Transcript Raadsavond 1 juli 2021

Voor ons een hele belangrijke alinea uit de transitie warmte dat de gemeente

niet bepaalt wat er achter de voordeur bij inwoners gebeurt. De definitieve keuze wordt samen met bewoners gemaakt bij het opstellen van het wijkuitvoeringsplan. Voorzitter, met dit soort termen, en dan bedoel ik bijvoorbeeld de term Trias Energetica was mij opgevallen, maken we het volgens mij niet makkelijker voor de inwoners om te snappen waar we mee bezig zijn. Wat die Trias Energetica dat zijn de drie stappen om te komen tot de energietransitie, tot aardgasvrij wonen. De eerste trap van die Trias Energetica is isoleren van woningen en dat is een goede zet om energie te besparen en daar doen we het allemaal eigenlijk voor. Tenslotte de haalbaarheid financieel voor onze inwoners moet goed geregeld zijn. En verder gaan we er vanuit dat ze steeds meegenomen worden in de verdere plannen voor Hoogeveen als duurzame en circulaire leefomgeving en wij kunnen als Gemeentebelangen deze visie onderschrijven. De voorzitter: Kijk, dat is nog eens een duidelijk voorlopig standpunt. Dank u wel. Ga ik naar de PvdA. De heer Dekker: Dank u wel voorzitter. Al veel gezegd. Ik las recentelijk toen ik me aan het inlezen was het volgende citaat: 'hoe groen doen als je rood staat'. Wat dat betreft kunnen wij ons wel wat voorstellen bij het debatpunt van de VVD.

Het is heel erg van belang dat in de toekomst de transitie voor iedereen toegankelijk is, dat mensen er gebruik van kunnen maken en dat we niet een soort tweedeling krijgen. De PvdA heeft wel gelezen ook wat er is aangekondigd, dat het instrumentarium nog niet helemaal gevuld is om het zo maar te zeggen, dat dat allemaal nog komt, en ik weet dan ook niet of het veel veranderd dat we het daar nu over hebben, maar op zich vinden wij dat ook van groot belang, die betaalbaarheid. Verder ja, er is al veel gezegd over draagvlak. Aandacht inderdaad dus voor een in Hoogeveen groot deel mensen wat wat minder te besteden heeft en de lijn van de uitgangspunten die steunen wij wel, maar wij zijn wel benieuwd naar de uitwerking daarvan, ook straks van hoe het gaat met de waterstofwijk, hoe daar het draagvlak is, wat de kosten daarvan worden. Maar dat gaan we allemaal nog zien. Verder hebben wij op zich niet echt debatpunten, maar met enthousiasme zullen wij meedoen met wat de VVD heeft aangevraagd. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. De SP, de heer Pomper. De heer Pomper: Ja dank u voorzitter. Ook de SP is erg enthousiast. We zullen ook niet een al te lange inleiding gaan houden, omdat eigenlijk alles ook al wel gezegd is. Ook wij willen graag dat iedereen kan profiteren van de energietransitie en nu warmtetransitie in het bijzonder.

Klimaatarmoede moeten we altijd tegen kunnen gaan, dus wij zijn het wat dat betreft ook wel eens met de VVD. Wat ons betreft hoeft dat nog niet eens een debatpunt te worden, maar stellen we ook gewoon vast dat betaalbaarheid voorop staat. En dan kunnen we ook denken aan het draagvlak wat veel genoemd is om ook weer aan te geven: een coöperatie heeft gewoon de voorkeur boven andere vormen, zoals we dat ook bij de '...' destijds besproken hebben. Ja aardgasvrij bouwen zijn we groot voorstander van, hebben we ons altijd voor uitgesproken. Echter we volgen natuurlijk ook de nieuwe ontwikkelingen en als het dan gaat om waterstofgas ... Waterstofgas mag alleen maar toegelaten worden als het groen waterstofgas is. Helaas zijn er nog steeds te veel projecten waarbij waterstof middels koolcentrales wordt opgewekt. Wij als gemeente moeten dus ook goed gaan traceren waar de grondstoffen ook echt vandaan komen en dat het ook echt groen tot stand is gekomen. Dat is eigenlijk gewoon een opmerking die ik plaats, dat hoeft verder ook niet in de discussie. Ons voornemen is verder is om in te stemmen met dit voorstel. De voorzitter: Dank u wel en u beantwoordt al bijna de vraag die aan de wethouder gesteld werd namens Gemeentebelangen over is het groen waterstof of niet? Maar daar komt hij vast later zelf ook nog wel even op terug. Dan ga ik naar Lijst van Hien. Mevrouw Van Hien.

Mevrouw Van Hien: Ja dank u wel voorzitter. Ja Lijst van Hien ziet deze notitie als een goede voorloper van de daadwerkelijke transitievisie warmte. De vraag en uitgangspunten die worden beschreven vinden we prima. Met name draagvlak en betaalbaarheid vinden we hete hangijzers om maar even in de sfeer van

warmte te blijven. Onlangs hebben we het bij bespreking van de RES 1.0 gehad over het verwijderen van die term juridische afdwingbaarheid, dus we zijn benieuwd of iets dergelijks bij de visie straks nog ter sprake komt. We hebben twee aandachtspunten. De komende visie wordt aangekondigd als zijnde een flexibel en realistisch document op hoofdlijnen en dat vinden we toch wel enigszins vrijblijvend klinken. Wij missen toch wel een beetje een nader omschreven doel of doelen. Zonder dit is het wat lastig te bepalen in hoeverre de visie realistisch en haalbaar is. En het tweede aandachtspunt dat we graag mee willen geven: er wordt over gesproken dat de betrokkenheid van inwoners vaak pas laat op gang komt en we zien hierin toch een taak van de lokale overheid om deze transitie op een eerder moment dichterbij de inwoners te brengen. Wij zien verder uit naar de transitievisie warmte en we zullen dan ongetwijfeld uitgebreider reageren. Voor nu kunnen we hiermee instemmen en we hebben verder geen specifieke debatpunten. De voorzitter: Dank u wel. Dan de SGP, de heer Van Rijn. De heer Van Rijn: Ja dank u wel. Wij zijn gematigd positief over deze transitievisie warmte en dat zit hem met name in ...

Kijk als er nieuw gebouwd moet worden dan is het gewoon logisch te zeggen dan krijg je gasaansluiting, maar met name zijn heel kritisch op zeg maar het ombouwen van bestaande warmtebronnen naar waterstof of anderszins. Dus daar zullen wij kritisch op zijn. Wij vonden het ook heel belangrijk: het moet betaalbaar zijn voor iedereen. Wij willen zelfs nog wel een stapje verder gaan: het mag gewoon mensen geen geld kosten. Of het moet gecompenseerd worden in hun energierekening of anderszins, maar het mag niet zo zijn dat als je in bepaalde goeie warmtebron hebt die nu nog voldoet en je moet omgeschakeld worden dat je daar meer geld voor kwijt bent, dus daar zullen wij kritisch op zijn. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Als laatste D66, de heer Scheffers. De heer Scheffers: Dank u voorzitter. Ja ik hoor dat zo'n beetje iedereen ontzettend enthousiast is over die notitie uitgangspunten. Ik ben er wat minder enthousiast over, want het gaat mij niet om die notitie uitgangspunten, het gaat mij om de werkelijke transitievisie. Die had ik veel liever eerder hier gehad en dan waren we misschien wel enthousiast geworden. Maar ik moet heel eerlijk zeggen: de meeste punten staan wel in die uitgangspunten, dat moet ik wel zeggen. Dus op een of andere manier komen we er wel uit, ergens in het najaar, dat denk ik wel. Maar ik heb eigenlijk een drietal punten, drietal debatpunten.

En eigenlijk zijn deze allemaal op een of andere manier benoemd. Dat gaat in eerste instantie over de betaalbaarheid. Ik denk dat de VVD dat als voorzetje gegeven heeft. En het gaat me niet alleen om de betaalbaarheid, maar het gaat om de betaalbaarheid van iedereen. Het punt is gewoon zo dat in wijken waar een bepaalde transitie plaats gaat vinden er mensen wonen met een wat dikkere portemonnee en mensen met een hele magere portemonnee. Het gaat er mij om dat het voor iedereen betaalbaar is, ook voor mensen met een magere portemonnee. Dat is één. Het tweede punt is, en daar hebben we geloof ik eerder in deze raad over gesproken, dat is het feit draagvlak. Wat betekent nou draagvlak? Is het zo dat van laten we zeggen 1000 mensen die in een bepaalde wijk wonen er 950 ja zeggen en 50 nee, is er dan draagvlak? Of is het 700 en 300? Is er dan draagvlak? Ik weet het niet. Dus voor mij is het punt: ik denk dat het woord draagvlak heel goed gedefinieerd zou moeten worden. Dat zien we dus ook in de toekomst. En het derde punt, dat heeft het CDA al gezegd, wij hebben dat ook al in eerdere gesprekken aangegeven, dat de communicatie van levensbelang is voor zoiets en ik vind ook dat daar ontzettend goed, onder elk wijkuitvoeringsplan een ontzettend goed communicatieplan moet liggen. En waarbij ook echt de lijn aangehouden gaat worden.

We moeten inderdaad, zoals ook in het stuk staat, leren van die wijken waar het echt goed gegaan is. Dat zijn dus drie debatpunten: betaalbaarheid, draagvlak en communicatie. De voorzitter: Dank u wel. Er zijn wel wat debatpunten genoemd die misschien meer passend zijn straks bij de warmtevisie zelf, of bij het uitvoeringsplan, de wijkuitvoeringsplannen. Dus bedenk nog even terwijl de wethouder zo meteen nog wat vragen beantwoord of de debatpunten wel echt voor nu zijn of eigenlijk bij

een later moment thuishoren. Maar de vragen die liggen voor wethouder Ten Kate, die gaan over wanneer kunnen we het WUP, wijkuitvoeringsplan voor Erflanden verwachten, hoe zit het met groen waterstof en communicatie/draagvlak werd ook nog naar gevraagd, hoe we dat nou precies gaan regelen en borgen. Wethouder Ten Kate, gaat uw gang. De heer Ten Kate: Dank u wel voorzitter. Ik neem dan toch ook maar even de vrijheid om daar nog iets meer aan toe te voegen, zodat u dat bij het debat zo meteen kunt meenemen. Ja, u als voorzitter vroeg zich hardop af: wat hoort hier thuis en wat hoort in het najaar thuis? Wij als college vinden het wel fijn om, en daarom hebben we ook voor deze tweetrapsraket gekozen, van uitgangspunten nu en de transitievisie later. We vinden het wel fijn om ook geluiden van u te horen over wat u ons wilt meegeven, want ik kan u wel zeggen dat dit wel ... Het is geen appeltje eitje, het opstellen van een transitievisie warmte. Daar kun je een behoorlijk aantal keuzes in maken en de gemeentes maken daar ook verschillende keuzes in. Ik kan u ook wel verklappen dat helemaal in het begin was een beetje de gedachte: we gaan nu eind dit jaar meerdere wijken aanwijzen en de volgorde daarin ook en ook de manier waarop we die richting 2030 van het gas af willen halen.

Gaandeweg heeft bij ons college in ieder geval de gedachte postgevat dat dat allemaal net iets te rap gaat en ook niet realistisch is en ook niet verstandig is. En dat heeft met zich meegebracht dat we de uitgangspunten hebben geformuleerd zoals we die nu hebben geformuleerd, waarin we zeggen: volgens mij is het verstandiger om ons op één wijk nu te focussen. Daar zijn we al mee bezig en dat kost ook ... Dat is prima, maar kost behoorlijk wat tijd en inspanning, zowel aan onze kant als bij de inwoners hebben ook gemerkt. Dus we moeten dat ook zorgvuldig doen. En de woorden die al veel over tafel gaan vanavond zijn de participatie en draagvlak en betaalbaarheid. Wil je daaraan werken dan kost dat ook gewoon tijd. En nog mooier is als je ... Dat het niet onze transitievisie warmte wordt, maar dat het de transitievisie wordt van de mensen die in die wijk wonen. En daar past volgens ons niet bij dat wij hier vanavond of in december gaan zeggen: nou, wijk B is in, en noemde dan maar een jaartal, dan aan de beurt, enzovoort. Dus dat is de reden dat de gedachte ontstond binnen het college: volgens mij kunnen we deze lijn beter hanteren voor de komende periode. En we hadden er wel behoefte aan om bij u als raad te toetsen van zitten wij op de goede weg voordat we dat weer uit gaan werken naar december.

Als ik goed naar u geluisterd heb mag ik wel constateren in ieder geval dat bijna alle fracties zeggen: dat zijn goede uitgangspunten. Maar in de uitwerking daarvan ook naar december zijn er nog wel wat hobbels te nemen, dus als u daar nog wat richting in wilt meegeven en kunt meegeven, graag. Zeker ook op het punt van communicatie en participatie, want dat is makkelijk gezegd natuurlijk, van dat dat belangrijk is dat je dat moet doen, maar hoe je dat vorm gaat geven is nog best wel lastig. En ik aarzel ook een beetje als de heer Kroezen zegt: een communicatieplan is belangrijk. Ik zou zeggen communicatie en participatie is belangrijk, een plan klinkt weer zo, nou ja dat we het hier gaan bedenken en dat we het dan gaan uitrollen zal ik maar zeggen. Wij willen juist proberen te benutten de trekkracht en de initiatieven en de kracht die er in de samenleving is. Dus dat is een soort wederzijds proces. Maar dat dat met stip op één en op twee staat mag duidelijk zijn. Maar als u daar nog suggesties voor heeft, dan hoor ik die graag ook in het debat zo meteen. Het wijkuitvoeringsplan Erflanden, terecht dat u daarnaar vraagt. Wij schatten een beetje in dat we daar nog wel een jaar de tijd voor hebben, ook wel nodig hebben, om dat goed te doen met de inwoners daar. Dus dan kom je eigenlijk behoorlijk ver in het volgende jaar uit. En ook dat is wel een beetje zoeken.

Want als je zegt: we willen het samen met de inwoners doen, dan moeten we ook een beetje afwachten van hoe het loopt zal ik maar zeggen in de dialoog met de inwoners, of daar heel snel duidelijkheid ontstaat of dat dat wat langer nodig heeft. We moeten ons ook een beetje, misschien wel is onze overtuiging, wel een beetje mee bewegen met wat er daar aan kracht en snelheid wel of niet ontstaat. Dan nog even iets over groene waterstof. Ik hecht er wel aan om daar nog een klein beetje technische, maar ik probeer het simpel te houden, uitleg op te geven. Groene waterstof is er wel nu, maar nog heel weinig. Dat is wel het eindperspectief waar we naartoe willen. Maar dan hebben we het over 2050. En om grote hoeveelheden groene waterstof te produceren zijn grote hoeveelheden stroom nodig en dat is echt niet nu voorhanden. Maar we zijn in transitie en bij die transitie, dat is ook een beetje de algemene opvatting, past dat je een aantal stappen zet, dat je nu gebruikmaakt van waterstof die er nu is en dat is soms grijze waterstof, die

komt inderdaad uit kolen, dat kan ook nog blauwe waterstof zijn, dan doe je dat nog steeds uit fossiele bronnen maar stop je de CO2 ondergronds, ik weet dat dat, CCS heet dat dan, een beetje technisch, daar is een discussie over. Maar het einddoel is groene waterstof. Ik vind dat belangrijk om te zeggen dat waterstof, en zo is het ook in Erflanden, dat dat de eerste stap is in een transitie gericht op dat einddoel. Je moet ergens beginnen. En het is ook een beetje kip en ei-vraag hè: als we met zijn allen gaan wachten tot er groene waterstof is, dan komt er ook geen groene waterstof. Aanbod en vraag moet een beetje gelijk oplopen. Het was Gemeentebelangen die volgens mij ook nog vroeg van heeft u dat als alternatief? En ik meende dat u ook een beetje bedoelde groen gas. Ja dat dacht ik al. Ja natuurlijk is dat ook een goed alternatief. Onze buurgemeente De Wolden zet daar stevig op in, maar dat wil niet zeggen dat wij daar niet ook naar kijken. Dus op het moment dat ergens in een wijk, buurt of dorp initiatieven ontstaan die groen gas produceren, heel goed. Groen gas is nog net iets makkelijker dan waterstof, want dat kun je gewoon bijmengen in het bestaande gasnet. Dus daar kun je ook de transitie op die manier vorm mee geven. Nog iets over betaalbaarheid. Ik probeer af te ronden voorzitter. Veel fracties hebben daar iets over gezegd.

Ik schat zo in dat met name de VVD-fractie en nog een aantal andere daar straks in het debat ook nog iets over gaan zeggen, dus dat bewaar ik dan nog maar even voor straks. Ik maak wel een parallel of de koppeling met wat mevrouw Hien zei over de juridische afdwingbaarheid. Want we hebben het over betaalbaarheid en velen van u doelen dan op de betaalbaarheid voor onze inwoners in de portemonnee. Maar als we de kosten laag willen houden, ook in de portemonnee, moeten we er ook voor zorgen dat het hele stelsel, dus zeg maar de hele ... Van bron en transport en alle kosten, dat die laag blijven. Want alleen dan kunnen de kosten voor onze individu laag zijn. En dan, en dat punt heb ik ook eerder al in het RESdebat benoemd: het is niet te doen, dat is wel te doen, maar dan lopen de kosten echt enorm uit de klauwen, als we meerdere collectieve systemen naast elkaar in dezelfde wijk willen optuigen of in stand houden. Dus we kunnen niet een gasnet en een waterstofnet en een warmtenet naast elkaar leggen onder het idee dan heeft onze inwoners wat te kiezen. Ja dat kan, maar dan zijn de kosten niet meer in de hand te houden. Dus daar zullen we wel keuzes moeten gaan maken die wat afbreuk zullen gaan doen uiteindelijk aan de maximale keuzevrijheid van onze inwoners. Maar nu hebben we het te doen met hoe het nu is. Het is wel een vraagstuk waar we het met elkaar over moeten hebben.

Nou, daar gaan we het nog wel over hebben met elkaar later ook weer. Maar die koppeling vind ik wel belangrijk om nog te zeggen. En ik vond mevrouw Van Hien, die kop ik dan ook maar gelijk even in voorzitter, u heeft wel een terecht punt als u zegt: ja de uitgangspunten zijn nog een beetje abstract. Dat klopt ook wel. Ik denk wel dat het goed is om nog na te denken of we dat ietsje concreter kunnen maken richting de transitievisie warmte straks. Want u heeft natuurlijk wel gelijk dat u zegt: ja, je wil uiteindelijk ook een beetje kunnen meten van liggen wel goed op koers wel of niet. Ik weet niet of dat gaat lukken, want dat is best nog wel even lastig zei u zelf ook, maar ik denk dat het een goede tip is om richting de uitwerking dat straks mee te nemen. Nou volgens mij heb ik dan al veel meer gezegd dan dat er aan mij gevraagd is, dus het lijkt me goed nu een punt te zetten. De voorzitter: Volgens mij ook, desondanks hartstikke bedankt. Ik denk dat het een mooie toevoeging is. Ik zie twee handen omhoog gaan, volgens mij met een verduidelijkende vraag. Ik kijk eerst even naar de PvdA. De heer Wolter: Ja, ik heb nog een aanvullende vraag. In het stuk staat ook inderdaad van aansluiten bij initiatieven. Dat hoor ik u nu ook weer zeggen.

Dat snappen wij op zich, maar ik neem niet aan dat dat dan ook betekent dat die wijken zeg maar an sich hier aan de beurt zou zijn, want dan zou je misschien voor mijn idee kunnen krijgen dat wijken waar geen initiatieven zijn en waar het misschien wel urgent nog is als je ernaar kijkt, dat die later aan bod zijn. Dus dat is een beetje de vraag. De heer Ten Kate: Ik probeer te doorgronden wat u zegt. Ik geloof niet ... De heer Wolter: Dat als je aansluit bij initiatieven, dat niet iedere buurt even initiatiefrijk is en dat dat niet

ten koste mag gaan bij de afweging van waar je begint of een buurt al initiatieven heeft. De heer Ten Kate: Wat we nu wel zeggen is van in deze fase, we hebben het over de energietransitie richting 2050, dat duurt nog bijna 30 jaar. In die zin is er niet echt een wijk waarvan ik nou zou zeggen dat ik daar nu echt nodig. Wat we in deze fase zeggen: laten we vooral aansluiten bij die wijken waar er initiatieven zijn, waar er kracht is, of waar we die kunnen ontwikkelen met elkaar. Dat is één, en het tweede wat te zeggen, en daar heeft u denk ik wel een punt, of daar doelt u misschien ook wel op: we proberen ook gebruik te maken van meekoppelkansen. Dus op het moment dat er ergens een wijk is waar de hele straat open moet of waar de hele riolering moet worden aangepast, nou ja dan is dat wel een wijk waar we even naar moeten kijken van kunnen we hier wat initiatieven ontplooien of kunnen we hier wat enthousiasme op gang brengen? Dus het is wel heel erg aansluitend bij de flow die er is op enig moment. De voorzitter: Dank u wel. De heer Van Rijn. De heer Van Rijn: Ja, ik had eigenlijk ook op dit punt een vraag. Maar even iets van een andere orde, want ik ben het met de wethouder eens dat het mooi zou zijn als de kracht en initiatieven vanuit de bewoners komen.

Mijn vraag is eigenlijk: zijn die er al? De heer Ten Kate: Ja, die zijn er nu al wel, maar die liggen nog wel veel op het vlak van de energie opwekken. We kennen natuurlijk al een paar coöperaties die opgericht zijn of binnenkort opgericht gaan worden. Ook bij ondernemers zie ik wel degelijk initiatieven om, niet gelijk om helemaal naar de eindstap te gaan hè, van het gas af, maar dat is ook een beetje de laatste stap denk ik die er is. Ondanks een gesprek gehad met de Drentse KEI, die ook op zich neemt om een stimulerende rol te spelen daar waar nog geen initiatieven zijn. Er zijn best behoorlijk wat mensen die stappen willen zetten in de energietransitie. Dat kan dus ook gaan over eerst isoleren hè, laten we dat niet vergeten. En wat simpelere maatregelen in je eigen woning nemen. Dat kan gaan over zonnepanelen op dak, dat kan ook gaan over een collectieve zonneweide misschien een keer ergens in een dorp. Nou zo kun je dat een beetje opbouwen. Dus ja, de eerste initiatieven zijn er. Die zijn nog wel betrekkelijk kleinschalig en dat proberen we uit te bouwen en op voort te borduren. De voorzitter: Dank u wel. Daar gaan we naar ... O, sorry, ik keek even niet naar links. De heer Pomper, SP. De heer Pomper: Dank u voorzitter. Ja ik had eigenlijk nog even een opmerking c.q. aanvullende vraag over het gasleidingenwerk.

De Gasunie heeft onlangs aangegeven dat ze dus ook willen gaan vergroenen. Is het misschien nou niet het juiste moment om de Gasunie te benaderen om te kijken of we bijvoorbeeld met pilots kunnen werken? Dat kan het draagvlak uiteindelijk vergroten en de kosten wellicht ook drukken. De heer Ten Kate: Ik wil bijna zeggen: dat doen we al. Kijk want we hebben natuurlijk de plannen, de ideeën, of de kansen moet ik eigenlijk zeggen voor Erflanden. Ik heb al gesprekken gevoerd met de Gasunie en daar hebben ze mij hetzelfde verteld als wat inmiddels in de kranten stond, namelijk dat ze van plan zijn om het hoofd-gasleidingnetwerk wat steeds meer ter beschikking komt omdat er geen Gronings gas meer doorheen hoeft, om dat om te zetten naar waterstof, te beginnen in Groningen en dan zo naar beneden. En eenzelfde soort ontwikkeling van Rotterdam uit richting het noordoosten. En ze hebben mij verzekerd dat Hoogeveen dan mooi op de route ligt en we hebben een NAM-locatie en een Gasunielocatie hier in de buurt. Dus de reden dat we met Erflanden bezig zijn heeft juist te maken met het feit dat we ... Of een van de redenen is dat hè, niet de enige reden, maar wel een van de redenen, dat het ook naadloos past in de initiatieven die nu door de Gasunie zijn bekend gemaakt en ook door het kabinet zijn omarmd. Dus het past denk ik naadloos in elkaar en de contacten zijn er al zeker met de Gasunie.

De voorzitter: Oké, dank u wel. Ik kijk nog even expliciet rond of ik nu niemand mis. Nee, ik heb iedereen

gezien gelukkig. Dan gaan we naar de tweede termijn. Er waren eigenlijk geclusterd twee debatpunten. Eén gaat over dat het betaalbaar zou moeten zijn voor iedereen. De andere gaat meer over communicatie en draagvlak. Ik kijk eerst even naar de heer Strolenberg van de VVD om het debatpunt betaalbaarheid voor iedereen een beetje meer in te leiden en dan kunnen we daar denk ik met zijn allen over in debat. Gaat uw gang. De heer Strolenberg: Ja dank u wel voorzitter. Wij hebben daartoe een concept motie gemaakt die we in ieder geval ook ter bespreking hier in de gemeenteraad willen bespreken. Vooraf, het Rijk heeft bepaald dat we in 2050 van het aardgas af moeten. Daar kunnen we nu alles van vinden, namelijk dat het misschien een van de minst vervuilende fossiele brandstoffen is en dat een land als Duitsland er nu juist op gaat inzetten. Maar goed, het is nog maar even afwachten of er alternatieven zijn die technisch en kostentechnisch op tijd klaar zijn om het stokje over te dragen en daar hebben we gelukkig nog even de tijd voor. Feit is dat we nu gebonden zijn aan het besluit van de rijksoverheid om in ieder geval met een transitievisie te gaan komen warmte. En daarin moeten wij gaan beschrijven hoe we richting 2050 van die 25.000 woningen en die 2500 andere gebouwen afscheid gaan nemen van aardgas. Dat even ter introductie.

Discussiepunt wat we willen aanhalen is eigenlijk op het punt wat het college beschrijft als de transitie betaalbaar houden voor iedereen. Bij ons rijst binnen de fractie de vraag: wat zijn de maatschappelijke kosten voor het afscheid nemen van aardgas en wat betekent dat voor de Hoogevener? En wie het weet die mag het zeggen. Maar goed voor ons is cruciaal om te weten wat het betekent als het Rijk zegt: het moet niemand, of het moet de burger geen extra geld gaan kosten. En wat betekent dat dan in de praktijk? En wat voor regelingen komen er dan? Na ambtelijk contact blijkt dat onze vragen die juridisch, technisch en financieel van aard zijn, dat die eigenlijk helder zullen moeten worden in het vervolgtraject. Dus ik ga ze nu ook niet stellen, maar het is denk ik belangrijk om dat mee te nemen en dat is ook de bedoeling in de uitvoeringsplannen. En de voorloopwijk, Erflanden dan maar eventjes, is dat onze onrust en onzekerheid te horen wat betreft de betaalbaarheid en de focusvariant met betrekking tot de waterstof. We hebben de wethouder goed gehoord en we zijn er ook van overtuigd dat die gesprekken met de wijk zullen plaatsvinden en doorgaan. Maar wat ons betreft is het feit dat er nog weinig zinnigs is gezegd over de kosten, is ook een beetje debet aan het missen van een stukje draagvlak dat er is.

Dus voor ons is het belangrijk om twee punten zeker ook met het college mee te geven en te benadrukken, dat is namelijk houdt scherp op de radar welke compensatieregelingen vanuit het Rijk beschikbaar komen. De heer Dekker van de PvdA had dat ook al eventjes genoemd. En maak zo snel mogelijk inzichtelijk wat de integrale kosten zijn voor de eindgebruiker van de verschillende alternatieve varianten. De voorzitter: De heer Strolenberg ik onderbreek u even hoor, want het is een inleiding in een debatpunt, maar ik hoor nog niet echt een debatpunt ... De heer Strolenberg: Het debatpunt gaat namelijk over de inhoud van de motie en dat is namelijk dat we zo snel mogelijk voor ons in dit geval beginnen met het starten van de uitvoeringswijkplannen, omdat daar namelijk al een afslag wordt genomen in de mogelijke focusalternatieven. En de motie mag wat mij betreft even in beeld worden gebracht. Hij staat ook op iBabs, voor u en voor de mensen op de website van de gemeente Hoogeveen onder de vergaderstukken. Inzicht in de kosten in combinatie met helderheid over compensatie zal meer duidelijkheid geven en minder onzekerheid bij de Hoogeveners en ik denk dat het goed is om daar aandacht voor te hebben. En deze motie roept dan eigenlijk ook op zo goed en zo kwaad als het kan om in ieder geval ook ten aanzien van de kosten helderheid te geven aan inwoners wat betreft de focusvarianten.

We zijn benieuwd ook hoe andere partijen daarover denken en we sluiten ons zeker ook aan bij opmerkingen die zijn geplaatst door de heer Kroezen als het gaat om de communicatie, maar die komt later volgens mij aan de orde. Als het gaat om betaalbaarheid denk ik dat wij ook nastreven dat ook inwoners met financieel weinig middelen dat het ook een haalbare zaak moet zijn. De voorzitter: Helder. Over een motie in debat gaan die we nog maar net kort van tevoren onder ogen

hebben gekregen zou ik het even bij dit debat willen houden en de heer Pomper wou u een vraag stellen volgens mij. Gaat uw gang. De heer Pomper: Nou, een opmerking ook plaatsen, want de heer Strolenberg die vraagt zich af, of die vraagt zich meerdere dingen af, hoe we bepaalde dingen op kunnen vangen als we bijvoorbeeld van het gas afgaan. En een antwoord misschien concreet op, ja dan moet je een nieuw gasfornuis wellicht gaan kopen, maar daar zitten ook gelijk weer kansen in, want het is niet alleen dat je van het gas afgaat. Kijk er zijn veel meer zaken die wij moeten belichten, en dat valt ook onder communicatie, dat mensen ook wellicht goedkoper uit zijn wanneer we van het gasnetwerk af zijn. Want als we zonnepanelen nemen en we nemen een zonneboiler, dat is doorgaans veel efficiënter, goedkoper, dan een ouderwetse gasboiler. Geef dat ook inderdaad in de communicatie goed weer welke voordelen de hele transitie ook op kan leveren, ook voor de portemonnee uiteindelijk. Want dat vinden ook heel veel mensen belangrijk. Als het goed is voor de portemonnee is het ook weer goed voor de natuur en voor het milieu en vice versa. Dus ik denk dat we daar ook wat dat betreft, ook vooruitlopend op deze motie, dat het er misschien als aanvulling nog wel wat duidelijker in kan. Dat de communicatie in de uitvoering misschien toch duidelijker mag.

Het is complexer, het hele plaatje, het is niet alleen een warmtetransitie, het is de hele energietransitie waar we het eigenlijk over hebben. Dat maakt het voor ons ook best wel complex, want, dan maak ik even een overstapje naar de beantwoording van de wethouder over groene waterstof. Ja natuurlijk weten wij ook dat het niet in één keer kan en dat daar ook een transitie in plaats gaat vinden, maar hoe meer waterstof er straks verbruikt gaat worden dwingt uiteindelijk ook de producent ertoe om het opwekken van waterstof, het groene waterstof efficiënter te maken. Dat schijnt al te kunnen. Bijvoorbeeld in Duitsland zijn ze er al mee bezig. Dus als we op grote schaal bezig gaan met het opwekken van waterstof en ook andere alternatieve energiebronnen, winnen wij als een hele samenleving er uiteindelijk iets mee. De voorzitter: Dat was het volgens mij. Nou mooi statement. Ik denk dat dat al wel aardig tussen de oren zat bij de wethouder, maar mocht dat duidelijker in deze uitgangspuntennotitie nog opgenomen moeten worden, dan kunt u daar natuurlijk altijd nog amendement op indienen. De heer Scheffers. De heer Scheffers: Ja voorzitter er is natuurlijk al heel veel gezegd, maar waar het om gaat is, ik wil toch even terugkomen op de motie, is het feit dat het een en ander betaalbaar zou moeten zijn. Maar ik denk dat we zitten met een volgorde van een aantal zaken.

In deze motie wordt aangegeven dat zo snel mogelijk een ander dus financieel haalbaar moet zijn voor de mensen en dan pas komen de wijkuitvoeringsplannen. Het lijkt mij net omgekeerde wereld. Ik denk dat je eerst eens even moet uitzoeken van wat je nou wilt, samen met bewoners, wat voor opties er zijn, want er zijn maar voor een bepaalde wijk een beperkt aantal opties, zeer beperkt aantal opties. En dan pas als je een wijkuitvoeringsplan hebt, kun je, en dan hoeft niet iedereen ja te zeggen, maar dan pas kun je aangeven van dat zal het gaan kosten. En deze motie en ook de discussie vanuit de VVD is volgens mij net omgekeerde wereld. De voorzitter: Ik zie dat de heer Strolenberg daarop wil reageren, en de heer Meesters ook. Gaat uw gang de heer Strolenberg. De heer Strolenberg: Ik denk dat we het over hetzelfde hebben, want op zich het uitvoeringsplan is al meteen heel concreet en daar wordt natuurlijk ook aan de focusvariant beschreven. En ik ben het helemaal met u eens dat om te komen tot die focusvariant dat je betrokkenheid wil bij je inwoners. En ik denk dat als de inwoners daar ook een keuze in willen maken, of als je als gemeente ook een keuze, en eigenlijk nog beter wat de wethouder zegt: het moet eigenlijk meer hun plan worden, hun transitieplan en wij faciliteren daarin als gemeente, want dat zou natuurlijk helemaal fantastisch zijn.

Dan wil je eigenlijk ook als je ergens moet kiezen, of je moet komen tot een voorkeur, dan wil je ook eigenlijk als inwoner van een wijk wil je gewoon weten wat dat financieel precies betekent. En die behoefte hebben wij in ieder

geval geproefd bij de wijk Erflanden en volgens mij wordt daar in de groep nu ook voldoende over gesproken. En ik wil nog benadrukken, is de actualiteit: morgen ga ik ook met een kamerlid naar Kloosterveen in Assen. Beetje hetzelfde gespeeld, daar hebben ze eigenlijk die transitievisie warmte al vastgesteld. Bewoners helemaal in opstand. Uiteindelijk bewoners in gesprek met de wethouder, nu gekomen deze week met een goed resultaat, eigenlijk een addendum specifiek voor de wijk Kloosterveen, dat ook hybride varianten mogelijk zijn en bla bla bla. En nu is eigenlijk ook de lucht geklaard. En eigenlijk wil je voor dat je daar echt concreet mee aan de slag gaat wil je een soort van commitment hebben en een participatiebereidheid. En hoe hoog die moet zijn, dat is natuurlijk een uitdaging voor de gemeente. Maar dat even in antwoord op de heer Scheffers, dat we het waarschijnlijk gewoon over hetzelfde hebben. De voorzitter: Dat is altijd een fijne conclusie in een debat. De heer Meesters wou ook nog reageren. De heer Meesters: Ja ik wil eigenlijk zeggen dat de heer Scheffers het wat mij betreft prima heeft verwoord, want je zal toch eerst een plan moeten maken en dan pas kun je ook iets zeggen over de kosten daarvan. En als ik het goed heb begrepen is dat ook precies hoe het gedaan wordt. We gaan nu natuurlijk iets doen wat in Nederland nog nooit is gedaan.

Een wijk verwarmen door middel van waterstof. Dan ga je of iets anders, eens, maar we gaan dus iets doen wat nog nooit gedaan is. Dat is ook de reden dat er vanuit de rijksoverheid een doeluitkering is gekomen. Daar is geld beschikbaar gesteld om dat uit te rollen in die wijk. En als ik het goed heb begrepen dan wordt dat ook gefaseerd gedaan. Dus er wordt eerst gekeken voor één gedeelte: hoe gaat dat uitgerold worden, is dat betaalbaar binnen het budget van die doeluitkering? Zo ja, wordt dat gedaan? Als het niet betaalbaar is, dan wordt het dus ook niet gedaan. En ik denk dat daar wel belangrijke basispunten inzitten. Wat ook eigenlijk even ontbreekt is de stap die daarvoor zit, dat is Nijstad-Oost. Ik denk dat Nijstad-Oost, dat is een wijk die wordt opgezet, ook verwarmt door waterstof, en pas als dat, ik zeg niet dat de hele wijk dan klaar moet zijn, maar als Nijstad-Oost in ieder geval proefondervindelijk heeft vastgesteld dat waterstof werkt in huizen, dan pas komt de uitrol ook naar Erflanden. En ik denk ook dat mede daardoor, dan hebben we het even over draagvlak, dat men ook ziet dat het kan werken en dat je op basis daarvan ook draagvlak stappen gaat zetten. Dat wou ik op dit moment daar even over mededelen. De voorzitter: Dank u wel.

Ja ik zie dat de heer Scheffers daarop wil reageren, maar de heer Kroezen had een tijdje geleden zijn hand al opgestoken, dus daar ga ik eerst even naartoe. De heer Kroezen: Ja, ik wil nog even wat zeggen over die betaalbaarheid. Kijk dat is natuurlijk ook voor het CDA een belangrijk punt, maar ik denk als je uitgaat van het bestaande netwerk wat er nu al ligt, ook in de Erflanden, ik denk dat dat heel goed is om goed te onderzoeken van dat groengas, of waterstof, dat heel goed toepasbaar kan zijn, en dat we gaan leren uit de Erflanden dat we daar gewoon goed mee moeten nemen voor de andere wijkuitvoeringsplannen. Maar om dan even aan te sluiten bij de motie van de VVD, die vinden wij ook wat voorbarig, want ik denk: laten we eerst eens afwachten wat dat wijkuitvoeringsplan Erflanden allemaal gaat opleveren. Er zijn allemaal werktafels aan het werk, inwoners zijn erbij betrokken, en dan denk ik van laten we dat eerst eens rustig afwachten voordat we allerlei andere dingen gaan doen. Eerst maar eens eventjes geen paniek, goed weten wat eraan de hand is, en goed en duidelijk aangeven van dat zijn de mogelijkheden en die betaalbaarheid is een belangrijk punt. De voorzitter: Ja, volgens mij, als ik het goed beluister is met name de volgordelijkheid van de dingen is dat een belangrijk punt en misschien zit die nog niet sterk genoeg in deze uitgangspuntennotitie.

De heer Kroezen: Nou ik bedoel vooral de, sorry dat ik even onderbreek, ik bedoel vooral dat wat er nu ligt, wat al bestaat is, die leidingen, die moet je gebruiken en dat is denk ik dat je als goed uitgangspunt moet nemen.

De voorzitter: Ja, helder. En zoals anderen aangeven dan niet beslist alleen maar over waterstof nadenken, maar ook de andere mogelijkheden blijven verkennen. De heer Scheffers. De heer Scheffers: Ik ga even reageren op beide vorige sprekers voorzitter. Die hebben het eigenlijk voornamelijk over de wijk Erflanden en wat mij betreft praten we veel breder. Praten we niet alleen maar over de wijk Erflanden en dan heb je namelijk veel meer opties en mogelijkheden om die wijk te verwarmen. Dat bedoelde ik ook met betaalbaarheid. Er wordt wel in de motie genoemd over Erflanden, maar er staat ook 'toekomstige andere wijken en dorpen'. En dat vind ik minstens zo belangrijk dan alleen maar Erflanden. De voorzitter: De heer Strolenberg. De heer Strolenberg: Ja sowieso, dat leg ik ook ter bespreking in, maar als het woord Erflanden geschrapt moet worden, want het is niet de bedoeling dat het een Erflandenmotie is. Het is denk ik in elke situatie, in elk plan dat we krijgen een vraag van inwoners van wat betekent dat voor mij onderaan de streep. Kijk, en uiteindelijk denk ik dat, en dat mogen we ook verwachten, dat ook in die transitie dat er middelen komen, financiële middelen komen, en dat we ook uiteindelijk kunnen zeggen: we kunnen ook bepaalde mate compenseren en dat ziet er dan uiteindelijk zou uit.

Wat de heer Pomper ook zei: financiering komt misschien wel in de vorm van een lagere energierekening de komende jaren, en dan kan je ook zeggen van nou ja, dan kan ik als ik een investering doe, kan ik er ook voor lenen, bij wijze van, en ben je budgetneutraal. Prima. Dus wat de heer Scheffers aangeeft kan ik helemaal eens mee zijn en eventueel onduidelijkheid eruit halen willen we best Erflanden als woord schrappen, omdat het in die zin natuurlijk gewoon een breder verhaal is. Maar nog even reagerend op de heer Kroezen. Ja kijk, uiteindelijk het uitvoeringsplan daar zeggen wij ter besluitvorming ja. En dan gaat het gewoon lopen, en daar staat een focusvariant in. En wij zouden wel op voorhand, en ik weet niet hoe het CDA daarnaar kijkt, wel willen weten dat er ook draagvlak in financiële zin is voor de keuze die door de wijk is gemaakt. Ik denk daarom dat je om te komen tot die plannen en tot een focusvariant vanuit de wijk en niet vanuit de gemeente, maar vanuit de wijk, dan wil je eigenlijk ook gewoon weten als inwoner, althans ik zou het zelf ook als inwoner willen weten: wat betekent dat onderaan de streep? Ik ga geen vervuilde grond kopen om vervolgens nog huis te bouwen en te zeggen komt wel goed met het huis. Vervuilde grond weet ik niet wat dat kost om dat te reinigen, maar ik ga toch bouwen. Nee dat wil je niet.

Je wilt het complete plaatje hebben: wat kost mij dat huis bouwen bij wijze van als ik even die metafoor mag gebruiken. De voorzitter: Helder. Die motie, ik denk dat dat ... Die komt nu een paar keer ter tafel. Hij was nog maar kort voor de vergadering ingediend. Als ik het zo hoor: zoek vooral elkaar na de vergadering even op om daar verder over af te stemmen. Het andere debatpunt ... De heer Ten Kate: Voorzitter? De voorzitter: Ja? De heer Ten Kate: Ja dat was ik. De voorzitter: Waar? De heer Ten Kate: De wethouder, ja. De voorzitter: Oké, ik ga nog niet afronden hoor. De heer Ten Kate: Sorry?

De voorzitter: Ik ga nog niet afronden, maar je wilt hier nog op reageren? De heer Ten Kate: Nou, want ik had de indruk dat u dit punt, deze motie wilde afronden. Ik had nog wel behoefte om daar nog iets aan mee te geven, maar het mag ook straks wat mij betreft. De voorzitter: Dat mag ook direct. Gaat uw gang. De heer Ten Kate: Oké. De motie komt, als die aan de orde komt, pas in augustus aan de orde. Paar punten misschien even ter overweging nog mee te geven. Eén kanttekening wil ik wel plaatsen: sommige kosten zul je nooit tot in de toekomst helemaal zekerheid over hebben, dat heeft u ook al gezegd. Dat geldt ook voor de bestaande energievoorziening: niemand weet wat de aardgasprijs over tien of over twintig of over dertig jaar zal doen. Dus het blijft altijd op onderdelen en inschatting. Dat vind ik belangrijk om te zeggen. En ik denk: het ging net even over van gaat die motie nou over Erflanden of over breed? Ik kan u zeggen dat wat u net schetste over wat er in Erflanden moet gebeuren of zou moeten gebeuren, dat is precies wat wij doen.

We zijn nu volop in gesprek en willen het komende jaar ook benutten om meer zekerheid te geven, voor zover het kan in gesprek met inwoners wat het betekent en moeten we soms ook samen met de inwoners achter hun voordeur kijken om te bekijken van wat moet er in huis gebeuren? Dus in die zin, als ik in een goeie bui ben zou ik zeggen op dat punt kan ik hem omarmen. Als ik in een slechte bui ben zou ik zeggen: hij is overbodig. Nou, denkt u er nog even over na wat u ermee doet. Ik denk dat hij richting de warmtetransitievisie, dat we er met z'n allen meer aan hebben als u daar in algemene zin iets over zou kunnen zeggen. De voorzitter: Bedankt voor de tip zeggen we dan. Het volgende debatpunt ging over communicatie en draagvlak, dat is natuurlijk zijdelings al aan de orde gekomen, dus ik kijk even of daar nog nieuwe punten over zijn. De heer Scheffers. De heer Scheffers: Ik wil toch even wat over draagvlak zeggen voorzitter, tenminste als dat mag. Ja, zoals eerder hier aan de orde geweest: het woord draagvlak. Wat betekent dat, wat is dat? Betekent het wat ik al zei: is dat 70% van de mensen die moeten ermee akkoord gaan? 80%, 100%? Ik weet het niet. En voor mij is het woord draagvlak eigenlijk niet in dit geval althans niet helemaal definiëren. En ik denk dat we daar en ik wil daar vanavond wat mij betreft ook geen uitspraak over doen, want ik weet het gewoon niet.

En ik denk toch dat daar maar eens een keer goed over nagedacht moet worden, wat het woord draagvlak in dit geval betekent. Dat is het enige wat ik er eigenlijk over wil zeggen. De voorzitter: Dat roept van alles op. De heer Meesters was eerst volgens mij, daarna de heer Pomper, en dan de heer Van Rijn. De heer Meesters: Ja, draagvlak is en blijft een lastig woord. Feitelijk als je nu zegt wat is nu draagvlak, ja het is een soort van opiniepeiling op dit moment. Je weet op dit moment nog niet hoe de mensen daarin staan. Belangrijk is dat zodra het echt relevant gaat worden, zodra je bij hen achter de voordeur komt van hé we gaan dit doen, dat ze ook de keuze kunnen maken: we doen mee of we doen niet mee. Uiteindelijk bestaat er natuurlijk altijd zou ik bijna zeggen de mogelijkheid om je woning zodanig te verbouwen dat het all electric gaat worden, dat je hem dus puur elektrisch met zonnepanelen, warmtepomp, dat soort zaken, verwarmd. Dus er is altijd een keuze. Maar goed, ja wanneer praat over draagvlak? Ik denk dat je nu vooral moet inzetten op ... Want draagvlak valt of staat bij goede kennis. Snappen hoe het in elkaar zit.

En wat mij betreft is dat de inzet die er nu moet komen, dat er goed wordt voorgelicht: wat houdt dat nou in, de transitie naar een andere energiebron? Waar heb je straks mee te maken? Uiteraard komt de vraag ook bij de bewoners: wat gaat het mij kosten? Ik denk dat dat een van de meest Nederlandse vragen is die je kan stellen. Maar dat is denk ik de essentiële stap om draagvlak te creëren. Dus we moeten nu niet eerst de

vraag stellen: hebben we draagvlak? Nee, we moeten wel de vraag stellen: hoe gaan we de mensen zover prikkelen, motiveren, goed voorlichten om te zeggen: we kunnen een goede afgewogen keuze maken. Ik denk dat dat de stap is om draagvlak te creëren. De voorzitter: Ja, dus de vraag is: is draagvlak kwantificeerbaar? Is het kwalitatief beschrijvend wat is draagvlak? Dus die vraag is eigenlijk nog steeds overeind. De heer Pomper wou daar ook op reageren. De heer Pomper: Ja dank u voorzitter. Nou het betoog van de heer Meesters kan ik overigens volledig onderstrepen. Ook eigenlijk even een vraag aan de heer Scheffers. Kijk, ik begrijp heel goed dat je draagvlak heel moeilijk aan een definitie vast kunt hangen. Maar is het natuurlijk ook niet in onze eigen eindafweging niet het draagvlak die jij voor ogen hebt binnen je eigen partij? Want als dat nou gaan vast labelen, van 95% draagvlak, ja dan wordt het wel heel erg hard. Kijk per situatie kan het natuurlijk verschillen. D66 kan straks bijvoorbeeld 90% draagvlak bij een bepaald project voldoende vinden, terwijl de SP zegt: nee wij willen daar 95% draagvlak voor hebben. Daar is natuurlijk het debat ook uiteindelijk voor bedoeld, om het draagvlak van deze raad te bepalen voor een plan. En dat meten we door het draagvlak van de participanten hieraan te hangen. De voorzitter: De heer Van Rijn.

De heer Van Rijn: Ja dank u wel voorzitter. Ja nou ik vind dat mijnheer Scheffers hier wel een goed punt had, om vooraf toch wel even goed te definiëren: wat verstaan wij andere draagvlak? Want anders wordt het maar weer een vaag begrip. Wat mijnheer Meesters zegt onderschrijf ik ook wel, dat het draagvlak gecreëerd moeten worden, natuurlijk moet dat. Maar wanneer noemen wij het draagvlak en nemen we de beslissing zeg maar oké, dit is dus het draagvlak ... Of een definitie voor een draagvlak, dat is hier gehaald, dus dit gaat nu zo gebeuren. Er zal toch ergens een keer ietsjes duidelijk moeten zijn waar je een beslissing op gaat nemen en nooit altijd maar met vage begrippen omgaan? Dank u wel. De voorzitter: De heer Giethoorn. De heer Giethoorn: Ja mijnheer van Rijn, hebt u dan een voorstel voor draagvlak? Wat is dan voor u draagvlak? De heer Van Rijn: Nou, ik ben geen wonderdokter wat dat betreft, maar dat is zeker een heel moeilijk punt om vast te stellen, dat heeft mijnheer Scheffers ook eerlijk gedaan, hij zegt ook ik weet het op dit moment niet. Maar gezamenlijk daarover spreken om wel tot een bepaalde marge te komen om draagvlak te creëren lijkt mij toch echt wel essentieel.

De voorzitter: Volgens mij is de vraag: wil je een marge bespreken of wil je een omschrijving? En wanneer is draagvlak bereikt in dit project? Dus dat is wel iets denk ik om op een ander moment ook nog eens even met elkaar van gedachten te wisselen. Dat kunnen we vanavond denk ik niet, hoe zeg je dat, tot een mooie omschrijving omvatten. Mijnheer Strolenberg wil er ook nog graag op reageren. De heer Strolenberg: Ja, ik denk altijd: dat is heel lastig om dat kwantificeerbaar te maken. Volgens mij weten wij er zelf al voldoende vanaf als ik kijk naar zonneparkprojecten, wanneer er wel of niet een draagvlak is om iets te realiseren. En uiteindelijk komen die uitvoeringsplan natuurlijk bij ons en die moeten we dan accorderen ter besluitvorming. En ik denk dat het aan ons, vertegenwoordigend Hoogeveen, moeten bepalen uiteindelijk ook of er voldoende draagvlak is. De voorzitter: De heer Kroezen.

De heer Kroezen: Ja, dank u wel voorzitter. Ik denk dat wil je draagvlak hebben, dan moet je vooraf eerst goed informeren en vandaar ons punt ook zonet, waarmee ik bij mijnheer Meesters aan wil sluiten: zorg ervoor dat je goed de wijk erop informeert en dan komt er vanzelf draagvlak. Maar je moet eerst die goede informatie hebben en dat is cruciaal in dit hele proces. De voorzitter: Dat klinkt als een mooi final statement. Ik kijk even rond of iemand daar toch nog iets aan toe zou willen voegen. Dat durf je bijna niet meer hè? Ik weet niet of de wethouder nog een final statement wil? Nee ook niet. Oké. Dan zijn we aan het eind gekomen van dit debat en ook aan het eind van deze vergadering. 4.4 Sluiting De voorzitter: Dus hierbij sluit de vergadering. Fijne avond.