Transcript Gemeenteraad Hoogeveen 19.06.2024

TRANSCRIPT VAN DE GEMEENTERAAD VAN GEMEENTE HOOGEVEEN d.d. 19 juni 2024

1.

Plenaire besluitvormende vergadering (Raadzaal) 1.1 Opening besluitvormende ronde De voorzitter: Ik hoorde vanuit de zijlijn al dat het half af was en dat ik mocht. Gelukkig is het nog geen moeten, dat scheelt. Dank daarvoor. Welkom bij de raadsvergadering van de gemeente Hoogeveen van, dit keer niet een donderdag, maar woensdag 19 juni 2024, de verantwoordingsdag waarin we met name gaan terugblikken. Voordat ik de vergadering open vraag ik, zoals u gewend bent, een moment stilte. Dank u wel. Ik open de vergadering onder mededeling van afzegging van de leden Blankers, Pomper en Van der Sleen. 1.2 Vaststelling agenda De voorzitter: Als verder geen mededelingen zijn, dan zou ik voor willen stellen om de agenda vast te stellen. Zijn daar op de voorkant al op- of aanmerkingen over? Dat is niet het geval, dan mag u daarover stemmen. U begint de avond anoniem, unaniem, moet ik zeggen, met het vaststellen van de agenda. Hartstikke goed. Daarmee is het ook, denk ik, een van de kortst durende besluitvormende gedeeltes van de raadsvergadering in het jaar. 1.3 Sluiting besluitvormende ronde De voorzitter: Want bij 1.3 mag ik u de besluitvormende ronde alweer sluiten.

2.

Debatronde (Raadzaal) 2.1 Opening debatronde De voorzitter: Maar voor u vertrekt, gaan we wel beginnen aan de volgende ronde, dat is de debatronde, die open ik hier bij dezen. 2.2 Spreekrecht De voorzitter: 2.2 is het spreekrecht, is, volgens mij, niet voor aangekondigd, niet aan de orde. Dat hebben we ook gehad. 2.3 Duiding resultaten 2023 door de fracties/vragen aan college De voorzitter: Dan komen we bij 2.3, de duiding van de resultaten 2023 door de verschillende fracties, met eventueel ook vragen aan het college. U heeft al eerder ruimte gehad voor technische vragen om die te stellen en ook beantwoord te krijgen. Dus we gaan met elkaar proberen om de vragen te beperken tot de vragen die politiek van aard zijn en de duiding door de partijen, als daar behoefte aan is, proberen we te beperken tot drie tot vijf minuutjes, waarin u ook de debatpunten, eventuele debatpunten alvast aangeeft. Als we de ronde van de duiding hebben gehad, dan schorsen we even, zodat het college ook even bij elkaar kan komen om te inventariseren welke politieke vragen er nog zijn en wat het antwoord daarop zou moeten zijn. Om te vervolgen met een blokje met het college en daarna gaan we, in de tweede ronde, de debatpunten met elkaar

bij langs. Maar u heeft die werkwijze al voorbij zien komen, het is ook niet het eerste jaar, volgens mij, dat u dit op deze manier doet. Dus dat komt ongetwijfeld goed. Dan zou ik willen beginnen met de duiding van de resultaten van 2023. We hebben daar geen vaste of verplichte volgorde voor om dat te doen. Dus ik zou vandaag, als daar behoefte aan is, willen beginnen bij Forum voor Democratie. Dat doen we vanaf het spreekgestoelte vandaag. Dus neem uw pasje mee. De heer Kleine: Dank u wel, voorzitter. Vandaag bespreken we de jaarrekening 2023 van de gemeente Hoogeveen en dit keer richt ik mij op de exorbitant hoge kosten van het sociaal domein, die als een rode draad door de jaarrekening heenlopen. Het laat u mooi in getal zien wat nou het effect is van die nare socialistische ideologie en de daarmee samenhangende eis van onderwerping en opoffering van uzelf aan het hogere, in dit geval de samenleving. Omdat de tijd van dit soort spreekbeurten enigszins beperkt is, heb ik keuzes moeten maken in mijn bijdrage. Eerder heb ik gesproken over de dubbele moraal van het socialistische gedachtegoed en tussentijds een, u zou het een technische duiding kunnen noemen, bij het uitkomen van het rapport over armoede, waarbij duidelijk werd dat een steeds grotere groep werkenden tegen of zelfs onder de armoedegrens leeft.

Naast uiteraard de gevolgen van de inflatie, overstijgt de verplichte bijdrage aan het welzijn van anderen, de betaalcapaciteit van deze groep werkende Nederlanders. Begrijpt u mij goed, het is niet zo dat ik er op tegen ben dat u zelf bepaalt of u een ander wilt helpen of niet. Dat is hier ook niet van toepassing. De huidige modus operandi is dat het u onmogelijk wordt gemaakt om die keuze te maken. O wee als u het lef heeft om zelf uw mensen uit te kiezen waar u garant voor wil staan, uw geliefde, uw kinderen of uw kleinkinderen. Het is niet de bedoeling dat u onderscheid maakt tussen een volledige niksnut of uw bloedeigen kind. Iedereen is gelijk, krijgt u dan te horen. Uw opoffering is daarom ook voor iedereen gelijk. U zult klaarstaan voor Jan en alleman, ongeacht afkomst, levenslust of doodsdrift. Let wel: als we de volledige belastingdruk meenemen, praten we zo'n beetje over 60 tot 70 procent van uw tijd en energie die in de vorm van euro's overgemaakt wordt naar de club die voor u gaat bepalen hoe u het beste iedereen kan helpen. Deze vorm kent alleen maar verliezers: uiteraard de betaler van het hele verhaal, maar ook de ontvanger. Voor wie zich weleens verdiept heeft in de bankenwereld, en dan met name rond het jaar 2008, heeft vast wel eens gehoord van de term moral hazard.

Deze term beschrijft een risico verhogend gedrag van partijen die zelf geen risico lopen voor hun daden. In het kort: ze kunnen ongelimiteerd gek doen, zonder geconfronteerd te worden met de consequenties van hun gedrag. Die gekkigheid begint inmiddels steeds serieuzere vormen aan te nemen. Het is een race naar de bodem. Hier is namelijk sprake van congenitale analgesie in de zuiverste vorm: een ogenschijnlijk zeldzame aandoening, waarbij men geen fysieke pijn voelt en vaak door roekeloosheid verwondingen oploopt, totdat de opgelopen wond niet langer door het leven opgevangen kan worden. Een patiënt zonder pijnzin is nauwelijks levensvatbaar. Voor een samenleving is dat niet anders. Wat overblijft, is een samenleving waarbij slachtofferschap, schuld, afgunst en schaarste leidende principes worden en waarbij succes en euforie gek genoeg als parasitaire fenomenen worden gezien. Een samenleving waarbij kinderen van verre, de grootste jeugdvereniging tot 12 jaar, geen kampioen meer mogen worden. Een samenleving die de energie langzaam wegzuigt uit allerlei initiatieven, door organisaties van ieder willekeurig evenement te treiteren met regelgeving. Een samenleving waarbij vrij ondernemerschap langzaam maar zeker opgegeten wordt door het subsidiemonster, gevoed door gelden notabene overgemaakt door diezelfde ondernemer.

Zoals gezegd: het is een race naar de bodem, waarbij de levenslust van de één, opgeofferd wordt voor de doodsdrift van de ander. Dat alles uit naam van een zogenaamd algemeen belang, uit naam van de samenleving. Deze samenleving wordt dan geprojecteerd als een soort god die boven u als individu staat. Een wanhopig gekrijs tegen het individu om zich te onderwerpen aan de samenleving, is wat nog resteert. In een medische variant zijn zij het zelf nog die slachtoffer worden van deze aandoening, in de socialistische variant is het echter een ander die opdraait voor het roekeloze gedrag. Het ondermijnt de wil om wat van het leven te maken, om uit te blinken, te ontdekken, te vieren, te leren en te inspireren. Het ondermijnt het doel dat

iedereen denkt na te streven met deze ideologie, namelijk een krachtige en levenslustige samenleving. Tot slot, vandaag werd bekend dat de voorzitter van de Friese fractie van Forum voor Democratie zich afsplitst, omdat landelijk gezien onze partij meer een platform zou zijn geworden van vrijdenkers. Daar kon hij zich niet in vinden. Er wordt mij ook wel eens gevraagd wat Forum nu eigenlijk voor een partij is. Zelfs sluit ik mij aan bij de duiding van Thierry Baudet en in dit geval dus ook van de afsplitser. Forum is een partij van vrijdenkers en die hebben wij in allerlei soorten en maten. Alleen al hier in de lokale fractie hebben we een import Drent met een christelijke inborst als voorzitter en in de ondersteuning Fouad met Noord-Afrikaanse roots die meedoet aan de ramadan. Het moge duidelijk zijn dat dat geen voer is voor een echoput. Dat is ook onze kracht. En of u nu gelooft in de opwarming van de aarde, in een god of in het concept van zelfopoffering, het is belangrijk om open en vrij van ideeën te wisselen, zonder dat het de bedoeling is dat een ander verplicht wordt om de gewoonten en gebruiken, die gepaard gaan met een dergelijk geloof, over te nemen. Zojuist heb ik kort beschreven waar opoffering en onderwerping toe leiden. Beide begrippen hebben niets te maken met vrijdenken, maar met een statistisch en masochistisch moloch dat bestreden moet worden.

Dat is ook mijn strijd. Vrijheid van het individu om er wat van te maken, maar ook vrijheid … De voorzitter: Ik zou u willen verzoeken om tot een afronding te komen. De heer Kleine: Ik kom tot een afronding, een paar zinnen. Vrijheid van het individu om er wat van te maken, maar ook vrijheid van het individu om er niets van te maken. De losgeslagen claim van de één op de ander, systematisch afbreken, uitgaan van eigen kracht, absoluut en ongebreideld. Afrondend, twee zinnen, voorzitter. Het zal duidelijk zijn dat we als Forum voor Democratie niet instemmen met de jaarrekening. Er wordt gewerkt aan een aantal moties die onze fractievoorzitter volgende week wil voorleggen aan de gemeenteraad. Dank u wel. De voorzitter: Dank voor uw bijdrage. Ik stel voor dat we verder gaan naar de fractie van Gemeentebelangen, voor de terugblik op de jaarstukken van de gemeente Hoogeveen op 2023, zeg ik daar volledigheidshalve nog maar bij. Mevrouw Hooijer-Everts: Ja, voorzitter, dank u wel. Terugkijkend naar het jaar 2023. Liever kijken we als Gemeentebelangen vooruit en maken we plannen voor het komende jaar, maar dat hebben we vorig jaar al gedaan en dit is het moment om terug te kijken of het het college gelukt is om deze plannen te realiseren. Als we dit dikke boekwerk bekijken, dan is er heel wat gebeurd. Er is in ieder geval veel over opgeschreven.

En ja, er is ook veel gedaan, waarvan ook heel veel goede dingen. Om een klein voorbeeld te noemen, wat we ook belangrijk vinden, dat er voldoende aandacht nog steeds is voor kwetsbare jeugd op het gebied van integrale aanpak, gezin, buurt en school. En we hebben veel geld overgehouden. Dat klinkt natuurlijk fantastisch, zeker nadat we in 2020 er zo slecht voorstonden en daarna een aantal beleidsarme jaren hebben gehad. Maar afgelopen jaar was er weer ruimte en zouden we gaan investeren en toekomen aan achterstallig onderhoud. Dan lezen we dat er maar 26 procent van de voorgenomen investeringen zijn gerealiseerd. Dat was niet de bedoeling. Er wordt nu wel gelukkig volop gewerkt aan Hoofdstraat Zuid, maar er stond meer op de lijst. Het natte weer gooide soms roet in het eten, maar we lezen ook het gebrek aan capaciteit en dit laatste is al langer en daar werd steeds van gezegd: daar werken we aan. Een vraag aan het college is dan ook: is er voldoende gedaan, en wat dan, om goede mensen te houden of aan te trekken en is daar ook voldoende op ingezet? Als we kijken naar de sportvisie in Hollandscheveld, dan heeft dat minder gekost dan begroot, omdat de organisatie dit samen met de inwoners van de sportclubs heeft aangepakt.

En voor de tweede termijn hebben we dan ook de vraag aan de anderen: zouden wij hier als raad of gemeente meer gebruik van willen of kunnen maken? Dus meer vragen van betrokkenen, zodat er zaken niet blijven liggen door gebrek aan

capaciteit vanuit de gemeente. Of willen we hier alleen gebruik van maken als men dit zelf aanbiedt? Ook dit jaar was er weer sprake van incidentele financiële meevallers. Liever zien we natuurlijk dat we structureel geld krijgen, maar goed, geld is geld. Echter, het geld dat we kregen voor de opvang van Oekraïense vluchtelingen, was inderdaad niet begroot en dus kregen we geld, incidenteel geld. Wat we daarvoor kregen, is niet geheel gebruikt. Maar dat komt ook omdat we zelf voor goedkopere oplossingen gezorgd hebben. We vinden daarom ook als Gemeentebelangen dat het niet zozeer een incidentele meevaller is. Wat ons verontrust, is het onderhoud dat niet is uitgevoerd. Bij met name wegen en fietspaden hebben we te maken gehad met achterstallig onderhoud en dat zou weer opgepakt worden. Deels dat dat ook wel gebeurd, maar, en dat het nodig is en nog steeds was en nog steeds is, horen we regelmatig van inwoners. We vragen ons dan ook af, richting het college: wat zijn de consequenties als we nog meer, langer moeten wachten met het opknappen van de wegen? Wat gaat het ons kosten en wat zijn de eventuele risico's? We weten ook allemaal dat het vertrouwen in de overheid niet groot is. Dat ligt dan misschien niet zozeer altijd aan ons, maar wel als we kijken naar het rijk.

Maar wanneer we lezen dat er op 6 oktober 2023 een bijeenkomst is geweest van de club senioren AZ, over het seniorvriendelijk maken van Hoogeveen, en dat de uitkomsten van deze bijeenkomst nog niet in gang zijn gezet, dan zal dit vertrouwen niet worden vergroot. Veel wordt er, terecht, geïnvesteerd in jeugd, maar laten we ook aandacht voor de steeds groeiende groep senioren zeker niet vergeten. Als laatste nog een korte opmerking over de kostendekkendheid van de begraafplaatsen. Voor het zoveelste jaar zijn de inkomsten toch weer zeker hoger dan de uitgaven. Wat ons betreft moet er dan toch echt gekeken worden of het niet toch beter begroot kan worden. Maar terugkijkend kunnen we zeggen als Gemeentebelangen: er zijn veel goede dingen gerealiseerd en we hebben meer in de algemene reserve dan begroot. Dat klinkt mooi, maar we hadden liever gezien dat de geplande investeringen en het uitgestelde werk gewoon was doorgegaan. We hopen dat dit in 2024 alsnog erbij gerealiseerd wordt, net als de woningen, want 86 woningen die er gebouwd zijn, dat zou wat ons betreft ook wat meer mogen. Voorzitter, tot zover. De voorzitter: Dank u wel. Strak op de tijd, dank daarvoor. Kom ik bij de fractie van GroenLinks. De heer Van der Meer: Voorzitter, dank u wel.

Laat ik er nou in mijn inleiding vanuit zijn gegaan dat ik de laatste in de rij zou zijn geweest, gelet op de grootte van de fractie, maar die vlieger gaat helaas niet op. Allereerst dank voor de beantwoording van de technische vragen en fijn dat die antwoorden ook altijd zo snel en adequaat aangeleverd worden. Wat natuurlijk opviel, is, en ik weet niet of er een causaal verband is tussen het vertrek van de heer Kreuze en het aantal vragen dat de CDA heeft gesteld, maar ze waren opmerkelijk minder dan de voorgaande jaren. Daarbij maak ik ook graag gebruik van deze gelegenheid om de heer Kreuze, want ik denk dat hij het nog steeds niet kan nalaten om te kijken, het allerbeste toe te wensen. Om te beginnen zijn we heel blij en tevreden over het positieve resultaat van 2023 en het feit dat de accountant voornemens is een goedkeurende verklaring af te geven. Meer en meer zijn financiën van de gemeente Hoogeveen op orde en wordt er een stevig fundament gelegd. Het was goed om te horen dat er ook de structuur en bezetting van de financiële diensten meer en meer vorm begint te krijgen en stabiliseert. We zien en lezen dat ook in het accountantsrapport dat de ambities groot zijn, maar ook dat het aantal geplande investeringen, het is net ook al genoemd, wel voor een deel ook doorgeschoven zijn.

Natuurlijk zijn er alle allerlei redenen voor aan te voeren, gelet op capaciteit enzovoort, maar het vraagt wellicht ook om een wat meer kritische beschouwing op die investeringen. Doen wat we kunnen, in plaats van doen wat we willen. Dus dat wil ik ook wel meegeven aan de fracties en aan het college, om daar straks in tweede ronde eens bij stil te staan: zijn onze ambities in lijn met wat we allemaal op kunnen brengen qua capaciteit en in lijn met wat ons allemaal te wachten staat? Een gedeelde zorg is ook de toestand van de ICT. Het risico dat er iets mis kan gaan, is te groot en reikt ook veel verder dan de financiële kaders en afhandelingen. Het behelst uiteindelijk het totaal aan vertrouwelijke gegevensbestanden die beheerd worden. Wat dat betreft, is er met alles wat er

gedaan is, wel een extra compliment voor de medewerkers van de organisatie dat ze, ondanks gebrek aan capaciteit, ondanks gebrek aan middelen, wel gedaan hebben wat ze hebben gedaan. Een aantal korte beschouwingen, als daar nog tijd voor is. In de eerste plaats inclusie. Een simpele zoekopdracht in het document levert op dat de term LHBTI precies nul keer voorkomt in het hele document. In de beantwoording van de technische vragen heb ik gezien dat hier in 2024 meer aandacht aan geschonken gaat worden. Dat is een goed bericht en ik hoop ook dat we dat gaan doen. Ik roep ook de medeondertekenaars van het regenboogakkoord op om er samen met ons en de wethouder, echt de schouders onder gaan zetten, zodat we in 2024 nog resultaten halen. Dat geldt met name met betrekking tot preventieve en actieve maatregelen tegen geweld, discriminatie, intimidatie en uitsluiting. Als we daar stappen kunnen zetten met elkaar, kunnen we uiteindelijk daar ook zeggen dat we een inclusieve gemeente zijn. Een Hogeveen voor alle Hoogeveners. De jeugdzorg is ook een punt van aandacht. We zien dat er een toenemende krapte is in het aanbod in de capaciteit van de jeugdzorg, maar we zien dat er een toenemende vraag is. De grote vraag die dat met zich meebrengt is: vallen onze jongeren straks niet tussen wal en schip, met name op de jeugd-ggz. De wachtlijsten nemen toe, nemen drastisch toe.

Dat brengt heel veel risico’s mee, voor juist die zwakkere jongere die die hulp zo nodig heeft. Mooie stappen zijn er ook zeker gezet als we kijken naar bestaanszekerheid, dit plan van aanpak op armoedebestrijding, de klimaatadaptatiestrategie. Goede stappen in de goede richting. En voor nu zou ik willen zeggen: schouders eronder, gaan met die banaan en zorgen dat dingen ook tot stand gebracht worden. Tot slot, voorzitter, dit is alweer de een na laatste verantwoordingsdag van deze raad. Het gaat dus al heel snel. We zijn tevreden over de resultaten zoals behaald en de conclusie is wat ons betreft gerechtvaardigd dat we op de goede weg zijn, onze financiële positie steeds steviger wordt en dat biedt perspectief. Dank aan iedereen die betrokken was bij de totstandkoming en wat ons betreft geen belemmering om akkoord te gaan met de jaarrekening. De voorzitter: Dank voor uw bijdrage. Ik zou graag verder willen gaan met de fractie van de ChristenUnie, de heer Van Dijk. De heer Van Dijk: Dank, voorzitter. Allereerst wil de ChristenUnie dank uitspreken naar het college en de SWO voor het werk dat is verricht voor deze verantwoording, het jaarrekeningtraject en de beantwoording van onze technische vragen. Eerst de cijfers even op een rij. Over het jaar 2023 was een positief resultaat van 2,4 miljoen begroot.

Bij de gemrap een was dit opgelopen tot 8,4 miljoen en bij de gemrap twee doorgestegen naar 11,4. Uiteindelijk sloot de jaarrekening met een positief resultaat van 21,7 miljoen. Een P&C cyclus als een bergetappe in de Tour de France. De reserves van de wielrenner zijn aan het einde van de rit behoorlijk leeg, terwijl onze spaarpot verder wordt gevuld. Onze algemene reserve staat na verrekening op een saldo van 68,7 miljoen. Dat is een basis om in de toekomst tegen een stootje te kunnen, of een zwarte zwaan, als u onze bijdrage van vorig jaar nog kan herinneren. De afgelopen weken zullen bij veel fracties in het teken hebben gestaan van het lezen van financiële stukken, terugkijken bij de jaarrekening en vooruitkijken bij de kadernota, waarbij investeringen het centrale thema vormt. In dat verband is het wat bevreemdend om te zien dat slechts vijf van de begrote 20 miljoen aan investeringen daadwerkelijk is uitgevoerd. Natuurlijk, er worden ook investeringen, in onder andere onderwijshuisvesting, gespaard. Maar er lijkt hier wat anders aan de hand te zijn. Namelijk, capaciteitsproblemen. Voor de liefhebber, pakt u eens de jaarrekening erbij en zoek eens op Control F in de jaarrekening op woorden zoals capaciteit of gebrek. Dan zult u veel resultaten tegenkomen. Dit speelt overigens niet alleen bij de SWO, maar ook bij leveranciers van de gemeente.

Het probleem rondom capaciteit lijkt dan ook groter te worden. Niet alleen als het gaat om de uitvoering van investeringen, maar ook rondom het uitwerken van bijvoorbeeld zoiets als een vastgoedstrategie of iets alledaags als de verdaging van schriftelijke vragen. We beginnen met elkaar de schaarste op de arbeidsmarkt steeds meer te voelen en in de gemeenteraad maken we gebruik van een fundamenteel recht rondom keuzes in een schaars middel,

namelijk geld. In hoeverre zouden we ambtelijke capaciteit eigenlijk niet hieraan moeten toevoegen? Welke werkzaamheden hebben absolute prioriteit en bij welke nemen we uitstel op de koop toe? Dit heeft serieuze invloed op onze inwoners. Het college bepaalt nu de prioritering van deze schaarse capaciteit. De raadzaal zou te klein zijn als het college dit zou doen met financiën. En de fractie van de ChristenUnie begrijpt dat zo'n overgang niet van de ene op de andere dag is ingericht, maar op lange termijn bewegen wij graag toe naar meer betrokkenheid van de gemeenteraad rondom keuzes in schaarste en dan in dit geval schaarste in capaciteit. In deze bijdrage wil de fractie van de ChristenUnie ook graag de aandacht focussen op wat goed gaat in de gemeente. Want ook dat is best een mooie lijst. In 2023 heeft de gemeente haar sociale gezicht kunnen laten zien door ondersteuning te geven aan diverse doelgroepen binnen onze gemeente. De opvang van Oekraïners is onverminderd doorgegaan, net als inspanningen op het gebied van verduurzaming. Ook in de uitvoering is ontzettend veel werk verzet: WMO-aanvragen, het maaien van bermen, het openhouden van het zwembad. Voor al dat werk, ook aan de SWO, dank. Afsluitend hebben wij één vraag aan het college over het budget voor jeugdhulp.

Op pagina 166 van de jaarrekening lezen wij een fors nadeel van meer dan 900.000 euro en het college signaleert hier een bredere trend van onder andere toename van echtscheidingsproblematiek. Hoe beoordeelt het college deze trend en wat betekent dit, wat u betreft, voor de toekomst? We hebben geen verdere bespreekpunten voor de tweede ronde. Dank. De voorzitter: Dank voor uw bijdrage. Het was mij inderdaad opgevallen dat u vorig jaar uw betoog zelfs een titel had gegeven, wat vervolgens ook als rode draad door de avond liep. Dat ontbrak dan vandaag. Maar dat zien we misschien een volgende keer nog wel weer terug. Ik kom bij de fractie van D66. Mevrouw Rutgers: Ja, wat de volgorde vanavond is, dat is heel spannend. Ik dacht eerst misschien alfabetische volgorde beginnend bij de F of afwisselend klein, groot, klein, groot, maar ook dat is het niet. Ik ben benieuwd waar we op uitkomen straks. Goed, de jaarrekening. D66 is blij dat we net als vorig jaar ook dit jaar positief kunnen zijn over de financiën van Hoogeveen. Dat is mede te danken aan goed bestuur en aan een organisatie die hard werkt en zichzelf ook blijft verbeteren. Wel een paar aandachtspunten. Een aantal zaken is niet opgepakt wegens onvoldoende capaciteit. Nou, dat is al een paar keer genoemd vanavond. Dat is een breed probleem en wij denken dat dit vraagt om nieuwe oplossingen.

Dat is niet alleen prioriteiten stellen, zoals anderen zeggen, maar ook nadenken over anders organiseren en anders werven en vasthouden van medewerkers. Uit de stukken blijkt nog onvoldoende of en hoe dit wordt opgepakt. Dus dat is ook een vraag aan het college. Wat wordt hieraan gedaan? Aan dit wicked problem, om maar weer eens die Engelse term erbij te pakken, want het is niet voor het eerst dat we dit moeten concluderen. Een ander aandachtspunt vind ik het doorlopen en afmaken van een goede PDCA cyclus. Want het is zeker niet alleen in Hoogeveen een issue dat deze niet altijd goed wordt doorlopen. We doen van alles, maar hoe meten we nou eigenlijk de impact daarvan en hoe gaan we daarop acteren? Niet alleen maar doen, maar ook kijken of wat we doen het beoogde effect heeft. Hier vroegen we ook al aandacht voor bij het bespreken van onder andere de nota jeugd afgelopen najaar. En vanochtend nog tipte ik de wethouders een artikel over transitie gerichte monitoring. Ik ben dan ook benieuwd of er sinds het najaar al een aanzet is gedaan tot het monitoren van impact, of we denken over hoe gaan we impact monitoren. Dus hier hoor ik ook graag een reactie op van het college. Een aantal acties uit 2023 sluiten goed aan bij de speerpunten van D66.

Voorbeelden waar wij heel positief over zijn, zijn de nota jeugd, met stevige aandacht voor de rijke schooldag, dat die is aangenomen en dat er aan de uitvoering wordt gewerkt. Het hoogbouw beleid is nog niet geactualiseerd, maar er wordt alsnog aan gewerkt. En na jaren van geen beleid of nulbeleid is er gewerkt aan de totstandkoming van koffieshopbeleid. Qua duurzaamheid en klimaat zijn we tevreden dat er een klimaatadaptatiestrategie is vastgesteld en dat daar ook aan de uitvoering gewerkt wordt en dat hetzelfde geldt voor de transitievisie warmte. Daarnaast is er een heel goede lobby geweest voor betere bereikbaarheid met het ov. Inmiddels worden daar concrete resultaten op

geboekt, zoals het aanpakken van de flessenhals op het spoor bij Meppel en de aanstaande terugkeer van de snelbus naar Emmen. Kortom, er gebeurt veel in Hoogeveen en dan ook nog zonder rode cijfers te schrijven. Kunnen er dingen nog meer en beter? Ja natuurlijk, altijd, maar daar hebben we het binnenkort over bij de begroting. Voor nu kunnen we de jaarrekening wat ons betreft vaststellen. We hebben geen punten voor debat. Dank u wel. De voorzitter: U bedankt voor de bondige bijdrage aan de kant van D66. We blijven nog een beetje in de liberale hoek, kunnen we denk ik wel zeggen, ondanks dat de stroming niet de volgorde bepaalt, maar ik kom bij de VVD. De heer Klok: Ja, kijk, helemaal in de war door de volgorde, dank u wel. Dank u wel, voorzitter en ook dank aan het college voor het opstellen van deze jaarrekening. Inderdaad de derde alweer. De jaarrekening stemt ons over het algemeen vrolijk. Waar je nu in onze gemeentes om ons heen hoort, het woord bezuinigen steeds vaker hoort klinken, zijn wij nog bij machte om de reserve te laten groeien en best wel fors te laten groeien. Dat is iets moois en dat is iets wat wij moeten koesteren. De reserves zijn dit jaar of vorig jaar met meer dan 20 miljoen aangedikt. Hier konden wij vier tot vijf jaar geleden alleen nog maar van dromen. Als we iets verder kijken, dan zien we dat dit wel een oorzaak heeft.

Hier maken wij ons als VVD zorgen om. Van de iets meer dan 20 miljoen die we zouden investeren, is er slechts een kleine 6 miljoen uitgegeven. Dat is zorgelijk, want investeringen doe je niet voor niets. Zo is bijvoorbeeld het haalbaarheidsonderzoek van Bentinckspark-Noord nog niet volledig uitgevoerd, het asfalt van de wegen maar deels en blijven we achter met de rioleringswerkzaamheden. Dit zijn zomaar drie willekeurig gekozen onderwerpen. Het geld is er wel, maar de capaciteit van met name mensen is er niet. Graag horen wij van het college hoe zij denkt dit de komende tijd te verbeteren en per wanneer verwacht het college dat dit beter wordt? En we willen het college vragen, omdat we het er nu al meerdere jaren over hebben, zijn er ook mogelijkheden out of the box, bijvoorbeeld in een samenwerking met andere gemeentes? Naast dat de capaciteit er meestal niet is, zijn er ook wat andere zorgelijkheden, wat ons betreft. Neem bijvoorbeeld de tarieven voor binnensporten. We hebben met elkaar afgesproken dat dit 35 procent kostendekkend moet zijn. In de jaarrekening lezen we echter dat dit 44 procent is geworden in 2023, terwijl 29 procent begroot was. Ik snap, dat zijn nu even snel veel percentages, maar waar het op neerkomt, is dat we meer dan 200.000 euro te veel hebben gevraagd aan de binnensporten.

Dit betekent bijvoorbeeld dat de contributie te hoog was of dat deze sportclubs op reserves moesten inleveren. Zo hebben we onder andere al een brief ontvangen van Kwiek, die ook deze zorgen uit. Zij hebben grote zorgen wat betreft deze hoge lasten en deze delen wij. Laat ons duidelijk zijn, dit gaat ons niet specifiek om Kwiek, maar om alle binnensportverenigingen. Graag horen wij van het college hoe zij hiernaar kijkt. Hoe kan het dat dit zo hoog is uitgevallen? En is dit wel de juiste systematiek om zo met binnensporten om te gaan? Afsluitend met een mooi feit: we zijn van plek vier naar plek vijf gezakt wat betreft de gemeentelijke lasten in Drenthe. We staan nog in het linker rijtje, er zijn namelijk twaalf gemeentes, maar we zijn op de goede weg. Dat is dus iets waar wij ons hard voor gaan maken de komende tijd. Dit is een van de weinige lijstjes waar je hoopt onderaan te staan. Hopelijk zakken we volgend jaar nog wat verder weg. Tot slot, voorzitter, wat wij graag willen bespreken in deze raad is met betrekking tot de reserves, hoe moeten wij daarmee omgaan? De kostendekkendheid, en dan nu specifiek op binnensporten, maar er zitten meer kostendekkendheidsgevallen in de jaarrekening. En tot slot de capaciteit. Wat is de rol van het college, maar wat is ook onze rol als raad? Dank u wel. De voorzitter: Dank voor uw bijdrage. U nam het pasje ook weer mee.

Ik kom in de weloverwogen volgorde bij de fractie van het CDA uit.

De heer Otten: Dank u wel, voorzitter. Nu heb ik de laptop mee, want ik had het uitgeprint, maar de laatste drie pagina's zitten nog in de printer, dus ik moet het maar vanaf de laptop doen deze keer. Ik had het er voor de vergadering nog over met een collega en toen zei ik: ja, ik heb het uitgeprint ja, maar ja, alles niet helemaal, geloof ik. We proberen het op deze manier. Voorzitter, verantwoordingsdag is een mooie traditie waarmee het college verantwoording aflegt voor het gevoerde beleid het afgelopen jaar. Beleid wat door de raad is vastgesteld en wat we aan onze inwoners hebben beloofd wat we de komende jaren gaan doen en wat de kosten daarvan zijn. In de volksmond heet verantwoordingsdag gehaktdag. Ik denk nou, daar wordt gehakt, maar het is dus niet waar. Want het is in de Tweede Kamer ontstaan omdat de verantwoordingsdag daar op woensdag was en woensdag is gehaktdag, zeg maar. Maar dat is die gehaktbaldag, zeg maar, hè. Maar het is vandaag dus woensdag en gehaktdag. Dus we gaan kijken of we hier nog wat van kunnen brouwen. Is er gedaan wat we hebben beloofd aan onze inwoners? Dat is de centrale vraag waar het om gaat. Er is veel gedaan, laten we dat vooropstellen. En al jaren hamert het CDA erop realistisch te begroten, maar ook deze jaarrekening geeft feitelijk geen getrouw beeld van de begroting die we achtergelaten hebben vorig jaar.

Maar in de kern is dit namelijk wel waar de jaarrekening over gaat. Waar het verantwoordingsdebat over gaat. Wat hebben we gedaan, wat hebben we beloofd? De schrik sloeg ons om het hart toen we zagen wat er allemaal niet is gerealiseerd. 75 procent van de investeringen zijn niet uitgevoerd. Dat is wel wat we zien als rode draad. Dat zien we al meerdere jaren dus. De reden die wordt aangegeven, namelijk, is vaak: we hebben onvoldoende capaciteit om de plannen te realiseren. Wordt het dan niet tijd om enerzijds als college in gesprek te gaan met de raad over de prioritering aan te brengen? Proactief in plaats van achteraf via de jaarrekening de raad te informeren. Het is een retorische vraag, maar desondanks willen we wederom hier graag een reactie van het college op. Maar daar zijn al collega's voldoende voorgegaan. Anderzijds, we kennen inmiddels een aantal jaren in Hoogeveen een investeringsplafond, maar schuiven deze investering heel makkelijk door naar achteren en stapelen daarmee problemen weer op naar het komende jaar en er wordt zo 5 miljoen doorgeschoven, dit jaar. Dat komt er weer bij, terwijl het eigenlijk al vol is. Ik kan me wel voorstellen wat er in de jaarrekening van dit jaar komt te staan. In de gemrap zien we de eerste contouren daar nu al zichtbaar van worden.

Dit investeringsplafond is destijds ingesteld om financieel oogpunt, maar inmiddels worden deze ambities vooral beperkt door beschikbare capaciteit van personeel, in gemeentehuis en ook misschien wel in de markt. Wordt er daarom geen tijd om aan een capaciteitsplafond te denken, in plaats van alleen financiële middelen? Want die hebben we inmiddels wel genoeg, kijk maar naar het overstromende pad van algemene reserve. Onze oproep zou zijn: vooral kijken naar personele capaciteit bij het vergroten en niet alleen naar de financiën. Voorzitter, ons tweede punt, en daarvoor willen we graag met u teruggaan naar de strategische beschouwing van de kadernota vorig jaar. Toen hebben we een vergelijking gemaakt met de energiemarkt. Wat we de klant te veel laten betalen aan maandelijks voorschot, wordt in het boekjaar daarop teruggestort. Wij hebben als CDA toen voorgesteld hetzelfde te doen met de OZB. We hebben toen gepleit voor nieuwe uitgangspunten voor het begroten en verantwoorden. Bij het begroten mag de OZB ‘…’ omhoog, maar bij de jaarrekening gaan we het verrekenen. Als blijkt dat de OZB-opbrengsten niet nodig zijn geweest, storten we deze terug naar onze inwoners. Wel net zo eerlijk en solidair.

Maar we hebben het nu over de jaarrekening, weliswaar niet over de jaarrekening van ‘24, maar omdat er sprake is van een trend, komen we met een concreet voorstel om hier handen en voeten aan te geven. We pleiten voor een egalisatiefonds reserve OZB. Een reserve OZB is bedoeld om pieken in de exploitatiebegroting te kunnen vermijden. De pieken en dalen worden dan letterlijk egaal gemaakt. Met de reserve OZB wordt voorkomen dat onze inwoners sterke schommelingen en erg snel stijgende tarieven gaan meemaken. Deze reserve OZB zorgt deels dat de opbrengsten worden gebruikt ter dekking van lasten van andere jaren. Ieder jaar wordt de OZB in Hoogeveen verhoogd, ieder jaar blijkt dat dit bedrag in principe overblijft voor de algemene reserve. We hebben de cijfers verwerkt in ons voorstel, voorzitter. Zoals u inmiddels begrepen hebt zullen we hiervoor vanavond een voorstel indienen, middels een amendement, en gaan daarover graag met eenieder in debat. We vinden het

niet uit te leggen dat we ieder jaar een onderuitputting hebben en niet doen wat we beloven aan onze inwoners en dan toch elk jaar de prijs maar verhogen. Voorzitter, afsluitend. Onze inwoners verdienen een realistische begroting en een duidelijke verantwoording over het gevoerde beleid. Daarom zou het prettig zijn als er in de toekomst een publieksvriendelijke versie van de jaarrekening zou worden gepubliceerd, zodat ook aan onze inwoners een heldere verantwoording wordt afgelegd. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel voor uw bijdrage. Ik kom bij de fractie van de Partij van de Arbeid. De heer Van Eck: Dank, voorzitter. Misschien dat de kleur van een jasje een rol speelt bij de volgorde, maar dat ik denk toch dat u thuis zo'n draaier heeft staan van bingoballetjes en dat daar alle partijen in zijn gegooid. De voorzitter: Laten we afspreken dat degene die het nog wel goed raadt, de volgende keer een kleinigheidje van me krijgt. De heer Van Eck: Oké. Hoeveel kansen heb ik nog? Voorzitter, u sprak er net over dat de bijdrage van de ChristenUnie vorig jaar een titel had. Dat hadden ze dit jaar niet. Wij hebben wel een titel en die titel luidt: het kon minder. Een jaarrekening met een positief saldo van 21,7 miljoen, een algemene reserve van 68,7 miljoen, of het minder kan.

Dan hoeft geld overhouden op zich helemaal niet zo moeilijk te zijn, dat is gewoon een kwestie van op je handen gaan zitten en niets doen. Daar is echter geen sprake van. Er lag een ambitieuze begroting en de handen gingen juist uit de mouwen. Veel is gerealiseerd. Inderdaad niet alles, meerdere partijen hebben dat al aangehaald, maar voor de Partij van de Arbeid is het glas halfvol. Veel is wel degelijk in gang gezet en gerealiseerd. We geven zo enkele voorbeelden die ons tevreden stellen. Maar eerst hebben we een vraag aan het college: de opvang van Oekraïners laat een financieel voordeel zien van 1,5 miljoen. Taallessen aan Oekraïners worden in Hoogeveen nu gegeven door vrijwilligers. De kracht van Hoogeveense samenleving, de wil om anderen te helpen, het is prachtig om te zien. Maar de Nederlandse taal wordt het best geleerd in het drietrapsmodel. Stap één is les van een professionele docent, gevolgd te oefenen met een vrijwilliger, gevolgd door zelfstudie. De eerste stap ontbreekt nu in Hoogeveen. Onze vraag aan het college is of zij met een voorstel naar de raad willen komen om de taallessen te professionaliseren. Wellicht kan een deel van het genoemde overschot daarvoor aangewend worden. Verder roepen wij het college, maar ook onszelf, als raad, op om alert te blijven ten aanzien van de sociale wijkteams.

De beantwoording op onze technische vraag hoe het kan dat vier van de vijf teams minder casussen hebben behandeld, stemt ons nog niet helemaal gerust. Dan, voorzitter, we hadden beloofd een paar voorbeelden te noemen van ontwikkelingen die ons tevreden stellen. Dan denken we aan cultuur. Met het onderduikersmuseum De Duikelaar in Nieuwlande is een structurele subsidierelatie aangegaan. Er is besloten het podium grondig te verbouwen tot het poppodium van Drenthe. En op initiatief van de PvdA werden voor minima 1000 kaarten voor het spektakel Boer Koekoek ook beschikbaar gesteld. Cultuur is van en voor iedereen. We denken ook aan het extra budget voor inburgering, waardoor statushouders zich beter kunnen ontwikkelen. We denken aan de huisbezoeken die samen met SWW zijn uitgevoerd in het kader van vroegsignalering van schulden. De extra ritten die De Bij in 2023 maakte. Immers, iedereen hoort erbij en iedereen doet mee. We denken ook aan de subsidieaanvragen voor het groener maken van tuinen, het deelnemen aan het NK tegelwippen, duurzaamheidsleningen, Fixbezoeken. Groen heeft en is de toekomst. Rood overigens ook. Er is niet alleen volop verbinding gelegd met onze inwoners, ook met bedrijven. Er zijn meer dan 230 bedrijven bezocht en bereikt via werkbezoeken en adviesgesprekken. Samen bouwen we aan Hoogeveen.

En tot slot, voorzitter, in 2023 werd besloten dat er in de wijk Wolfsbos een volwaardig buurthuis moet komen. Werd in Elim De Open Deur aangekocht en is er een begin gemaakt met de huizen van de buurt. De PvdA wordt niet voor niets de partij van de dorps- en buurthuizen genoemd. Het stemt ons zeer tevreden, deze ontwikkelingen. We kunnen

nog veel meer noemen, veel meer positieve ontwikkelingen, maar laten we niet te lang terugkijken. We zijn meer van het doen, dus hup, stroop die mouwen weer op en door. Door met het bouwen aan een mooi, groen en sociaal Hoogeveen. Dank u wel. De voorzitter: Dank voor uw aansporende woorden. Dan kom ik bij de fractie van de SGP. Indien die behoefte er is. De heer Van Rijn: Dank u wel, voorzitter. Zeker is daar behoefte aan. We spreken vanavond over de jaarrekening. Het is een stukje geschiedenis, wat weer toegevoegd wordt aan de reeks der jaren. Dat is elk jaar weer hetzelfde verhaal, uiteraard. Tegelijk is het een mooie evaluatie van hoe is het gegaan met de uitvoering van de begroting van 2023? Want daar gaat het uiteindelijk om. Is dat evenredig? Nou, dat laatste, daar hapert er nog wel even aan, maar daar komen we zo wel even op terug. Vooraf natuurlijk, je kunt gerust stellen dat het grootste gedeelte wat uitgevoerd is, dat dat gewoon allemaal ondanks perikelen goed gegaan is. Er zijn op onderdelen bij ons best wel zorgen. Ik heb ook sociaal domein gehoord en dat alles, maar ja, dat tijdsbestek is gewoon te kort om dat hier allemaal even op te gaan sommen en ook daar wat van te vinden.

Daarom wil ik het eigenlijk maar even houden bij de samenvatting, waar we eind 2023 staan, weergegeven in de kengetallen en hoe deze zich verantwoorden ten opzichte van de signaalwaarden die wij hebben afgesproken. Nou, de SGP is heel content met dit resultaat. En dat vooral met de onzekerheid van de toekomende jaren, dat wij financieel robuuster zijn geworden om een eventuele financiële tegenslagen te kunnen opvangen. Tegelijk constateren wij, en daar hebben we vanavond nog niets over gehoord, dat het positief behaalde resultaat nog steeds komt, hoofdzakelijk, door incidenteel voordeel in het gemeentefonds. Het is nog geen structureel iets. Dus daar moeten we wel even, want het kan natuurlijk ook voor hetzelfde geld de andere kant op gaan. Maar juist in deze kengetallen zijn de verschillen van begroot en werkelijk resultaat goed zichtbaar. Even een voorbeeld: de schuldquote was begroot op 59 procent, komt werkelijk iets meer dan de helft lager uit op 29 procent. Toch op dit punt even een vraag aan het college. In de aanbiedingsbrief op pagina 5, spreekt het college over 24 procent schuldquote en in deze kengetallen staat nee, dat is een verschil van vijf procent. Wij begrijpen dat eigenlijk niet. Misschien kan het college daar even wat uitleggen, of is dit gewoon een schrijffout, dat kan natuurlijk ook.

De solvabiliteit, begroot op 15 procent, komt meer dan verdubbeld op 33,3 procent. De exploitatieruimte, begroot op 3,05 procent, komt ook meer dan verdubbeld uit op 7,8 procent. Goed dat ook het weerstandsvermogen, met een waarde van 2,25, ruim voldoende uitkomt. Wat ons wel zorgen baart, is de realiteit in de verschillen van werkelijk uitgevoerde investeringen met de ambitie bij de begroting van 2023. Het is vanavond al meer genoemd: de ambitie was 20 miljoen aan investeringen, maar uiteindelijk is er maar iets meer dan 5 miljoen van uitgevoerd. Het college geeft daarbij aan: een deel van die investeringen worden doorgeschoven naar 2024. Vijf vragen hierbij aan het college: een, hoe verhouden deze verschillen zich met wat wij afgesproken hebben om realistisch, pessimistisch te begroten? Twee, het college heeft het over een deel doorschuiven, maar niet het restant. Hoe moeten wij dat duiden? En wat wordt dan wel doorgeschoven en wat gebeurt er met het deel wat niet doorgeschoven wordt? Drie, we zijn al halverwege 2024 en het raakt natuurlijk iets dit jaar, maar dat dat kan niet anders, dat staat ook in de jaarrekening.

We zijn halverwege 2024 met het deel doorgeschoven investeringen van 2043, het is al vaker genoemd, en de ambitie voor 2024, is dat dan nog wel uitvoerbaar? Vier, hoeveel van de niet-uitgevoerde investeringen is te wijten aan capaciteitsgebrek? Vijf, er zullen dus keuzes gemaakt moeten worden van wat wel en wat nog niet uitgevoerd kan worden. Zijn die keuzes voorbehouden aan het college of is dat aan de gemeenteraad? Wat voor ons ook teleurstellend is, in deze jaarrekening, wij vonden nog steeds geen paragraaf dwarsdoorsneden van de subsidies, terwijl daar wel een toezegging voor gedaan is. Vraag: kan het college aangeven wanneer dat dan uiteindelijk wel gaat gebeuren? Een meerderheid van de raad heeft zich uitgesproken om een betonfietspad langs de Carstensdijk in 2024 te

realiseren. Gaat dat nog gebeuren? Verder, voorzitter, willen wij iedereen danken die bijgedragen heeft aan de totstandkoming van deze jaarrekening. Maar we vergeten ook niet aan al die uitvoerders onze dank uit te brengen, die uiteindelijk de begroting ook hebben uitgevoerd op onderdelen. Daar willen wij ook onze dank voor uitspreken. Ten slotte, voorzitter, de SGP heeft geen ambitie om onze accountant te verbeteren en kunnen daarom ook instemmen met deze jaarrekening. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Kom ik bij de fractie van de SP. De heer Baalman: Dank u wel, voorzitter. Ik mag het vanavond even overnemen van mijn collega. Die moest werken. Er zijn ook nog mensen die moeten werken 's avonds. Jammer, maar het is niet anders. Vandaag bespreken wij de jaarstukken van 2023. De SP heeft kritisch gekeken naar hoe ons college het budget heeft ingezet, of dit in lijn is met ons beleid. Wat hebben we goed gedaan en waar zit nog, volgens de SP, ruimte voor verbetering? De SP ziet geen expliciete onverklaarbare overschrijdingen of tekorten. Heel goed natuurlijk. Het overschot van 21,5 miljoen laat zien dat we mogelijk te conservatief budgetteren en ook projecten mogelijk niet volledig uitvoeren. Wat betreft de solvabiliteit en de schuldenquota ziet de jaarrekeningen er gezond uit. Met dat ravijnjaar 2026 in zicht, is de ‘…’ heel begrijpelijk.

Maar hebben we op bepaalde gebieden geen kansen laten liggen? Bijvoorbeeld op cultuur, duurzaamheid, armoedebestrijding, jeugdhulp en ook onderwijs, zien we dat niet alle middelen zijn benut. In 2023 zijn er aanzienlijke bedragen toegekend aan energietoeslagen en ondersteuning van armoede en schulden. Ondanks deze investeringen is een deel van de middelen naar 2024 doorgeschoven. Wat vragen oproept over de timing en de directe impact van deze uitgaven. We moeten ons, denk ik, afvragen: zijn middelen als energietoeslag en andere sociale potjes voldoende bekend bij inwoners met een lager inkomen? De SP wil ook nog even blijven stilstaan bij de huisvesting van onze woonwagenbewoners. Op pagina 124 lezen we in de complexen Stuifzand, Pesse, Tiendeveen zijn woonwagenlocaties waar geplande werkzaamheden voor het woonrijp maken voor de nieuwe woonwagens nog niet geheel uit uitgevoerd. Werkzaamheden schuiven door naar het voorjaar 2024 en zijn ook nu nog niet klaar. Er zijn ook andere woonwagenlocaties die wachten op meer duidelijkheid. De SP heeft vanuit de woonwagengemeenschap vernomen dat de woningcoöperaties ook geen haast lijken te maken om bestaande locaties uit te breiden of te verduurzamen. De SP wil het college dan ook dringend verzoeken om haast te maken om het woonwagen- en standplaatsenbeleid 2021 verder te realiseren. We gaan afsluiten.

We zijn weliswaar de financiën weer goed op orde, we staan er gezond voor. Dat is natuurlijk een heel mooi compliment voor het college. Maar het streven naar een financieel gezonde gemeente, hoeft geen doel op zichzelf te zijn. Wanneer de SP kijkt naar de jaarcijfers in context met de kadernota die we bekend binnenkort bespreken, zien we voldoende kansen liggen voor belangrijke investeringen als het gaat om cultuur, duurzaamheid en armoedebestrijding. Ook niet vergeten jeugdhulp en onderwijs natuurlijk. Deels gaan we dat ook doen, maar we zijn ook aan het doorschuiven, wat weer financiële risico's met zich meebrengt. De SP vindt dan ook dat de overschotten op de genoemde gebieden niet zomaar naar de reserves overgeheveld moeten worden, de overschotten moeten ingezet worden op gerichte investeringen en niet te vergeten: laten we vooral transparanter te werk gaan door onze inwoners beter te betrekken. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel voor uw bijdrage. Uit uw verschillende bijdrages bij elkaar heb ik een aantal debatpunten gedestilleerd. Sommigen komen wat overheen of liggen in het verlengde van elkaar. Dus ik wil even bij u aftasten of u akkoord kunt gaan met mijn samenvatting als ik zeg dat ik eigenlijk drie debatpunten hoor.

Een, dat is een debatpunt en dat komt een beetje uit de bijdrage van zowel Gemeentebelangen, VVD en GroenLinks, het meest specifiek, maar ik heb het eigenlijk wel breder gehoord. Dat gaat over hoe kijken we nu aan tegen capaciteit en hoe moet je daarin prioriteren. Het kunnen en het willen. Ook wat is de betrokkenheid van anderen daarbij in relatie tot de capaciteit van de gemeentelijke organisatie? En ook de rollen tussen

college en raad. Hoe gaan we daar met elkaar om en kunnen we ergens nog out of the box denken? Die dingen wou ik eigenlijk een beetje bij elkaar voegen, want dat hoort ook eigenlijk een beetje bij elkaar. De heer Van Rijn. De heer Van Rijn: Nou, ik meende dat de heer Van der Meer ook nog had opgegeven, want daarom heb ik het niet opgegeven, over de systematiek van begroten ten opzichte van de werkelijkheid. Gaan wij daar nog verandering in brengen in de begroting, dat we niet zulke immense verschillen krijgen? Ik dat de heer Van der Meer … Als dat niet zo is, dan zou ik daar ook nog wel een debatpunt over willen. De voorzitter: Ik heb het in het betoog van de heer Van der Meer niet gehoord en ik zie non-verbaal ook dat hij met mij eens is. Maar als we het toch gaan hebben over het prioriteren en het kunnen en het willen, dan hangt, wat mij betreft, een vraag over systematiek daar ook prima bij thuis. Dus die kunnen we daarin meenemen. Dan hebben we dat als … De heer Otten. De heer Otten: Die capaciteit hadden wij … Heb ik ook benadrukt dat wij daar met college over praten willen, zeg maar. De voorzitter: Ja, nee, zeker, maar ik destilleer even de debatpunten waar u onderling met elkaar over wil spreken en natuurlijk komt het college ook nog met een blokje in beantwoording waar u ook elkaar op kunt bevragen en het is inderdaad breder aan de orde gekomen, hoor. Dus prima.

Een tweede is de reserves en kostendekkendheid, hoe gaan we daarmee om, die in het verlengde van elkaar liggen? Dat was een debatpunt dat aangedragen is door de VVD. En natuurlijk ook het amendement, zoals aangekondigd door CDA, over het reservefonds OZB, dat lijkt me ook een debatpunt waard. Als ik dat zo opnoem, vergeet ik dan nog dingen? Zien we dan nog dingen over het hoofd? Dat is niet het geval. Dan lijkt het me goed dat we het daar straks over gaan hebben. Gaan we nu eerst schorsen, kan het college zich ook even terugtrekken om te beraden op de vragen die er zijn gesteld. Gaan we daar, na de schorsing, mee verder om vervolgens dan daarna met elkaar het gesprek aan te gaan. 2.4 Schorsing debatronde De voorzitter: Ik schors de vergadering voor een kwartier. Dat had ik van tevoren afgestemd. 3.

Pauze

4.

Debatronde (Raadzaal) 4.1 Heropening debatronde De voorzitter: Goed, beste mensen, ik heropen de vergadering. 4.2 Bespreekpunten zoals aangegeven door de fracties in de eerste ronde De voorzitter: U heeft in de eerste termijn het college het vuur aan de schenen gelegd, het was een hele ambitie om hier binnen vijftien minuten weer terug te zijn. Maar wij denken dat het gelukt is en wij hanteren een iets andere volgorde dan u misschien van ons gewend bent in de beantwoording en dat komt omdat we graag willen eindigen met de beantwoording door de heer Reneman. Omdat, nou ja, zijn reflectie vanuit de kant van het college ook aansluit bij de debatpunten zoals die zijn opgegeven. Dan kunnen we daar ook mooi

in door. Dan zit er niet te veel ruimte en tijd tussen. Ik kijk naar de kant van het college. Het is altijd wat lastig zo tussendoor, maar ik kijk als eerst naar de heer Westendorp. Gaat uw gang. Wethouder Westendorp: Ja, dank u wel, voorzitter. Ik zal namens het college reageren op een aantal zaken die genoemd zijn die tot mijn takenpakket behoren, waaronder ook de inzet die wij hebben gepleegd voor onze kwetsbare jeugd. Verschillende fracties hebben dat ook genoemd: Gemeentebelangen, GroenLinks en ook de ChristenUnie en het beeld dat wordt geschetst door die fracties, ja, dat kunnen wij ook zeggen, dat klopt. Als het gaat over de kosten, dan lopen de kosten van de jeugdzorg inmiddels niet meer binnen het budget wat we daarvoor van het rijk krijgen. Er is sprake van een overschrijding. Dus die analyses die ook wordt geduid in de jaarstukken, die kloppen. Dat heeft ook deels te maken, zoals de heer Van der Meer het ook duidde, met een toename in de zorgvraag, dat zien we nog steeds. We werken daar wel aan, ook binnen de nota jeugd ziet u daar ook een voorzet voor om uiteindelijk meer preventief, meer bezig te zijn, meer aan de voorkant te komen. Maar tegelijkertijd zien we wel in de cijfers dat er een toename is. We zetten ook, heel gericht, kiezen we voor een meer gezinsgerichte benadering.

Wat we daarmee zeggen, is dat we niet alleen gaan voor het welzijn van het kind, maar dat we ook kijken naar de context waarin het kind zich beweegt. Dus een gezin, de verzorger daar in de buurt is. Dat betekent dat je soms duurdere zorg inzet dan je misschien van tevoren alleen zou bedenken bij het zien van het kind. Maar we kiezen daar heel specifiek voor, omdat wij denken dat het ook meer oplost, soms, in bepaalde situaties. Tegelijkertijd heeft de sector ook te maken met krapte en het is soms ook schrijnend om te horen dat er sprake is van wachttijden bij toch wel specialistische hulp, bijvoorbeeld bij eetstoornissen, dat wil je liever niet. En wat daarvoor nodig is, is dat wij ook in gesprek gaan met die aanbieders die dat ook leveren, dat zijn we ook, samen met andere gemeentes, om toch te kijken of we dat op een andere en betere manier kunnen organiseren. Nou, we hebben u daar ook wel wat over geïnformeerd, de laatste tijd, tijdens de informatieavond. Maar wat we ook moeten doen dus, is kijken hoe we het jeugdzorglandschap nog beter kunnen door ontwikkelen. Dus wij herkennen de zorgen die in de in de raad zijn geduid en specifiek, zei de ChristenUnie ook nog, wat doet u met echtscheidingsproblematiek? Daar zal binnenkort een plan van aanpak worden gepresenteerd in het college en dan zal u dat ook ter informatie natuurlijk ontvangen.

Want wij denken ook dat het zin heeft om in te zetten op relaties. Daarmee willen we zeggen: als je minder uit elkaar gaat met problemen, dan is dat beter voor het kind. Dus dat is ook een plan van aanpak waar het college binnenkort over zal spreken. En dan zult u dat ook ontvangen. Voorzitter, ik heb nog een paar korte vragen die ik dan wil beantwoorden die zijn gesteld. Mevrouw Rutgers van D66 noemde ook nog de transitiegerichte monitoring bij complexe opgaven. We hebben daar vanmorgen een mail van haar over gehad. We gaan dat eens even goed bekijken. En een van de dingen waar ik dan meteen aan denk, is bijvoorbeeld de armoedemonitor die we bij de aanpak armoedebestrijding hebben besproken, om ook impact te meten van wat we doen. Want niet alles is makkelijk te meten, maar misschien dat de werkwijze die is gepresenteerd door mevrouw Rutgers in de mail, daar op aansluit. Voorzitter, ik wou ook nog de vraag van de PvdA vastpakken. Trouwens, het CDA, in de vorm van de heer Feenstra heeft ook wel eens vragen daarover gesteld. Hé. Hoe zit het nou precies met taalles aan Oekraïners? Ik denk dat het goed is dat het college daar nog een keer naar kijkt, of wij daar nog een rol in kunnen spelen in de toekomst. Daar gaat natuurlijk wel wat veranderen nu deze mensen hier langere tijd verblijven, dan eerst bij de crisisopvang aan de hand is.

Dus hier komen ook andere vraagstukken aan bod kijken. Bijvoorbeeld mijn collega Tuit is ook bezig met de school, het onderwijs. Er wordt nu gezegd dat de kinderen meer in het gewone reguliere onderwijs een plek krijgen. Dus ik denk dat het goed is dat wij nog een keer daarnaar kijken. Ten slotte, terecht dat de heer Baalman ook nog een keer vraagt over geven we wel genoeg aandacht aan alle regelingen, maken we die wel genoeg bekend, onder andere de energietoeslag? Ik denk dat we dat nooit voldoende doen, maar ik wil wel zeggen dat we heel erg ons best doen, en dat op verschillende manieren ook zullen blijven doen, om al die regelingen die er zijn om onze inwoners te helpen, ook goed bekend te maken. Tot zover mijn bijdrage, voorzitter.

De voorzitter: Dank u wel. Ga ik door naar wethouder Wind. Wethouder Wind: Dank, voorzitter. Voorzitter, vanuit mijn kant een reflectie op twee punten die vanuit uw raad zijn opgebracht in eerste termijn. Waar het gaat om de fractie van Gemeentebelangen, die vroeg naar de risico's rondom het wegen en fietspaden onderhoud. Ik denk dat het goed is om mee te geven, u kunt het overzicht zien op pagina 93 van deze jaarstukken, we kijken heel erg naar hoe liggen onze wegen en fietspaden erbij en daar waar het het minst plezierig is, daar ligt ook de focus en de aandacht qua onderhoud. Dus waar het gaat om risico's, die dammen we op die manier juist in, om juist te kijken: waar is het het hardst nodig om te investeren, dat is ook waar we willen investeren. Wat ik wel wil meegeven, dat is gewoon een praktijkvoorbeeld, waar het gaat om ook het overhevelen van het geld van het ene naar het andere jaar.

Wat wij doen, en dat is volgens mij een breed gedragen iets ook vanuit uw raad, is samen met inwoners, in de vorm van inwonerparticipatie, kijken naar wat gaan we precies oppakken? Heel specifiek de Stuifzandseweg, daar is echt een intensief traject geweest met bewoners van de weg om te kijken wat kan er, wat zijn de wensen vanuit de buurt, hoe moet dat er precies uit gaan zien? Dat betekent gewoon dat je al snel meer dan een half jaar langer de tijd moet nemen om tot een definitieve schets, definitief planontwerp te komen. Dat is helemaal niet erg, want ik denk dat het heel goed is om juist samen met inwoners te kijken naar wat kan, welke wensen er leven, maar het vraagt soms wel meer tijd om tot uitvoering over te kunnen gaan. En vergeet ook niet, maar volgens mij staat dat ook wel in de bijdrage, het weer zit ons niet mee. Dat klinkt op een dag als vandaag wat ingewikkeld, want volgens mij hebben vandaag de eerste zonnige dag van juni, maar tot vandaag en ook het najaar van ’23, was het echt bijzonder nat voor de tijd van het jaar. Dat helpt niet mee in het werk dat moet worden gedaan. Tweede punt, voorzitter, waar ik graag op zou willen reflecteren, is de opmerking die kwam vanuit de fractie van de SP rondom de woonwagenlocaties.

Ik denk dat het goed is, en daarmee, voorzitter, een toezegging die u mag noteren, dat ik met een brief naar uw raad kom om eens even goed te laten zien van wat er nu op dat dossier allemaal gebeurt. Er gebeurt veel, er is veel in ontwikkeling, maar ik denk dat het helpt om u per brief ook daar systematisch even van op de hoogte te brengen. Het is te veel tijd om daar nu uitvoerig over te oreren, hoewel die neiging er bij mij wel is. Maar ik zeg uw raad een brief toe om dat in een brief te vatten, zodat u ook de brief tot u kunt nemen en op basis daarvan even de laatste stand van zaken hebt. Voorzitter, dat wat betreft de reactie vanuit mijn kant. Dank u. De voorzitter: Dank u wel en dank voor de reflectie op de neigingen die in het werk veel voorkomen. Wethouder Tuit, gaat uw gang. Wethouder Tuit: Ja, voorzitter, ook dank u wel. Nou, breed hoor ik bij veel fracties waardering, in 2023, voor dat wat de gemeente heeft gedaan op het vergroenen, maar ook op cultuur. Nou, ik denk inderdaad met Van Gogh, Boer Koekoek, De Duikelaar, noemen we eigenlijk een aantal dingen op wat daar gebeurd is. Nou, dat is ook iets om met trots op terug te kijken. Het vergroenen, een aantal weken terug ook, dat we in een landelijke top tien staan, op plek zes, van meest vergroende steden van Nederland. Nou, ik denk dat dat ook iets moois is wat buiten ons huis ook gezien wordt.

Dan nog eigenlijk drie korte vragen die in mijn portefeuilles vallen. Gemeentebelangen had het over senioren aan zet. We hebben onlangs, dat was met collega Wind, ook een terugkoppeling gehad ook met het seniorenplatform. Dus wij herkennen ons niet helemaal in het signaal dat het seniorenplatform daarin niet tevreden is. Zij gaven bij ons aan van nou, het is een heel goede bijeenkomst geweest. We willen daar ook mee doorgaan. Daar is ook steun, bestuurlijk en ook ambtelijk, voor uitgesproken. Mocht daar nog wel iets zijn, dan horen wij dat graag. Maar in dat overleg hebben wij dat niet kunnen duiden. Tweede is, denk ik, de Partij van de Arbeid die een oproep doet, niet alleen aan uw raad, maar ook aan het college van blijf nu alert op de sociale wijkteams. Ik denk dat dat een terechte constatering is. We zien eigenlijk ook in dat hele brede sociale domein dat er een verschuiving plaatsvindt van we moeten meer

van zorg naar leefstijl en preventie en in de keten loopt het vast. Dat is een breed beeld wat we niet alleen in onze gemeente zien, het is een landelijk beeld en in de sociale wijkteams zijn we ook met de partners aan het kijken van op dit moment hebben we vijf wijkteams, is dat nog het volume wat je bij Hoogeveen wilt passen of moeten we dat niet op een andere manier inrichten? Moeten we het niet compacter maken, moeten we niet bepaalde expertises daaraan toevoegen of juist niet meer doen? Die gesprekken worden gevoerd en die alertheid zit erop. Dus ik denk dat dat een goede constatering is. En dan de laatste, voorzitter, dat was van de ChristenUnie, de heer Van Dijk, die ook aangaf, de heer Reneman zal daar straks ook nog wel een duiding over geven. Ja, het klopt, elk jaar hebben wij 2,5 miljoen rondom het IHP. In 2023 hebben we wel een historisch besluit met alle onderwijsbesturen gehad dat we de top drie van dat IHP hebben vastgesteld. Dus dat betekent dat we de komende jaren een enorme versnelling gaan zien op die IHP bijdrage en dat betekent dat tot en met 2027 de nieuwbouw RENN4 moet plaatsvinden, maar ook de vernieuwbouw van Het Palet en de Titus Brandsmaschool. Dat is allemaal in 2023. Dus u gaat daarin een enorme versnelling zien de komende jaren. Maar de constatering die u doet, terugkijkend op de jaarrekening 2023, die is wel correct. Tot zover, voorzitter.