Transcript Gemeenteraad Hoogeveen 19.10.2023

TRANSCRIPT VAN DE GEMEENTERAAD VAN GEMEENTE HOOGEVEEN d.d. 19 oktober 2023

1.

Plenaire besluitvormende vergadering 1.1 Opening De voorzitter: Dames en heren, het is vier uur, ik open de vergadering van u raad, de begrotingsvergadering op deze avond. Ik heet u natuurlijk allemaal van harte welkom, zeker ook de mensen op de publieke tribune, mensen die ook meekijken, meeluisteren, Radio Hoogeveen, andere streamingsmedia waar ze ons op kunnen bekijken, ook van harte welkom bij deze vergadering. En zoals u van ons gewend bent bij elke vergadering beginnen we altijd even met een moment van stilte voor overdenking en dat wil ik ook nu vragen om dat te doen. Dank u wel. Ik deel u mede dat met kennisgeving afwezig zijn, de heer Bauer, de heer Van Dijk en mevrouw Koekoek. Dat laatste natuurlijk vanwege het heugelijke feit dat zij en haar man Peter afgelopen maandag uitbreiding in het gezin hebben gekregen met François. En ik ga ervan uit dat ze toch wel stiekem even meekijkt naar deze vergadering, dus veel ik ook hun vanaf deze kant, het is natuurlijk allemaal via de app al heel erg gebeurd, ik bedoel iedereen heeft haar wel gefeliciteerd, maar ik wil dus toch nog van harte feliciteren namens u allen nu met de geboorte van François en dat ze daarvoor heel veel gelukkige momenten mogen meemaken nu en in de toekomst. Dan ga ik ervan uit dat mevrouw Koekoek weer rustig naar deze vergadering verder kan kijken.

Later komen mevrouw Bisschop, die heeft aangeven zo rond zes uur aan te sluiten en ook later komt de heer Pomper, zo rond zeven uur, en de heer Walda heeft niet een exact tijdstip aangegeven maar die heeft maar een paar minuten vertraging dus die zullen we denk ik snel in deze vergadering zien. Het is ook de laatste vergadering van mevrouw Manusama, die heeft aangegeven deze raad te gaan verlaten voor andere belangrijke en mooie dingen. Maar daar komen we niet vanavond op terug, want ook zij heeft aangegeven dat het liefst op 2 november te doen, vonden wij ook een mooiere datum. Dus het afscheid, het officiële afscheid, gaan we op 2 november nog doen. Dus over twee weken. Daarmee is de opening verricht. 1.2 Vaststelling agenda De voorzitter: En zijn we bij agendapunt 1.2, het vaststellen van de agenda. Die moeten we digitaal doen. Ik zei net al tegen de griffier of tegen de griffie, we hebben vanavond geen stemmingen, maar ik ben meteen gecorrigeerd. Zeker, één zal de zijn en dat is over de agenda. Dus daar moeten we nog even over stemmen. Dat is nu aan orde. Kunnen we de agenda zo vaststellen? Dank u wel, daarmee is de agenda met 25 voor, 0 tegen aangenomen.

1.3 Sluiting besluitvormende vergadering De voorzitter: En gaan we inderdaad door met de agenda en komen we bij agendapunt 1.3, de debatronde over de programmabegroting 2024-2027 waarin alle fracties hun visie zullen meegeven.

2.

Debatronde 2.1 Opening debatronde De voorzitter: De werkwijze heeft u meegekregen. Misschien ook voor de mensen die kijken hier, maar ook via de media, ik zal de partijen naar voren roepen. Dat is niet in de volgorde van groot naar klein, we hebben even

een andere volgorde, een mix van niet-coalitie, coalitiepartijen, groot, klein door elkaar heen. Die volgorde staat hier en die gaan we ook volgen. U kent ze in ieder geval al. 2.2 Spreekrecht De voorzitter: Dan zullen we vragen een spreektijd van maximaal vijf minuten en daarna is de gelegenheid aan de raad ook zo rond vijf minuten te vragen of opmerkingen te kunnen maken. Dat zullen we dan zien. En ik vraag ook de woordvoerders die vanuit de fracties komen om dan achter het spreekgestoelte hier plaatst te gaan nemen. En vervolgens in de tweede ronde, als die aan de orde is, dan gaat iedereen weer gewoon vanaf zijn plaats spreken als dat nodig is. Dat is een beetje de werkwijze voor deze middag. En dan beginnen we met fracties langs te gaan en het eerste woord krijgt de fractie van het CDA, de heer Otten. Die zal zo naar het spreekgestoelte lopen, daar zal hij zich gaan installeren, hij zet zijn klok even heel stipt op die vijf minuten en dan geef ik hem als hij klaar is het woord. 2.3 Visies op programmabegroting 2024-2027 De heer Otten: Dank u wel, voorzitter. Niet het vele is goed maar het goede is veel. Zo zou het moeten zijn voor de inwoners van Hoogeveen en dat gebeurt elke dag. Zie onze fractievoorzitter die een prachtige zoon geschonken is samen met haar man Peter en vanaf deze kant willen we hen nog van harte feliciteren.

Maar ook de in ons voorliggende begroting staat veel goeds. Misschien wel te veel, want kunnen we alle wensen die we hebben die worden genoemd wel waarmaken in de periode dat het moeilijk is om voldoende gekwalificeerde medewerkers te kunnen vinden en aan ons te kunnen binden. Het CDA heeft daaromtrent best grote zorgen. Je hoort het veelvuldig in gemeenteland en dan gaat het erom wat ga je wel doen en wat geef je meer uit handen richting de inwoners. Samen met de inwoners werken vanuit vertrouwen, naast elkaar staan om samen doelen te bereiken. Dat kan op veel gebieden en er zijn veel voorbeelden over, denk daarbij aan de zorgcorporaties, de sportvereniging, de kerkgemeenschappen, maar ook op kleinere schaal in buurt en dorp. Hoogeveen barst van de positieve energie en het is de taak van de gemeente dit te ondersteunen en te stimuleren. Nog te vaak komen ons berichten ten gehore over stroperige samenwerking op het gebied van vergunningen bij bouw en verbouw en op het sociaal domein. Soms wordt dat door inwoners als een hindermacht ervaren en wij moeten juist een stimuleringsmacht zijn. En speciaal op het vergunningentraject bij RO-vraagstukken is zelfs een versnellingsteam in het leven geroepen. Maar in het torentje staan steeds minder vergunningaanvragen.

Hoe komt dit nou? Het CDA zou graag eens door het college willen worden bijgepraat over alle projecten die lopen op het gebied van redelijke ordening, om ons een keer goed te informeren daarover, zodat wij als raad ook goed weten wat er allemaal in de pijplijn zit en hoe die processen verlopen met het versnellingsteam. We hebben namelijk een ambitieuze woonzorgvisie samengesteld. Nu de begroting, twee kaders vanuit het presidium meegekregen om aan te toetsen. Past de begroting binnen de kaders van de vastgestelde kaderbrief en zie je als fractie voldoende eigen inbreng terug? Het CDA had drie of vier prioriteiten, achterstallig onderhoud aan wegen en fietspaden en bruggen, zorg voor een realistische uitvoerbare begroting en de rekening voor onze inwoners eerlijk en rechtvaardig verdelen en het overschot aan hen teruggeven. Het achterstallig onderhoud. Het CDA is blij dat er een inhaalslag gemaakt wordt met het onderhoud van wegen en fietspaden. Ook zijn we zeer content met de open houding van wethouder Bisschop om met ons op pad te gaan als wij denken dat we knelpunten onder de aandacht moeten brengen. Er wordt gewerkt aan de veiligheid aan de Boekweitlaan en zijn plannen op de Wijsterseweg, het fietspad aan de Carstensdijk wordt aangepakt, ook is er oog voor ontbrekende schakels in het fietspadennetwerk.

Daar hebben wij enkele voorbeelden voor benoemd en die houden wij in de toekomst zeker in beeld. Een realistische uitvoerbare begroting, daar zijn we nog niet erg gerust op. Kunnen we alle ambities en verplichte taken waarmaken? Het college wil dertig fte aantrekken om alles waar te maken. En

wat komt er nog meer, kijkend naar het zorgwekkende kritische rekenkamerrapport over de ondermijning in onze gemeente. Je hebt taken die je als overheid serieus moet nemen en dit is een echte overheidstaak. Ik heb al gesproken over de enorme kracht in de samenleving en het CDA pleit daarom ook om vertrouwen te hebben in inwoners en meer een ondersteunende opstelling te kiezen bij de dienstverlening. Zet inwoners en organisaties in hun stellingen, in hun kracht. De ozb, ja we willen er niet omheen om dit te benoemen. Ons voorstel om een deel van het teveel betaalde ozb terug te geven aan de inwoners was voor velen van de raad een stap te ver. Dat snappen we wel, want het was best een vergaand voorstel. Voor de kaderbrief van 2025 zullen we ons zeker beraden op een alternatief want we blijven het belangrijk vinden om de lasten van onze inwoners zo laag mogelijk te houden. De p.m.-posten uit de kaderbrief zijn grotendeels ingevuld, heeft het college aangegeven. Er vallen ons een paar op die we toch willen benoemen. De eerste is Het Podium. Het verdient geen schoonheidsprijs om één dag voor zomerreces de raad een brief te sturen met het besluit van een college om te investeren in Het Podium. Iedereen op vakantie en het hobbelt mooi door de raad heen, zal het college wel gedacht hebben. Gelukkig hebben we met een aantal fracties om meer informatie gevraagd.

Maar zoals zo vaak, hoe meer informatie je krijgt, hoe meer vragen er komen. Het gaat hier natuurlijk vooral om risico's die je als gemeente loopt met dergelijke grote investeringen. De Tamboer en Het Podium vallen onder één stichting, als ik het juist heb en anders hoor ik het graag. Als de verwachting in de begroting bij de investering nou bij lange na niet uitkomen zal De Tamboer een duit in een zakje moeten doen. De voorzitter: De heer Otten, we hebben de vijf minuten. De heer Otten: Ik ben bijna klaar, voorzitter. Nog na drie A4-tjes. De voorzitter: Met twee letters per pagina, neem ik aan. De heer Otten: En De Tamboer komt weer naar de raad toe. En in ons achterhoofd hebben we nog vers het faillissement van Scala en onze vraag is eigenlijk naar het college toe, zou het een optie kunnen zijn om Het Podium in een aparte stichting onder De Tamboer onder te brengen? Graag zouden we daar met het college over van gedachten willen wisselen. Over het veiligheidsdomein hebben we onze bedenkingen. We hebben hier concrete vragen over gesteld over de pilot maar geen concrete antwoorden gekregen. Moeten we de pilot nog wel pilot noemen of willen we meer naar een organisatie learning by doing voor structurele oplossingen? Samen met Gemeentebelangen en SGP hebben we vragen gesteld over het begraafplaatsenbeleid, een gevoelig onderwerp dat iedereen vroeg of laat raakt.

Volgend jaar is actualisatie en wij vragen het college de raad aan de voorkant te betrekken, net als gedaan is met het afvalstoffenbeleid. Het CDA vindt ook het armoedebeleid een belangrijk punt, onze aangenomen motie van vorig jaar na de armoedeconferentie binnen zes maanden een plan te maken is nog steeds niet uitgevoerd en we zijn inmiddels een jaar verder. De bal wordt neergelegd bij de vrijwilligersorganisatie, maar wat door de gemeente zelf? Hier komen we zeker met een behandeling van dat plan weer op terug. Ik heb twee kleine dingetjes, voorzitter. Samen met de VVD en Gemeentebelangen hebben we een amendement opgesteld over NijstadOost, de bouw komt ons inziens daar niet van de grond. Nieuwbouw kan prima energieneutraal ook zonder waterstof. Wij willen de nieuwe bewoners niet verplichten aan het waterstof te gaan. Wij denken dat dit de ontwikkeling van Nijstad-Oost tegenhoudt en in ieder geval extra belast. Waterstof voor de bestaande wijk Erflanden kan een prima alternatief zijn. Tot slot, terugkomend op de uitspraak aan het begin van onze bijdrage, niet het vele is goed, maar goede is veel, met dat vertrekpunt blijven wij als CDA ons inzetten voor de prachtige gemeente Hoogenveen met mooie dorpen, wijken, straten en buitengebied. Inwoners en bedrijven verdienen een overheid die het goede doet voor en met de inwoners en bedrijven, waarbij er meer samen is en minder ik.

Dank voor uw aandacht.

De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Otten. We kunnen nog over de definitie van kort met elkaar discussiëren, maar dat doen we nu niet. Ik kijk of er vragen richting de heer Otten zijn. Ik zie in ieder geval de heer Van Rijn. De heer Van Rijn, ga uw gang. De heer Van Rijn: Dank u wel, voorzitter. Ik had toch even een vraag, hij had het over gebrek aan capaciteit en zo. Ziet hij dan als je de investeringsagenda ziet alleen dat, de zorgen, of zijn het ook wel de bedragen die daar toch wel significant omhoog gegaan zijn? De heer Otten: Waar wij de zorgen hebben is vooral, kun je wel waarmaken wat je allemaal van plan bent? En dat heeft maken ook met de investeringen die je realiseren kan, maar ook om de reguliere dienstverlening in de benen te houden en in stand te houden. De voorzitter: Dank u wel. Ik kijk even of anderen. Dat is niet het geval. Dan wil ik de heer Otten danken voor zijn inbreng en geef ik het woord aan de fractie van Gemeentebelangen, mevrouw Hooijer. Die gaat nu naar het spreekgestoelte, moet even haar kaartje meenemen anders dan weten we niet wie we in beeld hebben. Mevrouw Hooijer, aan u het woord. Mevrouw Hooijer-Everts: Ja voorzitter, dank u wel. De kadernota was de basis voor deze programmabegroting 2024-2027 en de vraag was, vinden we dat terug hier in deze begroting, wat we afgesproken hebben met de kadernota. Wat ons betreft is dat zo.

Maar, het is geen sluitende begroting, tenminste niet over de jaren 26 en 27 en we hadden toch eigenlijk met elkaar gezegd dat we zouden zorgen voor een sluitende begroting. Als ik even terugkijk naar de schone lei. Maar ja, dat ravijnjaar komt eraan. Ja, komt die er wel of komt die er niet? Het college geeft aan dat ze bij de kadernota van 2025 hierop terugkomen. Wellicht met het aanpassen van het spaartempo want we hebben immens drie beleidsarme jaren gehad waarin we de broekriem flink hebben aangetrokken en inmiddels is het spaartempo dusdanig dat de spaarpot goed gevuld is. Dus dat spaartempo zou eventueel aangepast kunnen worden. Waarom dan niet nu dat al in de begroting opnemen? Maar wij vinden het juist goed dat er geen sluitende begroting is, want wat ons betreft is dat een signaal richting Den Haag dat we als gemeente niet kunnen zonder de goede hoeveelheid geld vanuit Den Haag. Er is namelijk al zo weinig te investeren voor een gemeente. En we hebben wel heel veel naar ons toe gekregen, 2015 bijvoorbeeld. Maar er zijn gelukkig ook dingen waar we blij van worden. En dat is als we kijken bij het kopje Sport. We zijn tevreden met het naar voren halen van de jaarschijven ten behoeve van de verduurzaming en nieuwbouw van sportaccommodaties. Dat is toch maar wat we samen met andere partijen voor elkaar hebben gekregen. En dat het zwembad weer op het programma staat.

We hebben informatie daarover gekregen en wat wij als Gemeentebelangen denken, dat het belangrijkste is dat we zorgen voor een goede locatie. Ten eerste ten aanzien van de kosten, want we willen wel graag wat goeds maar het hoeft niet te veel te kosten. En ten aanzien van de ligging, want we willen natuurlijk wel dat veel mensen naar het zwembad komen en het liefst ook op de fiets en veilig. We hebben kritisch gekeken en het werd zonet al genoemd door mijnheer Otten, het begraafbeleid, want eigenlijk is het de afspraak om dat budgetneutraal of kostendekkend moet het zijn. Alleen, we houden al jaren geld over en dat zou je dan eigenlijk terug moeten geven. En we hadden dat graag teruggezien. Daarom hebben we daar ook vragen over gesteld en een antwoord was dat het college in het voorjaar van 2024 met een voorstel komt. Daar vertrouwen wij op, maar vertrouwen is goed, controle is beter dus we zullen dat zeker in de gaten houden. En ja het kan natuurlijk niet ontbreken, bouwen. Er is een versnellingsteam maar we zien de huizen nog niet als paddenstoelen uit de grond schieten. Achter de schermen wordt er eigenlijk wel degelijk gewerkt en gekeken naar mogelijkheden om het bouwen te versnellen. Wat Gemeentebelangen betreft mogen er best afwijkende keuzes worden gemaakt en keuzes die afwijken van misschien afspraken die gemaakt zijn.

Met andere woorden, zet niets op slot, wees creatief,

flexibel, praat met elkaar en probeer samen eruit te komen om mogelijkheden te zoeken dat het versneld kan worden. Ja en soms is dat een kwestie van de lange adem. Die lange adem geldt ook voor Hoofdstraat-Zuid. Ze hebben er lang op moeten wachten, wij hebben de lang op moeten wachten, maar het gaat er nu komen. En datzelfde geldt voor de brandweerkazerne. Hij gaat er komen. We zijn ook blij met de keuze van de locatie, want dat was een locatie die door velen een doorn in het oog is zoals het er nu bijligt. Hoe mooi is dat dat daar hopelijk een mooie brandweerkazerne komt? Ja, en als Gemeentebelangen dragen wij de buurt en dorpshuizen altijd een warm hart toe, vooral doordat het goed is dat ze er zijn, het vele goede wat ze doen, vooral in sociaal gebied want we willen, en een van de rode draad is, we willen een sociaal goede gemeente zijn er daar helpen de buurt- en dorpshuizen zeker aan. Bij de kadernota hebben we vragen gesteld of opgemerkt dat we vinden dat er meer structureel geld moet naar de d’Olde Bieb. Inmiddels zijn we zover dat we samen met de Partij van de Arbeid graag een motie willen indienen dat zelfs de d’Olde Bieb, om er een echt buurthuis van te maken. Afsluitend, we hebben als gemeente weer meer ruimte voor nieuwe ideeën en nieuwe initiatieven maar we moeten niet vergeten waar we vandaan komen.

Dus laten we verantwoord met ons geld omgaan en uitkijken waar we het aan uitgeven en ook nog steeds blijven sparen. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Zijn er vragen voor mevrouw Hooijer? Die zijn er niet, constateer ik. Dan is dat zeer duidelijk geweest en dank ik mevrouw Hooijer voor haar bijdrage en vraag de fractie van de SP in de persoon van de heer Baalman naar het spreekgestoelte te gaan. Ik geef het woord aan de heer Baalman. De heer Baalman: Ja, dank u wel, voorzitter. Ja, begrotingsprogramma 2024-2027 staat vandaag ter discussie. Vinden we het wat of vinden we het helemaal niks? De SP is redelijk tevreden. In zijn algemeenheid is het een goed financieel sluitend onderbouwde begroting. Onze complimenten naar iedereen die hier zijn bijdrage aan heeft geleverd. Inhoudelijk op ieder onderwerp reageren is dan ook niet te doen. We nemen u mee in een aantal punten die de SP belangrijk vindt. Na jaren op een houtje te hebben gebeten is er eindelijk meer aandacht voor het sociaal gezicht van onze inwoners, kansenongelijkheid wordt aangepakt, er is meer aandacht voor de kwetsbaren binnen onze samenleving. Het huizen van de wijk, de nieuwe opzet van de sociale teams zal hierin ook een belangrijke rol spelen. De SP is ook blij met deze brede inzet van de sociale werkers. Nog meer positieve punten? Jazeker.

Aanpak van laaggeletterdheid is er ook oog voor de jongeren, heel belangrijk. We investeren weer in cultuur, Het Podium groeit uit tot een regionaal popcentrum. Daar mogen wij ook trots op zijn. Achterstallig onderhoud van wegen worden aangepakt, werd ook hoog tijd. Buitensportaccommodaties in de dorpen worden zoveel mogelijk vernieuwd. Met een nieuwe nota Jeugd gaan we komende jaren gezamenlijk aan de slag om kinderen en jongeren binnen onze gemeenten perspectief te bieden. Wel missen we het Kindpakket binnen deze nota Jeugd. Maar natuurlijk zijn er ook zorgen. 2025, 2026 sluiten we negatief af, reserves groeien fors, het mag best wel een beetje minder zodat we niet ineens flink moeten gaan bezuinigen straks. Ook de investering in Hoofdstraat-Zuid zou omlaag kunnen. We begrijpen de wens van de ondernemers heel goed, de vraag is echter wat levert deze grote investering ons op? Het achterblijven van de sociale woningbouw baart de SP zorgen, grote zorgen. Deels zijn we natuurlijk afhankelijk van externe factoren maar we zien hier rondom gemeenten die er wel in slagen om meer huizen te bouwen. We moeten ook kijken naar de mogelijkheden om nieuwe woonwijken aan te leggen. Hiervoor komen we met een motie. We blijven moeite houden om bewoners te betrekken bij politieke besluitvorming, met een motiemarkt hadden we een mooi middel om de inwoners te betrekken.

Wat de SP betreft zetten we dit middel dan ook weer in. Uiteraard komen we ook hier met een motie. Bij de armoedebestrijding maken we veel gebruik van vrijwilligers, de inzet van vrijwilligers is niet onbegrensd, het zijn geen professionals. Het risico op overbelasting is dan ook aanwezig. Graag horen we van het college hoe ze dit risico willen voorkomen. Er komt een nieuw landelijk beleid schuldhulpverlening. Laten we dit beleid niet afwachten. Verkiezingen, samenstelling van de nieuwe regering, het zal weer heel lang gaan duren, maar laten we zo snel mogelijk aan

de slag gaan om in de geest van de wet een nieuw schuldhulpverleningsbeleid op te gaan zetten. We wachten hierover eerst de reactie van het college af. De medewerkers van Stark snakken naar loonsverhoging. Onderhandelingen tussen VNG en de bonden lopen nog, het is onmenselijk om deze onderhandelingen af te wachten. Als sociale gemeente moeten we actie ondernemen en de medewerkers beter belonen. Ook hierin komen we met een motie. Nog een paar zaakjes. Ik red het binnen vijf minuten, dat scheelt. De SP mist aandacht voor dierenwelzijn in de begroting. We zullen hier binnenkort schriftelijke vragen over gaan stellen. We missen een terugkoppeling van de motie alle kinderen zwemmen in de begroting. Graag horen van het college hier meer over. Het Kindpakket, ik kom er weer op, ooit wegbezuinigd, graag horen we hoe de andere partijen en het college er tegenover staan om dit weer in te voeren. De SP is dus redelijk tevreden met de programmabegroting en SP is dan ook voornemens om in te gaan stemmen. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Baalman. Ik kijk ook hier of er vanuit de raad vragen zijn. Ik constateer dat er heldere verhalen in ieder geval naar voren worden gebracht. Ik dank de heer Baalman voor zijn inbreng en ga over naar de fractie van de Partij van de Arbeid, de heer Van Eck, die gaat nu naar het spreekgestoelte. De heer Van Eck heeft het woord.

De heer Van Eck: Dank u, voorzitter. Voor de mensen die liever niet naar het verhaal van de PvdA luisteren, ons verhaal komt samengevat in beeld ook op het scherm te staan. Voorzitter, hoe kort is het nog maar geleden dat de gemeente Hoogeveen langs de rand van de financiële afgrond scheerde? En hoe anders is het nu? De begroting 2024 is sluitend, we sparen en we investeren. We investeren in het sociale gezicht van Hoogeveen en we lopen achterstanden in. Domeinoverstijgende samenwerking, de wijze waarop zorg en ondersteuning wordt geregeld gaan we uitbreiden. Het aantal werkplekken voor mensen met een beschutwerkindicatie neemt toe en het laatste stukje Hoofdstraat gaat op de schop. Fietspaden worden aangepakt en achterstallig wegenonderhoud wordt weggewerkt. We kunnen en we gaan weer vooruit. Kansen volop. Wat zeg ik? Het woord kans staat maar liefst 76 keer in de begroting en de gemeente heeft weer vet op de botten. Het college is vaak buiten het raadhuis te vinden, daar waar bestuur, organisatie en politiek zich ook horen te bevinden, midden in de samenleving. En raadsleden, collegeleden en ambtenaren volgen samen een participatieopleiding. De onderlinge verhoudingen in de raad zijn sterk verbeterd. Kijk bijvoorbeeld naar de werkgroep Jeugd en Politiek, een initiatief vanuit de PvdA maar al snel raadsbreed opgepakt.

En ik heb mij laten vertellen dat er zelfs samen bezoekjes aan een coffeeshop zijn gebracht. Wel in het kader van een werkbezoek. We zijn blij dat cultuur weer meer ingezet wordt als middel in het sociaal domein. Op inhoud moeten we niet star zijn, de potjes, de financiële potjes, moeten we wel uit elkaar blijven houden. En om bij cultuur te blijven, Het Podium wordt straks, ik ben even mijn regeltje kwijt, excuses, het Podium wordt straks een van de grootste poppodia van Noordoost-Nederland, daar zijn we als PvdA trots op. En het onderduikersmuseum De Duikelaar in Nieuwlande wordt structureel ondersteund door de gemeente om hun belangrijke verhaal te kunnen blijven vertellen. Nog iets om trots op te zijn, voor het eerst in de geschiedenis van Hoogeveen staat het begrip lhbtiq in onze begroting. Onze handen gaan ook op elkaar voor het verankeren en doorontwikkelen van het Optimaal Leven Team. En we vergroenen, straten, pleinen, wijken worden groener, vitamine G doet goed voor iedereen. Kleur op de wangen noemden wij dat dit voorjaar tijdens de bespreking van de kadernota. Maar voorzitter, uiteraard zien wij, jawel, ook kansen. Het Hoogeveens straatbeeld wordt mooier maar we hebben nogal een paar ideeën c.q. wensen. Het Nicolaas Beetsplein en het Bilderdijkplein zijn toe aan een upgrade, zorg voor waterberging onder de auto's en voor zonnepanelen boven de auto's.

En al vaker door ons genoemd, maak van het Van Echtenplein een levendig autovrij stadsplein. En we willen ook nieuw straatbeeld, nieuwe woningen, veel mensen zitten hier met smart op te wachten. Waar de PvdA ook meermaals aandacht voor heeft gevraagd is de d’Olde Bieb in Wolfsbos. De status van de d’Olde Bieb was vaag en is vaag. De wijk Wolfsbos kent geen buurthuis, voor de PvdA is het de

hoogste tijd de d’Olde ‘Bieb te erkennen als buurthuis met alle rechten van dien die daarbij horen. Samen met Gemeentebelangen werken we aan een motie. En mocht het huidige pand de d’Olde Bieb om wat voor reden dan ook niet geschikt zijn, dan moet er een andere buurthuisoplossing komen voor Wolfsbos. En we missen nog iets in de begroting, een nieuw zwembad in Hoogeveen. De PvdA smelt al langer van het idee van een nieuw zwembad, uiteraard met een mooie glijbaan. En we begrijpen waarom een nieuw zwembad nog niet in de begroting van 2024 staat maar als het aan de PvdA ligt staat het nieuwe zwembad over een jaar prominent in de begroting van 2025, een zwembad dat past bij een gemeente met de omvang van Hoogeveen, een zwembad dat past bij de wensen van de Hoogeveners. In de begroting is een bedrag opgenomen voor nieuwe verkiezingsborden. We willen als raad af van het plakken van posters. Er zijn meerdere alternatieven. Uit die alternatieven is nu door het college een keus gemaakt. Wij zijn van mening dat die keus bij de raad thuishoort. De PvdA komt daarom, ondersteund door GroenLinks, met een amendement en een motie. De programmabegroting voor 2026 en 2027, het is al eerder aangehaald, is niet sluitend. Het college heeft daarmee gehoor gegeven aan de oproep van de VNG.

Op deze manier wordt inzichtelijk gemaakt wat er gebeurt als de rijksoverheid niet met voldoende geld over de brug komt. Wij steunen de keus van het college hierin. Bovendien, de landelijke partijen pleiten massaal op dit moment in hun verkiezingsprogramma voor meer geld voor de gemeenten. Voorzitter tot slot, wij kijken met een positief gevoel naar de begroting. Hoogeveen staat er gewoon goed voor. Dat stemt PvdA blij en trots. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van Eck. Ik zie de vinger van de heer Meesters en van de heer Van Rijn. Als eerste de heer Meesters. De heer Meesters: Dank u wel, voorzitter. Ja, ik werd even verrast door de opmerking van de PvdA over het Van Echtenplein, een levendig groen stadsplein. Ik vind het een heel mooi beeld maar ik was even benieuwd, bent u ook van plan om daar met een voorstel voor te komen? Want uiteindelijk gaat daar ook een investering bij horen. Dus hoe ziet u dat voor zich? De heer Van Eck: Wij komen niet richting deze begroting met een voorstel maar we wilden de geesten rijp maken, vandaar dat we het al wel genoemd hebben. De voorzitter: De heer Van Rijn. De heer Van Rijn: Goed punt dat hij even aanhaalt over de uitvoering van de verkiezingsborden. Want uiteindelijk ben ik het met de Partij van de Arbeid eens dat dat een zaak van de raad is.

Maar hoe ziet u dat? Gaan we straks een soort enquête hier houden van wat zou u willen? Of gaan we hier nog een keer over vergaderen, dat we dan een keuze gaan maken? Daar was ik wel even benieuwd naar. De heer Van Eck: Er zijn vele wegen die leiden naar goede verkiezingsborden. We hebben allemaal al een voorstel ontvangen waar vier opties in staan. Mijn voorstel, maar dat zal ik ook even in overleg met de griffie doen, is dat de fracties die vier voorstellen gaan bespreken en dat bijvoorbeeld via het fractievoorzittersoverleg terugkoppelen. De voorzitter: Dank u wel. Anderen nog? Dat is niet het geval. Dan dank ik ook de heer Van Eck voor zijn bijdrage en beantwoording van de vragen, geef dan het woord aan de fractie van Forum voor Democratie. De heer Vos zal naar het spreekgestoelte gaan. De heer Vos, aan u het woord. De heer Vos: Dank u, voorzitter. Waar zijn onze leiders? Waar zijn onze leiders? Als ik daar nou achter bij die tafel daar kijkt naar de wethouders, nee. Als ik nou wat breder kijk naar deze hele raad, nee. Stuk voor stuk

eigenlijk hele aardige mensen, maar geen leiders. En dat betreurt mij eigenlijk ten zeerste. De gemeenteraad en eigenlijk nog specifieker het college, daar zou het moeten gebeuren. Daar zouden de leiders zich moeten bevinden, dat zouden de mensen moeten zijn met een grotere visie. Mensen waarin het vertrouwen is gelegd door de Hoogevener om Hoogeveen een beetje beter te maken en Hoogeveen eigenlijk een perspectief te geven in deze verschrikkelijke barre tijden. Voor ons ligt een programmabegroting en helaas moet dit jaar FvD Hoogeveen ook weer constateren dat het eigenlijk hetzelfde lege stuk is als wat we natuurlijk bij de kadernota hebben gezien en wat we ook al natuurlijk in het collegeakkoord al hebben gezien. Het is eigenlijk een stuk wat net zo goed vanuit de provincie had kunnen komen, of vanuit landelijk of vanuit de EU. Ik zie letterlijk geen verschil. Wat willen wij nou uitstralen als gemeente hier? In de afgelopen jaren hebben wij bijna bij alles heel vaak gehoord, ja daar gaan wij niet over, nou dat kan niet, daar zitten weer kaders aan gesteld. Maar dat is volgens ons geen bestuur. Je kan dan net zo goed ambtenaren hier op al deze plekken hebben zitten. En dat gebeurt naar mijn mening eigenlijk ook als ik hier om me heen kijk zie ik eigenlijk een stel veredelde ambtenaren zitten, maar nogmaals, helaas geen leiders.

Waarom conformeren jullie nou altijd? Is mijn vraag hier. Zou het dan psychologisch gezien sociale angst zijn? Is het niet buiten de groep willen vallen? Volggedrag is zeker iets menselijks, maar dat zou niet in de politiek thuis moeten horen. We zouden inspirerende leiders moeten zijn. Als wij het niet weten dan is het eigenlijk helemaal niet gek dat de afgelopen jaren 36 procent, 36 procent van de jeugd heeft nagedacht om zelfmoord te plegen. Het gaat helemaal niet goed in Hoogeveen. In plaats van echte noodoplossingen te bedenken kiest de gemeenteraad er vervolgens voor om een vergunning te gaan verlenen aan een coffeeshop zodat het makkelijker gaat worden voor de Hoogeveense jeugd om zich op een legale manier te gaan bedwelmen om zo niet met de pijn te hoeven om te gaan van deze huidige, barre tijd. Uiteindelijk, de ondraaglijkheid van het leven wordt zo opgelost met escapisme. We lossen net als bij alle andere problemen, lossen we de problemen niet op, maar we kijken alleen maar naar de manier hoe we ermee moeten copen, zoals we dat in de psychologie noemen. Is dit nou het sociale gezicht van Hoogeveen die zo triomfantelijk staat aangegeven in onze programmabegroting? We hebben leiders nodig die vanuit de gegronde oorsprong het goede voorbeeld moeten geven.

Leiders die inspireren het goede te doen en succes en anderen laten zich inspireren om zo succesvol als henzelf te worden. Leiders die perspectief bieden. Zo wordt ons altijd gesteld dat wij aan een bepaalde opgave moeten voldoen. Dat horen we constant hier. Opgaven die blijkbaar op een magische wijze op een gegeven moment tot stand zijn gekomen binnen onze huidige tijdgeest, opgaven die eigenlijk helemaal niet op een fundament berust zijn, opgaven die slechts het resultaat zijn van de trends die tegenwoordig overal dominant zijn geworden, die eigenlijk ons opgelegd zijn door de bovenste klassen en die gebruikt worden om hun globalistische heilstaat te creëren. Maar ook bij die mensen zien we de leegheid, zoals ik vorige week met de heer El Masoudi bij de Europese Unie in het hol van de leeuw, viel de iPad uit. Daar hebben we heel veel gesprekken gehad met heel veel hele hoge piefen daar, maar ook daar hoorden we steeds als wij onze visie presenteerden, ja misschien zijn we het wel met jullie eens hoorden we vaak, maar ja als wij met jullie meegaan dan verliezen we alles, dan verliezen we alles wat we op hebben gebouwd en dat zijn we niet bereid te doen. Zelfs daar heel een sfeer van dat nihilisme wat we ook hier terugzien.

Dus nogmaals de vraag, waar zijn onze leiders? Forum voor Democratie vindt daarom dat wij hier in Hoogeveen zelf het initiatief moeten gaan nemen om leiderschap te tonen, leiders met een sterke toekomstvisie, sterke leiders die van zichzelf een goed beeld hebben, een goed beeld hebben voor waar we naartoe moeten gaan met zijn allen en dit beeld weten te manifesteren in hun werk. Leiders die iets nieuws durven te postuleren. Ik heb al het vertrouwen dat de Hoogevener alles in zich heeft om deze betere toekomst vorm te gaan geven. Nu hebben alleen nog de leiders nodig, de leiders die een grotere visie durven uit te dragen. Aan Forum voor Democratie Hoogeveen zal het niet liggen. Als we dan toch over een transitie spreken, want dat horen we natuurlijk overal hier steeds, dan moeten we maar als gemeenteraad de transitie doormaken van de managers die we nu zijn naar de leiders van de toekomst. Volgens Forum voor Democratie Hoogeveen kunnen alle grote problemen echt opgelost worden in de samenleving. We moeten het alleen

doen. Problemen aanpakken bij de oorzaak en niet overgaan tot symptoombestrijding. Wat we hier eigenlijk met alles terugzien in de programmabegroting. Sluit je bij ons aan, dan bouwen wij samen een alternatieve samenleving. Een samenleving waar het het wel waard is om erboven te stappen, een samenleving waar het individu succesvol is en een samenleving waar het collectief groots is. Voor zo'n samenleving staat deze begroting helaas niet, moet ik constateren. Daarom wijzen wij deze programmabegroting in zijn geheel af en zullen wij tegenstemmen. Dank wel. De voorzitter: Dank we wel, mijnheer Vos. Ik kijk wie, ik zie de heer Klok en de heer Van Rijn. De heer Klok. De heer Klok: Ja, dank u wel voorzitter. Een bijzondere kijk op de gemeente. Maar wat ik me dan afvraag, de heer Vos zit nu zelf anderhalf jaar in deze gemeenteraad en hoe is hij dan zelf opgestaan als leider? Hoe ziet hij dat dan wel voor zich hoe het dan wel moet? Dank u wel. De voorzitter: De heer Vos. De heer Vos: Ja dank u wel, voorzitter. Nou als het aan ons ligt nemen we zelf dus als gemeenteraad het initiatief. Het probleem is natuurlijk, wij zitten niet in het college maar wij zagen eigenlijk met alle afhandeling van verschillende dossiers, we zagen het vorige week bijvoorbeeld of een paar weken geleden zagen we het nog met het ov-bureau.

We kregen hartstikke de indruk dat het college zich heel zwak en nederig opstelt ten opzichte van het ov-bureau, dat ze met allemaal vage belangen rekening gaan houden die niet voor Hoogeveen belangrijk zijn. Uiteindelijk zijn we de gemeenteraad van Hoogeveen, het college van Hoogeveen, dus we moeten het vanuit onszelf laten gaan en niet een of ander belang vertegenwoordigen. En dat moet vanuit jezelf komen en daarom moet je dat ook uitstralen en ik vind niet dat de gemeenteraad dat uitstraalt en het college ook niet; De voorzitter: De heer Klok, vervolgvraag. De heer Klok: Ja dank u wel, voorzitter. Ja, dat was inderdaad een motie van de heer Brand van de SGP, en inderdaad dat zie je wel vaker … Van de heer Van Rijn excuus, mijnheer Van Rijn, en dat zie je inderdaad wel vaker gebeuren vanuit de SGP. Maar wat is dan concreet jullie leiderschap? Welke initiatieven heeft Forum dan de afgelopen anderhalf jaar genomen? Dank u wel. De voorzitter: De heer Vos. De heer Vos: Nogmaals, het gaat hier dus nu weer opnieuw over de details. En dat is nou juist niet de bedoeling van mijn betoog. Het gaat erover dat er een grotere visie moet komen, dat er fundamenteel na moet worden gedacht over hoe wij onderwerpen aanschieten.

Wij hebben ook genoeg moties ingeleverd het afgelopen jaar maar het heeft geen nut, want wanneer de uitvoering vervolgens gebeurt, gebeurt dat niet op de manier zoals het zou moeten. Daarom zitten wij ook hier. Wij zitten hier met onze aanwezigheid om duidelijk te maken dat er ook een alternatief bestaat, een alternatieve visie en die komt voor vanuit kracht en niet vanuit zwakte. En dat zie je met al die initiatieven die hier altijd worden aangenomen, dat gaat allemaal vanuit zwakte, vanuit zieligheid. Maar dat is niet de bedoeling. We moeten kracht uitstralen en dat is waar FvD Hoogeveen voor staat. De voorzitter: Dank u wel. De heer Van Rijn.

De heer Van Rijn: Dank u wel, voorzitter. Ik hoor mijnheer Vos zeggen over iets nieuws postuleren. Bedoelt u hiermee de organisatie? Bedoelt u het college mee? Bedoelt u echt gewoon ook de raad, dat wij iets nieuws moeten gaan postuleren? De heer Vos: Ja, zoals ik dat eigenlijk net al aangaf, het gaat zowel over de raad als over het college en natuurlijk ook uiteindelijk over de ambtenarij. Want het is een groter maatschappelijk fenomeen. Maar wij zijn wel als, zeker als raad zijn wij gekozen door de bevolking van Hoogeveen. Dus het is aan ons om dat leiderschap uit te stralen. En dat gebeurt gewoon niet omdat we met alle onze afwegingen die we allemaal maken laten we ons leiden door zowel trends die niet vanuit Hoogeveen komen en of trends … We doen zelf niks. En dat is echt postuleren, iets zelf iets neerzetten en daar je visie uiten. Dat doen we niet. De voorzitter: Vervolgvraag van de heer Van Rijn. De heer Van Rijn: Ja, kort. Dan zou ik graag toch wel even iets willen horen wat dat nieuws dan inhoudt. De voorzitter: De heer Vos. De heer Vos: Bijvoorbeeld zoals ik net al aangaf, uiteindelijk dingen bij de oorzaak aanpakken. Dus wanneer wij bijvoorbeeld een coffeeshopbeleid hebben waar we het over hebben gedaan, je ziet dat het dus heel veel gebruikt wordt, dat er heel veel criminaliteit is en dan is de oplossing laten we het maar legaliseren.

Nee maar je moet kijken van waarom wordt het zoveel drugs gebruikt? En waarom is dat zo? En wat kunnen wij daaraan doen om dat op te lossen? Want kennelijk gebeurt het vaak en dat betekent dat wij als gemeente gefaald hebben. Maar dan moet je dat bij de kern oplossen. Waarom grijpen mensen naar die joint? Waarom grijpen mensen naar nog hardere drugs? Want volgens mij kan de heer Van Rijn zelf deze trend ook zien, die ziet deze trend ook wel dat het steeds erger wordt. Zo'n samenleving willen wij toch niet zijn? Dus wij moeten het goede uitstralen en ook niet bang zijn om daar gewoon harde besluiten in te maken. Maar dat zie ik niet gebeuren. De voorzitter: Dank u wel. De heer Sieders. De heer Sieders: Dank u wel, voorzitter. Ik zit even met de vraag over het feit, u zegt zelf we moeten kijken naar een visie als raad, college of wat dan ook, we moeten het groter zien. Dan worden er bepaalde vragen aan die gesteld, hoe moeten we dat invullen? En zegt zelf, we leveren moties in, amendementen, maar bij de uitvoering, wanneer het op detail aankomt, loopt het mis. Maar u beschuldigt de rest er eigenlijk wel een beetje van die visie leggen we niet neer, met de uitvoering loopt het op vast. Maar wat bedoelt nou? Dat wij zelf niet een visie neerleggen en loopt het vast op een stukje uitvoering? Of zegt u, het loopt helemaal spaak? De voorzitter: De heer Vos.

De heer Vos: Naar mijn mening loopt het eigenlijk helemaal spaak. Dus zowel bij de grote ideologie, heel veel zaken die hier worden besloten zijn gewoon het resultaat van maatschappelijke trends. Ik heb niet het idee dat het vanuit jullie zelf komt. Ik heb heel erg het idee van ja, dat gebeurt. Bijvoorbeeld met een lhbtg-vlag, dat is een trend en dan gaat de PvdA hier lokaal zeggen, dat willen wij hier ook want dit en dit. Maar ik heb niet het idee dat er fundamenteel over na wordt gedacht. En dat is dus hetzelfde met de uitvoering. Dus dat is best wel, ook met de uitvoering wordt het allemaal, als we naar die beleidsdocumenten allemaal kijken, wordt allemaal in dezelfde managementtermen beschreven, dezelfde uiteindelijk SDG-framing die we natuurlijk overal door terug zien komen. Maar daar verschilt Hoogeveen niet in van Drenthe of andere provincies of …

Dus wat doen wij nou anders in Hoogeveen dan de rest? Laten we ons dan gewoon leiden door een soort van tijdgeest of zo die op magische wijze iedereen beïnvloedt? Of denken we vanuit onszelf van ja, soms accepteren we dat ook gewoon niet en kiezen we gewoon om een andere weg op te gaan? De voorzitter: Ik heb nog twee vragen, anders lopen we uit de tijd als het gaat om de vijf minuten. Ik mevrouw Pullen en de heer van Hoorn had zich nog gemeld. Mevrouw Pullen. Mevrouw Pullen-Muis: Ik heb nu een tijdje naar u geluisterd en ik hoor u heel veel aannames en een beoordeling geven over de gemeente, over het college. Daar heb ik als fractie van het ChristenUnie behoorlijk veel bezwaar tegen. Wij staan als fractie, als ChristenUnie zeker met onze uitgangspunten doen we volop mee met het democratisch proces. U zegt uw leiderschap is het grootste en dan zijn wij dus klein blijkbaar. Maar ik zal het eens omdraaien, we zitten hier in deze raad met een raad van 31 mensen en daar bent u er twee van en we leven in een land met democratische waarden. En ik denk dat u dan wel kunt roepen om nieuw leiderschap of nieuwe ideeën of nieuwe visie, dat is prima allemaal. Ik denk dat we allemaal vanuit onze eigen partijen dat allemaal doen. Mijn vraag is eigenlijk, even volgend op wat ook de VVD inbracht, hoe concreet ziet u dan u zichzelf, als Forum, als leider? De voorzitter: De heer Vos.

De heer Vos: Dank u, voorzitter. Misschien wil ik dan even ingaan op het eerste gedeelte. Want het gaat ons natuurlijk niet dat je buiten het democratische proces iets wil neerzetten. Wij zijn ook gekozen en dat vinden wij heel belangrijk. En als er een partij is die wil dat er naar de lokale, zeker hier in Hoogeveen, naar de lokale bevolking wordt geluisterd, het liefst middels een referendum, dan zijn wij de enige die daar helemaal voor staan. Dat zien we bij de rest allemaal niet. Dus daar gaat het echt niet om. En uw tweede vraag moet u even herhalen als u wil. Mevrouw Pullen-Muis: Hoe concreet is dan het leiderschap wat volgens Forum het beste is voor Hoogeveen? U zegt steeds van we moeten steeds vragen naar het waarom maar wij formuleren hier ook steeds doelen en wij formuleren hier beleid en we zijn hier volop bezig. Dus ik ben dan wel benieuwd naar wat het anders dan is. De voorzitter: De heer Vos. De heer Vos: Nogmaals, de doelen die hier geformuleerd steeds worden, er zit letterlijk geen verschil in de kadernota die in Hoogeveen wordt opgesteld, als we het hebben over de doelen, als de opgaven zoals het dan wordt gesteld vanuit landelijk worden uitgevoerd. Dus in principe ben je dan een uitvoeringsorganisatie van landelijk beleid. Maar zo zie ik niet de rol van een gemeenteraad.

Wat FvD Hoogeveen betreft zou ook met de democratie zou het primaat zo lokaal mogelijk moeten leggen. Dus daarin ook zou de gemeenteraad veel meer mogelijkheden moeten hebben ten opzichte van de levens van de mensen zelf, want ze staan er veel dichterbij, dan dat de landelijke overheid. En wat zien we dus nu? De landelijke overheid timmert alles dicht met allemaal akkoorden en vervolgens is onze eigen college te zwak om daartegen in opstand te komen. En dat is ook democratie. Als je dat doet. De voorzitter: Dank u wel. De heer Van Hoorn, GroenLinks. De heer Van Hoorn: Dank u wel, voorzitter. Ik hoor de heer Vos zeggen dat hij geen echte leiders ziet. Ik vraag me dan eigenlijk ook wel af, ik hoor de heer Vos ook zeggen dat hij in Brussel is geweest bij de hoge piefen

terwijl de rest van de gemeenteraad toen bij de voedselbank was. Vindt de heer Vos ook niet dat een echte leider van Hoogeveen meer bij de plekken moet zijn in Hoogeveen waar het belangrijk is? Ik zie Forum voor Democratie niet bij een thema-avond over het sociaal domein, ik zie Forum voor Democratie niet bij een informatieavond over geestelijke zorg. Vindt de heer Vos niet dat de leider van Forum daar eigenlijk ook bij hoort te zijn? De voorzitter: De heer Vos. De heer Vos: Ik krijg natuurlijk weer het bekende Forum is nergens bij, maar wij zijn er altijd gewoon bij. Als iemand zijn agenda altijd vrijmaakt om ergens bij te komen, dan zijn wij dat wel. En wij zijn altijd, we hebben zeker het afgelopen jaar steeds gezien, we komen ook met onze hele fractie altijd, zelfs met onze fractievolger die het voor niets doet en die doet het allemaal graag, omdat we het gewoon verbeterd willen hebben. Maar we zijn overal, maar je kan ook gewoon en-en doen. Dan zitten we weer daar, dan daar. Dat is gewoon belangrijk namelijk om een grotere visie te hebben op zaken, omdat we dan ook beter kunnen inschatten wat het belang van Hoogeveen is. En bijvoorbeeld, als we dan naar Brussel gaan dan sta ik daar niet om een of andere landsbelang te vertegenwoordigen, maar primair zit ik daar dan voor de provincie dan en dan zeker voor de gemeente ook natuurlijk. De voorzitter: Dank u wel.

Ik constateer dat wij, ja wel meer mensen die het woord wilden voeren. Ik ga nu toch even, want we hebben ook die vijf minuten al overschreden. Het zal zeker nog wel weer een keer in discussie terugkomen, denk ik. Ik wil de heer Vos danken voor zijn inbreng en geef het woord aan de fractie van de VVD, de heer Klok. Ga uw gang. De heer Klok: Ja, dank u wel voorzitter. In 2019 stond er in Hoogeveen meer dan 25.000 woningen, nu in 2023 hebben we nog geen 26.000 woningen. Elk jaar hebben wij de woningvoorraad ongeveer met een kleine tweehonderd woningen laten stijgen. Vinden wij niet iets om trots op te zijn. Toch zijn er veel projecten die ons wel vrolijk stemmen. Een Tamboerpassage, Nijstad-Oost, Vitale Vakantieparken, het project in Elim bij de voetbalvelden. En zo kunnen we nog wel even doorgaan. Een aantal van deze projecten hebben een zeer bijzonder karakter. Neem bijvoorbeeld De Tamboerpassage, de eerste schetsen zien een geweldig uit. En zo ook hebben we Nijstad-Oost, een heel vooruitstrevend project. Alle huizen moeten aangesloten worden op waterstof. Maar goed, in projecten kun je niet wonen. En daar zit de kern van het probleem. We hebben een woningnood die wij allen hier nog nooit eerder mee hebben gemaakt. Wethouder Zwiers, nu burgemeester in Midden-Drenthe, zei bij zijn afscheid, we moeten van de systeemwereld naar de leefwereld. En ja, dat is zo.

Ook hier moeten wij als gemeente de stap zetten van de systeemwereld naar de leefwereld. Hoe kunnen we uitleggen dat een project zoals Nijstad-Oost als sinds 2017 bekend is, maar dat er nog steeds niks wordt gebouwd? Het is eind 2023, het is tijd om aan de slag te gaan. We moeten bouwen. En daarom dienen wij vandaag een motie in om Nijstad-Oost versneld te gaan ontwikkelen. Dus ja, we gaan verder kijken dan waterstof. Dat betekent trouwens helemaal niet dat we duurzaamheid niet hoog in het vaandel hebben staan. Neem bijvoorbeeld all electric, een prima oplossing die net zo duurzaam is of misschien nog wel duurzamer. Maar wat wij willen is versnellen. De woningbouw moet versneld worden. We kunnen niet langer wachten. Eenzelfde iets zien we gebeuren bij Fage, de Griekse yogurtfabriek die zich wil vestigen in Hoogeveen. Dat vinden wij geweldig en maakt ons trots. Echter, door uitdagingen in de systeemwereld wordt er nog steeds gewacht op een vergunning. Om toch aan de huidige eisen van die systeemwereld te voordoen wil Fage deze fabriek volledig elektrisch gaan bouwen, dat is state of the art, dit moeten wij omarmen. Zo'n soort fabriek die direct en indirect werk gaat geven aan honderden mensen is een katalysator voor leefbaarheid en zorgt voor werk. En werk zorgt voor leefbaarheid, leefbaarheid in onze mooie regio. Hoogeveen is deze beleidsperiode

druk geweest met de leefbaarheid, we zien in deze begroting namelijk investeringen in de brandweerkazerne, Hoogstraat-Zuid en over de toekomst van het zwembad durven we weer hardop over te praten. Hoogeveen verandert en Hoogeveen ontwikkelt zich door, zelfs een coffeeshop staat inmiddels op de agenda van Hoogeveen. Ook hierin worden we volwassen en scharen we ons bij de andere grote Drentse steden. We geven inwoners en ondernemers zelf de kans en mogelijkheid om zijn of haar leven in te vullen. Ondanks alle goede veranderingen en ontwikkelingen gaan er ook dingen niet goed. Dat zien we terug in het rapport van de rekenkamercommissie, ondermijning. Wij als VVD staan pal voor de veiligheid van onze inwoners, wij volgen de gemeente hierin op de voet en zullen ook een voorstel indienen om de veiligheid zo goed als mogelijk te waarborgen. Met betrekking tot straatdealers, vastgoedfraude en winkeldiefstallen maken we ons grote zorgen. Wij stellen hier hardop de vraag, wordt het niet tijd dat we hiervoor meer capaciteit beschikbaar stellen? Daarom zullen wij in de vergadering van 2 november, nog voor het besluit van deze begroting, komen met een motie. Deze motie roept op voor een onderzoek of de huidige capaciteit nog wel voldoende is.

Wij willen afsluiten met waar eigenlijk de begroting over hoort te gaan, de financiën, en dat zegt eigenlijk meer dan genoeg, dat we er vandaag maar kort bij stilstaan. De financiën zijn op orde. Hierin willen we het huidige college en ook het vorige college complimenteren. Wel maken wij ons zorgen over 2026 en verder. Wat gaat er dan gebeuren? Vanaf de volgende kadernota zouden wij graag willen zien dat elk jaar weer sluitend is zo dat we ook volgend jaar wederom een compliment kunnen maken richting het college. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, de heer Klok. Ik zie een aantal mensen die een vraag willen stellen. Ik ga naar de heer Meesters, daarna de heer Vos. De heer Meesters. De heer Meesters: Dank u wel, voorzitter. Ja, ik heb aan VVD even een vraag met betrekking tot Nijstad-Oost. U geeft aan dat u de woningbouw wil versnellen. Ik ben toch even op zoek naar expliciet, is de VVD wel in basis voor het project met waterstof? Even, ik snap uw behoefte om te versnellen, maar is uw moeite ook met waterstof? Of is waterstof niet het probleem waar het nu om gaat? En als de bewoners die daar bezig zijn, zeggen wij willen waterstof. Hoe staat de VVD daarin? De voorzitter: De heer Klok. De heer Klok: Ja, dank u wel voorzitter. Ja, het is goed om nog nogmaals te herhalen wat ik ook net zei, wij zien de Erflanden en Nijstad-Oost los van elkaar.

Erflanden gaat wat ons betreft in eerste instantie door. Maar wat wij zien is dat waterstof een vertragende factor is in het ontwikkelen en in het bouwen van woningen. Dus onze motie roept op om te versnellen van woningbouw en wij als VVD zien dat niet gebeuren met waterstof. De voorzitter: De heer Meesters. De heer Meesters: Ik ben even benieuwd waarom de heer Klok zo stellig zegt dat dat komt door waterstof. Volgens mij is er een hele grondexploitatie aan de gang waar van alles in gebeurt en u stelt eigenlijk dat het ligt aan de waterstof. Maar waarom zegt u dat het alleen aan waterstof ligt? Er zijn veel meer factoren volgens mij ook. De voorzitter: De heer Klok. De heer Klok: Dan moet u misschien even, dank u wel voorzitter, dan moet u misschien even de rapporten gaan lezen van de ACM bijvoorbeeld en dan moet u misschien eens even een keertje naar de Erflanden toe. Want hoe lang zijn we daar al mee bezig met waterstof? En het komt toch steeds niet van de grond. Dus ja, het is zeker wel een vertragende factor.

De voorzitter: De heer Vos. De heer Vos: Dank u, voorzitter. Ik hoor de heer Klok spreken over veranderingen, over vooruitgang en daarmee in die kaders wordt de coffeeshop genoemd. Maar wat is nou de definitie van vooruitgang bij de heer Klok? Dat is mij niet duidelijk. En is elke verandering, als tweede vraag, is elke verandering vooruitgang? De voorzitter: De heer Klok. De heer Klok: Even kijken, wat wij als VVD belangrijk vinden is dat iemand zijn eigen leven zelf kan invullen. Dus dat je zelf mag bepalen wat je wel doet of wat je niet doet. En in die hoedanigheid past ook een coffeeshop. Je mag zelf doen, als je daar wel gebruik van maakt of daar niet gebruik van maakt. En zeker, wat betreft de tweede vraag, nee zeker niet. Niet elke verandering is per se goed, maar in dit geval staan wij zeker achter deze verandering. De voorzitter: De heer Vos nog een aanvullende vraag. De heer Vos: Ja, dank u voorzitter. Ja, u noemt net dat u zeker achter de coffeeshop staat en dat dat heel belangrijk voor u is en dat mensen daar hun eigen keuze moeten hebben. Maar ziet u niet dat er een hele negatieve trend aan de gang is in deze samenleving bij het gebruik van drugs? En baart u dat geen zorgen? Vindt u niet dat wij daar ook wat van moeten vinden en wat aan moeten doen? De voorzitter: De heer Klok.

De heer Klok: Ik zie niet per se een correlatie tussen een coffeeshop en zelfdoding, zoals het net bent bij Forum genoemd. Nee, die correlatie zien wij niet. Nee, wij vinden het juist belangrijk dat die levens vanuit mensen, dat is zelf worden ingevuld en dat vinden wij als VVD belangrijk. Iedereen moet zijn of haar leven zelf kunnen invullen. De voorzitter: De heer Van Eck. De heer Van Eck: Dank u, voorzitter. Ik was even bang dat het verhaal van heer Klok in het begin, dat het ging richting dat we een nieuw leiderschap nodig hebben, maar dat was gelukkig niet zo. Ik heb een vraag over Nijstad-Oost. Mag daar helemaal geen ontwikkeling meer plaatsvinden ten aanzien van de huidige gekozen energiebron? Of is het en-en? De voorzitter: De heer Klok. De heer Klok: Ja, dank u wel, voorzitter. Zoals de motie voorschrijft, wij willen voor het snelste gaan. En als dat waterstof is, en het zou ons ten zeerste verbazen, dan is dat waterstof. Maar ik kan u, wij durven u mee te geven dat dat in dit geval waterstof niet is. De voorzitter: De heer Van Rijn. De heer Van Rijn: Dank u wel, voorzitter. Ja, ik had eerst even een vraag en dat antwoord zal waarschijnlijk wel een vervolgvraag opleveren.

U zegt ja, wij willen graag dat mensen zelf doen wat ze willen en u noemt in één adem de coffeeshop erbij en ik mag toch aannemen dat de VVD daar wel mee bedoelt dat het natuurlijk wat mensen zelf willen, wel binnen wet- en regelgeving moet gebeuren.

De voorzitter: De heer Klok. De voorzitter: Ja, dat klopt. De voorzitter: Dan komt nu de tweede vraag denk ik van de heer Van Rijn. De heer Van Rijn: Dank u wel, voorzitter. Ja, want kijk er mag dus daar ook cannabis verkocht worden in die coffeeshop maar op een gegeven moment moet de voorraad aangevuld worden en dat is illegaal. Dat is tegen onze wet. Dus hoe kun je nou als raadslid die beloofd heeft niks tegen de wet te doen en voor een coffeeshop die illegale praktijken uitoefent? Wilt u daar misschien een kleine duiding op geven? De voorzitter: De heer Klok. De heer Klok: Ja, dank u wel, voorzitter. Ja, dat wil ik zeker en daar zal ik de heer Van Rijn proberen in mee te nemen, want daar heeft de landelijke overheid iets voor bedacht en dat noemen ze een gedoogconstructie. Dank u wel. De voorzitter: Sorry. De heer Feenstra. De heer Feenstra-Paas: Voorzitter, op dit punt zit ik ook wel met een item. Het nieuwe walhalla is straks dat we allemaal kunnen blowen in de coffeeshop. En zitten we hier niet gewoon naar een doorgeslagen marktwerking te luisteren? Want als ik kijk naar online gokken, dan denk ik ook van, zijn we daar niet in doorgeslagen? Dus VVD, is het ideaal van ieder mens mag altijd alles doen wat hij wil, is dat niet wat te ver … Mevrouw Schonewille: Voorzitter, mag ik een punt van orde maken? De voorzitter: Ja, ga uw gang.

Mevrouw Schonewille: Volgens mij hebben we het vanavond niet over het coffeeshopbeleid en komt dat in december op het programma. En ik neem aan dat dat het juiste moment is om hier uitgebreid een discussie over te voeren. De voorzitter: Dat is juist. Maar er zijn natuurlijk in deze begroting inhoudelijke onderwerpen die zeker aan de orde kunnen zijn. Maar het mag niet een hoofdmoot van de discussie vormen, daar ben ik het met u eens. De heer Klok. De heer Klok: Dank u wel voorzitter, ik heb alleen nog geen vraag gehoord. De voorzitter: Sorry, de heer Feenstra gaat een vraag stellen. De heer Feenstra-Paas: De vraag is, slaat de VVD niet door in de marktwerking met allemaal negatieve gevolgen voor de samenleving? De voorzitter: De heer Klok. De heer Klok: Nee. De voorzitter: Dat is een kort antwoord. Ik kijk even, ik zie de heer Vos nog. De heer Vos.

De heer Vos: Nog één vervolgvraag dan. Is de verslaafde in uw ogen autonoom? De voorzitter: Ja, ik ga nu wel, want dan gaan we inderdaad weer op het specifieke verhaal van de coffeeshop. Ik had gezegd het moet niet de hoofdmoot worden, daar was ik het met mevrouw Schonewille over eens en dat dreigt nu wel te gebeuren. De heer Vos. De heer Vos: Ik bedoel dit meer te zeggen over, want het ging net natuurlijk over wat groters, dat mensen zelf hun keuze maken. Maar in hoe hoeverre dan, want zou ik het wat groter betrekken, in hoeverre maken mensen daarin dan hun eigen keuze volgens de heer Klok? De voorzitter: De heer Klok. De heer Klok: Ja dank u wel, voorzitter. Ja, ik weet nu ook niet precies wat deze vraag heen wil, dus daar ben ik een beetje naar aan het zoeken. Dus kan de vraag wat specifieker? De voorzitter: Nee, want dan komt u weer terecht op de coffeeshop. De vraag was meer van, in zijn algemeenheid, in het groter geheel. Daar ging de vraag van de heer Vos over. Maar misschien kan het ook met ja of nee, dat zou best kunnen. Ga ik u helpen. De heer Klok. De heer Klok: Nee, dank u wel voorzitter. Om terug te gaan naar het begin dan. Wij vinden het belangrijk dat een inwoner, dat er iemand, een persoon zelf mag kiezen hoe hij of zij zijn of haar leven invult. En ja, daarmee moeten wij als overheid dat faciliteren om dat zo goed mogelijk te kunnen en te mogen doen.

En ja, dat moet met een zo goed mogelijke voorlichting en daar moeten wij inwoners en mensen zo goed mogelijk bij helpen om dat op een zo juist mogelijke manier te doen. En natuurlijk zit daar een grijs gebied, wat is dan juist? Bepaalt een overheid dat of niet, et cetera et cetera. Maar daar kunnen we wel de hele avond nog over discussiëren. Maar de basis is dat wij het belangrijk vinden dat iemand zelf gaat over zijn of haar eigen leven. De voorzitter: Dank u wel. Dan constateer ik dat er verder geen vragen meer zijn voor de heer Klok, dank. En geef ik het woord aan de fractie van D66, mevrouw Rutgers. Ga uw gang. Mevrouw Rutgers: Ja, dank u wel. D66 is tevreden met deze robuuste begroting die mede tot stand is gekomen dankzij robuust leiderschap van raad en college. Er wordt weer geïnvesteerd en dat kan ook weer, maar zoals altijd zijn er ook financiële onzekerheden. De risicoparagraaf laat daar het licht over schijnen en we zijn blij dat deze is uitgebreid ten opzichte van vorig jaar. Of dit volledig beantwoordt aan de vorig jaar aangenomen motie hierover, dat denk ik niet. We gaan hierover graag nog in gesprek met de mede-indieners en het college om te kijken hoe we dit bij de volgende begroting nog beter kunnen doen.

Wat betreft woningbouw wachten wij nog op de reactie van het college met betrekking tot de toezegging in april al om voor de zomer te laten weten of de hoogbouwnotitie moet worden geactualiseerd. Wij denken nog steeds dat hoogbouw op sommige plaatsen interessant zou kunnen zijn maar dat dat nu niet past volgens een verouderd lokaal beleid. Ook het versnellingsteam wonen is uit de stukken verdwenen. We zijn blij dat het probleem dat er te weinig betaalbare en starterswoningen zijn wordt erkend maar vragen ons af of de versnellingsactiviteiten die op het dossier wonen worden genoemd het verschil wel gaan maken. Waar we blij mee zijn is de aandacht voor duurzaamheid in deze begroting. Waar we vorig jaar nog het gevoel hadden dat we op dit thema in de wachtstand stonden is er nu veel aandacht voor. Het thema is voor het eerst verweven in alle programma's, een grote stap vooruit vergeleken met eerdere begrotingen. We kijken uit naar het nieuwe afvalbeleidsplan en de uitwerking daarvan. Ook wat betreft een heel ander soort groen kijken we uit naar 2024 want wellicht komt er nu eindelijk de mogelijkheid voor één of twee coffeeshops om zich hier te