Transcript Gemeenteraad Hoogeveen 12.09.2024

TRANSCRIPT VAN DE GEMEENTERAAD VAN GEMEENTE HOOGEVEEN d.d. 12 september 2024

1.

Plenaire besluitvormende vergadering (Raadzaal) De voorzitter: Beste mensen, het lijkt ons goed en verstandig om met de vergadering aan te vangen. En dat doen we door te beginnen met een moment van overdenking. Een moment. Dank u wel.

1.1 Opening De voorzitter: Dan openen we de vergadering daarmee formeel. Heet ik u van harte welkom, raadsleden collegeleden, publieke tribune of mensen die via de techniek met ons meekijken. Ik hoop dat we allemaal een beetje hebben genoten van de zomer, die toch min of meer, zeker met het weer van vandaag en gisteren, achter ons ligt. Er wacht ons een nieuwe politiek seizoen, met vandaag toch wel een beetje de aftrap daarin. De eerste raadsvergadering van de gemeente Hoogeveen. Ook meteen een vergadering waar best wel veel inhoudelijke punten aan de orde komen. Waar u ook meteen denk ik uw politieke ei misschien wel in kwijt kunt vanavond. Veel succes daarmee. 1.2 Vaststelling agenda De voorzitter: Kunnen we doorgaan naar het vaststellen van de agenda? Mevrouw Hooijer, gaat uw gang. Mevrouw Hooijer-Everts: Voorzitter, dank u wel. Er staan drie debatten op de agenda. En in de fractie dachten wij dat er wel twee van af konden, waarvan we eentje dachten, daar zal de rest het misschien niet mee eens zijn. Maar het tegendeel was waar. Iedereen was het er unaniem over eens dat de nieuwbouw van Wolfsbos door kan naar besluiten. Mijn vraag is dan ook om die van de agenda te halen bij het debat en door te zetten naar besluiten. De voorzitter: Dank u wel. Het lijkt me goed om met een stemming te controleren of dat inderdaad zo unaniem is als dat u beweert. Ik verwacht van wel.

En misschien wel goed om dan meteen ook daarbij te vermelden dat we... Nee, dat doen we daarna. We stemmen eerst over het verzoek om Wolfsbos naar besluiten te doen. Gaat uw gang. U was al begonnen. Ik had natuurlijk blind kunnen vertrouwen op de woorden van mevrouw Hooijer. En daarmee is Wolfsbos naar besluiten. En gaan we daarna alsnog een keer stemmen over het vaststellen van de agenda. Daarbij zou ik voor willen stellen om de ontwerp VVGKB van de Graanfabriek en de GKB achter elkaar te laten plaatsvinden, hier in de Raadzaal. Zo is het voorstel. Gaat uw gang. Dank u wel. Daarmee de agenda ook vastgesteld. 1.3 Mondelinge vragen De voorzitter: Komen we bij 1.3 van de vergadering. Dat zijn de mondelinge vragen. Die waren in eerste instantie aangekondigd door de SGP. En na overleg met mij zijn dat schriftelijke vragen geworden. Weliswaar actueel vanwege het tijdspad waarin ze zijn. Alleen mijn oordeel is geweest dat, vanwege het feit dat het terugkijken op een besluit wat al genomen is, de vergunningverlening door het college, dat daarmee de urgentie er nu wel af is. Betekent niet dat er niet gewoon antwoorden moeten komen op de vragen die de SGP ook heeft gesteld. En die zullen ook komen. U heeft de schriftelijke vragen denk ik al voorbij zien komen.

Wij zullen als college daar dan ook met een antwoord op komen. Dat komt. En andere mondelingen vragen waren niet gemeld. Hebben we daarmee punt 1.3 gehad. 1.4 Mededelingen verbonden partijen De voorzitter: Komen we bij 1.4, de mededelingen van de verbonden partijen. En ik kijk eerst naar de heer Westendorp. Gaat uw gang. De heer Westendorp: Voorzitter, ik wilde graag twee verbonden partijen een mededeling over doen. Allereerst over de verbonden partij Stark. U heeft, als het goed is, een verhuiskaart ontvangen van ons sociaal ontwikkelbedrijf. Die zijn verhuisd onlangs. En 2 november is de opening van hun nieuwbouwpand. Bent u allemaal van harte voor uitgenodigd. En dat is ook meteen de opening van de Open Bedrijvendag, zoals we die kennen in het Hoogeveense. Van harte welkom daar. Twee bij Stark is, wij zijn op zoek inmiddels naar een nieuwe directeur. U kent de directrice misschien van Stark nog wel. Die heeft een andere baan gekregen. Zij zal op 2 november ook afscheid nemen, om het maar zo even te zeggen. En dan de laatste mededeling over Stark, is het feit dat wij op weg zijn in een Toekomstvisie met drie gemeenten. Dat weet u wel. Dan is altijd even de vraag, hoe hangt dat dan samen met Stark, met een nieuwe directie? U krijgt daarover binnenkort even een brief, zodat u weer op de hoogte bent van de stand van zaken van die Toekomstvisie en hoe we daarmee verder gaan.

Dan over een andere verbonden partij, voorzitter. Dat gaat over Stichting Leergeld. Jullie hebben er ook wel vragen over gesteld en ook wel in het rondje mededelingen weleens een mededeling vanuit het college over gedaan. U hebt op 11 juni daarover van ons een brief gehad, over de invulling van het coördinatorschap bij de Stichting Leergeld. Ik kan u vertellen inmiddels dat de vacature voor de coördinator is ingevuld. En daar hebben we samen met het bestuur een mooi proces doorlopen. En de coördinator zal in dienst zijn van de SWO. En daarmee voldoe ik denk ik aan de toezegging die ik in de brief heb gedaan, namens het college, om u op de hoogte te houden. Tot zover de mededelingen, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. Verder niet vanuit de kant van het college? Ik weet niet of er nog vragen zijn vanuit de raad op dit punt? Dat is volgens mij niet het geval. En dan zou ik daarmee 1.4 af willen tikken. En bij wijze van experiment hebben we vandaag bedacht om degenen die afwezig zijn niet bij punt 1 te noemen, bij de opening, maar tussen 1.4 en 1.5. En dat is vandaag mevrouw Pullen en de heer Van Dijk. Dan weet u dat. 1.5 Benoemen lid Raad van Toezicht STOVOH De voorzitter: Komen we bij punt 1.5, het benoemen van het lid in de Raad van Toezicht van STOVOH. Zijn daar zaken over te melden, stemverklaringen misschien? Niet het geval. Dan gaan we door naar de stemming.

Gaat uw gang. En daarover bent u eensgezinds akkoord. Dank u wel. 1.6 Uitgangspuntennotitie begraafplaatsbeleid De voorzitter: Komen we bij 1.6, de Uitgangspuntennotitie begraafplaatsbeleid. Dat zal iets meer tijd vergen, want daarover zijn de nodige moties en ook een amendement aangekondigd. En ik stel voor dat we daar ook maar gewoon mee gaan beginnen. Eerst het amendement, ingediend door de fractie van het CDA en de SGP. En wellicht dat mevrouw Bisschop-Hiemstra ons daar nog een toelichting op wil geven. Als dat het geval is, gaat uw gang. Mevrouw Bisschop-Hiemstra: Dank u wel, voorzitter. Het is een kernachtig amendement. Het CDA is van mening dat het een bijzondere situatie is. Dat elke plaats in onze gemeente een begraafplaats heeft, met

uitzondering van één. En we zouden dan ook heel graag zien dat een van de uitgangspunten wordt dat elke plaats in onze gemeente een eigen begraafplaats heeft. Wij realiseren ons heel erg goed dat het een beetje te simpel is om dit uitgangspunt op te nemen en er dan ook gelijk vanuit te gaan dat het allemaal helemaal uitvoerbaar is. Dat hebben we ook nadrukkelijk gezegd in de toelichting, dat een uitgangspunt nog niet gelijk een toezegging is. En dat er eerst goed onderzocht moet worden of het ook haalbaar is. Maar wij zouden het wel prijs stellen als de raad uitspreekt dat dit eigenlijk wel het uitgangspunt zou moeten zijn. Dank u wel. De voorzitter: Dank voor uw toelichting. Ik kijk naar de heer Van Rijn, of dat nog om een aanvulling vraagt, vanuit de kant van de SGP? Is niet het geval. Dan kijk eerst naar het college, wie daarop wil reageren. De heer Wind, gaat uw gang. De heer Wind: Voorzitter, dank. Voorzitter, preadvies op dit amendement vanuit het college komt tot stand eigenlijk op basis van twee lijnen. Werd al aangegeven, er zit een verzoek in tot het uitgangspunt te benoemen, elke plaats een begraafplaats. En in de toelichting staat dan, maar een uitgangspunt is nog geen belofte. Maar als we met elkaar zeggen dat het een uitgangspunt is, dan gaat het college ervan uit dat we daar ook aan gaan werken. Anders zou je het niet als uitgangspunt moeten benoemen.

Daar zit voor het college de eerste lijn wat knelt. Ten tweede is, als je dit zegt, dan vinden wij ook dat we het moeten doen. En dan zijn de consequenties daarvan op dit moment nog niet te overzien. Het preadvies van het college op dit amendement is ontraden. De voorzitter: Dank voor de bondigheid uit de kant van het college. Ik kijk naar de andere partijen. Ik zag de heer Van der Sleen al. Gaat uw gang. De heer Van der Sleen: We hebben een aantal steekhoudende argumenten om dit niet te ondersteunen. Zou het verzoek zijn om een vervolgonderzoek te willen hebben naar een natuurbegraafplaats in Noordscheschut, dan had dat wat ons betreft wat reëler geweest. De financiën waarover het CDA spreekt, kunnen we beter extra gebruiken om onze infrastructuur op orde te krijgen. Fietspaden en openbare wegen, een zwembad of noem maar op. Ook het argument, iedere plaats een begraafplaats, is volgens ons niet de realiteit. Immers, elk dorp is ook niet voorzien van openbaar vervoer, dokter, bibliotheek. En zelfs onze eigen gemeente moet het doen met een streekziekenhuis, wat uitgekleed is. Dan de argumenten. Ten eerste, in 2007 is het haalbaarheidsonderzoek geweest. En de kostenraming bedroeg destijds 670.000 euro. Dit was 17 jaar geleden. En waar daarna heel veel gebeurd is. De inflatie van 1.5 tot 2 procent zorgt ervoor dat er al een kostenstijging is van 40 tot 50 procent.

Daarbij is specifiek een begraafplaats nog duurder geworden, middels nu een milieuwetgeving, PFAS en noem maar op, en duurzaamheid. Het gevolg, dat er gemiddeld 60 procent ongeveer bijgeteld moet worden. Kom je op een bedrag van ruim 1 miljoen euro. Punt 2, de onderhoudskosten voor een gemiddelde begraafplaats komen op zo'n, schatting, 75.000 euro per jaar, al naar gelang de grootte. En dit komt jaarlijks terug, zolang de begraafplaats zal bestaan. En argument 3, het aantal overledenen in de gemeente Hoogeveen bedraagt 12 overledenen per 1.000 inwoners. Dat betekent dat er tussen de 600 en 650 inwoners per jaar overlijden. De verhouding op dit moment tussen cremeren en begraven is voor het gemak 60 procent in de gemeente Hoogeveen en 40 procent begraven. Het landelijk gemiddelde ligt nog hoger voor cremeren. Het cremeren vertoont nog steeds een opgaande lijn. Daarbij is inbegrepen het begraven op natuurbegraafplaatsen, welke vanaf 2010 zich sterk heeft ontwikkeld. En zit op dit moment in een sterk stijgende de lijn. Nu is het nog maar 1 tot 2 procent van het aantal overleden, maar ieder jaar stijgt het aantal personen met 20 procent, die zich op een natuurbegraafplaats willen laten begraven. In 2023 waren dit landelijk geschat 3.000 overledenen, terwijl het in 2011 maar om enkele tientallen ging, die zich op een natuurbegraafplaats lieten begraven.

Punt 4, in het voorstel uitgangsnotitie

hebben we al met elkaar afgesproken dat er een onderzoek naar een natuurbegraafplaats bij Elim komt, of in de buurt van Elim. En dat er cyclisch begraven ingevoerd wordt. Lijkt er geen probleem meer te zijn, betreffende capaciteit in het begraven voor de komende decennia. Ik heb hier wel staan 100 jaar. En dit langer te waarborgen. Wij steunen als Gemeentebelangen dit amendement niet. En ik zal ook even de bronvermelding doen. Dat is bron van Bouwend Nederland, CBS, Brana, dat is de brancheorganisatie natuurbegraafplaatsen en LOB, Landelijke Organisatie Begraafplaatsen. Dat was het. De voorzitter: Dank voor uw uitgebreide bijdrage. De heer Meesters. De heer Meesters: Voorzitter, dank voor het woord. Ik ga het zeker niet zo lang houden als mijnheer Van der Sleen. Ik heb sympathie voor het voorstel van het CDA voor het onderzoek naar Noordscheschut. Ik snap waar het vandaan komt. Echter kiest onze fractie ervoor om het niet te steunen, mede gelet op de financiële argumentatie daaromheen en de woorden van de wethouder net. Sympathie, maar toch geen steun. Sorry. De voorzitter: Dank u wel. Anderen die de behoefte hebben om te reageren? De heer Klok. De heer Klok: Dank u wel, voorzitter. Ik zal ook proberen kort maar krachtig te zijn. Om zo'n investering te doen op een onderzoek uit 2007 lijkt ons onverstandig. Dank u wel. De voorzitter: De heer Van der Meer.

De heer Van der Meer: Voorzitter, sluit ik wel bij aan. Ook wat ons betreft geen steun. Hoewel we ook wel de wens begrijpen. Hoewel die, gelet op de argumentatie die de heer Van der Sleen ook gebruikt heeft, misschien wel steeds kleiner wordt. En daarbij is het al zo lang dat mensen uit Noordscheschut in Hoogeveen of omliggende dorpen begraven worden, dat heel veel familieleden of nabestaanden wellicht zullen kiezen voor de begraafplaats waar ook familieleden begraven liggen of naast begraven liggen. En volgens mij hebben we uitvoerig in het debat gezegd dat dat toch wel heel lastig wordt om in Noordscheschut een eigen begraafplaats te realiseren. Geen steun. De voorzitter: Dank u wel. De heer Vos. De heer Vos: Dank u, voorzitter. Wij vinden het inderdaad ook wel een sympathiek voorstel, maar de argumentatie is al genoemd waarom het in onze ogen ook geen goed idee is nu. De voorzitter: Dank u wel. Anderen nog? Niet het geval. Kijk ik nog even naar de indieners. Mevrouw Bisschop. Mevrouw Bisschop-Hiemstra: Ik wil dit even in de juiste volgorde doen. Maar ik hoor nu ook wel allerlei zaken die niet betrekking hebben op dit amendement, maar op de motie die later aan de orde gaat komen. Ik hoor allerlei cijfers. Maar ik denk dat dit in dit geval ook veel meer gaat over het gevoel van mensen.

Het gevoel van nabestaanden die graag een graf van de overledene dicht in de buurt willen hebben. En dat is voor de inwoners van één dorp in onze gemeente gewoonweg niet mogelijk. Ik vind het jammer dat er op deze manier gereageerd wordt. De financiën, dat heeft het college heel duidelijk aangegeven dat dat de vorige keer de reden was om het niet te gaan doen. Dat heb ik niet in het amendement, maar wel degelijk in de motie genoemd. De financiën zien er zo goed uit op dit moment. En het CDA doet dan de politieke keuze om een deel van die middelen wel te investeren voor een dergelijk onderzoek en hopelijk de realisatie. Maar het

is helder. Het CDA staat daar op dit moment alleen in. Teleurstellend, maar het is niet anders. Sorry, met de SGP natuurlijk. Dank je wel. De voorzitter: U bent mij net voor. De heer Van Rijn. De heer Van Rijn: Voorzitter, zoals hier ook genoemd, in 2006 en 2007 was de raad nog wel van mening dat Noordscheschut een begraafplaats moest hebben. Maar vanwege de financiële kosten en dat dat toen niet haalbaar was, is dat eigenlijk als het ware een beetje op non-actief gezet. Maar we horen, er gaat weer heel veel geld. Dat kun je anders besteden. Maar het geld om deze begraafplaats aantal... Dat staat al gewoon gereserveerd. Dat zijn gewoon de overschotten die wij hadden van 2018 tot en met 2023, was 1,6 miljoen op begraven. Ik zie niet in.... Dat is betaald in de legeskosten voor begraven. Dat zou je hier goed voor kunnen aanwenden. Dat probleem moet het niet zijn. En wij vinden wel, er zijn kleinere dorpen in de gemeente Hoogeveen die ook een begraafplaats hebben. En Noordscheschut begint toch al een behoorlijk fors dorp te worden. Al zal er maar gewoon kleinschalig een begraafplaats aangelegd worden, met de mogelijkheid tot uitbreiden. Wij vinden het daarom ook heel terecht dat wij dit amendement indienen. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. U blijft bij uw standpunt.

Ik denk dat er voldoende gewisseld is om over te gaan naar de stemming over dit amendement wat u wel gewoon in stemming wilt brengen? Ja. Dat is helder. Gaat uw gang. Dank u wel. Het amendement is met 22 stemmen tegen verworpen. Dan gaan we nu stemmen over de Uitgangspuntennotitie zelf. Dank u wel. Die is met 27 stemmen voor aangenomen. Brengt ons bij de lijst van de moties over dit onderwerp. En de eerste motie heeft als titel meegekregen, Publicatie digitale kaart begraafplaatsen. Door een aantal partijen ingediend. Ik kijk eerst maar even naar Gemeentebelangen voor een toelichting misschien. De heer Van der Sleen: Voorzitter, ik zou graag eerst even wat willen laten zien op het beeldscherm, in verband met de verklaarbaarheid en de duidelijkheid aangaande onze moties. De griffie tovert hem al te voorschijn. Ik had er zelf al moeite mee om alles precies te volgen. Ik ga niet in details wat er allemaal aan voorwaarden zitten. Maar ik kan eigenlijk bepalen dat als je het hebt over algemene graven, algemeen vanaf het begin tot nu, daar heeft de gemeente Hoogeveen alleenrecht op. Mag geen grafbedekking op komen, alleen staande stenen nog wel, kopzerken. Als we zien naar het linkerrijtje, dan is dat gemeente Hoogeveen voor 1 januari 1990... Toen werd er nog voor onbepaalde tijd begraven. Dat betekent dat het eigenlijk, tussen aanhalingstekens, eeuwige rust was.

Maar daar zitten een paar voorwaarden aan. Dat is wanneer het graf, voor de mensen die voor 1 januari 1990 begraven zijn in de oude gemeente Hoogeveen, dat wanneer het graf in een verwaarloosde toestanden is, dan mag de grafbedekking verwijderd worden. Wanneer het mensen zijn die vrijwillig afstand doen van hun rechten, dan kan het graf geruimd worden. Gaan we nu door naar 1990. Met ingang van 1 januari 1990 werd de verordening veranderd en moesten mensen verlengrechten kopen. Voor algemene graven veranderde er niets. Dat is overal hetzelfde. Alleen voor de particuliere graven moesten er verlengrechten betaald worden, elke minimaal tien jaar, twintig jaar. In het begin was dat nog anders, dan moesten die afgekocht worden. Dat brengt ook met zich mee dat wanneer het graf verwaarloosd wordt of de verlengrechten worden niet meer betaald, dan zou dit graf ook geruimd kunnen worden. Gaan we dan door naar 1 Januari 1999. De herindeling vond plaats op 1 januari 1998. Alleen, om het beschaafd te zeggen, het was een beetje een rommeltje bij de gemeentes die zich aansloten. Er was bijna geen administratie. En de gemeente Hoogeveen kwam er eigenlijk niet meer goed uit van, hoe of wat alles in zijn werk ging. Toen is de regeling doorgetrokken, ook voor de buitendorpen die erbij kwamen, Pesse, Stuifzand, Nieuweroord, Tiendeveen en Nieuwlande.

De particulier graven moesten nu ook opnieuw weer de verlengrechten betalen. Algemene graven veranderde eigenlijk ook niks van. Alleen toen werd wel op een

gegeven moment gezegd van, als iemand in een algemeen graf een particulier graf wil, dan kan dat tegen de kosten die dan gemaakt moeten worden. Na 1999, 1 januari, was het eigenlijk precies hetzelfde. Huurgraf met verlenging en de mogelijkheid om verlenging bij overdracht te maken voor de grafrechten. Ik kijk nog even naar het scherm. Als ik mijn bril opzet, dat helpt me helemaal niks, want het is een leesbril. Maar zo is het ongeveer. Heb ik het bedacht. En ik moet zeggen, met ondersteuning van de begraafplaatsbeheerder, waarvoor dank, voor de beleidsambtenaar en voor de andere ambtenaren, de griffie, hebben we dit voor elkaar gebokst. Ik noem geen namen, maar iemand heeft het nog een beetje slapeloze nachten gekost. Want ik vind best dat ik me soms vervelend gedroeg, met doorvragen en doorvragen. Bij deze de complimenten dan maar. En dan wil ik nu wel overgaan tot de motie, verklaring van de gedenkbordjes. De voorzitter: De motie over de digitale kaart, bedoelt u? De heer Van der Sleen: Digitale kaart. Ik heb het. Dan is eigenlijk onze oproep hiermee om wanneer er geruimd gaat worden dit vroegtijdig bekend te maken. Dit gebeurt nu al door middel van bordjes bij de graven zelf.

Maar hierbij kan ook degene die aan de andere zijde van het land woont zich hiermee op de hoogte stellen, via de website, waarop aangegeven zou kunnen worden welke graven in het kader van cyclisch begraven geruimd zouden worden, om voornoemde reden. Dit gaat meestal om algemene graven. Daar zijn geen verlengrechten voor betaald. En dan komen we weer op precies hetzelfde, wat ik net ook al in het overzicht had, verwaarlozing of verlengrechten niet betaald dan wordt het geruimd. Dan kunnen de mensen inloggen. En dat moet dan allemaal nog plaatsvinden. Dat is eigenlijk de strekking zo’n beetje van deze motie. De voorzitter: Dank u wel. En u heeft op voorhand al medestanders gevonden bij GroenLinks, CDA en SGP. Is er bij die partijen nog behoefte om aan te vullen? Of zegt u, het college van de heer Van der Sleen is voldoende? Dat kan ook. De heer Van der Meer, gaat uw gang. De heer Van der Meer: Korte aanvulling, voorzitter. Want inderdaad de lezing vooraf is volgens mij heel helder. Maar waar deze motie op ziet, is niet alleen op het ruimen van graven, om dat in beeld te brengen. Maar omdat er in toenemende mate gebruik gemaakt wordt van digitale informatie, hoe goed zou het dan zijn om de begraafplaatsen gewoon in zijn volledigheid digitaal in kaart te brengen. Met daarbij de optie dat je ook kunt zien welke graven op de nominatie staan om geruimd te worden.

En dat bespaart mensen dat ze op een algemene site als graftombe.nl of begraafplaatsen.nl moeten gaan zoeken. Maar kunnen ze rechtstreeks met de gemeente Hoogeveen zoeken. Dank u. De voorzitter: Dank u wel. Anderen nog de behoefte om aan te vullen? SGP, de heer Van Rijn. De heer Van Rijn: Voorzitter, het zal bij de start wat inspanning en budget kosten, maar ik denk, als het één keer werkend is, dat het ook voor de organisatie zelf een heel handig hulpmiddel is. Alles is beter geadministreerd. Alles is beter geregistreerd. En je kunt in een handomdraai daar even gegevens uitvissen. Wij zouden zeggen, gewoon doen. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Wethouder Wind. De heer Wind: Dank, voorzitter. Preadvies op deze motie. Motie is uitvoerbaar. Past perfect in het nieuwe administratiesysteem. Kan vanuit dat administratiesysteem ook gerealiseerd worden. Preadvies is oordeel raad.

De voorzitter: Dank u wel. Anderen die willen reageren? De heer Meesters, gaat uw gang. De heer Meesters: Voorzitter, dank u wel. Wij hebben het voorstel gelezen van Gemeentebelangen. We vinden het een goed voorstel. Het is passend bij deze tijd dat de informatie digitaal beschikbaar moet zijn. Wij zullen deze motie steunen. De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Rutgers. Mevrouw Rutgers: Dank u wel. Eerst stond er een interactieve kaart. Dat vonden wij net wat te veel van het goede. Maar we zijn het wel eens met dat er aankondigingen of een register digitaal inzichtelijk moet worden gemaakt. Nu er digitaal staat, kunnen wij ons hier wel in vinden en zijn we voor. De voorzitter: Mooi. Daar zullen de indieners zich over verheugen. De heer Vos. De heer Vos: Dank u, voorzitter. We snappen wel waarom dit nodig is. Maar we vinden dit wel bijzonder dat dit via de raad eigenlijk gedaan moet worden, want dit lijkt me nou juist een taak voor ambtenaren om daar handig in te zijn en dat te gaan bedenken. Dat hoeft niet via een politieke raad. Ik denk dat we daar wel wat andere dingen zouden moeten gaan doen als raad. Steun. De voorzitter: Dank u wel. Anderen nog de behoefte om te reageren? Niet het geval. Ik kijk nog even naar de indieners of daar behoefte is? Ik denk het niet. Gaan we stemmen over deze motie, Publicatie digitale kaart begraafplaats. Gaat uw gang.

En die is unaniem aangenomen. Komen wij bij de volgende motie, die bij mij genummerd staat als nummer 2. Onderwerp begraafbeleid, Omzetten oude algemene graven. En ik kijk daarvoor volgens mij eerst naar de Partij van de Arbeid. Mevrouw Blenkers. Mevrouw Blenkers: Dank u, voorzitter. Eigenlijk is deze motie heel simpel. We willen heel graag dat er een mogelijkheid komt voor nabestaanden om het oude algemene graf om te zetten naar een particulier graf. Algemene graven zouden normaal gesproken na een grafrust van tien jaar geruimd worden. Om verschillende redenen is dat niet altijd gebeurd. En zo is het dat er nu een aantal graven al twintig jaar of langer liggen. Aangezien de ruimingstermijn ruimschoots overschreden is en alle rechten van algemene graven bij de gemeente liggen, kan men besluiten om alsnog op ruimen over te gaan. Naar onze mening kan dit extra gevoelig liggen bij nabestaanden, na zo'n lange duur van grafrust.. En verzoeken we het college deze nabestaanden de kans te geven om het algemeen graf alsnog om te zetten naar particulier. Dank u. De voorzitter: Dank voor uw toelichting. Ik kijk naar de heren Van der Sleen en Van der Meer, eventuele aanvulling? De heer Van der Sleen, gaat uw gang. De heer Van der Sleen: Ik heb geen aanvullingen. De voorzitter: Top. Prima. Ook niet? Dan kunnen we meteen door naar het college. De heer Wind. De heer Wind: Voorzitter, dank.

Wederom preadvies vanuit het college. Het college was erg blij met het woord eenmalig onder het kopje, verzoekt het college. Het is een eenmalige actie. Anders dan wordt het echt een administratief heel ingewikkeld pakket. Maar als het een eenmalige werkwijze is, dan is dat behapbaar. Motie is uitvoerbaar. En daarmee oordeel raad. De voorzitter: Dank u wel. Anderen behoefte om te reageren? De heer van Rijn.

De heer Van Rijn: Voorzitter, mag ik ook even nog een vraag aan de wethouder hierover stellen? Wij zien algemene graven, dat is gewoon een grasvlakte. Dat is makkelijk om te onderhouden, want uiteraard het zijn mensen die hebben ook geen kosten voor dat graf. En aan de voorkant koppaaltjes wie er begraven ligt. Maar als we dit nu gaan doen, en dat gaat zo her en der omgezet worden naar een particulier graf, dan krijg je daar grafbedekkingen, grind, enzovoort. Dan zal ook de onderhoudskosten daar wel aardig mee toenemen. Dat was eigenlijk ons bezwaar. Voor de rest hebben we er helemaal geen bezwaar. Maar ik denk, als we ons daar mee gaan opzadelen, dan krijgen we misschien weer allemaal extra kosten, die ook weer onwenselijk zijn. De voorzitter: De heer Wind, gaat uw gang. De heer Wind: Dank, voorzitter. Het betekent inderdaad als je een algemeen graf naar een particulier graf omzet, dat dat wat betekent, ook voor de indeling van de begraafplaatsen. Dat klopt. Dat kan extra kosten met zich meebrengen. Dat klopt ook. Maar wat hier gebeurt, is eigenlijk een geste in deze motie, en daar moeten we ook de indieners van de motie op bevragen, om juist daar waar we twintig jaar geleden en langer terug eigenlijk dat wat we hadden moeten niet gedaan hebben, tegemoet te komen. Inderdaad een wat ander beeld op de begraafplaatsen betekent iets voor de inrichting van de begraafplaatsen.

Maar de vraag aan het college is, is dit uitvoerbaar? Daarop is het antwoord ja. De voorzitter: Dank u wel. Anderen behoefte om te reageren? Mevrouw Bisschop. Mevrouw Bisschop-Hiemstra: Het is meer een vraag ook over deze motie. Ik zou graag willen weten waarom hier voor een gereduceerd tarief wordt gekozen. Want we hebben nog een andere motie. En dan moet ik even spieken in mijn aantekeningen. En dat gaat ook over omzetting van algemene graven naar particulier, maar daar gaan we weer van een ander tarief uit. Ik vroeg me even af waarom we daar dan niet wat consequenter, wat overzichtelijker mee zijn? Maar misschien is een hele legitieme reden. Dat zou ik graag willen weten. De voorzitter: Eén van de indieners. Ik zie dat het heer Van der Sleen geworden is. Gaat uw gang. De heer Van der Sleen: Over het gereduceerd tarief, daar geen kosten bij. Het is aan het college om daar inhoud aan te geven wat het gereduceerd tarief wordt. Wij gaan over de politiek. En het college mag de uitvoering doen. De voorzitter: Mevrouw Bisschop. Mevrouw Bisschop-Hiemstra: Dat begrijp ik. Maar in de andere motie staat wel iets specifieks genoemd. Vandaar even dat ik in verwarring was van, is het niet handiger om dan wat consequenter daarin te zijn? De voorzitter: Kunt u uw vraag zo meteen nog een keer herhalen bij motie 3? Mevrouw Blenkers.

Mevrouw Blenkers: In principe is het tarief dat in die andere motie besproken wordt ook een gereduceerd tarief, want dat gaat om de verlengkosten van een particulier graf, minus de kosten van het algemene graf. De voorzitter: Dank u wel. De heer Van der Meer. De heer Van der Meer: En een ander punt daarbij is dat het hier echt gaat om een actie vanuit terugwerkende kracht, twintig jaar of langer, waar niets mee gedaan is. Die mensen eenmalig in de gelegenheid te stellen

om. En de andere motie ziet gewoon op de mogelijkheid om in het vervolg algemene graven om te zetten naar een particulier graf. De voorzitter: Dank u wel. Voldoende voor mevrouw Bisschop? Ja. Ik stel voor dat we overgaan naar de stemming over de motie Omzetten oude algemene graven. Gaat uw gang. En deze motie is met 28 stemmen voor aangenomen. Komen we bij motie 3, Omzetten algemene graven naar particulier. Kijk ik als eerst naar de heer Van der Sleen voor een eventuele toelichting. Gaat uw gang. De heer Van der Sleen: Bij het ruimen in het kader van cyclisch ruimen zullen in principe eerst de algemene graven geruimd worden. In 2019 is dit de eerste keer grootschalig gedaan in Hollandscheveld bij de algemene graven. De historische monumenten, grafzerken zijn herplaatst en er is een verzamelgraf aangelegd. De Zuiderweg in Hoogeveen zal dan ook de tweede plaats worden waar dit gedaan gaat worden. Zoals bekend is, heeft een algemeen graf geen rechten en kan na een wettelijke periode van tien jaar compleet geruimd worden. Grafbedekking is niet toegestaan, maar er is nooit op gehandhaafd. Dat in het kader van de bezuinigingen, in 2012 onder andere. Een grafzerk mag, na aanvragen van een vergunning, en valt terug aan de nabestaanden, na ruiming.

Het zal u verbazen dat er 2.400 algemene graven zijn in de gemeente Hoogeveen, waarvan een kleine 200 eigen illegaal geplaatste voorbouwsels opgebracht zijn. Hier is ook nooit voldoende op gehandhaafd. Heeft ook alles met de bezuiniging te maken. Die bijna 200 graven waar dat voorgebouwd is, voor onderhoud is dat echt een struikelpunt. En als ik dat vergelijk bij de inschatting dat mensen die een algemeen graf naar particulier om willen zetten, dan zal dat niet vallen bij die 200, denk ik. Dat is het. De voorzitter: Dank u wel. Behoefte om aan te vullen vanuit de Partij van de Arbeid, SGP, GroenLinks? Partij van de Arbeid, mevrouw Blenkers, gaat uw gang. Mevrouw Blenkers: Ik zit even te kijken, want de volgorde is volgens mij nu omgezet. Dit gaat om de omzetting algemene graven naar particulier en dat we ze willen vragen of het op dezelfde plek kan blijven liggen. Zoals de motie al aangeeft, kan het omzetten van een algemeen graf gepaard gaan met emoties. Zeker wanneer deze verplaatst worden naar een nieuwe plek. Wat ons betreft kan een omzetting volstaan met een administratieve handeling. Op een aantal begraafplaatsen in de dorpen binnen onze gemeente, maar zeker ook daarbuiten is dit al het geval. En daar vragen we hier om. Dank u. De voorzitter: Dank u wel. Ik kijk naar het college. Wethouder Wind. De heer Wind: Dank, voorzitter. Preadvies bij deze motie.

En ik moet zelf inderdaad ook even shuffelen, want de cijfers zijn wat gewisseld. Maar ik heb de goede voor me. Deze motie is uitvoerbaar. Er zitten wel een aantal kanttekeningen bij, die net ook al door de heer Van Rijn werden benoemd. Als je, daar waar er hele locaties zijn, waar alleen algemene graven liggen, een deel van die algemene graven omzet naar een particulier graf, dat betekent iets voor je inrichtingsplan van je begraafplaatsen. Dat heeft effect. Het betekent ook dat er minder flexibiliteit is, waar het gaat om het ruimen van algemene graven. Het vraagt wat meer om maatwerk dan dat nu het geval is. Dat maakt het niet onuitvoerbaar. Het is uitvoerbaar. Maar dat zijn wel kanttekeningen die ik de raad wil meegeven. Daarmee blijft het oordeel raad. De voorzitter: Dank u wel. Andere partijen behoefte om te reageren? Niet het geval. Kunnen we volgens mij gaan stemmen. En ook deze motie is aangenomen. Komen we bij motie 4. De motie Gedenkbordjes begraafplaatsen. De heer Van der Sleen.

De heer Van der Sleen: De motie gedenkbordjes. De intentie hiervan is dat men via de gemeente bordjes kan bestellen waarop men diegene zijn naam kan laten zetten en deze een plaats krijgen op de lokale begraafplaats. We kunnen ons voorstellen dat ook kinderen die veel te vroeg geboren zijn of al overleden zijn of dierbaren die elders overleden zijn hiermee in herinnering herdacht worden. De gemeente zal dan de uitgifte doen. En de kosten zijn natuurlijk voor de belanghebbenden. Tot zover. De voorzitter: Dank u wel. Behoefte van een andere indienende partij om aan te vullen. De heer Van der Meer. De heer Van der Meer: Korte aanvulling, voorzitter. Dank u wel. En dat is dat ik toch wel wil benadrukken hoe belangrijk het is dat er een gedenkplek is, waar je ook in eerste instantie, zoals gezegd, na het ruimen van graven nog een plek hebt om terug te gaan. Waar je in ieder geval de naam van je dierbare terugleest en hij of zij er nog mag zijn. Maar dat geldt des te meer voor kinderen die stil geboren zijn of op jonge leeftijd overleden zijn. En daar is gelukkig de laatste tijd heel veel in gewijzigd. Er is wetgeving, waarbij je het aan mag geeft tegenwoordig. Maar er is ook een hele tijd voor dat nieuwe wetsvoorstel geweest, waarbij kinderen er niet mochten zijn en er soms letterlijk niet mochten zijn, omdat ze gewoon bij de ouders zijn weggehaald, zelfs geen naam kregen.

Het is van belang dat juist deze kinderen een naam krijgen en ook binnen de gemeente Hoogeveen. En ouders daarmee een plek hebben op een begraafplaats of meerdere begraafplaatsen waar zij hun kind mogen en kunnen gedenken. De voorzitter: Dank u wel. Ik zie verder geen aanvullingen. Kijk ik naar wethouder Wind. De heer Wind: Dank, voorzitter. Eigenlijk is dit een nadere invulling wat al reeds in de Uitgangspuntennotitie is beschreven. Het gaat nog even een spade dieper dan dat wat in de Uitgangspuntennotitie staat. Past perfect in die lijn en is daarmee oordeel raad. De voorzitter: Dank u wel. Anderen behoefte om te reageren? De heer Meesters. De heer Meesters: Voorzitter, dank u wel. Op zich vinden we het een mooie motie. En toch hebben we moeite met deze vorm. En waarom hebben wij moeite met deze vorm? Er wordt nu gezegd dat de mensen zelf voor de kosten moeten opdraaien. En het wordt hiermee afhankelijk van de financiële mogelijkheden van iemand of er wel of niet een gedenkplaatje van bijvoorbeeld een stil geboren kind op de begraafplaats komt. Als we dit zouden gaan doen, zou de ChristenUnie vinden, dan moeten we dat gewoon algemeen doen. Moet de gemeente daarin voorzien en moet dat voor iedereen zijn. Ieder geruimd graf komt daar dan gewoon op die gedenkbordjes. En niet afhankelijk van de financiële positie van een inwoner.

De voorzitter: Is er nog behoefte om daarop te reageren? De heer Van der Sleen. De heer Van der Sleen: Ik denk dat we dan alsnog een begrotingswijziging krijgen straks. Als al de mensen daar een gedenkbordje op kosten van de gemeente willen hebben, ik denk niet dat het verstandig is. De voorzitter: De heer Van der Meer zie ik nog. De heer Van der Meer: Kort, voorzitter. Ik begrijp niet zo goed het argument, omdat je in vergelijking tot een gedenkteken aan de kop van het graf of een volledig grafmonument, dan zijn de kosten voor nabestaanden vele malen hoger dan een plaatje wat je ook nog eens in grotere hoeveelheden waarschijnlijk gewoon voorbedrukt of in ieder geval qua vormgeving vastgesteld al bij 10.000 gelijk kunt kopen, bij wijze van

spreken. Ik zou dat ook niet als argument willen gebruiken. En ik denk dat er heel veel ouders zijn, en anders wel een opa zoals ik, die voor zijn overleden kleinkind heel graag dat kaartje betaalt. Ik vind het niet zo heel sterk. De voorzitter: Dank u wel. Ik denk dat er voldoende gewisseld is om... Excuus. Mevrouw Bisschop. Mevrouw Bisschop-Hiemstra: Daar sluit ik mij bij aan. Er is mooi gesproken door GroenLinks. De voorzitter: Mooi. Ik stel voor dat we overgaan tot de stemming over deze motie. Gaat uw gang. En ook deze motie is aangenomen. Kom ik bij motie 5. De motie Onderscheid grafbedekking particulier en algemeen graf. De heer Van der Sleen. De heer Van der Sleen: Ik beloof dat ik vanavond na deze ronde niks meer zeg, maar ik maak dit wel even af. De motie Uitgangsnotitie begraafbeleid particulieren algemeen. Het is al bijna 100 jaar het geval dat op de begraafplaatsen in de gemeente Hoogeveen 2.400 algemene graven zijn, waarvan nabestaanden bijna 200 illegale grafdingen hebben aangebracht. De particuliere graven of wel de rechthebbenden betalen hiervoor. En hiermee wordt ook het onderhoud van de begraafplaats zelf gefinancierd. Algemene graven betalen 0,0 euro vanaf het moment van begraven. Bij algemene graven mag alleen een kopsteen geplaatst worden, na aanvraag vergunning.

In de verordening wordt tussen de algemene graven en particuliere graven op dit moment geen onderscheiding gebracht. Dit laatste zouden we graag anders willen zien en duidelijk verwoord zien in een verordening. Dit vinden we dan ook vanuit het oogpunt van de rechtsongelijkheid niet juist, zoals dat er nu instaat. Dat was het. De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Blenkers misschien nog een aanvulling? Ja. Gaat uw gang. Mevrouw Blenkers: Een algemeen graf is een sober en betaalbaar alternatief voor een particulier graf. En door ingebruikneming van dit graf, geef als nabestaanden alle grafrechten en plichten, bijvoorbeeld ook het onderhoud, aan de gemeente. Aangezien het algemeen graf geen eigendom, voor zover je daarvan kan spreken, van de nabestaanden is, mogen er geen versieringen, ornamenten, et cetera aangebracht worden, behalve een herdenkingsteken binnen de vergunningskaders. Bij een particulier graf zijn alle rechten en plichten, ook het onderhoud, voor de nabestaanden. En kunnen zij, binnen de kaders van vergunningen grafbedekking, zelf bepalen hoe het ingericht wordt. En inderdaad dat zien wij heel graag terug in de notitie. De voorzitter: Dank u wel. Wethouder Wind. De heer Wind: Dank, voorzitter. Voorzitter, preadvies bij deze motie. Deze motie is uitvoerbaar. Past ook in het beleid om een onderscheid te hebben tussen particuliere en algemene graven.

Ook voor deze motie geldt oordeel raad. De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Rutgers. Mevrouw Rutgers: Ik ben even in verwarring, want volgens mij is dit al de gang van zaken, meende ik. Gaat het meer om het handhaven van hetgeen nu al aan de orde is. Maar dat wil ik even checken. De voorzitter: De heer Wind.

De heer Wind: Dank, voorzitter. Even ter verduidelijking, er is op dit moment in de verordening geen onderscheid tussen deze twee. En volgens mij is dat ook waar de indieners van de motie op doelen. Zorg dat het ook in de verordening op het begraafbeleid helder verwoord wordt. De voorzitter: Hebben we dat ook opgehelderd. Is er behoefte om te reageren? Mevrouw Bisschop, gaat uw gang. Mevrouw Bisschop-Hiemstra: Ook nog even een verhelderende vraag. Met het gedenkteken, ik moet het goed zeggen, wordt hetzelfde bedoeld als wat nu in principe al is toegestaan op de algemene graven. En niet wat er nu ook gedoogd wordt, veel uitgebreidere gedenkplaten, van alles. Klopt dat? De heer Van der Sleen: Als u bedoelt dat naast, voor een algemeen graf, alleen de kopsteen ook andere toestanden zijn geplaatst, die zijn niet legaal. Dat is de grafbedekking. Mevrouw Bisschop-Hiemstra: voorzitter, als ik mag? Daarmee willen we dat nu echt gewoon expliciet vastleggen wat eigenlijk altijd beleid was. Helder. De voorzitter: Ik zag de wethouder ook knikken, volgens mij. Dat is helder dan. Anderen nog? Niet het geval. Zullen we gaan stemmen? Gaat uw gang. Unaniem aangenomen. Komen we bij motie 6, Onderzoek begraafplaats bij Noordscheschut. En daarvoor kijk ik nu niet naar de heer Van der Sleen, maar naar mevrouw Bisschop. Gaat u gang. Mevrouw Bisschop-Hiemstra: Dank u wel, voorzitter.

Ik denk dat ik er niet zo heel veel meer over hoef te zeggen, want er is al een voorschotje genomen bij het amendement. Het CDA had graag gezien dat een uitgangspunt zou worden opgenomen dat elke plaats zijn eigen begraafplaats heeft. En daarop aansluitend, wat de wethouder ook al noemde, dan moeten we er ook uitvoering aan geven. Dat is in deze motie dan benoemd, dat we graag zouden zien dat er een onderzoek wordt gedaan naar een begraafplaats bij Noordscheschut. Met de overweging dat er op dit moment voldoende overschotten zijn geweest, de afgelopen jaren. 2023 hadden we 21,8 miljoen. 2022 26,9 en 2021 12,1 miljoen. De belemmering van 2007 van de financiën is er in onze optiek niet meer. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank voor de volledigheid. Ook voldoende voor de SGP, zie ik. Ga ik door naar wethouder Wind. De heer Wind: Voorzitter, preadvies bij deze motie. Die is even afhankelijk van. En daarom heb ik een vraag aan de indieners van de motie. U verzoekt het college. En dan is de voorlaatste zin, de zin voor, en gaat over tot de orde van de dag, de raad voor de behandeling van de Kaderbrief 2026 te informeren. Maar in het stuk erboven vraagt u het college ook om een participatietraject op te starten. De ervaring met Participatietrajecten leert dat die in planning en timing niet per se altijd heel goed te plannen zijn.

Als u ons strak houdt aan Kaderbrief ’26, dan is hij voor het college onuitvoerbaar. Als u zegt, ga aan de slag en mocht het niet lukken voor Kaderbrief ’26, is het oordeel raad. Ik hoor graag even van de indieners hoe wij als college dit deel van de motie mogen lezen. De voorzitter: Daar kan mevrouw Bisschop vast iets over zeggen. Mevrouw Bisschop-Hiemstra: Ja hoor. Als dat van invloed is op het oordeel van het college over de uitvoerbaarheid, dan geven we u graag wat meer ruimte om daarmee aan de slag te gaan.

De voorzitter: U toont zich flexibel, waarvoor dank. Behoefte om te reageren? De heer Wind nog. Gaat uw gang. De heer Wind: Dat is helder, voorzitter. Blijft dan inderdaad oordeel raad. Ik geef wel de kanttekening vanuit het college mee, maar dat gaven de indieners ook al aan, er is al eerder onderzoek gedaan. De kans dat een nieuw onderzoek heel nieuwe inzichten gaat bieden, is relatief klein. Maar als uw raad zegt, we willen dit graag onderzocht hebben, gaat het college daar gewoon mee aan de gang. Oordeel raad. De voorzitter: Mevrouw Bisschop had op een positievere bijdrage gehoopt, aan haar gezicht te zien. Gaat uw gang. Mevrouw Bisschop-Hiemstra: Ik wil daar toch even op aanvullen. Het college heeft aangegeven dat het niet lag aan de uitkomsten van het onderzoek, waarom het toen niet is uitgevoerd, maar dat het lag aan de financiën. Dat is ook heel dergelijk onze onderbouwing. De financiën zijn er op dit moment. De voorzitter: Akkoord. Anderen behoefte om hierop te reageren? Mevrouw Rutgers. Mevrouw Rutgers: Die financiën zijn er misschien wel. Maar ten tijde van het onderzoek waren de kosten al bijna zeven ton geraamd. En dat zal nu misschien wel verdubbeld zijn. Daarnaast zijn ook een heleboel kosten niet meegenomen. Denk aan bijvoorbeeld personeel. Er wordt niet gesproken over waar de dekking vandaan moet komen.

Wat heeft dit voor impact op bijvoorbeeld de ozb? Allemaal aspecten die nu nog niet mee zijn genomen. Maar eigenlijk is de uitkomst van het onderzoek al wel te voorspellen. Dat de kosten aanzienlijk hoger zullen worden dan in 2007 geruimd. Dan kun je je afvragen van, hebben we dan wel die financiën, als het toen al bijna zeven ton kostte? En dan kun je nu wel geld hebben, maar als het nu 1,5 miljoen gaat kosten, wil je dat er dan aan uitgeven? Dat is dan de vraag. Wij staan niet echt te springen om dit onderzoek op dit moment. De voorzitter: Dank u wel. De heer Meesters. De heer Meesters: Voorzitter, ik sluit eigenlijk wel aan bij wat mevrouw Rutgers zegt. Het financiële argument is voor ons ook zwaarwegend hierin. Wat ik eerder uitsprak, onze sympathie voor het voorstel. Maar het is niet alleen het eenmalig geld uitgeven. Het is ook het beheer, het onderhoud, wat de jaren daarna doorgaat. Terwijl we weten dat we een heel groot wensenlijstje hebben, met allemaal investeringen die we willen gaan doen en de ravijnjaren ons ook tegemoet gaan komen. Dat maakt dat onze fractie toch voorzichtigheid kiest en niet meegaat in deze motie. Met nogmaals de sympathie, maar echt niet verstandig. De voorzitter: De heer Klok. De heer Klok: Dank u wel. En wij hebben ook dat financiële argument.

En juist dankzij het CDA, die begin dit jaar een amendement op de begroting heeft ingediend, komt het overschot deels weer terug via de ozb. En dat hebben wij destijds van harte gesteund. Wanneer we dit zouden steunen, wanneer we dit financieel aangaan, dan zou dat uiteindelijk ook dat jaar daarop een minder teruggave van de ozb betekenen. Ook geen steun. De voorzitter: Dank u wel. De heer Van Rijn.

De heer Van Rijn: Voorzitter, ik wil eerst even wat onder de aandacht brengen. We hebben participatie hoog in ons vaandel staan, zeggen we altijd. En u vraagt in uw motie, ga eens een participatietraject daar in Noordscheschut beginnen en laat eens kijken, wat leeft er onder de inwoners op dit punt? Mooier kun je niet hebben. En over dat financiën heb ik al aangegeven bij het amendement, dat geld hebben we eigenlijk al gewoon ter beschikking. Dat is betaald op begraven. En dat zit wel in de algemene reserve, maar dat kan met hetzelfde geld natuurlijk ook gewoon weer eventjes voor dit bestemd worden. Ik zou zeggen, er is eigenlijk helemaal financieel niks in de weg. En ik zou het heel belangrijk vinden, wat vinden de inwoners van het dorp Noordscheschut er dan van? Is daar echt behoefte aan, dan zou ik zeggen, wie zijn wij om dat niet te faciliteren? Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: De heer Van der Sleen. De heer Van der Sleen: Gemeentebelangen is hierin positief, want we hebben het participatietraject ook hoog zitten. En we vinden het ook belangrijk wat de inwoners van Noordscheschut zelf zeggen. Maar de kosten kunnen we nu al inschatten dat die te hoog zijn. Maar wie niet waagt, wie niet wint. En een vervolgonderzoek zouden we toch ook wel positief in mee willen gaan. De voorzitter: Dank u wel. Voldoende lijkt mij. Ook voor de indieners, denk ik.

Dan kunnen we gaan stemmen. Gaat uw gang. U maakt het spannend. De motie is met 15 stemmen tegen verworpen. Komen wij bij de laatste motie over dit onderwerp. Motie nummer 7, Verlopen rechten particuliere graven, verwaarloosde graven. En dan kijk ik toch nog een keer naar de heer Van der Sleen. De heer Van der Sleen: In deze motie willen we het college oproepen om ongebruikte grafruimte te benutten. Voorbeelden hiervan zijn onder andere dubbel, dubbel diep, waarvan horizontaal nog twee lege plaatsen zijn, onder andere. Ook de verordening toepassen met verwaarloosde graven of graven waarvan vrijwillig het recht teruggegeven wordt. Daarbij zou er vanaf 1 januari 1999 in de dorpen, na de gemeentelijke herinrichting, ook zo zijn dat als de rechten niet meer betaald worden het graf aan de gemeente vervalt. En deze kunnen ook hergebruik worden. De motie lijkt me duidelijk. Met een kanttekening dat het wellicht soms zakelijk overkomt, maar dat zal nooit onze bedoeling zijn in deze. De voorzitter: Dank u wel. De heer Wind. De heer Wind: Dank, voorzitter. Deze motie verzoekt het college een onderzoek te doen. Dat willen we van harte doen. Wel ook met de juridische kant van het verhaal erbij. Wat is wettelijk wel en niet mogelijk? Maar dat zie ik als een uitwerking van dat wat onder verzoekt het college wordt benoemd. Deze motie is uitvoerbaar en daarmee oordeel raad.

De voorzitter: Dank voor uw vele preadviezen. Ik kijk even rond. Behoefte om daar nog te reageren? Is niet het geval. Dan kunnen we naar de stemming gaan. En deze motie is met 28 stemmen voor aangenomen. Daarmee hebben we punt 1.6 echt gehad. 1.7 Ontwerp VVGKB Echtensestraat 5 te Hoogeveen De voorzitter: Komen we bij 1.7, de ontwerp verklaring van geen bedenkingen Echtenseweg 5 te Hoogeveen. Is er iemand die daar nog iets over wil zeggen? Stemverklaring? De heer Otten, gaat uw gang.

De heer Otten: Dank u wel, voorzitter. Daar wil ik weer even wat van zeggen, want ik ben er langs gereden. Maar we zijn drie jaar geleden bij een informatieavond hier ergens een keer al geïnformeerd dat daar een prachtig mooi plan op stapel lag. Ik denk, het is al klaar. Maar nu begrijp ik dat de procedure net klaar is. Het duurt allemaal wel heel erg lang. En daar moeten we toch weer eens even met elkaar mee bezig, want de initiatiefnemers zakt daardoor de moed in een schoenen. Maar we zijn voor dit prachtige plan. De voorzitter: Dank u wel. De heer Pomper. De heer Pomper: De SP heeft ook wel geregeld tegen een aantal woningbouwplannen gestemd, omdat daar alleen maar voor kapitaalkrachtige mensen huizen gebouwd zouden worden. Maar dit plan juicht de SP juist toe. Vier starterswoningen, dat is natuurlijk hartstikke goed. Wij zijn voor. De voorzitter: Dank u wel. Anderen nog? Niet het geval. Gaan we stemmen. En u heeft unaniem ingestemd. Dank u wel. 1.8 Nieuwbouw RSG Wolfsbos De voorzitter: En dan komen we nu bij de nieuwbouw RSG Wolfsbos. Belangrijk voorstel. De raad wordt een drietal punten voorgesteld. Kennisnemen van het beoordelingsdocument over het nieuwbouwplan. Een gemeentegarantie ter hoogte van 33,1 miljoen te vertrekken. En ook de stedenbouwkundige visie voor de herontwikkeling van het gebied De Groene Driehoek vast te stellen.

Groot besluit, met de nodige historie daar ook in. Ook de nodige financiële importantie. Wil iemand daar nog iets over zeggen, in de vorm van een stemverklaring of iets dergelijks? De heer Meesters, gaat uw gang. De heer Meesters: Voorzitter, er is al heel wat gedaan over dit raadsvoorstel. Terwijl mijnheer Otten graag even de aandacht naar zich toetrekt, praat ik rustig door. Hij wordt net wakker. Maar als we het hebben over Wolfsbos, wij zullen gaan instemmen met het voorstel, maar wel met een bezwaar. Omdat wij de volgorde verkeerd vinden. Wij vinden echt het bijzonder dat er nog steeds problemen zijn in de huisvesting, met name de samenwerking tussen Wolfsbos en Roelof van Echten, het niet goed samenwerken van de besturen. Wij vinden echt dat eigenlijk op inhoud daar eerst elkaar gevonden moet worden. Maar anderzijds snappen we ook dat er stappen gezet moeten worden. We hebben bezwaar. Ook met enige tegenzin stemmen we in met dit voorstel. Laat ik het hierbij houden. De voorzitter: Dank u wel. Anderen behoefte? De heer Van der Meer. De heer Van der Meer: Voorzitter, in tegenstelling tot de heer Meesters van de ChristenUnie ben ik juist blij dat het voorstel eindelijk op tafel ligt ter besluitvorming. Vanaf het begin zijn we heel goed meegenomen in zowel de plannen die Wolfsbos als eerste presenteerde.

Maar daarna ook nadrukkelijk steeds geïnformeerd door de wethouder, die dit hele proces ook begeleid heeft. Wij zien dat bezwaar niet. En ik vraag me ook echt af of samenwerking een oplossing is voor een huisvestingsprobleem. In die zin zullen wij dit besluit van harte steunen. De voorzitter: Dank u wel. De heer Bauer. De heer Bauer: Dank u wel, voorzitter. Zoals in het raadsvoorstel te lezen is, staat de gemeente ook garant voor de lening van het Roelof van Echten College. Het zou dan ook kort gezegd frappant zijn als we dat niet voor RSG Wolfsbos zouden doen. Het opmaken van de nieuwbouwplannen van RSG Wolfsbos is een lang

traject geweest. Ondertussen is de raad wel door beiden, de gemeente en RSG Wolfsbos, regelmatig geïnformeerd over de stand van zaken en over de vorderingen. Onze complimenten daarvoor. Hoewel het vanavond gaat om stenen, draaide het namens de PvdA toch ook echt om de inhoud. We vinden namelijk dat kinderen gewoon goede onderwijshuisvesting verdienen. En dat is uiteindelijk waar het om draait. Daarom hopen wij dat met dit besluit RSG Wolfsbos weer jaren vooruit kan en daarmee spoedig les kan geven in een gebouw dat passend is voor de onderwijsinstelling wat zij wil zijn. We zullen dan natuurlijk ook voorstemmen. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. Ik dacht dat ik de heer Pomper zag. De heer Pomper: De SP wordt natuurlijk ook heel blij van deze plannen. We zijn heel mooi meegenomen in dat hele traject. Laat morgen maar alvast beginnen met de sloop van het oude gebouw en de bouw van de nieuwe gebouwen. Maar dat gaat nog wel even duren. Dit is natuurlijk ook een win-winsituatie voor Hoogeveen zelf. We krijgen een aantal gymfaciliteiten erbij. Dat is natuurlijk ook heel goed voor de schoolgaande jeugd, dat ze wat meer gymlessen nog kunnen volgen. En het schoolgebouw of het terrein wordt wat compacter. En de grond die vrijkomt, kan weer ter beschikking voor woningbouw gesteld worden. De SP kijkt het smart naar de plannen voor de woningbouw. De voorzitter: Dank u wel.

Mevrouw Hooijer. Mevrouw Hooijer-Everts: Voorzitter, dank u wel. Gelukkig gaan wij niet over de inhoud, maar juist over de gebouwen. En wij zijn goed meegenomen. En er is veel inspanning geleverd vooraf. En wij wensen de bouwers en de school heel veel succes met de vorderingen met de nieuwbouw. De voorzitter: De heer Van Rijn. De heer Van Rijn: Voorzitter, wij zullen ook instemmen. Maar één puntje wil ik er toch uithalen. Dat is natuurlijk die garantstelling. Er zijn weleens andere woorden hierover gesproken. Maar wij vinden het heel verstandig om dit wel met garantstelling te doen, want het geeft dan uiteindelijk meer zekerheid voor onze gemeente. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. CDA, mevrouw Jansen. Gaat uw gang. Mevrouw Jansen: Als we dan toch allemaal een rondje doen, dan kan het CDA niet achterblijven. Het was een heel zorgvuldig proces. Dat wil ik even genoemd hebben. We hebben veel informatie gehad. Veel bijeenkomsten hierover. Ook mijnheer Koster heeft zich ingezet om ons goed te informeren. Van de week nog vragen gesteld. Weer snel adequaat antwoorden gekregen. Complimenten aan alle betrokkenen. En wij zien uit naar het resultaat. De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Rutgers. Mevrouw Rutgers: Dank u wel. D66 als onderwijspartij kan natuurlijk niet anders dan blij zijn met goede huisvesting voor ons voortgezet onderwijs.

Maar we sluiten ons wel aan bij de woorden ook van de ChristenUnie, het was fijn geweest en ook goed voor onderwijs in Hoogeveen als er vanuit een gezamenlijke visie op voortgezet onderwijs na was gedacht over welke huisvesting er nodig is. Dat blijven wij betreuren. Hebben we ook meermaals aangegeven tijdens alle wel goed georganiseerde informatiebijeenkomsten. Dat is

wat ons betreft een kleine smet op dit hele verhaal. Maar we zijn blij voor de leerlingen dat zij in ieder geval straks in een goed gebouw les kunnen volgen. We zullen wel instemmen. De voorzitter: Dank u wel. De heer Vos. De heer Vos: Dank u, voorzitter. In tegenstelling tot D66 zijn wij juist wel heel erg blij dat er niet op die samenwerking werd ingezet. Het is niet de bedoeling dat de scholen in de toekomst gaan fuseren. En dat vinden wij ook een heel erg belangrijk punt. Maar hier steun aan. De voorzitter: Dank u wel. En ook de VVD doet nog een bijdrage vandaag. De heer Kramer: Dank je wel, voorzitter. Ook de VVD, met zijn twee zijn wij de laatste maanden even in deze portefeuille ingedoken. Wij zijn wel op de hoogte gebracht van dit proces. Complimenten ook aan iedereen die hieraan mee heeft geholpen. En we zijn blij, ook wat SP zei, dat we zo snel mogelijk starten met de bouw. De voorzitter: Dank u wel. Volgens mij hebben we daarmee ook alle fracties gehad. En kunnen we volgens mij overgaan tot de stemming. Gaat uw gang. En het voorstel is unaniem akkoord. En ik denk dat ik namens ons allen spreek als we de betrokkenen veel succes wensen bij de uitvoering van het besluit. 1.9 Vaststellen besluitenlijst 11 juli 2024 De voorzitter: Gaan we door naar het vaststellen van de besluitenlijst van 11 juli 2024. Daarover niemand. Dan kunnen we meteen stemmen.

U mag nog een keer opnieuw. Top. Daarmee unaniem akkoord. 1.10 Motie vreemd aan de orde van de dag De voorzitter: Komen we bij 1.10, de motie vreemd aan de orde van de dag. Die een oproep is aan het OVbureau voor de busstop van streekbus in Nieuwelande. En ik kijk naar de heer Vos voor een eventuele toelichting. Gaat uw gang. De heer Vos: Dank u, voorzitter. Volgens mij spreekt de motie wel heel erg voor zichzelf. Daarbij is het misschien goed om aan te geven dat we het in de provincie met onze fractie er ook over hebben. We zijn nu bezig in de termijn ook om aan het OV-bureau zienswijzen vanuit de Staten in te dienen. En dan is er denk ik geen beter moment om dit verzoek aan het college ook hier in Hoogeveen te doen. Ik denk dat we op die manier ook een mooi een-tweetje kunnen doen, want we zijn er nu toch mee bezig. Zeker nu er miljoenen extra zijn, die geïnvesteerd kunnen gaan worden in het busvervoer, lijkt dit ons een goed moment om deze aanvraag te gaan doen. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Ik kijk even naar mevrouw Bisschop. Een aanvulling. Gaat uw gang. Mevrouw Bisschop-Hiemstra: Zoals we ook al eerder hebben laten blijken toen het over buslijn 27 te Noordscheschut ging, hechten wij er waarde aan dat de dorpen goed bereikbaar blijven door het openbaar vervoer. En daarom dienen wij deze motie van harte mede in. De voorzitter: Dank u wel.

Dan kijk ik naar de kant van... De SGP ook mede-indiener, zeker. De heer van Rijn, gaat uw gang.

De heer Van Rijn: Dank u wel, voorzitter. Als inwoner van een buurdorp van Nieuwlande, en toen wij hier kwamen wonen, nog met behoorlijk opgroeiende kinderen die voortgezet en hoger onderwijs volgen, was busvervoer naar het station van essentieel belang. En nu zien wij ook dat er heel veel jeugd vanaf Nieuwlande naar Elim komen fietsen. Zetten daar de fiets. Hebben wel een hele mooie stalling bij de gereformeerde kerk. Er staan er wel redelijk veel. Maar dat is best wel een aantal. En waarom zou je dan niet dat even iets dichterbij, de bus komt er langs, even één halte en dat die bus... Als je dat allemaal gaat terugrekenen in minuten en secondes, zoals ze dat wel doen, dan zal het ietsjes meer kosten. Maar dat valt nog wel mee. Wij zeggen gewoon, breng dit even goed onder de aandacht en overtuig het OV-bureau van het belang ervan. En laten we het gewoon doen. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Wethouder Bisschop. De heer Bisschop: Dank u wel, voorzitter. Natuurlijk is dit een sympathieke motie die ingediend wordt. En als college onderschrijven we deze wens ook, die hier staat. En we hebben als college, tijdens onze bezoeken als gebied wethouder, dit ook opgepikt, dit signaal. En dit signaal hebben wij ook al doorgestuurd naar het OVbureau tijdens het bestuurlijk overleg over de dienstregeling. Dat was eind juli. Hebben we daar ook al een melding van gemaakt.

En we hebben een melding gemaakt in onze schriftelijke zienswijze, die we voor eind augustus ingediend moesten hebben. Waar we ook de busstop in Nieuwlande hebben opgenomen. Eigenlijk is deze motie overbodig. Maar, zeg ik er ook even direct bij, een goede steun in de rug in deze lobby en ook vanuit de Provinciale Staten zou hartstikke mooi zijn. Ik zou eigenlijk die motie wel willen laten ombouwen naar een tekst. Dat we het OV-bureau een brief sturen vanuit de raad. Want wij hebben dat natuurlijk ook vanuit het college al gedaan. Vanuit de raad een brief sturen naar het OV-bureau om het belang van deze busstop in Nieuwlande nogmaals aan de orde te brengen. Dan kijk ik ook even de indieners aan. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Hooijer. Mevrouw Hooijer-Everts: Voorzitter, dank u wel. In het verleden heeft Gemeentebelangen ook al moeite gedaan om dit voor elkaar te krijgen, onder andere door schriftelijke vragen. We zien het niet hoopvol tegemoet. Maar gezien ons verleden zullen we zeker instemmen met deze motie, want wie weet, de aanhouder wint, hopen we dan. De voorzitter: De heer Meesters. De heer Meesters: Voorzitter, ik wilde Forum voor Democratie een compliment geven, omdat ze gewoon hier met een hele praktische en goede motie komen, die daadwerkelijk effect heeft op onze inwoners.

En het is ook naar onze fractie van belang dat inderdaad de buitendorpen goed ontsloten zijn, ook met openbaar vervoer. Wat onze fractie betreft hartelijke steun. De voorzitter: De heer Dekker. De heer Dekker: Dank u wel, voorzitter. Die steun in de rug die het college vraagt, die krijgen ze wat ons betreft van harte. We denken dat openbaar vervoer ontzettend belangrijk is voor de leefbaarheid in het dorp. Prima voorstel en onze steun. De voorzitter: De heer Pomper.