Transcript gemeenteraad 28 oktober 2021

TRANSCRIPT VAN DE GEMEENTERAAD VAN GEMEENTE HOOGEVEEN d.d. 28 oktober 2021

1.

Plenaire besluitvormende vergadering a.

Opening

De voorzitter: Dames en heren, ik open deze vergadering van uw raad. We moeten allemaal nog even wennen in de zin van dat we weer in een andere samenstelling, in de oude zal ik maar even zeggen samenstelling, weer aan tafel zitten en dus ook weer een publieke tribune. Ik zeg er meteen maar op voorhand even bij: voor zolang misschien dat nog duurt. Dat moet je altijd even afwachten wat de regels volgende week weer worden, maar we zullen daar natuurlijk ons op aanpassen, maar voorlopig mag het in deze vorm. Ik vraag even aan het begin van deze vergadering even een moment van stilte. Dank u wel. Dan heet ik u natuurlijk van harte welkom, maar ook zeg maar de mensen op de publieke tribune, maar zeker ook de mensen die meekijken, meeluisteren en ook in het bijzonder nog via de lokale omroep natuurlijk via de radio die ook met ons verbonden zijn, die ook deze debatten kunnen gaan volgen. Het is een bijzondere dag. Er zijn altijd een paar momenten in het jaar dat de raad iets vroeger vergadert dan half acht en dat is meestal bij de begrotingsvergadering en dat is ook nu aan de orde. Zeker nog een bijzonder woord van welkom voor de, mag ik het even zo zeggen, de cursisten die meegedaan hebben al diverse sessies met de cursus Politiek Actief. Die ronden ze vanavond geloof ik ook af met het bezoek.

De opening was hier in de gemeente Hoogeveen, maar er zijn ook mensen vanuit de gemeente Midden-Drenthe en De Wolden ook bij betrokken. Die zijn hier toen ook van start gegaan al twee maanden geleden. Een intensief programma gevolgd door mensen die interesse hadden om eens te kijken: is het iets voor mij om in de politiek actief te worden? Dat is een mooie cursus geweest, heb ik gehoord en ook een intensieve cursus geweest en die ronden ze vandaag af en er zullen in de loop van de middag en de avond ook nog wel meerdere deelnemers hier op de publieke tribune verschijnen, maar voor hun van harte welkom. En dan weet u het, ze gaan nu afmeten of het interessant voor hun is om mee te doen aan de politiek of niet, dus hoe u zich opstelt, zal misschien mede van invloed zijn op, nou, dat zullen we dan wel zien. Ik deel u mede dat de heer Pomper heeft aangegeven afwezig te zijn. Mevrouw Bisschop heeft aangegeven later te komen. Dat geldt ook voor de heer Warrink. Mevrouw Bisschop zal ongeveer rond kwart over zes aansluiten en van de heer Warrink heb ik geen tijd door gekregen, maar rond de klok van zes, kwart voor zes. Dat zullen we zien. Dan schuift de heer Warrink op dat moment aan. Dat zijn de aan- en afwezigen op dit moment en dan gaan we nu met de agenda beginnen. b.

Vaststellen agenda

De voorzitter: Opening verricht, dan: kunnen wij de agenda zo vaststellen zoals die hier voorligt? Dat is het geval. Dan stellen we de agenda vast. c.

Mondelinge vragen

De voorzitter: Dan komen we bij agendapunt 1.3 mondelinge vragen. Daar zijn geen aanvragen voor binnengekomen, dus dat agendapunt wordt niet behandeld. d.

Vaststelling besluitenlijst 7 oktober 2021

De voorzitter: Dan zijn we bij agendapunt 1.4. We gaan twee besluitenlijsten vaststellen, een van 7 oktober, de openbare besluitenlijst. Gaat u daarmee akkoord? Dat is het geval. En dan nog een besluitenlijst van een

besloten vergadering die inmiddels openbaar is geworden doordat de besluiten waar we toen over gesproken hebben ook openbaar is geworden. Kijken of daar opmerkingen over zijn. Dat is ook niet het geval. Dan stellen we vast dat ook die besluitenlijst is vastgesteld. e.

Sluiting besluitvormende vergadering

De voorzitter: En dan, dat klinkt misschien raar voor mensen die dat niet gewend zijn en die niet dagelijks dit soort debatten voeren, maar sluit ik alvast weer het besluitvormende deel. 2.

Debatronde a.

Opening debatronde

De voorzitter: En gaat u niet weg, want we hebben nog een heel programma te gaan, dus dat wordt officieel gesloten en dan openen we meteen de debatronde. Dan lopen we ietsjes voor, maar dat is op zich niet zo erg. Want aan de orde inderdaad is de behandeling van de begroting. Het zal zo gaan dat de fracties respectievelijk straks, het zijn er negen in deze raad, ik neem ook aan dat ze alle negen het woord gaat voeren, dat zal zo zijn, die successievelijk vijf minuten de tijd krijgen om een visie op de begroting te geven en op hand van die verhalen zullen we dan ook later op de avond dan na het eten, na de pauze van het eten, zullen we dan ook met de debatten beginnen en dan zullen we ook kijken of er debatpunten zijn en die zullen dan in eerste instantie vaak over eventuele in te dienen moties en amendementen worden gedaan, maar er zijn natuurlijk ook nog andere punten misschien die ingebracht worden. Dat zullen we op dat moment inventariseren en kijken of we die gaan behandelen. Het zal zo zijn dat, ook dat is een verandering ten opzichte van vorige keer, dan gingen we van groot naar klein en in de tweede ronde van klein naar groot en dat is meer klein niet zozeer in de inbreng en groot in de inbreng, maar meer in het aantal zetels dat partijen hebben, maar we hebben dat nu vrijgelaten.

Dus degene die straks graag als eerste wil beginnen, moet zich daar nu alvast op prepareren en ja, er zijn natuurlijk heel veel partijen die eager zijn om als eerste het woord te voeren. Het fijne van de voorzitter van de raad is dat als er meerderen zich tegelijk melden, dat de voorzitter mag bepalen wie als eerste begint, dus als u daar nog even goed over na wil denken, dan kan dat nu nog. Dan zullen we een half uur pauze hebben. Dan zal het college zich beraden over een algemene ronde van reactie. Dat zal daarna gebeuren. Na dat half uur pauze krijgt het college een half uur de tijd om de reactie van de kant van het college op de verhalen die dan gehouden zijn, te geven. En vervolgens daarna zal een pauze zijn om ook de inwendige wensen te versterken. Ook de mensen die in de publieke tribune zitten, zijn natuurlijk van harte daarbij uitgenodigd, die ook de hele middag en avond daarbij zijn. En dan vervolgens beginnen we met de debattenronde en op het moment dat dat gaat starten, zullen we wel even aangeven hoe dat zijn vorm krijgt en hoe we dat gaan doen. Dat betekent nu dat aan de orde is de visies van de partijen op de begroting en ik geef aan dus: vijf minuten de tijd. We gaan niet interrumperen. Dat deden we sowieso al niet, maar ook daarna, de vragen die daarover gesteld worden, hebben we afgesproken dat niet te gaan doen. En er wordt nog even … b.

Spreekrecht

De voorzitter: Ja, oh sorry. Dat is heel goed. Ik was al heel snel. Ik ben al bij u terecht gekomen, maar ik moet nog wel even melden dat zich niemand voor het spreekrecht heeft gemeld. Als we nog mensen hadden die van het spreekrecht gebruik hadden willen maken, had u zich moeten melden. Dat is niet gebeurd, dus dat is nu niet aan de orde.

c.

Visie fracties programmabegroting 2022-2025

De voorzitter: Ik zag al twee vingers omhooggaan en ik geef het eerste woord aan de heer Steenbergen van de fractie van de VVD. De heer Steenbergen: Dank u voorzitter. Het gaat beter met Hoogeveen. Deze opinie delen wij deels. Het schip is nu voor de wal gekeerd en we hebben met Schone Lei een fundament gelegd voor een financieel beter Hoogeveen. Maar gaat het nu echt beter met Hoogeveen? De begroting is beleidsarm en er zitten nogal wat uitdagingen in die we de komende jaren moeten aangaan. De beleidsarme begroting is het gevolg van een besluit van een minimale democratische meerderheid CDA, Gemeentebelangen en SGP, Schone Lei helemaal uit te kleden tijdens de begrotingsbespreking vorig jaar december. Dit besluit beperkt het perspectief voor Hoogeveen en haar inwoners. Het perspectief dat we daarmee bieden, weegt naar onze mening zwaarder dan de eventuele offers. Jammer dat dit niet is gezien door de genoemde partijen. Een gevolg daarvan is dat het Stip ermee stopt. Het bestuur van Stip is lamgeslagen en heeft geen vuur meer om haar nuttige werkzaamheden voor ondernemers voort te zetten. De ondersteuning van startende ondernemers wordt nu in handen gelegd van commerciële partijen. De kans bestaat dat we rekening moeten houden met hogere kosten voor het begeleiden van ondernemers naast het sociale aspect dat de ondersteuning van Hoogeveense ondernemers heeft.

Met name dit laatste aspect maakt Stip tot een sterk concept dat al 25 jaar de noodzakelijke verbinding was in de Hoogeveense samenleving en het zakenleven. VVD had dit graag anders gezien door op verschillende manieren een bijdrage te leveren door gemeente als ook door inwoners om zuinig te zijn op onze voorzieningen. VVD ziet graag de vrijgevallen Stip-gelden wederom geïnvesteerd in het bedrijfsleven en hiertoe dienen wij een motie in. Het huidige beleid zal dus meer perspectief moeten bieden voor de inwoners van Hoogeveen, een perspectief van trots zijn op je stad en dat in alles wat we doen uitstralen. Hoogeveen is interessant voor nieuwe inwoners, voor bedrijven die zich willen vestigen in onze mooie stad, maar ook voor de huidige inwoners en ondernemers van Hoogeveen. Een perspectief waar iedereen kan meedoen. Er zijn banen genoeg en veel bedrijven zijn naarstig op zoek naar werknemers op ieder niveau. Werkniveau moet lonen. De bijstand moet het hangnet zijn, maar geen vangnet. VVD maakt zich niet zozeer zorgen om de groep inwoners met een inkomen tot 130% van het minimumloon, maar er is meer stille armoede onder de groep met een inkomen vanaf 170% van het minimumloon. Deze groep valt buiten de minimaregelingen. Deze groep laat zich niet horen. Ze schamen zich voor hun situatie en durven bijna niet om hulp te vragen.

In deze groep zitten ook veel ondernemers die in de coronapandemie enorme klappen hebben moeten opvangen en dat niet meer kunnen. De koek is op. De VVD roept het college op om een loket te openen voor deze groep inwoners en hen te helpen waar nodig. De VVD roept ook op om de huidige minimaregelingen te reduceren tot één regeling waarbij het uitgangspunt moet zijn dat werken en ondernemen moeten lonen. Hiertoe zal de VVD een motie indienen en we zijn ook benieuwd of het college zicht heeft op de omvang van het probleem. Om mensen beter te kunnen laten participeren in onze samenleving doen we ook een oproep aan het college om het werkplein toegankelijk te maken voor inwoners die graag aan de slag willen. Niet alleen afspraken, maar ook spreekuren organiseren. Hierdoor kan de hulp bij het zoeken naar een leuke baan toegankelijker worden. Bedrijven hebben behoefte aan personeel van ieder opleidingsniveau. Er is zoveel vraag naar arbeidskrachten dat we bijna naar een maximale arbeidsmobiliteit kunnen gaan. Hiervoor is wel een helder beleid nodig en een sterke focus op arbeidsparticipatie. Dit vraagt om visie van het college en dit perspectief moeten wij als raad aan iedere inwoner kunnen bieden. De duurzaamheidsparagraaf vraagt om een gedegen aanpak. VVD Hoogeveen vraagt zich af of dit lokaal geregeld moet worden.

Werken aan een duurzame samenleving vraagt om een landelijke aanpak en niet om lokale postzegelprojectjes die heel veel gaan kosten. Iedere Nederlander betaalt mee aan de energie en warmtetransitie door energiebelasting en mag daarom ook wel wat meer verwachten van de huidige aanpak.

Hoogeveen heeft ook postzegelprojectjes. Verspreid komen in de gemeente grootschalige zonneparken en een project Waterstofwijk vindt oorsprong ruim 400 woningen, maar afschalen van het project naar 110 woningen wordt waarschijnlijk realiteit. VVD Hoogeveen vindt dat integraalafweging en een gedegen plan naar de energietransitie ontbreekt en dat op voorhand de kosten inzichtelijk moeten zijn. Ook moeten inwoners niet gedwongen worden in hun keuzes. De VVD vindt dat er nu vaart gemaakt moet worden met het herontwerp van het sociaal domein. Waarschijnlijk komt het begin volgend jaar ter bespreking in de raad en dit vindt de VVD te laat. Gezien de winstwaarschuwing die de wethouder Reneman heeft gegeven op de haalbaarheid van de ombuigingen in het sociaal domein, is nu actie geboden. VVD heeft de afgelopen jaren continu aandacht vraagt voor de ontwikkelingen binnen de SWO. We maakten ons zorgen over het verzuim binnen de SWO, we maakten ons zorgen over de cultuurverschillen binnen de SWO en we maakten ons zorgen over de verdeling van de kosten binnen de SWO. Nu het onderzoek naar de SWO is afgerond, worden onze zorgen bevestigd in het in juli gepubliceerde onderzoek. Het steekt de VVD dat zij in 17 en 18 zijn weggezet als een partij die pertinente onjuistheden en onwaarheden verkondigde, aldus de voorzitter van het college.

Het is jammer dat het college daar geen oog voor heeft gehad en dat dit nu drie jaar later wel wordt opgepakt na het gepubliceerde onderzoek. Graag zouden wij een reactie willen vernemen van de voorzitter van het college. Er is een plan gesmeed door de interim gemeentesecretarissen en wij vragen aan het college de raad op korte termijn te informeren over de voortgang. Al met al kunnen we concluderen dat het beter gaat, maar we zijn er nog lang niet. Dat besef moet bij ons blijven leven, want de hosannaberichten in de pers staan in geen verhouding tot de daadwerkelijke situatie. Dank u voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, de heer Steenbergen namens de fractie van de VVD. Dan de fractie van Gemeentebelangen, mevrouw Hooijer. Mevrouw Hooijer-Everts: Ja, voorzitter, dank u wel. Een visie op de begroting van vijf minuten. Een visie op een begroting waar weinig te verdelen valt, omdat ze aan het sparen zijn om de algemene reserve weer op peil te krijgen. Maar we hebben nog steeds een begroting. Er wordt nog steeds uitvoering gegeven aan de lopende zaken, dus daar kunnen we nog steeds wat over vinden. De visie, volgens de afspraken van Schone Lei zijn we bezig om de financiën weer op orde te krijgen. Het college, en met name wethouder Reneman, blijft ons eraan herinneren dat we het doel van Schone Lei niet uit het oog verliezen.

Het lijkt er zelfs op dat we eind 2025 wellicht 33,6 miljoen kunnen bijschrijven op de algemene reserve in plaats van de gestelde 19 miljoen. Op zich een goed vooruitzicht, maar er zijn veel onzekerheden, zoals sociaal domein, zowel op positief, er wordt maar 75% van de verwachte extra uitkering meegenomen, als risicovol, zoals de opdracht sociaal domein vanuit Schone Lei. Maar ook de parkeergelden, want hoe herstelt het stadscentrum na Covid-19? Het openbaar gebied in verband met achterstallig onderhoud van onder andere ons wegennetwerk? De ontwikkeling van het gemeentefonds lijkt goed en dat voelt ook als: dat werd tijd. Maar er komt veel reactie vanuit nadeelgemeenten die in verhouding heel veel moeten inleveren. Kortom, niets is nog zeker. Er zijn nog wel een aantal uitdagingen waaraan gewerkt moet worden. De versterking van de financiële functie waarbij digitalisering vol ingezet moet worden. Verbetering van digitalisering geldt trouwens voor de hele organisatie. Daarnaast moet er gesleuteld worden aan de organisatie zelf. Hoe gaan we efficiënter bereiken wat onze doelen zijn? Daarbij zal ook een kwaliteitsslag qua personeel gemaakt moeten worden alsmede de invulling van vacatures door de pensioengolf. Werken aan werk, het lijkt erop dat de economische groei na Covid-19 doorzet, wat goed is voor de werkgelegenheid.

Om het aantal mensen in de bijstand te verminderen, vindt Gemeentebelangen de inzet om met name mensen uit categorie één en twee snel aan het werk te helpen een grote kans. Voor de gemeente en bedrijven moet dit een gezamenlijk doel zijn dat door goede samenwerking moet lukken. Voor de groep die nog overblijft in de bijstand zouden we indien mogelijk vrijwilligerswerk verplicht moeten stellen. Daarnaast zien we de mismatch tussen vraag en aanbod op de arbeidsmarkt. Een

goede samenwerking tussen scholen en het bedrijfsleven in Hoogeveen is daarbij essentieel. Wonen, er is een enorm tekort aan woningen met soms onverantwoorde wachtlijsten. Daar moeten we vandaag nog mee aan de slag. Maak een omgevings- en woonvisie en geef daar grote prioriteit aan. Wacht niet tot morgen. Woningen voor alle categorieën zijn noodzakelijk. Wacht intussen niet om na te denken over waar de nieuwe woonwijk moet komen, want met inbreiding redden we het niet. Voordat de nieuwe woonwijk er is, vergt nog jaren voorbereiding en die tijd hebben we eigenlijk niet. Kijk in de tussentijd naar creatieve woonoplossingen, zoals functiewijziging van kantoor naar woning en tijdelijke huisvesting op braakliggende terreinen, dus nu aan de slag. Wijken en dorpen, de discussie over de bezuinigingen op dorps- en wijkgebouwen is nog niet afgerond. Voor ons is het duidelijk dat elk dorp een eigen stek moet hebben en dat in wijken met draagvlak gekeken kan worden naar de samenvoeging, maar om nu al op voorhand te zeggen dat de gebouwen moeten verdwijnen, gaat ons wel erg ver. Het zou best kunnen dat een gebouw zonder steun door kan op eigen kracht. Extra aandacht moet er komen voor de energieprijzen die omhoogvliegen. Ook dorps- en wijkgebouwen kunnen hiermee te maken krijgen.

De vraag is: wat kan de gemeente hierin betekenen? Sociaal domein, met het herontwerp sociaal domein zijn we er nog niet. Zoals reeds gezegd, blijkt het een uitdaging om de financiën onder controle te krijgen. De belangrijkste vraag blijft wat ons betreft: wat heeft een kind of gezin nodig? En niet: waar hebben ze recht op? Niemand mag tussen wal en schip vallen, zoals we dat altijd zo mooi zeggen, maar ons motto: werk moet lonen, staat ook nog steeds. Als Gemeentebelangen hebben we altijd al aan de bel getrokken als het gaat om de aandacht voor eenzaamheid voor ouderen. Inmiddels willen we dit breder trekken en moet er aandacht zijn voor eenzaamheid voor iedereen. Schoolhuisvesting, de schoolbesturen en de gemeente zijn weer volop in gesprek over de invulling van het IHP. Voor de komende jaren lijken de gereserveerde bedragen voldoende te zijn wat het PO betreft. Het lijkt ons nog wel een uitdaging voor de jaren daarna. Het VO is wat ons betreft een apart verhaal. Die staan op grotere afstand, maar ook voor deze besturen moet duidelijkheid komen over de bijdrages van de gemeente. Tenslotte samenwerking en participatie, mede door de financiële positie van een gemeente kan samenwerking een oplossing zijn om voorzieningen in stand te houden. Bij cultuur valt hierbij te denken aan gezamenlijke huisvesting van bijvoorbeeld Scala en De Tamboer.

Nog niet zo lang geleden waren er plannen voor een cultuurhuis. Die staan nu, begrijpelijkerwijs, in de ijskast, maar wie weet wat de toekomst nog in petto heeft. Voor het realiseren van welke plannen dan ook, staat bij ons op nummer één participatie voor het verkrijgen van draagvlak, maar ook om gebruik te maken van kwaliteiten van de inwoners. Voorzitter, bedankt. De voorzitter: Dank u wel. De fractie van de SP, mevrouw Van den Oord. Mevrouw Van den Oord-van der Bie Dank u wel voorzitter. Ik denk: laat ik maar met mijn korte bijdrage eventjes voor wat lucht zorgen. De fractie van de SP kijkt met zeer gemengde gevoelens terug op het afgelopen begrotingsjaar. Enerzijds was er het besef dat voorgaande colleges een veel te grote broek aan hadden getrokken en daarmee onze financiële positie dusdanig slecht geworden was dat bezuinigingen niet konden uitblijven. Oké, dank u. Anderzijds hebben we als raad een zakencollege aangesteld die voortvarend aan de slag is gegaan met de opdrachten zoals geformuleerd in de Schone Lei. De Schone Lei die door vele fracties in deze raad als ware het een raadsakkoord is omarmd. De fractie van de SP heeft dit document altijd gezien als richtinggevend, maar zeker niet als in beton gegoten afspraken.

Tijdens het informatietraject met de heer Baltes en mevrouw Korthuis werd de raad voorgehouden dat we in Hoogeveen zeer veel bovenwettelijke regelingen kenden binnen het sociaal domein. Inmiddels levert het college in deze begroting de volgende informatie en ik citeer: verdere bezuinigingen in het sociaal domein in orde van grootte oplopend tot 7,5 miljoen zijn hoogstwaarschijnlijk. Het herontwerp dat aan het begin van 2022 gereed gaat komen, gaat definitief duidelijkheid geven over wat financieel wel of niet mogelijk is, maar we zijn pessimistisch over de realiseerbaarheid van het totale bedrag. We worden hierin gesterkt door de rapporten die zijn gepubliceerd

door het sociaal cultureel planbureau en anders een Elffers Felix. Deze rapporten plaatsen elk op eigen wijze goed onderbouwd vraagtekens bij haalbaarheid van de financiële doelstellingen zo die met de decentralisaties in 2015 werden beoogd. Verder hebben we te maken met gerede twijfel aan een van de vooronderstellingen onder de taakstelling op het sociaal domein in de Schone Lei. Een van de gedachte was dat Hoogeveen veel meer geld uitgaf dan we in het sociaal domein dan wel van het Rijk kregen. In het kader van het herontwerp wordt deze veronderstelling onderzocht. Dat is een lastig onderzoek met de nodige mitsen en maren, met wat we nu weten, is het hoogst twijfelachtig dat in deze begroting er veel meer geld in het sociaal domein wordt uitgegeven dan dat we van het Rijk krijgen. Als er al sprake is van een negatief saldo, als we al meer geld uitgeven dan we binnenkrijgen, zal het minder zijn dan de 7,5 miljoen die we nog moeten realiseren. Einde citaat. De fractie van de SP ziet hierin een bevestiging van hetgeen wij voortdurend hebben aangegeven, namelijk dat de decentralisatie met de daaraan verbonden bezuinigingsstaat van meet af aan niet realistisch was en dat er eerder meer geld bij zou moeten komen.

Door keuzes die door de afgelopen kabinetten Rutte zijn gemaakt, groeit op dit moment één op de twaalf kinderen in Nederland op in armoede met als trieste uitkomst dat er steeds meer kinderen in jeugdzorgtrajecten terechtkomen, zelfs in een groot aantal gevallen veroorzaakt door falend overheidsbeleid dankzij de toeslagenaffaire. Gezinnen, ook in Hoogeveen, wiens leven stuk gemaakt is dankzij een falende overheid. Is het dan nog vreemd dat steeds minder mensen de gang naar de stembus willen maken? Het vertrouwen in de overheid volledig hebben verloren? Dankzij de afbraak van allerlei sociale voorzieningen moeten er nu veel meer mensen langer zelfstandig blijven wonen waardoor er onder andere meer vraag naar thuiszorgondersteuning is ontstaan, maar zijn er daarnaast eveneens allerlei vergoedingen uit de basisverzekering geschrapt, waardoor chronisch zieken en mensen met beperkingen steeds hogere bijdragen aan medische en noodzakelijke ondersteuning kwijt zijn. De fractie van de SP ziet dit als een boete op ziek zijn en is dan ook van plan om opnieuw met een motie te komen om de meerkostenregeling te herstellen naar €450 voor mensen met een inkomen van 130% van de bijstandsnorm.

Wanneer we naar de taakstellingen binnen het sociaal domein in de Schone Lei kijken, dan zien we dat een meerderheid van de fracties nog steeds meent dat bezuinigen op dit domein acceptabel is, wellicht mede ingegeven door het beeld dat wij dus te veel bovenwettelijke regelingen zouden kennen. Het college laat ons nu inzien dat dit beeld onjuist is. Wij zouden dan ook graag zien dat deze fracties hun standpunt herzien. Waarom moeten juist deze kwetsbare mensen worden gekort op voor hen zeer belangrijke regelingen, terwijl ze geen enkele verantwoordelijkheid dragen voor de roekeloze boekhouding die vorige colleges erop na hielden? Met betrekking tot de duurzaamheidsambities is onze fractie van mening dat de verduurzaming van gemeentelijke gebouwen al in een veel vroeger stadium had moeten worden gerealiseerd. Dat investeringen hiervoor echter uitgesteld zijn uit bezuinigingsoogpunt, vinden wij een zeer domme actie. Korte termijn denken om een besparing te realiseren, maar die zal met de huidige energieprijzen vermoedelijk een forse tegenvaller gaan opleveren. De voorzitter: Ik wijs u even op het feit dat de vijf minuten inmiddels … Mevrouw Van den Oord-van der Bie: Oh, echt waar? De voorzitter: Ja, ja. Mevrouw Van den Oord-van der Bie: Ik wil graag tot afronding komen, burgemeester.

We zijn dan ook zeer tevreden dat de klimaatambities begin volgend jaar ter heroverweging aan de raad zullen worden voorgelegd. Dan sla ik de kaasschaafmethode maar even over, want daar gaan we toch mee met een motie komen. Dan kom ik bij de afronding. We willen graag het college bedanken voor hun inzet om met de opdracht vanuit de Schone Lei een sluitende begroting voor te kunnen leggen, maar bovenal willen we hen bedanken dat ze ons

steeds tijdig hebben geïnformeerd dat sommige taakstellingen niet uitvoerbaar zijn vanwege een op verkeerde informatie gebaseerde aanname bij de totstandkoming van de Schone Lei. Nogmaals, Schone Lei is voor onze fractie richtinggevend, maar juist met betrekking tot foute aannames rond de financiering voor het sociaal domein zal de fractie van de SP zich altijd kritisch blijven opstellen met betrekking tot de uitvoering. Voor ons gaan mensen ten alle tijden boven stenen, zeker als het gaat om de kwetsbare inwoners wiens mogelijkheden om mee te kunnen blijven doen voor een groot deel afhankelijk is van de financiële keuzes die deze raad zal maken. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Wie steekt zijn vinger op? Mevrouw Van Hien. Mevrouw Van Hien, Lijst Van Hien. Ja, ga uw gang. Mevrouw Van Hien: Dank u voorzitter. Ik ben het gewend eigenlijk om als laatste aan de beurt te zijn of als een na laatste, dus … Vijf minuten, het is vrij kort, maar ik ga mijn best doen om daarbinnen te blijven. En allereerst, deze hele begroting vind ik heel prettig om te lezen. Het is duidelijk, goed leesbaar, reëel en consistent. Knelpunten worden benoemd met de oplossingen erbij en de uitleg is duidelijk en gedegen en volgens mij kan zelfs een leek het begrijpen. Het geeft het idee dat men goed zicht en inzicht op het geheel heeft en dit wekt vertrouwen en dat hebben we nodig.

Het geeft mij in ieder geval het gevoel dat de Hoogeveense financiën en het Hoogeveense bestuur op capabele en vakkundige schouders rusten. Inhoudelijk is de basis van deze begroting natuurlijk de alom bekende Schone Lei en het college heeft de uitwerking goed gedaan. Ik moet even kwijt dat ik dit college een verademing vind, correct, toegankelijk en ze zijn serieus. Belangrijkste aandachtspunt en knelpunt is de taakstelling op sociaal domein. Dat blijkt niet realistisch te zijn. Dat is te hoog gegrepen en er moet een oplossing voor komen en gelukkig is men daar al mee bezig en we wachten met spanning het herontwerp sociaal domein af. Dit gaat niet van mijn tijd af hè? Sorry, even scrollen. In een eerder betoog heb ik het gehad over bubbels en polarisatie en over privilege en het gevaar daarvan als je er niet bewust van bent. En dat privilege betekent dat je een probleem van een ander niet herkent of erkent, omdat het voor jou geen probleem is. Bubbels zijn inmiddels geklapt. Polarisatie vierde hoogtij en dat leidde tot een nieuw zakencollege en wederom niet alleen op landelijk niveau maar ook hier zien we hoe belangrijk kwaliteit van het bestuur is. Rommelt het? Dan verliest de kiezer zijn vertrouwen in de politiek. Voelt men zich niet gehoord, niet gezien of niet erkend? Dan keren mensen zich tot partijen waarbij ze het gevoel hebben wel gehoord, gezien en erkend.

En corona heeft behalve zaken stilgelegd ook zaken blootgelegd en belangrijk is dat we het vertrouwen terugwinnen, ook als raad en college en dat kan bijvoorbeeld door inwoners nog meer te betrekken en ik dien daartoe een motie burgerparticipatie inwonersvoorstel in en inwoners kunnen onder voorwaarden zelf een punt op de agenda van de raad zetten. We willen het college vragen te komen tot een participatieverordening waarin dit inwonersvoorstel wordt opgenomen en uitgewerkt. Verder komen door de financiën, ambities en doelstellingen met betrekking tot duurzaamheid, heel algemeen gezegd, wat in de knel. Wat we nog wel kunnen doen, is kijken waar we kunnen besparen op afvalkosten, op papierafval bijvoorbeeld. Per huishouden kunnen we zeker 30 kg papierafval per jaar besparen gemiddeld als er een aanpassing in de folderverspreiding komt en daartoe dienen wij de motie ja-ja-sticker in samen met D66, SP, PvdA en SGP en we horen graag ook hierop de reactie van het college. In 2019 dienden we ook een motie Diftar in samen met de SGP.

We wilden graag dat dit werd onderzocht en meegenomen in het afvalbeleid en het college vond de motie overbodig omdat Diftar al nader werd bekeken als serieuze optie en nadien hebben wij niet ervan vernomen, dus de vraag aan de wethouder: hoe zit het eigenlijk met Diftar en de overwegingen daarover? Andere punten die we even willen aanstippen: het belang van aandacht voor en het terugdringen van laaggeletterdheid. Goed kunnen lezen, is goed kunnen meedoen en daar is gelukkig aandacht voor. Het belang van inclusiviteit en diversiteit, ook dat is in beeld. Goed dat nu meer werk wordt gemaakt van inclusiviteit door middelen van Ali. Wij hadden dit graag breder gezien. Wij

hadden ook graag beleid gezien ten aanzien van diversiteit, maar onze motie kreeg in december 2020 helaas geen meerderheid. Wij vragen ook al jaren om een beter LHBTIQ-beleid, maar ook dat komt niet van de grond. Misschien in de toekomst. En voor wie dit onzin vindt, ook wetenschappelijk is aangetoond dat een organisatie beter functioneert met een goede en brede mix van personen. Dat voorkomt ook polarisatie en het kweekt begrip en inlevingsvermogen. En bovendien, het zou vanzelfsprekend moeten zijn dat iedereen op een gelijkwaardige en volwaardige manier kan meedoen. En ik herhaal graag een mooie quote van Verna Myers: diversiteit is een uitnodiging krijgen voor het feest en inclusiviteit is dat je gevraagd wordt om mee te dansen. En over meedoen gesproken, de gedupeerden uit het toeslagenschandaal doen al even niet meer mee. Wat met hen is gebeurd, vinden wij ronduit schandalig en de beerput gaat steeds verder open. Lijst Van Hien wil graag dat wij deze ouders, deze gezinnen in Hoogeveen een helpende hand bieden en daartoe overwegen wij een motie voor kwijtschelding van de vorderingen van de gedupeerden van het toeslagenschandaal in te dienen. Het is een collegebesluit, maar we hopen het college hiermee wat extra aan te sporen. En tot slot nog even wat punten die we ook belangrijk vinden: aandacht voor alleenstaanden. Dat mis ik.

Volgens de beleidsindicatoren zijn er 709 éénpersoonshuishoudens tegenover 792 gezinshuishoudens. Daar mag best wel wat meer aandacht voor zijn, vooral ten aanzien van beschikbare woningen. En verder vinden we ook heel belangrijk woningbouw onderwijshuisvesting en cultuur en gelukkig zijn deze drie punten goed onder de aandacht en we zien uit naar de nieuwe visies/ uitwerking plannen hierover. Tot zover, voorzitter. Volgens mij binnen de vijf minuten. De voorzitter: Niet helemaal, maar aardig benaderd zullen we maar zeggen. Dank u wel. Dan de fractie van D66, mevrouw Rutgers. Mevrouw Rutgers: Dank u wel voorzitter. Ja, een van de weinige keren dat u mij met een uitgetypt speechblaadje voor je ziet, dus kijk er goed naar. Meestal typ ik niet langer verhalen uit. Dat gaat van mijn tijd af. Nu moet ik nog sneller praten. Oké, een jaar geleden stond Hoogeveen er heel slecht voor, zowel financieel als bestuurlijk als in de publieke opinie. Om het tij met betrekking tot het laatste te keren, is een jaar waarschijnlijk te kort, maar toch horen we meer en meer positieve geluiden over de stappen die gezet worden en over het acteren van dit college. Bestuurlijk wordt er hard gewerkt niet alleen op inhoud, maar ook hoe het werk wordt georganiseerd en wij kijken dan ook uit naar de vers benoemde gemeentesecretaris. We zijn benieuwd wat hij gaat betekenen voor de organisatie.

Vandaag gaat het natuurlijk met name over de financiën en ook wat dat betreft gaat het de goede kant op, maar we zijn er nog niet. Dat eerlijke realistische beeld wordt goed neergezet in deze begroting. Verwachtingen worden gemanaged en er wordt een duidelijke waarschuwing meegegeven. Eerst even twee voetnoten. Het is wel weer een enorm boekwerk geworden en niet zo toegankelijk voor onze inwoners. Misschien kan een begroting nog in een mooie infographic worden vertaald en gepubliceerd. Zo maken we de informatie voor iedereen toegankelijk en inzichtelijk. Ik zie herkenning aan de overkant. Bij de kadernota hadden wij een amendement ingediend om een zinsnede te schrappen waarin stond dat het college niet over hun graf wil regeren en die zinsnede staat toch wel in de begroting in de inleiding, dus wij gaan ervan uit dat die nog eruit gehaald gaat worden. Dan, naast financiële risico’s die benoemd worden in de begroting, zien wij ook nog wel twee andere risico’s, namelijk de koersvastheid van de raad en daarbij ook de naderende verkiezingen. Om met die koersvast te beginnen, we hebben in 2020 hard gewerkt om afspraken te maken over bijsturingen. Die staan vastgelegd in Schone Lei en verankerd in de begroting van 2021. Zeggen dat daar al meerdere keren aan gemorreld is, is natuurlijk een understatement.

Eerst iets besluiten en daar weer op terug te komen, dat hoeft natuurlijk niet erg te zijn, maar het geeft niet altijd een positief beeld, zo blijkt mede uit een brief die wij deze week ontvingen van een lokale organisatie. We willen de raad dan ook nogmaals oproepen om koersvast te zijn en te blijven en daarmee zien we dus ook een risico voor de verkiezingen. Hoe kunnen we slagvaardig te werk gaan,

continuïteit bieden en de kwaliteit die een zakencollege biedt, vasthouden? Als we als zittende raad zo spoedig mogelijk een draaiboek hiervoor ontwikkelen, dan kunnen we misschien met vertrouwen de periode direct na de verkiezingen tegemoet treden. Inhoudelijk zijn er een aantal punten uit de begroting die we willen belichten. Eerst de woonvisie, die wordt gelukkig genoemd in de begroting. We vinden dat deze zo snel mogelijk geactualiseerd moet worden en zijn blij dat dit ook op stapel staat. We hebben nu al een paar keer noodverbanden aangelegd om bij te sturen en hiaten aan te pakken, maar het wordt tijd om nu zo snel mogelijk die woonvisie te herzien. We lezen echter in de begroting dat die in 2022 wordt opgeleverd en we willen ervoor pleiten om inwoners hier vanaf dag één goed bij te betrekken. We vragen doelgroepen, wijken en dorpen, woningbouwverenigingen, makelaars, ontwikkelaars, et cetera en verwerk hun inbreng in de woonvisie. Verder zijn we het eens met onder andere Gemeentebelangen dat we niet alleen moeten zoeken naar inbreidingsmogelijkheden, maar vooral ook naar uitbreidingsmogelijkheden en zijn we het met Lijst Van Hien eens dat we moeten kijken naar woonvormen die niet alleen eenpersoonshuishoudens faciliteren, maar ook starters bijvoorbeeld en misschien ook nieuwe manieren van wonen.

Moet ik al doorpraten? Duurzaamheid, hoewel er in de begroting een hoofdstuk in staat over duurzaamheid en dat er daarin staat dat het in alle programma’s verweven zit, balen wij er eigenlijk wel van dat we in Hoogeveen geen budget hebben om stevig in te zetten op het halen van onze doelen. We zullen dus in moeten zetten op stimuleren, aanmoedigen en faciliteren. In de uitvoering van alle beleid kunnen we misschien nog wel stappen zetten. Maak letterlijk en figuurlijk misschien meer ruimte voor de fiets. Stimuleer het gebruik van fiets en OV en ontmoedig dus het gebruik van de auto. Beloon afvalscheiding. Verbied wegwerpplastic, ballonnen en dat soort dingen bij evenementen. Stimuleer vergroening van daken en tuinen en durf te kiezen voor de ja-jasticker. Het sociaal domein is en blijft een grote uitgavenpost met veel onzekerheden en risico’s en nu duidelijk wordt dat het onwaarschijnlijk is dat we de komende jaren onze bezuinigingsdoelstellingen zullen halen, vraagt dit om nog meer in te zetten op een paradigmashift. Wij zien het sociaal domein als een wicked problem en denken ook dat we het op die manier moeten gaan benaderen.

We overwegen ook om een motie in te dienen om een taskforce hierover op te richten, een taskforce niet alleen uit professionals die uit het sociaal domein komen, maar juist uit de niet voor de hand liggende domeinen die samen aan oplossingen gaan werken. Het volgende punt is een echt D66-onderwerp, onderwijs en specifieker in dit geval onderwijshuisvesting. Het lijkt erop dat we in 2021 eindelijk een integraal huisvestingsplan kunnen vaststellen. Fantastisch dat de schoolbesturen uit het PO en de gemeente hierover nu op één lijn zetten en we zijn van plan om na te denken over een motie over de schoolpleinen, want die kunnen wat ons betreft nog wel groener, schaduwrijker, uitnodigender tot spel en bewegen prikkelen, al dat soort zaken en we zijn blij met het initiatief dat IVN, SportDrenthe, Kunst & Cultuur hierover hebben getoond. Als laatste … De voorzitter: Het belletje klonk al. Mevrouw Rutgers: Ja, laatste punt, de coronagelden voor cultuur, daar hebben we ruim 3,5 ton voor gekregen vanuit het Rijk en de culturele sector heeft hier maar een beperkt beroep op kunnen doen. Er is dus nog ruim drie ton over en wij overwegen om een motie in te dienen om dat geld dat over is te reserveren voor het uitvoeringsprogramma dat uit de cultuurvisie zal vloeien. Kortom, een aantal moties die we in overweging hebben.

Ik noem ze nog even op: taskforce, wicked problems, de schoolpleinen en coronagelden voor cultuur. Dat was hem. De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Pullen van de fractie van de ChristenUnie. Mevrouw Pullen-Muis: Dank u wel voorzitter. Nou, ik dacht: D66 komt met een idee, dat hebben ze vast wel van mij gehoord, dus ik denk: laat ik dan maar direct daarop aansluiten. Dat is het handigste. Is niet zo denk ik,

maar goed. Wij willen in eerste instantie het college en de organisatie bedanken voor de leesbare begroting. De gesprekken met enkele burgers en de wethouders waren een stap wat ons betreft in de goede richting om het ons eigen te maken en het helpt ook om de betrokkenheid op de leefomgeving en woonomgeving van burgers te bevorderen. En dat moet niet alleen maar met zonneparken gebeuren wat ons betreft. Samenwerken en het gesprek zoeken, moeten vanzelfsprekendheid zijn in onze gemeente, maar we missen dus wel de eenvoudige communicatie naar al onze inwoners. Is het voor onze inwoners duidelijk waar het budget van 170 miljoen naartoe gaat? In het verleden hadden we dus die mooie infographic en ik heb hem nog opgezocht. Die was van 2015. Ja, dan moet hij daarin hè? Ja, precies. Ja, dat is hem. Nou, als voorbeeld even van hoe dat toegankelijk kan zijn, dus dat is ter illustratie van het voorstel van D66. Nu naar de begroting zelf. Wij hebben naar de begroting gekeken met de coronarisiconiveaus, die kunnen we dromen, namelijk: waakzaam, ernstig of zorgelijk en ernstig. Moeten we waakzaam blijven? Is het zorgelijk of vinden jullie het nog ernstig? Of kunnen we rustig de verkiezingen ingaan van 2022? Wij zijn benieuwd naar de taxaties van andere fracties en ik heb hier en daar wel wat geluiden daarover gehoord. Wij kiezen voor zorgelijk.

Waarom? Ons risiconiveau was ernstig in 2020 en ook al in 2019. Nu lijken de financiële cijfers wel minder ernstig te lijken, maar we vinden het nog wel zorgelijk en dat geldt niet alleen voor wat betreft de financiële meerjarenraming. We zien het ook binnen de raad, de spanning om eigen politieke punten te blijven benoemen naast Schone Lei. Het is de kunst om eensgezindheid in de raad te bewaren en we zien het ook als er dekking moet worden gevonden voor taakstellingen. Wij herhalen onze visie van 2019 en 2020. Als het nodig is om de voorzieningen voor de zwaksten op een aanvaardbaar niveau te handhaven, dan is dat voor onze fractie mogelijk vanuit de keuze dat de sterkste schouders dit zouden moeten kunnen dragen, omdat we een samenleving in Hoogeveen zijn waarin we elkaar helpen. Wij nemen daarom de financiële waarschuwing van het college ter harte. We herkennen en erkennen de winstwaarschuwing van het college. Het is voor ons duidelijk dan ook dat de OZB-verhoging als een van die middelen gaat voor een bezuiniging op sociaal domein. Wij zijn ook kritisch op de betrouwbaarheid van deze begroting, zeker ook gezien het voorgaande. We voldoen aan de taakstelling van Schone Lei. Het is nu 18,8 miljoen in de algemene reserve, maar we moeten ons niet rijk rekenen.

Ogenschijnlijk lijkt het alsof we bijna allemaal voldoen aan taakstellingen voor wat betreft de algemene reserve, maar door het schuiven met potjes is er een andere werkelijkheid ontstaan. En ik heb een vraag en wij hebben als fractie een vraag aan het college: kan het college aangeven hoe hoog de algemene reserve moet zijn om een solvabiliteit van 18% te bereiken? Als laatste argument voor onze zorgen is de SWO. In het verleden was onze fractie voorzichtig kritisch over de verschillende taakstellingen. Vacatures in de organisatie en de aangekondigde reorganisatie na het onderzoek Van Eiland naar WIJland vragen veel van de slagkracht van onze medewerkers. Het is aan ons om hier verantwoordelijk mee om te gaan ook rond onze besluitvorming. Het is zeker goed dat actiepunten worden opgepakt in de organisatie, maar spannend blijft het resultaat wel in een tijd waarin de vacatures veel zijn en er hoge werkdruk is. Dan wil ik ingaan op een aantal deelonderwerpen vanuit de begroting en we beginnen met het sociaal domein. De taakstelling van 8,5 miljoen in het sociaal domein geeft ons al twee jaar zorgen. Wij constateren dat de taakstelling sociaal domein niet realistisch is vanuit Schone Lei.

Ook het college uit die gerede twijfel in de begroting en ook in de beantwoording en dan lezen we ook wel en we horen de hoop op de herverdeling van het gemeentefonds en de structurele extra inkomsten in sociaal domein, maar daarnaast is er ook een onzekere factor of de taakstellingen met betrekking tot het herontwerp sociaal domein gehaald worden. Daarnaast moet de verandering rond de paradigmashift nog duidelijk worden. We voorzien dat dat niet van vandaag op morgen is gerealiseerd. Kijken naar wat echt nodig is en binnen bestaande wetten en regels werken. Hoe flexibel is onze organisatie daarin? Vindt, en dat is ook een vraag aan het college, vindt het college dat we gered worden door de herverdeling gemeentefonds wat nog niet echt zeker is en de structurele extra inkomsten ter compensatie van de onrealistische taakstelling als gevolg van de paradigmashift? Dan hebben we twee kleine punten ten aanzien van het sociaal domein. We vragen extra aandacht, opnieuw aandacht voor de aanpak Eén voor

Eenzaamheid. Er was een raadsbrede motie op initiatief van onze fractie. Wanneer kan de wethouder aangeven wanneer daar de evaluatie van binnenkomt en wordt geleverd? En wij overwegen een motie en dat gaat over het opgroeien en leven met schulden. Preventie is natuurlijk heel belangrijk binnen de schuldhulpverlening en dat punt is te veel wegbezuinigd in 2020. De voorzitter: Realiseert u het feit dat u de vijf minuten heeft overschreden. Mevrouw Pullen-Muis: Ja, ik luister en ik ga even kijken of ik een paar dingen korter kan zeggen. Maar de motie, dit is de enige motie die we hebben, dus die we overwegen. Wij overwegen dus die motie om een beeld te krijgen wat de gevolgen zijn van een bezuiniging op de preventie van schulden en we zijn benieuwd hoe andere fracties naar dit punt kijken. Ik ga niet in op de woningmarktproblematiek. Die is hard. Die is helder. Wij wachten natuurlijk een landelijke lijn ook af en ik sluit daarin ook wel aan bij de woorden van Gemeentebelangen en D66 op dat punt. De VVD heeft ook de ondernemers natuurlijk sterk naar voren gehaald en wij lezen in de begroting dat de positie van Hoogeveen als een van de vier sterke steden sterk onder druk staat in Drenthe. Dat leest ook eigenlijk als een soort angstig argument. Verliezen we dat? Sterke marketing en economische profilering is dan belangrijk zegt het college.

Wij vragen ons echt af of dat echt alleen maar helpt, want wij zien meer in de regionale samenwerking met name rond de Dutch Techzone en dan ook in de integraliteit ten aanzien van werkgelegenheid en de woningmarkt. De voorzitter: U gaat afronden? Mevrouw Pullen-Muis: Bijna. Ik heb twee dingen nog. Ja, ik koop wel tijd dat anderen dan ook tijd gekregen hebben. Nou, nee, dat is flauw. Ik ga het afronden. Gemeentebelangen benoemde al de zorgen rond het asfaltprogramma. Die hebben wij ook. Wij hebben ook gezien dat het college voorziet dat daar in 2023 weer extra geld voor nodig is. Wij leggen eigenlijk gewoon voor om nog meer in te zetten op externe subsidiemogelijkheden voor een goede oplossingsrichting. Dan als laatste, we constateren, dat gaat over de duurzaamheid, een duurzaam Hoogeveen. Daar is al veel over gezegd ook door D66, dus daar sluit ik mij voor een groot deel ook bij aan. Wat wij wel willen aanreiken, is dat wij constateren dat die ambitie wordt bijgesteld naar 2050 en nou, dat wordt ook voorgelegd in de raad, niet in 2040 dus een CO2-neutrale gemeente zijn. Dat is een teleurstelling niet alleen voor ons, maar vooral voor de komende generaties. Ik denk dat dat belangrijk is dat we dat moeten beseffen. Afsluitend, in de afgelopen twee jaar is er veel gebeurd. Na de bestuurlijke crisis maakte corona duidelijk dat niet alles maakbaar was en is.

Dat weten wij persoonlijk. Dat ervaren onze inwoners en de gedachte van maakbaarheid kan bij een begroting er wel insluipen. Bewustzijn dat we niet alles in onze hand hebben, moet ons nederig houden en u weet dat wij als ChristenUnie daarin ook ons vertrouwen stellen op God en wij wensen daarom ook het college en ook onszelf als gemeenteraad Gods zegen toe. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Dan zijn er nog drie fracties. De fractie van de SGP, de heer Van Rijn. De heer Van Rijn: Ja, dat moeten we ook nog even aanzetten. Nou ja, maar ieder geval, we hebben in ieder geval 300 seconden om even de toelichting op de begroting te geven, dus dat scheelt alweer. De SGP is matig positief over deze begroting. Het positieve is dat wij wel zien dat we heel langzaam en heel voorzichtig de goede kant op bewegen qua financiën, maar het is heel broos. Let even op het dipje in ons weerstandsvermogen. We hoeven niet veel tegenslag te krijgen of we gaan alweer zowat naar af. Ja, het matige dat zit er wel een beetje in van: ja, de modus vanzelfsprekendheid dat is nog steeds actief in deze begroting. En ja, wat bedoel ik daar nou mee? Ik kan het beste eigenlijk in het dialect zeggen: wat we altied doun dat blieft zo, maar dat vinden wij dus behoorlijk nog steeds aanwezig. Er zijn drie moties ingediend als ik

het goed heb die tot de kerntaken discussie oproepen. SGP heeft ook een motie ingediend. We hebben gezegd: alle activiteiten waarop subsidie verleend wordt, laten we die nou in de kerntakendiscussie bespreken of de noodzaak er is. Een meerderheid van de raad vond dat ook. We zijn inmiddels een jaar verder en feitelijk is daar niks op gebeurt, is er niks op gedaan, dus een vraag aan het college: wanneer denkt het college hier uitvoering aan deze motie te gaan geven? Nog even een puntje van wat ons toch ook wel echt zeg maar zegt dat matig is: in de notitie zelfredzaamheid Hoogeveen en in de Schone Lei daar werd nog nadrukkelijk op gewezen, geconstateerd dat, ja, wij toch wel als gemeente Hoogeveen een te hoog voorzieningsniveau heeft. Nou, onze vragen nu aan het college: waar kunnen wij vinden in deze begroting dat u actie ondernomen heeft omdat hoge voorzieningenniveau terug te dringen? Wij konden dat niet direct vinden. Zou u daar misschien een toelichting bij kunnen geven, want, ja, we hebben het gehoord. Het betekent dus: Hoogeveen heeft een te grote broek aangetrokken en als we dat nou konden terugdringen, dan komen we misschien weer in een passende broek te zitten. Nog een punt waar wij zeg maar matig over zijn, dat is de herinvestering pagina 131. De gemeente gaat lange termijn geld aantrekken aan tien miljoen.

Ze gaan daar 7,4 miljoen daarvoor gebruiken om zeg maar bestaande financieringen af te lossen en dergelijke. Nou, zo een actie dat roept bij ons wel vragen op. Ik kon het niet echt goed in de toelichting, ja, er stond wel wat, maar wij konden dat niet echt vinden. Is het bedoeld omdat we nu te lage rente hebben om daar dan een soort rentevoordeel mee te krijgen of is het eigenlijk meer een gedwongen actie omdat het gewoon achterstallig is, dat het nodige ingelost moet worden? Dus graag daar ook even een reactie op van het college over de herfinanciering. Nou, we hebben al iets over het weerstandsvermogen gezegd. En nu kom ik bij een punt, en dan sluit ik ook wel aan bij de SP, over de hoge brandstofprijzen. De sterk stijgende energieprijzen, dat zal zeker gevolgen hebben voor de minima. Die zullen weer hard geraakt gaan worden. Vraag aan het college: is hier al enigszins op voorgesorteerd of wachten wij eerst af totdat deze problemen zich gaan voordoen en dan gaan we eens een keer bezien of we daar wat aan kunnen doen? We sluiten aan bij de zorgen van de VVD over de SWO. Wij hadden daar ook wel een vraag bij hier ook. Kijk, het is een taakstelling vanuit Schone Lei van iets meer dan een miljoen voor 2022 en verder, maar nu lezen we in de begroting dat er weer meer geld bijgeplust moet worden, €856.000 in 2022 en verderop nog meer.

Dus ja, wat schiet zo een taakstelling dan op als wij die opleggen terwijl er eigenlijk aan de andere kant weer gewoon als het ware weer bijgeplust gaat worden? Kunt u daar misschien ook een toelichting op geven? Ja, voorzitter, we hebben maar 300 seconden, maar toen ik deze begroting aan het doorlezen was, vroeg ik mij af: wat zou het praktijkboek van de SGP nou over een begroting te zeggen hebben? Nou, het zal je niet verbazen, er stond best wel heel wat in. Maar ja, we hebben maar zo weinig tijd. Laat ik maar het hoofdpunt doen en een trof mij er wel en dat staat in Psalm 127 en ik geef het even iets in andere volgorde weer, maar de vertaling staat dat toe. Er staat: zo God zelf het huis niet bouwt, tevergeefs werken er zelfs bouwlieden daaraan. Nou, een korte verklaring daarbij is gewoon: Gods zegen die geeft ons voorspoed, die geeft ons welvaart, die geeft ons voortgang en daarom, voorzitter, zonder reserves kan ik gewoon zeggen: ware ambtgenoten, geacht college, ambtelijke organisatie, medewerkers van de receptie, onze griffie, laat ik het vandaag maar even heel ruim nemen, ook alle inwoners van Hoogeveen, zonder enige reserve en met de gunning van heel mijn hart bid en wens ik ons allen die zegen van God toe, want dat zal ons alleen en echt voorspoed kunnen geven in alles.

Ik heb ook nog iets goed te maken richting de griffie met een nooit aflatende inzet om alles in goede banen te leiden, soms gewoon een heksenjacht. Onze dank daarvoor. Dank u wel voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. Ik kijk even, we hebben nog twee partijen over. De heer Kreuze, CDA. De heer Kreuze: Ja, ik laat graag mijn collega als laatste. Voorzitter, de klok loopt. Voorzitter, afgelopen week mocht ik op bezoek gaan bij onze dochter die in Rome woont. Ik ben niet zo een reiziger, maar dat was een enorme opgave. Ik stond daar op zondag langs de Lago di Torre Argentina, de plaats waar Julius Caesar is

vermoord en ik moest bij de voorbereidingen op deze sessie daaraan denken. Caesar zei namelijk: het is een algemeen voorkomende menselijke zwakheid te veel vertrouwen te stellen in onzekere dingen of zich daardoor angst te laten aanjagen. En deze zin vertaalt de gemengde gevoelens die het CDA heeft bij deze begroting. Die is positief en dan zorgelijk. Positief, we hebben na een groot aantal verliesjaren eindelijk in 2020 en 2021 een nulresultaat bereikt en zowaar ligt hier een begroting met een drie miljoen overschot. Met de Mei, nee sorry, met de Septembercirculaire misschien zelfs nog wel een vijf miljoen overschot en volgens de geamendeerde Schone Lei komen we eind 2025 zelfs uit op een gezondere algemene reserve van bijna 34 miljoen. Dat gaat de goede kant op en zeker als je dan realiseert bij de jaarrekening dat we de motie brede welvaart hebben uitgenomen die natuurlijk nog niet verwerkt is in deze begroting, maar wel omarmd is. Dan gaan wij voor bestuur en collega’s van SWO nieuwe uitdagingen zien en dat geeft vast nieuw elan. Hoogeveen als SDG-gemeente zou een volgende stap zijn. Positieve punten, maar er zijn ook zorgelijke punten en voorzitter, het blijft zorgelijk in Hoogeveen. We zeiden al: prijs niet de wind maar de koers bij de jaarrekening, want we weten dat daarbij wind vanzelf komt. Het gaat ons om de koers en dat is ook al eerder gezegd.

Collega Rutgers van D66 had het ook over koersvastheid volgens mij. We weten dat we daarbij deels afhankelijk zijn van invloeden op ontwikkelingen die we niet kunnen beïnvloeden. Het is belangrijk om de koers vast te houden en dat betekent in onze ogen: doorzetten met de transformatie sociaal domein. Doorzetten met de routekaart Van Eiland naar WIJland. Doorzetten met kostenbewustzijn en dan maar op alle bedragen. Voorzitter, de gemengde gevoelens hebben we ook omdat deze begroting zelf op pagina drie al zegt: het is niet robuust. Het is wat als je dat als college zelf moeten schrijven, zeker als je pessimistisch realistisch moet zijn, want dan is dat laatste woord realistisch toch wel een heel moeilijke uitdaging geweest. Waarom? We moeten namelijk nog 5,5 miljoen bezuinigen op de SWO terwijl we in deze begroting daar nog weer 2,4 miljoen mee op moeten zitten. We moeten nog 13 miljoen bezuinigen op het sociaal domein, terwijl het college volop winstwaarschuwingen afgeeft dat die transformatie is nog helemaal dus nu niet zo transparant. We horen het landelijk nieuws: extra gelden voor jeugd worden niet aan jeugd besteed. Het kan haast niet anders, daar komt nog gedoe van. En wij mogen extra bedragen opnemen, namelijk 75% daarvan, terwijl nog helemaal niet zeker is hoe hard dat uiteindelijk met name in Den Haag gespeeld gaat worden.

En we zien deze begroting keurig toegelicht op pagina 167 volgens mij groeien met 7,6 miljoen en daar is een heel hoog percentage, ik heb hier 80%, maar ik was met het college met de heer Reneman daarover in discussie, dat dat toch wel grotendeels incidentele middelen zijn. En wat betekent dat voor Hoogeveen als die incidentele middelen wegvallen? Gaan we dan weer roepen dat we toch grote broeken aan hebben of slecht beleid hebben gevoerd? Hoe gaan we dat de komende jaren doen? En deze week hebben we die voorlichting over het IWP gehad. Mooi dat er met de scholen zo gesproken wordt en dat daar voortgang in zit, maar wij vragen ons wel af: is dat nu genoeg? Kunnen we inderdaad met die 2,5 miljoen wel vooruit met de noodzaken die daar in die gebouwen zitten? Dus dan komt die opmerking van Caesar weer naar voren: laten wij ons angst aanjagen door onzekerheid? Nee en dat willen we hier ook aangeven. De toekomst is ongewis, maar we moeten ermee om kunnen gaan. Iedere ondernemer weet dat je met onzekerheid werken moet. Ook hier in het raadhuis moeten we dat doen met de grondregel van iedere voorspelling: als je het niet goed begrijpt, als je het niet goed kunt optellen, wees dan voorzichtig, maar ga wel moedig voorwaarts. En dat is ons motto voor deze visie op de begroting.

Je verschuilen achter: er is geen geld, er is geen mankracht, de raad heeft het weg bezuinigd, dat mag, maar dat zegt iets over de creativiteit en het ondernemerschap van de spreker. Als CDA roepen wij liever op: ga moedig voorwaarts met wat je hebt. En dat moet ook, want wat ons betreft hebben wij als raad van 2018-2022 nog werk te doen de komende maanden, omdat we wat ons betreft nog een schuld hebben aan onze opvolgers. Het grote verlies van de 18 miljoen op het sociaal domein voor 80% daarvan is daar wat ons betreft de reden van. Wij zien overigens een gemeente die hard werkt aan bezuinigingen en vooral aan de radicale omkeer in denken en handelen. We hebben in 2019 stilgestaan bij bijlage F met de WMO. Wij hebben in 2020 stilgestaan bij de jeugdzorg en er gezamenlijke afspraken over gemaakt en we

hebben nog werk te doen, wat ons betreft ook nog bij de participatiewet. Ik heb daar zelfs bij de VVD mooie dingen over gehoord. Als CDA zouden we daar graag aansluiting willen zoeken bij de wethouders Groot Wassink en Heijkoop van Amsterdam en Delft, dat wat zij hebben genoemd is namelijk het deltaplan bestaanszekerheid, want wat wij veelal zorg noemen, dat is over het algemeen symptoombestrijding van een gebrek aan bestaanszekerheid, gemeenschapszin en zingeving. Daaraan werken is echt preventie en graag gaan we met de collega’s van de raad, de organisatie en de mensen uit het werkveld het gesprek aan over die verbetering van die bestaanszekerheid en doen dat ook nog voorbij over het sociaal domein spreken. De voorzitter: Ik wijs u erop dat de vijf minuten … De heer Kreuze: Wat prachtig, want ik ben bij mijn laatste zin. De voorzitter: Dank u. De heer Kreuze: Het CDA blijft waarschuwen en wil dus moedig voorwaarts, want stilstaan mogen we Hoogeveen niet aandoen. Dat was mijn betoog, voorzitter. Ik weet niet hoe het nu gaat met het aanmelden van amendementen en dus debatpunten. Dat woord heb ik nog helemaal niet gehoord vanmiddag. Kan ik dat nu ook doen of doen we dat in de volgende termijn? Ik heb twee amendementen aangekondigd. Ik heb twee debatpunten voor het college en mogelijk zelfs vier voor de raad.

De voorzitter: Dan doen we dat in de debatrondes straks, want er zijn meerderen die nog moties en amendementen overwegen en daar halen we dan het net op. Misschien kunt u de onderwerpen van de moties en amendementen wel even noemen. De heer Kreuze: Ja, dat is fijn, want dat kan mooi buiten de tijd nu. De voorzitter: Nee, maar even, ik zei ook: de onderwerpen. De toelichting kunnen we later krijgen. De heer Kreuze: Sorry, dat is niet een handigheidje. Voorzitter, ja, wij hebben een amendement visie sport Hollandscheveld in gedachten. Wij hebben een amendement op On Stage in gedachten. Wij hebben een debatpunt voor het college dat heet, dat is een paar bladzijden verder, ben er bijna hoor, nieuwe decentralisaties. En het tweede debatpunt voor het college is OZB-ontwikkelingen. Daar is al veel over gezegd. En we hebben vier punten dat als daar tijd en ruimte voor is. Dat weet ik niet. Debatpunt een is de inkomensafhankelijke bijdrage WMO. Debatpunt twee is de motie data-analyse moreel appel voor de jeugdwet. Debatpunt drie is meer regie voor ouders en kinderen en debatpunt vier is Hoogeveen stad van digitaal vaardige vakmensen. Dus op zich wel leuke. Wij zien er wel uit om daar met de raad over te spreken. Dank u wel. De voorzitter: Later op de avond komt dat weer terug. Dan geef ik het woord aan mevrouw Schonewille, Partij van de Arbeid.

Mevrouw Schonewille: Dank u wel voorzitter. Het afgelopen jaar is een bijzonder jaar geweest. Het zakencollege heeft namelijk een volledig jaar gedraaid. Ze hebben de opdracht die ze gekregen hebben wat ons betreft meer dan voortvarend uitgevoerd. We prijzen het college dan ook voor de manier waarop ze hier invulling aan gegeven hebben. Ondanks dat we bij de PvdA als eerst een voorzet tot een zakencollege hebben gedaan, hebben we hier wel een dubbel gevoel bij vanwege de bezuinigingen. Wat betreft de Partij van de Arbeid zijn er zeer pijnlijke keuzes gemaakt en liggen deze ook nog steeds voor, want, voorzitter, we hebben

grote zorgen over de voorzieningen binnen het sociaal domein en wat dit betekent voor de mensen die hier gebruik van maken. Dat hadden we vorig jaar al en dat hebben we nog steeds. Voor de Partij van de Arbeid is de grens voor bezuinigingen in het sociaal domein al lang bereikt. Het college heeft zelf ook in de voorliggende begroting al aangegeven dat er eigenlijk niet meer bezuinigd kan worden op dit terrein. Los van dat het in gedrang zou komen met de wettelijke taak, wil de Partij van de Arbeid dit ook absoluut niet. De heilige koe van de OZB riep bij sommigen echter meer reactie op dan de versobering van de diensten in het sociaal domein. De begroting heeft op meerdere beleidsterreinen als uitgangspunt dat er veel door inwoners zelf moet worden gedaan. Bij de PvdA vinden we dat op sommige terreinen prima, maar we mogen als lokale overheid niet vergeten dat we belangrijke taken bij inwoners neerleggen en moeten daar dan ook de verantwoordelijkheid voor nemen om dit goed te faciliteren. We vinden het dan ook onbegrijpelijk dat het voorstel is om te snijden in het budget van de dorps- en buurthuizen. De 3,5 ton die ermee gemoeid is, vinden we het investeren meer dan waard. Buurthuizen zijn juist belangrijke plekken in een wijk. Ze zijn van essentieel belang, zowel voor de leefbaarheid, de sociale cohesie als bijvoorbeeld voor ontmoeting.