn. Deze boeren verdienen de aandacht. Ja, zoals gezegd, er moet wel iets gaan veranderen. De uitstoot van stikstof moet omlaag om onze kwetsbare natuur te beschermen en dat is zeker een haalbare kaart. De SP wil dan ook niet minder boeren maar juist meer boeren en dat kan door in te zetten op een gezonde manier van boeren.

Verklein de veestapel, zet in op biologische circulaire of noem maar hoe je dat wil noemen landbouw en geef de boeren juist ook een eerlijke prijs voor hun product. Dus de SP spreekt dus ook haar steun uit voor de boeren en roept de politiek op om met realistische plannen te komen. Investeer het geld in een stikstoffonds waarbij het geld niet direct terecht komt bij de Rabobank maar bij de boer zelf om zo de transitie naar een duurzaam boerenbestaan te kunnen betalen. Wij staan achter de boeren, de SP heeft in de Tweede Kamer dan ook tegen de plannen van het kabinet gestemd en het is hoog tijd voor een gezonde landbouw.

De voorzitter: Dank u wel. Ik kijk nog even naar een reactie van het college. De heer Bisschop. De heer Bisschop: Ja, dank u wel, voorzitter. Dit wordt wel een heel lastig zoals deze motie aangenomen wordt want dan moet ik al twee brieven gaan schrijven. Dus dat wordt wel heel erg lastig. Of samen gaan voegen, dus de uitvoerbaarheid wordt wel heel lastig maar we laten het aan de raad. De voorzitter: Dank u wel. Andere reacties dan de partijen die ingediend hebben? De heer Klok zie ik. De heer Klok: Dank u wel, voorzitter. Wij vinden de ingediende motie sympathiek. Er staat in: perspectief voor de boer. De vorige motie bevatte dat niet. Ik heb het teruggelezen en dat klopt. Echter, wij vinden dat niet meer dan normaal. We hebben er niet aan gedacht om dit op te nemen. De boeren horen bij de samenleving in Hoogeveen, vroeger, nu en in de toekomst. Desalniettemin stemmen wij tegen deze motie. Dit omdat naar onzes inziens het een afzwakking is van de zojuist aangenomen motie. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. De heer Otten, CDA. De heer Otten: Dank u wel, de heer de voorzitter.

Ik ben het met de heer Klok eens over dat hij deze motie niet steunt want het verhaal van perspectief is natuurlijk zeer subjectief want de heer Staghouwer heeft een brief geschreven naar de provincies met twintig bladzijdes en die heeft vijftig keer het woord perspectief genoemd maar geen perspectief genoemd. Wij hebben in onze motie juist de voorwaarde gecreëerd dat de boeren perspectief hebben. Dat is heel ander uitgangspunt. Daarin past circulair en daarin past kringloop en daarin past innovatie maar wij willen dat initiatief, wij willen voorwaarden bieden voor een perspectief en het initiatief bij de boeren zelf laten. Niet zeggen: jullie moeten kleiner worden want wij vinden kleine boertjes veel leuker. Dat is heen optie. Er moet een verdienmodel in zijn en een gezonde bodemtoestand en een gezonde economisch sociale omgeving om dit te kunnen doen. Daarom stemmen wij tegen deze motie. De voorzitter: Dank u wel. De heer Van Rijn, SGP. De heer Van Rijn: Dank u wel, voorzitter. Ja, ze zeggen in die eerste motie er stond geen perspectief in maar laten we nou eens even veronderstellen, deze brief komt bij de minister en zegt nou dat vind ik goed, dat ga ik uitvoeren. Nou, dan hebben de boeren net zoveel perspectief als je maar kunt bedenken. Ik zie geen andere oplossing.

Dus ja wij vinden het niet direct een afzwakking deze motie maar we vinden hem overbodig en daarom zullen we hem niet steunen. De voorzitter: De heer Vos, FvD. De heer Vos: Dank u, voorzitter. Ook wij zullen hem niet steunen. Wij steunden, de vorige vonden we al een afzwakking en dit is natuurlijk dan in onze ogen een dubbele afzwakking. Ik wil dit ook wel even gebruiken om aan de mensen hier thuis te laten zien en ook mensen hier in de zaal wat hier nou eigenlijk gaat gebeuren. Je hebt drie moties, je hebt er eentje die als heel radicaal wordt neergezet door de rest van de partijen en je hebt een afzwakking daarvan en nog een afzwakking. Vervolgens wordt er uiteindelijk uitgegaan van een bepaalde consensus, het midden wordt bereikt en uiteindelijk zal die consensus niks bereiken. Toch zien we aan de andere kant, zeker in Den Haag met de extreem linkse partijen die daar de dienst uitmaken, dat ze voor elkaar krijgen om in de agenda steeds vaker en steeds verder door te drukken uiteindelijk. De boel schuift steeds verder op en de consensus schuift ook steeds verder op. Het schuift niet op naar de kant van de boeren. Het schuift niet op naar de kant van de boeren, het schuift op naar de kant van de extreem linkse partijen. Als ook de boeren hier aanwezig en ook de boeren thuis die meekijken dat niet willen en niet willen dat de boel steeds

verder op gaat schuiven op korte termijn of op lange termijn want je gaat gewoon onteigend worden, jullie gaan allemaal onteigend worden. Zolang jullie dat niet snappen en niet zien dat het spelletje gewoon zo in elkaar zit, zal het gewoon gaan gebeuren. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Hooijer, Gemeente Belangen. Mevrouw Hooijer: Ja voorzitter, dank u wel. Het lijkt of het nu alleen nog maar gaat over perspectief maar er wordt hier wel gesproken over verdere krimp dus wij vragen of af: wat is dat dan voor perspectief voor de boeren? Dus nee, wij zullen deze motie niet steunen. De voorzitter: Mevrouw Rutgers, D66. Mevrouw Rutgers: Dank u wel, voorzitter. Hoewel wij deze motie wel sympathiek vinden want het roept ten slotte op tot perspectief voor de boeren en erkent tegelijkertijd het stikstofprobleem, gaan wij hier toch niet in mee. Want ja, zoals gezegd, we kunnen met een deel wel meegaan maar er worden toch nog steeds weinig concrete oproepen gedaan. Het is eigenlijk een beetje een schot voor open doel en belangrijkste wat ik zo pas ook al zei, dit vraagstuk is gewoon nu niet aan de raad dus op dit moment zullen wij deze motie niet steunen. De voorzitter: Dank u wel. Dan kom ik even weer terug bij de indieners. Dan kijk ik of de heer Meesters nog een reactie wil geven.

De heer Meesters: Nou, ik hoor de heer Otten net een reactie geven op onze motie waarvan ik denk van volgens mij haalt hij de woorden bij die helemaal niet in de motie staan. Dat betreur ik, houd het bij de tekst die er op papier staat. Ik denk dat dat de motie is die wordt ingediend en als u andere dingen hoort en daarop meent te moeten reageren dan is dat jammer maar dan past dat niet in de motie die wij hebben ingediend met die gedachte. Daar wil ik het bij laten, voorzitter. De voorzitter: De heer Van Eck. Niet, nee. De heer Pomper, SP. De heer Pomper: Dank u, voorzitter. Ik vind het wel een beetje betreurenswaardig dat juist de twee partijen die voor dit hele landbouwbeleid hebben gezorgd en dat de boeren nou in onzekerheid zo zitten, vallen over het woordje perspectief. Dat biedt ook weinig perspectief, maar goed. Ook FvD, volgens mij hebben we nog nooit een linkse regering gehad in Nederland en worden de regeringen alleen maar rechtser en rechtser dus ik kan me niet voorstellen waarom extreem links dit beleid heeft veroorzaakt. Maar goed, ik kan het mis hebben. De voorzitter: Dank u wel. Dan breng ik de motie in stemming. Dus voor is weer groen en tegen is rood. Dank u wel. Dan kijken we even naar de uitslag. Uitslag is voor negen leden, tegen achttien, daarmee is deze motie verworpen. Komen we bij de motie van FvD.

Ik mag uit de eerdere woorden van de heer Vos begrijpen dat hij die motie zeker handhaaft. Ja, hij knikt. De heer Vos, gaat uw gang. De heer Vos: Ja, dank u, voorzitter. Zoals ik net al heb aangegeven, zijn hier, liggen hier natuurlijk drie moties voor. Onze visie erop, de afzwakking en de nog verdere afzwakking. We hebben het net al allemaal gehoord. We hebben natuurlijk heel veel verhalen hier allemaal gehoord in de gemeenteraad. Het CDA heeft het erover dat we de boeren niet moeten laten vallen. De VVD heeft het over perspectief en innovatie. Het zijn allemaal vage woorden, vage nietszeggende termen. Wat is innovatie? Wat betekent dat letterlijk? Dat staat allemaal niet in de andere moties. Dat is ook uiteindelijk de bedoeling. Met vage taal hoef je je ook nergens tegen uit te spreken want dan kan je vervolgens ook je handen er natuurlijk vanaf halen en denken van: ja, maar zo heb ik

het niet bedoeld. Ik ben hier niet verantwoordelijk voor. Ja, deze hele visie zien we eigenlijk door deze hele maatschappij heen. Iedereen schuift constant verantwoordelijkheid af op andere mensen. Dat is niet de bedoeling. Daarvoor zitten wij hier niet in de politiek. Wij zitten hier in de politiek om met zijn allen besluiten te maken en over dingen te beslissen, ons over dingen uit te spreken. Wat we wel zien aan de andere kant, zo werd net door de SP eigenlijk al gezegd dat wij geen extreem linkse regering hebben maar dat is dus het grappige. We hebben zogenaamd een regering van middenpartijen, zogenaamde middenpartijen maar het hele debat wordt uiteindelijk geregeerd door extreem linkse termen. Wanneer jij een bepaalde consensus al hebt dat er een stikstofprobleem is en dat er dingen vanzelfsprekend zijn en je alleen maar binnen dat debat jezelf kan bewegen dan uiteindelijk kom je ook tot die consensus die uiteindelijk bedacht is door die extreem linkse partijen. Wat zien we dan uiteindelijk altijd gebeuren? Rechtse partijen zijn zo zwak, rechtse partijen gaan altijd mee in die consensus. Die geven stapje voor stapje geven ze altijd een klein stapje, die geven een klein beetje op en zo schuift het hele speelveld op. Steeds verder gaat het naar links. Dat is dus ook waar we nu uit zijn gekomen bij deze onteigening van de boeren want dat is hier zoiets fundamenteels.

Onteigening he, weet waar we over stemmen en waar we al onze visie over geven. Dat kan gewoon niet. Ik hoorde net de wethouder Bisschop al hebben over dat wij hier in een democratische rechtsstaat zouden leven maar zogenaamd in liberaal democratisch bestel waar we in leven, zouden zogenaamd mensen niet onteigend kunnen worden. Minderheden moeten toch beschermd worden hier met zijn allen? De meerderheid kan niet zomaar zulke fundamentele dingen zeggen over minderheden. Dit is dus, met deze achtergrond, waarom we deze motie hebben ingediend. De hele stikstof narratief moet dus verworpen worden want anders ga je mee in dat hele idee. Dan spreek je je niet uit tegen zaken en dat is niet de bedoeling. Dat is ook de reden waarom wij deze motie hebben ingediend. De voorzitter: Mevrouw Schonewille, PvdA. Mevrouw Schonewille: Dank u wel. Ik wilde eigenlijk een korte tijdens het verhaal van de heer Vos een klein punt van orde maken omdat ik merkte dat de heer Vos van FvD het heel uitgebreid over ons democratisch bestel had wat natuurlijk prima mag maar ik had hem graag willen vragen om toch terug te keuren naar de motie die hiervoor ligt en dat heeft hij gelukkig gedaan. Dus daar ben ik tevreden mee. De voorzitter: De heer Vos. De heer Vos: Ik wou er even op reageren. Het was onderdeel van de motie zelf.

Het staat letterlijk in de motie dat onteigening niet kan in ons huidige systeem dus het was heel relevant in het hele praatje. De voorzitter: Dank u wel. Ik kijk voor reactie naar het college, de heer Bisschop. De heer Bisschop: Dank u wel, voorzitter. Voor mij blijft het een herhaling van zetten. We laten het aan de raad en we zien wat uit de stemming komt in dit geval. De voorzitter: Dank u wel. Dan reacties. De heer Van Rijn, SGP. De heer Van Rijn: Mogen wij de wethouder nog even een vraag over de inhoud van deze motie, of dat uitvoerbaar is? De voorzitter: De heer Bisschop.

De heer Bisschop: De motie is niet uitvoerbaar omdat er ook een aantal zaken in staan die niet geheel kloppen. De voorzitter: De heer Van Rijn, verder nog. De heer Van Rijn: Dat was ook, als ik dan ook even mijn toelichting op deze motie mag geven. Wij vonden dit echt een hele goede, sympathieke motie. We hebben vooraf ook contact opgenomen, maar er staan twee dingen in daar de SGP niet echt achter staan. Dat er geen stikstofprobleem is gewoon stellig, dat kun je niet stellen want er met stikstof al problemen maar dat leggen we helemaal niet bij de boeren neer als eerste. Maar er zijn ook van andere industrieën heb je stikstofproblemen dus dat die er niet zijn, kun je niet stellen. Het tweede was in de spreektijd dat de gemeenteraad van Hoogeveen weigert mee te werken aan nog verdere onteigeningsplannen. Ik dacht ja dat is gewoon een oproep om zeg maar als het aan de orde zou zijn dat wij tegen de wet moeten gaan handelen. We hebben allemaal de eed of de belofte afgelegd dat wij dus ons aan de Grondwet zullen houden. Dus vandaar maar wij vinden het wel een hele goede, sympathieke motie maar om die twee punten kan de SGP niet voor stemmen voor deze motie. Dank u wel. De voorzitter: Anderen? De heer Pomper, SP. De heer Pomper: Dank u. De SP vindt het ook wel een sympathieke motie de heer Van Rijn stelt het ook al heel goed.

Er is gewoon een stikstofprobleem, daar kunnen we heel lang over debatteren maar wij vinden dat dat gewoon voldoende bewezen is en mijn ogen zien het ook om mij heen. Dat tweede punt ook in de zienswijze van de gemeenteraad van Hoogeveen weigert om mee te werken aan verdere onteigeningsplannen, ja was het maar zo dat we dat tegen konden werken. Laten we vooropstellen, de SP is tegen het onteigenen van grondgebied van boeren. Er zijn veel andere alternatieven te verzinnen. Het is gewoon niet uitvoerbaar want dat druist gewoon tegen de eed in die we hebben afgelegd. Dus de SP gaat tegen stemmen. De voorzitter: De heer Klok, VVD. De heer Klok: Ja, dank u wel. De strekking van deze motie daar kunnen wij in mee. Echter, deze motie bevat een aantal elementen waardoor we tegen deze motie gaan stemmen. Onder andere dat de stikstofaanpak en andere liberale globale politieke motivatie heeft dan het terugdringen van stikstof. Dank u wel. De voorzitter: Anderen nog? Mevrouw Hooijer, Gemeente Belangen. Mevrouw Hooijer: Ja, er staan een heleboel dingen in waar wij achter zouden kunnen staan maar er staan ook een paar punten in waarvan wij zeggen nee dat gaat ons te ver. Dat is niet bewezen. Dus wij kunnen niet meegaan in deze motie. De voorzitter: Mevrouw Rutgers, D66. Mevrouw Rutgers: Dank u wel, voorzitter.

Ja, al bij het tweede punt uit deze motie ontkent Forum dat er een stikstofprobleem is. Dit onderstreept dat Forum zich op dit vlak niet op de realiteit en de wetenschap baseert. Wij zullen deze motie niet steunen. De voorzitter: De heer Otten, CDA. De heer Otten: Dank u wel, voorzitter. Wij gaan deze motie ook niet steunen. Natuurlijk vooral gebaseerd op ontkenning en niet op oplossingen en wij willen oplossingsgericht bezig zijn als CDA.

De voorzitter: Dank u wel. De heer Meesters, ChristenUnie. De heer Meesters: Voorzitter, als wij als ChristenUnie ergens voor stemmen dan moet het ook gebaseerd zijn op daadwerkelijk bewezen feiten en dat zit al niet in deze motie dus wij kunnen hier niet mee instemmen. De voorzitter: De heer Van Eck, PvdA. De heer Van Eck: Dank u wel, voorzitter. Wij zullen niet met deze motie instemmen. Boeren hebben niets aan valse hoop. De voorzitter: Dan gaan we de motie in stemming brengen. De heer Vos nog. Sorry. De heer Vos: Ik wilde nog even reageren, ja. Er werden twee dingen gezegd. Ten eerste dat er, dat wij zeggen dat er geen stikstofprobleem is, dat klopt. Ik heb net ook uitgelegd wat de hele motivatie is en hoe dat gespeeld wordt in Den Haag. Dus je moet niet meegaan in het narratief en ik zie hier helaas, moet ik nu constateren, dat alle andere partijen daar ook wel al in meespelen. Forum is de enige partij die het hele narratief fundamenteel verwerpt. Het volgende is, we hebben natuurlijk gezegd, dat staat ook in de motie, dat het enkel een juridische realiteit is en wetten gewoon gewijzigd kunnen worden. Daar kunnen wij ook toe oproepen als signaal. Dus ja, dank u wel. Nog één ding, werd net gezegd dat wij dan dus niet tegen de wet in zouden moeten mogen gaan maar ook dat is afgedekt in de hele motie omdat er wordt gezegd dat grondrechten niet geschonden mogen worden.

Zeker ook niet door onze wetgever en we hebben ook gezworen op onze Grondwet. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Motie komt in stemming. Dus bekende procedé. Stemming is open. Ja, dank u wel. Gaan we naar de uitslag. Betekent dat voor twee hebben gestemd, 25 tegen, daarmee is deze motie verworpen. Daarmee hebben we alle drie de moties in behandeling gehad. Ik stel voor dat wij even een kwartier pauze houden en dan met de agenda verdergaan. U mag allemaal natuurlijk blijven ook op de publieke tribune maar als u denkt ik heb betere dingen te doen of het weer is nog steeds redelijk goed dan mag u natuurlijk ook vertrekken. Dank u voor uw aanwezigheid alvast en ik zou zeggen tot de volgende keer. Ik schors de vergadering voor een kwartier. 1.3 Mondelinge vragen De voorzitter: Dames en heren, als u de boeren heeft uitgezwaaid, zou u dan uw plaatsen willen innemen dan kunnen we zo verdergaan. Wil de Gemeente Belangen ook de plaatsen innemen? Anders gaan we gewoon verder zonder hun. Gemeente Belangen, kunt u de plaatsen innemen? Ja maar ik wel. We gaan er van uit dat u wel meer tractors heeft gezien in uw leven, dus. Dames en heren, op de achtergrond een mooi concert, open ik de vergadering weer en stellen aan de orde de mondelinge vragen. Er is fractie van de PvdA heeft mondelinge vraag aangegeven te willen stellen. Ik geef het woord aan de heer Van Eck over de energietoeslag.

De heer Van Eck. De heer Van Eck: Dat is heel aardig, voorzitter, maar mevrouw Schonewille voert het woord. De voorzitter: Goed, dat mag ook. Mevrouw Schonewille. Mevrouw Schonewille: Ik wacht even tot de laatste tractor getoeterd had. De voorzitter: Dat kan nog wel even duren denk ik. Dus ga maar gewoon beginnen.

Mevrouw Schonewille: Volgens mij is de hardste nu weg ondertussen. De voorzitter: Ze horen het via de microfoon. Mevrouw Schonewille: Zoals we allemaal weten, reizen de kosten voor wat betreft levensonderhoud momenteel de pan uit. Dat geldt met name, of zeker in ieder geval, ook voor de energieprijzen die maar lijken te blijven stijgen. Ook vandaag was er in het nieuws dat er nou ja een nieuwe groep lijkt aan te komen van inwoners waarvoor de energierekening problematisch gaat worden. Daar houden we bij de PvdA alvast ons hart voor vast. De PvdA is van mening dat mensen die al moeilijk rond kunnen komen niet de dupe mogen zijn van extra hoge kosten en gelukkig is er dan ook de energietoeslag geïntroduceerd, ook hier in de gemeente. Maar afgelopen week bleek in de media echter dat hier verschillende gemeentes onvoldoende gebruik van gemaakt wordt. Mogelijk ook door onvoldoende kennis van deze mogelijkheid. Dat brengt ons dan ook tot de volgende vragen die ik even erbij pak op de andere iPad.

De eerste vraag: weet u hoeveel inwoners van Hoogeveen in aanmerking komen voor de energietoeslag en hoeveel van men inmiddels een aanvraag hebben ingediend? Hoeveel uitbetalingen hebben daar dan ook in plaatsgevonden? De tweede vraag: wat heeft de gemeente ondernomen om de regeling bekend te maken? Zijn organisaties zoals de woningcorporatie, wijken dorpsverenigingen, de bibliotheek, SWW, et cetera ingeschakeld om de regeling onder de aandacht te brengen? De derde vraag: het invullen van het aanvraagformulier kan voor sommige inwoners een probleem vormen onder andere vanwege taalproblemen, welke stappen heeft de gemeente gezet of gaat de gemeente zetten om mensen te helpen bij het invullen? De voorzitter: Dank u wel. Voor beantwoording van het college, de heer Westendorp. De heer Westendorp: Ja, dank u wel, voorzitter. Allereerst bedankt voor de vragen aan het college. U stelt een aantal vragen, die wil ik graag beantwoorden bij deze. Ten allereerst ten aanzien van de hoeveelheid. Als het gaat om de mensen die bij ons bekend zijn dus de mensen die in de bijstand of de bijzondere bijstand of andere, gebruikmaken van andere minimaregelingen die hebben inmiddels ambtshalve een toekenning gehad. Dus de toeslag is naar hen overgemaakt en daarnaast zijn er ook een aantal aanvragen ingediend.