Transcript Gemeenteraad 06.07.2023

TRANSCRIPT VAN DE GEMEENTERAAD VAN GEMEENTE HOOGEVEEN d.d. 6 juli 2023

1.

Plenaire besluitvormende vergadering (Raadzaal) 1.1. Opening vergadering De voorzitter: Dames en heren, ik open de vergadering van uw raad. IJs en weder dienende de laatste raadsvergadering in deze politieke periode want daarna begint even een tijdelijk een reces, maar daarna gaan we weer beginnen. Hartelijk welkom, hartelijk welkom aan de mensen hier, hartelijk welkom ook aan de mensen die via de stream, Radio Hoogeveen en op andere manieren met ons verbonden zijn, zowel in beeld als in geluid, ook hartelijk welkom bij deze raadsvergadering. En aan het begin van iedere raadsvergadering en ook nu vraag ik u even een moment van stilte. Dank u wel. Deel u mede dat met kennisgeving afwezig is mevrouw Rutgers en mevrouw Blenkers, dat de heer Van Eck aangegeven heeft later te komen, hij schijnt ergens voor een spoorboom te staan. Nou, het fijne zullen we straks wel horen als hij gearriveerd is, maar dat leidt er in ieder geval toe dat die niet op tijd hier zou zijn. Dus in die zin zullen we daar denk ik niet op wachten want we gaan gewoon door. 1.2. Vaststelling agenda De voorzitter: We zijn dan ook bij agendapunt 1.2, het vaststellen van de agenda. En ik zie wie daar aan het woord is, zal ik eerst het woord geven aan de heer Van der Meer. De heer Van der Meer: Voorzitter, dank u wel.

Ik wil de raad het voorstel doen om de besluitvorming rondom de lokale adaptatiestrategie uit te stellen tot na het zomerreces. Het debat te voeren, maar de besluitvorming uit te stellen tot september. De voorzitter: Ja, zullen we dat voorstellen tenzij de heer Van der Heide, ik neem aan dat het was een ander agendapunt. De heer Van der Heide: Ja voorzitter, dat betrof een ander agendapunt, dus deze eerst even afwikkelen denk ik. De voorzitter: Ja, gaan we deze eerst even afwikkelen. Ik kijk of mensen daar nog een toelichting op willen hebben of dat er meteen gestemd kan worden. Er kan meteen gestemd worden, dus het voorstel van de heer Van der Meer is om de lokale adaptatiestrategie et cetera wel in debat vanavond, maar niet in besluitvorming dat over te hevelen naar 7 september. Dat voorstel ligt voor dus u kunt daarover stemmen. Ja, nu heeft iedereen gestemd, daarmee is het voorstel van de heer Van der Meer inzake de agenda aanpassingen met 28 voor en nul tegen unaniem aangenomen. En dat betekent dus dat dan het onderdeel niet vanavond ter besluitvorming komt, maar dat het doorgeschoven wordt naar 7 september. Dan de heer Van der Heide. De heer Van der Heide: Ja, dank u wel voorzitter.

Ja, ik heb me uitermate goed voorbereid op een debat, het debat over de GemRap, maar vanuit de raad wordt verzocht om het debat van de GemRap niet te gaan voeren, maar wel te laten besluiten vanavond, dus alleen het besluit te nemen op de GemRap rapportage en het raadsvoorstel wat er ligt.

De voorzitter: Ja, dank u wel. Voorstel om de debatronde over de GemRap zoals hij op de agenda staat niet te doen, maar wel de besluitvorming. Dus dan gaat de GemRap in dit geval meteen door naar het besluitvormende deel aan het einde van deze vergadering wanneer we ook andere besluiten aan de orde hebben. Kijken of daar iemand het woord nog over wil voeren. Is niet het geval, dan ligt dat ook ter stemming voor, dus u kunt ook daarover stemmen op dit moment. Dank u wel. Daarmee is dit voorstel ook met 28 voor nul tegen unaniem aangenomen en dat is dan het geval. Dan vraag ik u nog wel even om over de gewijzigde agenda op deze twee punten om daar wel ook definitief een stemming over te houden. Dus ja, u blijft aan de gang, is even noodzakelijk. Dus u kunt nu over de gewijzigde agenda stemmen of u daarmee akkoord bent om het zo op deze manier te behandelen. Dank u wel. Dan zien we dezelfde uitslag. Dat is ook consequent, denk ik. 28 voor nul tegen, unaniem de gewijzigde agenda vastgesteld en zo gaan we hem ook dan in behandeling nemen. 1.3. Mondelinge vragen De voorzitter: Dan zijn we bij agendapunt 1.3, mondelinge vragen. Die zijn niet door fracties ingediend, dus dit agendapunt komt te vervallen. 1.4. Schorsing besluitvormende vergadering De voorzitter: En zijn we bij agendapunt 1.4, de schorsing van de besluitvormende vergadering.

Het is een schorsing omdat aan het einde van de avond weer de besluitvormende vergadering wordt geopend en dat betekent dat ik mevrouw Koekoek alvast vraag om zich klaar te maken om richting deze stoel te komen om de debatronde over het lokale adaptatiestrategie dat die aan de orde kan komen. De heer Van Eck is ook gearriveerd hebben we geconstateerd, welkom. Dan wordt dat ook opgenomen. En dan schors ik de besluitvormende vergadering. 2.

Debatronde (Raadzaal) 2.1. Opening debatronde De voorzitter: Goedenavond allemaal, welkom bij deze debatronde mensen die thuis meekijken, de publieke tribune en college en de raadsleden. 2.2. Spreekrecht 2.3. Lokale adaptatiestrategie (LAS) en uitvoeringsagenda (LUA) HOOGEVEEN De voorzitter: Vanavond gaan we het hebben over het voorstel van het college om de lokale adaptatiestrategie, mooi scrabblewoord, om vast te stellen met de bijbehorende uitvoeringsplan. Dat wil namelijk zeggen dat we onze openbare ruimte zo inrichten dat deze klimaatbestendig is, dat we de regen en de hitte op kunnen vangen. Daarnaast vraagt het college om de investeringen en de exploitatie te verwerken in de kadernota 2025 en voor de benodigde uitgaven deze te verwerken in de GemRap 2024 en tot slot vraagt het college de raad om in te stemmen om vooruitlopend op de integrale afweging van de kadernota te starten met de uitvoering. We gaan vanavond het debat hierover voeren, fracties kunnen aangeven wat ze ervan vinden, eventuele wijzigingsvoorstellen aankondigen. En wat ik nog vooraf wil opmerken is dat we geen technische vragen tijdens het debat gaan stellen, die had u vooraf kunnen stellen en ik ga er ook een beetje streng op zijn.

We hebben vanavond zo'n beetje 45 minuten voor dit debat en omdat we ook straks verder gaan met besluiten, dat het ongetwijfeld een hele lange vergadering is, wou ik ook aankoersen op echt 45

minuten. U kent inmiddels de spelregels, die ga ik niet herhalen. Tot slot, het is de laatste debatronde voor het zomerreces, maar het is ook de laatste debatronde waaraan de heer Kreuze kan deelnemen. En ik zou hem graag de eer gunnen om voor het laatst het debat af te trappen. Aan u het woord, de heer Kreuze. De heer Kreuze: Voorzitter, dank u wel. En ja, het, heugelijke avond. Gisteravond spraken wij over voorliggende plan in de CDA-fractie en daar heb ik nog even goed over geslapen. Voor ons is groen geen kostenpost, maar een investering in brede welvaart, daar heb je hem meer. Zouden wij daarom deze nota graag met deze tekst willen inleiden. Het CDA is blij met de voorgestelde strategie en de voorgestelde agenda en in de afgelopen tien jaar dat ik hier rond mocht lopen, bijna tien jaar vond ik dit wel een van de betere documenten. Het is concreet, ziet op samenwerking, wil participatie stimuleren, her en der ook streng, zet in op een nieuwe hemelwaterverordening en staat bol van de samenwerkingskansen binnen en buiten Hoogeveen, dus positief. We hebben ook een nieuw woord geleerd, tenminste ik, meekoppelkansen en ik zou zeggen: pak ze.

En op het punt van de hittestress en zeker ook bij ouderen vinden we het erg belangrijk dat aandacht gegeven wordt aan die prestatieafspraken met de woningbouwcoöperaties, omdat die groeiende hittestress onder kwetsbare ouderen moet worden aangepakt door samen te werken. Twee zinnen bevielen ons uitstekend in het rapport, een is overlast die alleen hinder geeft, accepteren wij. Dat vonden we wel een hele realistische formulering. En het tweede is op pagina 27, we verwachten ook het nodige van onze bewoners en bedrijven. Dat zou ik zeggen, college, blijf daar scherp op sturen. Is dit document dan perfect? Nee. Maar uit de technische vragen die we konden stellen, dank daarvoor overigens, merken wij dat er intussen ook doorgewerkt wordt. Zo is Hoogeveen relatief recent aangesloten bij de Stichting Steenbreek en wordt ook gekeken of dat in Hoogeveen goed ingezet kan worden voor de bewustwording. We missen nog wel een paar dingetjes en daarin willen we nog een paar vragen aan het college meegeven en dan eindigen we met een punt voor debat. Ja voorzitter, deze week stond in de krant de mogelijke oplossingen van het Bentinckspark, een reden waarom ik ooit in de politiek ben gegaan. En ik zou willen voorstellen en vragen eigenlijk aan het college ook: ziet het college ook mogelijkheden om het Bentinckspark in te zetten in de klimaatadaptatie? Dat zou mijn eerste vraag zijn.

Mijn tweede vraag is: is het wenselijk en om in Hoogeveen die maatlat klimaat adaptief bouwen in te zetten? Want wij zien daar eigenlijk niks van terug in de strategie. Dat is twee. Ja, ik zei het u al, dit rapport sluit aan op brede welvaart, ook in onze contacten met de ambtelijke voorbereiding werd dat wel bevestigd. En eigenlijk zijn een aantal indicatoren van de brede welvaart gediend met dit project. En daarom ook eigenlijk een oproep: ga van over van praten naar doen als het gaat om brede welvaartsturing. Want u ziet aan dit rapport dat het de gereedschap voor dit onderwerp ligt al klaar. Dus graag nog een korte reactie daarop van het college of dat wat hun betreft ook aansluit. En dan de laatste twee vraagjes. Vier is dan, ja, wij lezen over het dempen van sloten en dat vinden wij op zich een goede insteek, volkomen logisch heb ik zelfs geschreven, maar nu bereiken ons wel berichten dat bermsloten ook door dammen worden onderbroken en dat dammen ook zonder duikers worden gelegd en dat stokt dan de watertoevoer of afvoer, zullen we maar zeggen. En vindt het college niet dat daar staande dit beleid zeg maar steviger op moet worden gehandhaafd? En als laatste dan het punt van de financiën. Er wordt in de komende jaren zo'n vier miljoen besteed aan dit project. Echter, in het rapport staat dat daar nog concrete plannen voor moet worden gemaakt.

En de laatste vraag aan het college is dan wel: is het niet beter om eerst een plan te maken en dan bij de raad komen? Voorzitter, een punt voor debat. We hadden in de voorbereiding met ons duurzaamheidsteam ook contact met de klimaatburgemeester van Hoogeveen mevrouw Loof en zowel mijn collega's die dit voorbereid hebben als mevrouw Loof die hebben eenzelfde zorgpunt: hoe betrekken we de vaak zwijgende middelste gedeelte van onze inwoners bij dit project? In de strategie worden allemaal concrete zaken genoemd waaronder communicatie, motivatie, betrekken, de omgevingstafels, noem maar op. Maar de stimuleringsregeling die heeft een plafond van 37.000 euro. Er is overigens nog 25 over maar de regeling loopt nog maar drie maand en uit de laatste tranche van de impulsgelden klimaat adaptatie krijgen

we vijf ton. Dus het lijkt erop dat dat allemaal is ingeboekt dus moeten wij niet en dat is dan zeg maar het verhaal voor het debat, moeten wij niet om de inwoners te stimuleren meer geld beschikbaar stellen, een grotere wortel, worst dat is niet vegan genoeg en dus een grotere wortel voorhouden. En horen wij gegeven onze financiële positie de betrokkenheid van waterschappen en provincies gegeven de enorme opgaven niet dat wij daar nog wat meer aan moeten besteden aan dat onderdeel. Dus vijf vragen aan het college en een debatpunt. De voorzitter: Ja, dank u wel, we hebben ze genoteerd. Wie wil? De heer Van Eck. De heer Van Eck: Dank u voorzitter. Het is een hele eer om de eerste spreker te mogen zijn na de laatste bijdrage van de heer Kreuze, dus. De maand juni, dat zullen we ons allemaal nog kunnen herinneren, ligt net achter ons, dat was de warmste en zonnigste maand ooit in Nederland. Afgelopen maandag was de warmste dag wereldwijd gezien, maar dat record hield niet lang stand, want dinsdag werd het alweer overtroffen. Je zou kunnen zeggen lekker die warmte, heerlijk, goed voor ons, maar het gaat niet om die anderhalve graad waarmee de temperatuur wereldwijd stijgt, het gaat om perioden van grote droogte en misoogsten die elkaar afwisselen met perioden van hevige regenval en overstromingen.

Er zijn dan mensen, ah is niks aan de hand, dat is iets tijdelijks, dat waait wel weer over. Maar over waaien gesproken, gisteren kon er alweer een record in de boeken: de zwaarste zomerstorm ooit in Nederland. Wat ons betreft focussen we ons op die 98 procent die wel inziet dat we met z’n allen een groot probleem hebben. Aan de slag dus. En wat ligt er een mooi plan. Met de strategie en de uitvoeringsagenda worden stappen gezet richting een klimaatbestendig Hoogeveen. Onze complimenten daarvoor richting college, richting ambtelijke organisatie en ook richting de externe adviseurs. Complimenten die betreffen niet alleen de inhoud maar zeker ook de opzet, de schrijfstijl en de vormgeving. En een van onze fractieleden was erg in zijn nopjes met de vele plaatjes. Een paar punten willen we toch even langslopen. Knelpunt één, op pagina negen wordt gesproken over het stationsgebied Hoogeveen, het is een berucht gebied als het om wateroverlast gaat. De brandweer gaat, weten we, op korte termijn weg. Dat biedt volgens ons kansen om iets aan die wateroverlast in dat gebied te doen. Daarmee willen we niet suggereren dat de brandweer wateroverlast geeft. Knelpunt vijf, het dempen van slootjes, het is ook al aangehaald door de heer Kreuze. Als beoogde oplossing wordt onder meer handhaving genoemd en het terugbrengen van gedempte sloten.

Vragen wij ons af: waarom is daar dan nooit op gehandhaafd? Hebben waterschap en gemeente het dempen van sloten jarenlang oogluikend toegestaan? En voor wie is nu dan de rekening van herstel, voor de mensen die gedumpt hebben, gedempt hebben bedoel ik, en soms ook in combinatie met dumpen, of is de rekening voor de samenleving? Een andere opmerking betreft baten op pagina zestien, daar staat, ik citeer even: als gemeente zijn we immers niet alleen verantwoordelijk voor een sluitende begroting maar ook voor de openbare orde en veiligheid van onze bewoners en het beschermen en bevorderen van de gezondheid van onze bewoners. Hier is naar de mening van de PvdA toch een tekstfout gemaakt. Wij blijven ons verzetten tegen het vooropstellen van een sluitende begroting, zoals hier gebeurt, dat mag nooit het hoofddoel van onze gemeente zijn. Een opmerking over het klimaatgesprek op pagina twintig. Daar staat: stedenbouwkundigen zien dat het beleid eerst inbreiden en dan uitbreiden bij toekomstige ontwikkelingen een negatieve impact kan hebben op de hoeveelheid groen. Beter laat dan ooit zijn we geneigd te zeggen, voorzitter, de PvdA verzet zich al jaren tegen inbreiding boven uitbreiding juist omdat dat ten koste gaat van de leefbaarheid in de wijken door het verdwijnen van groen. En als het dan echt niet anders kan, zorg dan voor groene panden.

En wat groene panden betreft verbaast het ons dat wij in het nieuwe tekeningen van de nieuwe Arend zien dat het groen op de muren en daken lijkt te zijn gesneuveld. Een gemiste kans en wellicht kan de wethouder bij Domesta informeren hoe dit zit. Toch willen we ook een compliment uitdelen aan Domesta. Hoe mooi is het dat zij nieuwe huurders een basistuin aanbieden waarin het vasthouden van water en het buitenhouden van warmte door schaduw centraal staat. Blij werden we ook

van de uitvoeringsagenda. Super concreet, superveel acties. Een vraag daarbij hebben we voor de wethouder: opgave twee watertekort op pagina 35. Er wordt gesproken dat geagendeerd moet worden dat we stoppen met het vullen van vijvers met leidingwater. PvdA en GroenLinks die hebben zich onlangs laten rondleiden door de klimaatburgemeester, haar naam viel al eerder en tot onze verbazing hoorden we van haar dat gemeentelijke vijvers gevuld worden met leidingwater. Uiteraard niet allemaal, maar meerdere, waaronder in park Dwingeland. Kunnen we daar zo spoedig mogelijk mee stoppen? De voorzitter: De heer Van Eck, zou u tot een afronding willen komen? De heer Van Eck: Ja, wat een timing, want ik kom net aan mijn laatste alinea toe. Want we willen tot slot een compliment uitdelen. Compliment voor het idee dat elk huis ingericht moet zijn met een koele ontmoetingsplek op een loopafstand van driehonderd meter. Hoogeveen en de dorpen worden nog mooier, een hele uitdaging, maar een prachtig uitgangspunt. Kortom, we zijn tevreden met zowel de strategie als de uitvoeringsagenda, we hebben geen debatpunten en we zouden zeggen: hup aan de slag morgen. En we zijn bez… U jaagt mij heel erg op, ik laat mij opjagen, laat ik het zo zeggen. We zijn heel erg benieuwd naar de eerste jaarlijkse voortgangsrapportage. Tot zover. De voorzitter: Dank u wel.

Dan de heer Van Hoorn van GroenLinks, aan u het woord. De heer Van Hoorn: Dank u wel voorzitter. Het moge duidelijk zijn dat voor ons als GroenLinks dit voorstel geen moment te vroeg komt. We hebben de afgelopen tijd allemaal te maken gekregen met steeds vaker voorkomende weerextremen zoals de heer Van Eck ook al aangaf. Als je alleen al kijkt naar de extreme hitte en droogte van vorige maand of alleen al wat we gisteren hebben mogen meemaken met de extreme storm Poly. Door het veranderde klimaat zullen we steeds vaker met deze extremen moeten dealen in Hoogeveen. Allereerst wil ik dan ook mijn complimenten maken aan het college voor het voorstel dat we voor hebben liggen. Het is zowel een heel inhoudelijk voorstel en geeft duidelijk weer waarom we dit moeten vaststellen. De meeste acties zijn heel concreet over wat de gemeente kan doen. Als we kijken naar de strategieën die worden voorgesteld zijn we blij dat we onze inwoners, organisaties en bedrijven actief betrekken en stimuleren om klimaat adaptieve maatregelen te treffen. Denk bijvoorbeeld daar aan het NK Tegelwippen. We zijn ook zeer tevreden over de samenwerking die wij aangaan met de verschillende overheidsorganen in de regio's, dat we dit gezamenlijk en efficiënt kunnen aanpakken. In de uitvoeringsagenda staan vele acties waar GroenLinks al jaren om vraagt.

Enkele voorbeelden hiervan zijn het updaten van de grondwaterbeleidsplan, updaten van de hemelwaterverordening, bewustwordingscampagne gericht op privaat terrein en het uitwerken van klimaat adaptieve eisen bij bouwontwikkelingen. Om dan ook nog enkele kritische punten te noemen, zijn er ook enkele paragrafen die we missen. Als we kijken naar andere gemeentes hebben die ook duurzame landbouw opgenomen in een klimaat adaptieve strategie en uitvoeringsagenda. Zou de wethouder kunnen toelichten waarom hier in Hoogeveen niet voor is gekozen? En als ze openstaan om dat alsnog wel op te nemen? Ik heb dan ook als debatpunt als andere partijen ook duurzame landbouw misten in dit document. Heb ik nog enkele nabranders. Op pagina 49 staat dat we niet alleen met de zachte hand mensen moeten stimuleren om dingen uit te voeren, maar ook met de harde hand. Alleen we zagen dan daar bij de toelichting niks concreets over staan. Zou de wethouder concreet kunnen benoemen wat de harde hand precies inhoudt in Hoogeveen? De voorzitter: De heer Van Hoorn, dit zijn technische vragen, wilt u die buiten debat houden? De heer Van Hoorn: Nou, vooruit.

De heer Meester: Voorzitter, daar wil ik even een opmerking over maken. U stond net een heel aantal technische vragen ook van uw partijgenoot toe en ik vind dat de heer Van Hoorn nu een simpele vraag stelt. Ik vind het een beetje jammer. De voorzitter: Ik maak een onderscheid tussen politieke vragen en technische vragen. Maar de heer Van Hoorn, wilt u verder gaan met uw betoog? De heer Van Hoorn: Ja, dan heb ik ook nog eentje op pagina 57, klimaat adaptieve eisen bij de bouw. Wij zien daar alleen maar nieuwbouw en we zien daar geen voor bestaande bouw al, de eisen die we kunnen gaan stellen. Dus zou de wethouder dat ook nog kunnen toelichten wat we daarin missen? En dat voorstel is om mee in te stemmen, dat was het. Yes. De voorzitter: Dank u wel. Heb ik een debatpunt van u genoteerd. Wie mag ik het woord geven? De heer Van Rijn, SGP. De heer Van Rijn: Ja voorzitter, ik kan het kort houden. Wat mij wel opviel bij dit doorlezen dat is ook hier eigenlijk wel aan de orde. Als het kalf verdronken is dempt men de put. Verwachting is dat er heel veel overlast is en dan moet er, ja, er moet wel wat aan gedaan worden en wat gaan we doen? Uiteindelijk hebben we dan hier een mooi plan voorliggen dus dat is dan weer het positieve waar we dan weer mee kunnen vervolgen.

Maar het zou beter zijn om eerder erop te acteren, om eerder plannen te hebben, klaar hebben liggen van om dit tegen te kunnen gaan. Ik weet, je kunt niet alles tegengaan, maar jaren zijn er al op bepaalde plekken gewoon wateroverlasten enzovoort. Dus dat had best wel wat eerder gekund. Ik had eigenlijk ook een beetje hetzelfde van wat mijnheer Kreuze al aangehaald had over de financiën, je kunt beter eerst gewoon concrete plannen hebben en zeggen: dat gaat zoveel geld kosten en, nou, kom daarmee aanzetten. Nu is er wel heel veel geld mooi gereserveerd en het zal ook ongetwijfeld ook goed besteed gaan worden maar concreter leek ons ook gewoon verstandiger. En voor de rest wij kunnen hier gewoon mee instemmen, we hebben ook geen punten meer voor het debat. Ik had alleen nog een vraag aan het college: doen we hier voldoende mee? Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. De heer Klok van de VVD. De heer Klok: Ja, dank u wel voorzitter. Klimaat verandert en daar hebben wij ons op aan te passen, dat is ook wat we met deze strategie gaan doen. Bij nieuwbouw worden er nieuwe eisen gesteld met betrekking tot klimaatbestendigheid. Logisch, zoals gezegd klimaat verandert en als we iets doen, moeten we het vanaf het begin gelijk goed doen. In het stuk valt ook te lezen dat zestig procent van de grond in onze gemeente in handen is van particulieren.

En daarbij staat op diezelfde pagina: op den duur willen we die eisen ook toepassen op de bestaande omgeving. U hoort het goed. Straks kan de gemeente bij u aankloppen dat u toch echt de tuin moet inrichten naar de smaak van de gemeente. Voor de komende periode is er een budget beschikbaar van een miljoen euro in de oude plannen. Voorstel wat er voorligt is om er iets meer dan drie miljoen bij te plussen. U hoort het wederom goed: iets meer dan drie miljoen. Even snel omgerekend, we gaan het straks hebben over de kadernota, toch al snel vijf procent ozb per jaar. Natuurlijk begrijpen we dat zoiets geld gaat kosten, maar wat hebben we er als samenleving voor, wat hebben we als samenleving ervoor over, wat gaan we met al dat geld doen? In het stuk klimaat adaptatie ben ik gaan zoeken, maar helaas komt er geen nadere uitleg over hoe dit geld wordt besteed. In het stuk staat dat na toekenning van het geld het uit wordt gewerkt tot een concreet programmaplan. Maar meer dan twee miljoen, is dat niet veel om zomaar blanco weg te geven? Graag willen wij de wethouder voordat we besluiten een verduidelijking over hoe het geld wordt besteed. We vragen niet om een concreet programmaplan maar wel om een programmaplan in

schets plus geschetste budgetten. Op pagina 49 valt tevens te lezen dat er op 27 maart 2023 gesproken is met de gemeenteraad, daar worden de belangrijkste punten uiteengezet. Graag willen wij meegeven dat we ons niet herkennen in die belangrijkste punten die daar besproken zijn en dat wij het gesprek anders hebben ervaren. Klimaat adaptatie, absoluut nodig maar nodig genoeg om een blanco cheque te geven van meer dan twee miljoen euro? Wij zijn bezig om een amendement op te stellen. Amendement gaat over dat wij, dat de inwoner gaat over haar eigen stukje grond, dus daar ook het debat over, over haar eigen stukje, ja, tuin. En ook voor het debat vinden wij het nodig om het meer te specificeren waar de bedragen in deze klimaat adaptatie heengaan. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. De heer Vos van Forum voor Democratie. De heer Vos: Ja, dank u voorzitter. Ik zal het niet heel erg lang houden, ik denk dat de heer Kreuze al heel erg goed heeft aangeven hiervoor waar inderdaad deze klimaat adaptatie in welke agenda die staat, is inderdaad de brede welvaartsagenda en dat zien we ook in alle conceptuele kaders waarin het allemaal weer binnenvalt, we zien al die hele progressief linkse termen constant als biodiversiteit en zo, van die hypewoorden zien we erin terugkomen van tegenwoordig. Ja, daar hebben we allemaal niks aan.

Maar het is wel heel kwalijk wat hier eigenlijk gebeurt want we zien steeds meer dat nu ook de gemeente de details gaat uit, nu gaat uitwerken en uitdelen hoe het in deze concreet in de gemeente Hoogeveen uitgewerkt gaat worden. En dan zie je gewoon dat je steeds meer ziet dat er maatregelen worden getroffen om ook private mensen en grondgebied gewoon te dwingen om mee te gaan doen in deze klimaatgekte waar we allemaal in zitten. We hebben dus geen keuze meer, het wordt bij ons opgelegd. En ja, wij van Forum voor Democratie zullen er eigenlijk alles aan doen om ons hiertegen te verzetten, want er is uiteindelijk geen klimaatprobleem en dat is er gewoon niet dus wij gaan niet mee in al die gekte. Nou en je ziet dus steeds ook hier weer terugkomen inderdaad, je steeds meer die staatsplanning, die centrale staatsplanning in het hele systeem terugkrijgen. Dus de overheid wil steeds meer invloed krijgen ook op dus inderdaad op het private leven en dat vinden we zeker niet wenselijk. Ja en dat is eigenlijk wel een beetje de bubbelvorming waar onze, ja, waar ons bestuur eigenlijk in verkeert en dat is wel echt een heel groot probleem dat er gewoon totaal niet meer open worden gestaan voor andere visie.

Het is allemaal, het is de hype van tegenwoordig dat we allemaal mee moeten gaan in het hele klimaatverhaal maar er wordt totaal niet met een ander perspectief gekeken en er wordt constant naar zichzelf toe gerefereerd, dan wordt er een IPCC terug gerefereerd als zogenaamd een objectief rapport maar dat is uiteindelijk ook gewoon een lobbyclub voor de klimaatagenda. Ja, dat is heel handig als je constant naar jezelf terug refereert. Ja, dan uiteindelijk kan je dan ook sluitend beleid voor jezelf op uiteindelijk gaan maken. Alleen ja, dat betekent niet dat het met de realiteit te maken heeft. En uiteindelijk zullen we ook gewoon gaan zien en dat gaat iedereen hier ook op lange termijn zien, dat uiteindelijk gewoon een nieuwe bubbel is gecreëerd, dat we een soort fictieve nieuwe economische draai aan het maken zijn, waar we iedereen in moeten conditioneren. En uiteindelijk, ja, dat zien we in het hele land zien we dat terugkomen, dat zien we eigenlijk in heel Europa terugkomen. En uiteindelijk is dat natuurlijk alleen maar om de belangen van ons hele financiële stelsel nog in stand te houden. Want ja weet je, we zijn allemaal een beetje uitgewerkt hier in het westen, er is niks meer nieuws te ontwikkelen, dus we ontwikkelen onze eigen nieuwe markten, we creëren onze eigen nieuwe bubbels.

Want anders, ja weet je, als we dat nu niet meer hebben, dan stort het hele financiële systeem uiteindelijk in en dat willen de huidige machthebbers ook natuurlijk niet, dus we moesten dit maar verzinnen. Daar wil ik het eigenlijk ook bij laten, want we hebben ook voor de rest geen debatpunten, we staan hier gewoon fundamenteel anders in. Dus dank u wel. De voorzitter: Die conclusie had ik ook getrokken, geen debatpunten en niet eens met het voorstel. De heer Walda, u was al aan de beurt.

De heer Walda: Fijn, dank u wel voorzitter. Vandaag lazen we in, we zien trouwens heel veel artikelen de laatste tijd verschijnen, maar RTL Nieuws van vandaag, die gaf aan: na de zomerstorm maakt Nederland zich op voor broeierige hitte. Er zijn natuurlijk heel veel discussies te voeren wat was de zomerstorm? In de herfst hebben we natuurlijk ook stormen, misschien wel erger. Maar gaat het hier om klimaatgekte of worden we hier geconfronteerd met de werkelijkheid en wordt ons gevraagd om daarop aan te passen? Wij denken namelijk het laatste, wij moeten ons ergens op aanpassen met waar we nu mee worden geconfronteerd. Gemeentebelangen Hoogeveen staat achter de aanpak in het voorliggende lokale adaptiestrategie en lokale uitvoeringsagenda. We erkennen het belang van een gedegen adaptiestrategie die onze gemeente voorbereidt op de uitdagingen van negatieve weersinvloeden. We zijn verheugd dat participatie een rol speelt in dit plan. We vinden het belangrijk voor de betrokkenheid en aanpak dat inwoners meedenken, meepraten en meedoen, dat de stem van onze inwoners en belanghebbenden worden gehoord, meegewogen en serieus wordt genomen. Daarnaast benadrukken wij het belang van samenwerking, met name met belangrijke lokale en regionale stakeholders waar dit mogelijk is. Samen kunnen we de veerkracht van onze gemeente vergroten en effectieve maatregelen implementeren.

Als Gemeentebelangen zijn we geen voorstander van enkel het beste jongetje van de klas te willen zijn. We erkennen dat samenwerken en leren van andere gemeenten en instanties ons in staat stelt om sterker en effectiever te worden. Bij Gemeentebelangen geloven we dat het niet altijd nodig is om voorop te lopen op het gebied van innovaties. We moeten pragmatisch zijn en de juiste balans vinden tussen vernieuwing en realistische haalbaarheid. Het gaat erom dat we de beste oplossingen vinden die passen bij onze lokale gemeenschap zonder onnodige risico's te nemen. Laten we vooruitgaan met oog voor participatie, samenwerking, een goede, gezonde financiering en een gezonde dosis realisme. Laten we ons leiden door de gezegde: al doende leert men en stap voor stap werken aan een veerkrachtige en toekomstbestendige gemeente. Want uiteindelijk is het onze verantwoordelijkheid om onze inwoners te beschermen tegen negatieve weersinvloeden en hen een duurzame toekomst te bieden. Met betrekking tot de uitvoeringsagenda nog de volgende aanvulling. Financieel zien wij dat er een groot jaarlijks budget nodig is, de VVD gaf dat net ook al aan. Mede dankzij koppelkansen, zoals het CDA ook zo mooi zei, zoals het RWP, zal dit budget lager uitvallen verwachten wij. De genoemde opgave en de beschreven acties zien er goed uit.

We zien graag dat de verantwoording uit de uitvoeringsagenda per actiepunt, excuus, zoveel mogelijk in de lopende P&C-cyclus terugkomt en wij vragen ons af hoe de wethouder dat ziet. Verder vragen wij ons af waar het totaal benodigde investeringsbudget wat ingeschat is uit bestaat. Wij vragen de wethouder of het mogelijk is om hier meer inzicht in te geven, zoals de VVD ook al aangaf. Twee debatpunten voorzitter. Vinden wij als raad dat voldoende wordt ingezet op participatie? En vinden wij als raad dat de gepresenteerde investeringen voldoende financieel en beleidsmatig inzichtelijk gespecificeerd zijn gemaakt? Dank u wel voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. Ik zie wat overlap met andere debatpunten, dus die gaan we gezamenlijk behandelen. De heer Pomper van de SP. De heer Pomper: Dank u voorzitter. Ja, we hebben een groot probleem, het veranderende klimaat en daar moeten we iets mee. En daar moeten we iets mee en de SP vindt het dan ook heel goed dat onze gemeente deze strategie heeft ontwikkeld. Het is namelijk onvermijdelijk dat er stappen ondernomen moeten worden, we moeten ons aanpassen. En wat de SP betreft beginnen we daar vandaag al mee. Moeten dat, even hoor, want niets doen is geen optie en uitstel evenmin. Het veranderende klimaat heeft nu al merkbare gevolgen.

Is net ook al veel gezegd, grote perioden van droogte afgewisseld met korte perioden van hevige neerslag, een zomerstorm, de natuur die lijdt hier flink onder en ook onze voedselvoorziening komt hiermee onder druk te staan. Het is ook tijd om de landbouw te verduurzamen. Op deze manier bieden we de boer ook perspectief. Niets doen betekent ook dat wij tegen enorme kosten gaan lopen zoals in het stuk te lezen is naar schatting tussen de 185 en 333 miljoen, dat zijn astronomische bedragen. Dat kunnen we namelijk al voor zijn door de

strategie goed toe te passen. Tijd voor verandering, tijd om de mouwen op te stropen en ons aan te passen. De SP kan zich in grote lijnen vinden in de strategie en het uitvoeringsprogramma, maar het betreft wel een complexe uitvoering. Maar wat, hierin spreekt de SP overigens wel aan dat er uit wordt gegaan van de proactieve houding, de praktische oplossingen en de verbinding die gezocht wordt met de samenleving. Maar daarin hebben we nog wel een kanttekening: hoe betrekken we onze inwoners? Wordt ook al genoemd als debatpunt, dus deze mag genoteerd worden als debatpunt. Laten we van start gaan, we moeten nu investeren in een klimaat robuuste toekomst. En de SP heeft nog wel een mooie suggestie wat niet in dit plan staat, maar zeer uitvoerbaar is: in Sevilla hebben ze steegjes met hele mooie pergola’s geplaatst met plantjes erin. En het resultaat is dat lokaal de temperatuur in de hete zomers tot zo'n vijf graden is gedaald. Is dat misschien niet iets voor de hoofdstraat? Ja, voor het debat, debatpunten zijn eigenlijk al genoemd. Van Hoorn die zegt het ook al: die miste duurzame landbouw in het stuk. Nou, daar zou ik graag ook het debat over aan willen gaan.

En ook de financiën, want we gaan twee miljoen investeren, terwijl het CAS, dat is de stichting Climate Adaptation Services zegt: je zou eigenlijk jaarlijks tussen de acht en de veertien miljoen moeten investeren om in ieder geval uit de kosten te gaan komen. Ik ben benieuwd hoe de andere partijen hierin staan. De voorzitter: Dank u wel. Ook overlap met wat andere debatpunten maar dat gaan we dus gezamenlijk doen. De heer Meesters van de ChristenUnie als laatste, aan u het woord. De heer Meesters: Ja, dank u wel voorzitter. Ja, veel collega's van mij hebben al genoeg gezegd over het veranderende klimaat. We zien die gevolgen en inderdaad op een klein deel van onze bevolking en deze raad na ziet iedereen dat. Het raadsvoorstel wat voor ons ligt is ook bedoeld om voorbereid te zijn op de gevolgen van klimaatverandering. Hoe groot die gevolgen exact gaan zijn weten we eigenlijk ook niet. We zien alleen dat het klimaat verandert en dat ze steeds grotere negatieve impact hebben. En dat willen we voorkomen. En daar is dit voorstel een goede start mee. Het tegenovergestelde is ook waar trouwens, als we niets doen zullen we in onze leefomgeving de negatieve gevolgen ook steeds meer gaan merken en dat zal voor veel meer overlast zorgen, vermindering van leefbaarheid en ook veel meer kosten, zowel voor de gemeente als voor onze inwoner.

En ja, als we dan kijken naar het voorliggende voorstel kunnen we gewoon zeggen, ja, we zien heel veel goede punten in deze lokale adaptatiestrategie. We zien er ook veel in terug vanuit ons verkiezingsprogramma en het coalitieakkoord. Nou, het tegelwippen bijvoorbeeld werd al even aangestipt maar zo zijn er meerdere punten, meer groen in de bebouwde omgeving, dat is echt voor ons een belangrijk punt. Ja, water vasthouden, verkoeling en biodiversiteit, dat wordt daar allemaal mee bereikt. Ja en het maakt gewoon ook dat woonwijken aantrekkelijker worden, mensen zich gelukkiger voelen. Dus ja, in die zin wat ons betreft goede punten om aan te werken en wat dat betreft ook complimenten voor het voorstel wat voorligt. We vinden het ook verstandig om daar nu al mee aan de slag te gaan. Mijnheer Van Hoorn zei net ook al dat het mag wel gelijk beginnen zeg maar, actie ermee. Ja en we zijn ervan overtuigd dat die investeringen nu goed zijn om ook nu te doen en niet op lange termijn want hoe eerder je daarmee begint, hoe meer geld je uiteindelijk op termijn bespaart. We hebben twee vragen aan het college en mogelijk dat we daaruit dan nog een debatpunt destilleren, dat hangt een beetje van de beantwoording af.

Hoe bindend zijn de richtlijnen voor initiatiefnemers van een nieuwbouwproject? Mag er gekozen worden wat ze doen? Gaan we gewoon voor infiltratiekratten of vinden we ook in lijn met de woonzorgvisie waar we het eerder over hebben gehad dit jaar dat we ook een aantrekkelijke woonomgeving daarin meegenomen moet worden? En in hoeverre kan de gemeente daarin sturend optreden? Tweede vraag, we missen een stuk visie op hoogbouw, juist in stedelijke gebieden waar hoogbouw relatief vaak voorkomt spelen de problemen waterretentie en hittestress. In het binnen- en buitenland zijn daar hele mooie voorbeelden van hoe je dat kan doen, natuur inclusief bouwen ook in de hoogbouw, ik noem bijvoorbeeld even de Trudo woontoren in Eindhoven. Maar als je kijkt in Milaan bijvoorbeeld, de Vertical Forest heb je ook twee woontorens staan met heel veel groen erin. Daar wordt heel

veel water vastgehouden, veel meer eigenlijk dan dat op het kleine stukje grond zou kunnen. En dat helpt juist om water vast te houden, hittestress te voorkomen. En ja, is het college bereid om hiernaar te kijken en ook specifiek beleid op te nemen als het gaat om hoogbouw. Ons voorlopig standpunt met betrekking tot dit raadsvoorstel is dat wij er in ieder geval mee zullen instemmen. Dank u wel voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. Dan gaan we door naar het college. Er zijn een aantal vragen gesteld, zijn wel een aantal technische vragen. Ik zou willen vragen om daar echt buiten dit debat te houden want anders lopen we echt uit de tijd en echt te beperken tot de politieke vragen die gesteld zijn. Aan u het woord, de heer Tuit. De heer Tuit: Ja voorzitter, dank u wel. Nou, de vragen die richting het college zal ik zo veel als mogelijk beantwoorden dus dat en politiek en technisch dat laat ik aan u als voorzitter, ja? Goed, allereerst dank namens het college voor de brede steun die wij hebben mogen ontvangen voor deze nota. Dat doet ons goed en dat geeft ook de urgentie aan die heel veel partijen ook aangeven vanuit verschillende invalshoeken. Dan begin ik bij het CDA. Ja, als u dat inderdaad ziet als een brede welvaartsbenadering, dan ben ik het volledig met u eens.

We kunnen niet alleen maar de kostenkant zien, ook in de nota ziet u dat het gaat over gezondheid, we zien dat het gaat over leefomgeving, over hittestress in onze oudere wijken, nou, daar koppelen we inderdaad ook onze oudere inwoners aan. Nu blijkt uit onderzoek dat dat in Hoogeveen eigenlijk nog best wel goed geregeld is maar dat het probleem zich vooral in die oudere wijken voordoet. Maar inderdaad, als u daar de brede welvaartprincipes op na legt, dan kunt u dat één op één hierin zien. Nou, de vragen die u stelt: concreet bij het Bentinckspark, de ontwikkelingen die we daar ook voorstaan in Bentinckspark Noord. Ja, daar gaan we zeker ook gebruikmaken van groen en ook de landschapsarchitect die zeg maar bij de totale ontwikkeling van Bentinckspark ook in het verleden, ja, aan de lat stond die kijkt daar ook naar. Dus die groene kracht van het gebied, die blijft daar zeker in en het is natuurlijk ook een belangrijke plek daardoor voor waterberging. De maatlat klimaat adaptief bouwen, ja, daar werken we mee en dat is vooral inderdaad ook in nieuwbouw situaties. Ook het Rijk heeft nu ook al ook op natuur inclusief bouwen die richtlijn aangescherpt en dat geldt ook voor klimaat adaptief bouwen, dus daar gaan we in Hoogeveen ook mee aan de slag. Ik heb het net nog even gecheckt bij mijn collega van RO en die zei daar ook op volmondig ja.

Nou, brede welvaart heb ik het al over gehad. U noemt ook de sloten en ook in relatie van de heer Van Eck van de Partij van de Arbeid noemde dat ook, het dempen van die sloten. En ook zien we nu dat daar ook met duikers en andere zaken spelen. Ja, daar hebben we nauw contact over met het waterschap, dat is belangrijk ook in dat hele watersysteem wat aangepast moet worden. En dat doen we niet alleen met het waterschap, maar ook bijvoorbeeld de WMD, die daar ook met grondwater wat, we hebben, droogte wordt ook een steeds groter probleem. Dus met die partijen zitten we daarin in Fluvius verband ook op de inhoud met elkaar om tafel. Meerdere partijen maar ook het CDA hebben de nadruk gelegd op de financiën. Dat is een terecht punt, daar hebben we ook inderdaad al even vanmiddag geduid maar het lijkt me ook goed omdat meerdere partijen dat ook aangaven. U stelt vanavond, nou ja goed, we gaan het na het zomerreces natuurlijk besluiten, maar de kaders vast en zoals u kunt lezen wij komen met inhoudelijke plannen in de P&C-cyclus naar u toe. En wat ik de kracht vind van dit dossier is dat we de acute en de knelpunten aanpakken en dat we het dan langzaam onderdeel uit laten maken van de integrale werkwijze.

Dus het wordt een nieuwe manier van werken en dat verklaart ook waarom we minder budget nodig hebben dan bijvoorbeeld de heer Pomper ook zei, wat ook bureaus ons aangeven: als je het sec bepaalt en wij gaan het echt onderdeel laten uitmaken van die integrale benadering. Maar we hebben gewoon als we gewoon het stationsgebied pakken bijvoorbeeld ook in Elim, daar hebben we echt een aantal enorme knelpunten en die moeten we versneld oppakken. Nou, daar is dat budget voor nodig en u ziet ze ook staan in de nota. Dan de Partij van de Arbeid die zei: kunt u ook, college, in contact treden met Domesta rondom de Arend? Nou, daar is veelvuldig contact over. Ik hecht er wel aan om te zeggen dat het echt een heel circulair gebouw wordt, het wordt echt uniek niet alleen voor

Hoogeveen en ook in de regio, maar die vraag die u stelt van kunnen we dat even checken dat gaan we zeker doen. Het watertekort wat u ook aangaf op bladzijde 35, het leidingwater wat in onze vijvers komt. Ja, dat, daarom gaan we dat aanpakken want dat is inderdaad wat nu nog gebeurt en wat we dus in de toekomst niet meer willen precies om de redenen die u ook zegt. De heer Van Hoorn van GroenLinks, die stelde nog de vraag: kunnen wij ook aandacht hebben in deze nota voor duurzame landbouw? Nou, u heeft kunnen lezen, deze nota richt zich echt op de steden en dorpen dus dat is ook de afspraak die wij in de regio hebben, dat doen we in Fluvius verband en zeg maar buiten de steden en de dorpen dat, ja, dat heet dan weer de regionale adaptatiestrategie, dit is de LAS en dat is de RAS, ja, vergeeft u mij de afkortingen, maar daar spelen dit soort vraagstukken bij. Dat zit inderdaad niet in deze nota maar dat is ook de regionale afspraak die we daarin met elkaar gemaakt hebben, maar hij komt wel in de regionale agenda terug en daar zitten we als gemeente ook aan tafel. Ja, de harde hand, dat was een technische vraag, maar ik ga hem heel snel beantwoorden.

We gaan eerst stimuleren en op bewustwording en mocht blijken, dat is ook in het verleden niet gebeurd met het dempen van die wijken en sloten, ja, dan zal daar ook gehandhaafd moeten worden, dat verstaan we onder die harde hand wat misschien in het verleden wel wat meer had moeten gebeuren, maar wat we in de toekomst dus niet uitsluiten, laat ik het zo zeggen. Nou, de klimaat adaptieve eisen die heb ik al benaderd, dat pakken we bij nieuwbouw aan, bij bestaande bouw wordt dat wat lastig maar je ziet met woningbouwcorporaties als die gaan revitaliseren dan wordt dat ook aangepakt. Bijvoorbeeld in de aanpak bijvoorbeeld van een, nou, Zeeheldenbuurt wat in de toekomst gaat spelen dan gaan we dat natuurlijk op de nieuwe manier doen. De SGP doen, dat vond ik wel een mooie vraag, doen we hier voldoende mee? Nou, ik zou haast de vraag, ik wacht het debat van uw raad af, laat ik het zo zeggen. Ik ben daar ook zeer benieuwd naar. Wij zijn wel blij met deze nota, maar kijk, als u ons als raad overtuigt, ja, wie zijn wij dan? U bent het hoogste orgaan. De VVD, nou, ook daar heb ik al een beetje op geduid, de inhoudelijke plannen ten opzichte van de financiering. Ja, dit is echt het kader waarin we richting de toekomst gaan werken. En wat ik u zeg en wat u ook bij zeg maar het raadsvoorstel ook ziet, wij komen met inhoudelijke plannen en ook de financiering bij u terug.

En u heeft helemaal gelijk, het is geen concrete twee miljoen maar u moet dat echt zien als een richting die het opgaat, ja. Maar u heeft elke keer, dat zeg ik niet alleen tegen de VVD maar tegen al uw politieke partijen, bij de P&C-cyclus in die integrale afweging bij een begroting en kadernota de mogelijkheid om daar uw besluit op dat moment op te nemen. Ja, dus dat. Hoe, dan zegt u nog iets over de zestig procent bestaande omgeving. Ja, we gaan natuurlijk niet bij mensen aanbellen en zeggen hoe zij hun tuin in moeten richten. Wat u moet lezen is dat we daar ook al hele mooie ontwikkelingen zien, bijvoorbeeld op het gebied van groene bedrijventerreinen, dat zeg maar ook bedrijven bij ons komen van rondom klimaat adaptatie omdat zij ook zien: nou, met ook de werkomstandigheden met hun personeel, maar ook bijvoorbeeld de aanvoer van vrachtauto’s van, zij nemen daarin hun verantwoordelijkheid. Ik vind ook heel mooi hoe, dat moet u goed doen, hoe VNO-NCW hier ook in acteert, die ook zegt: als we niet meegaan in deze nieuwe toekomst, dan hebben bedrijven geen bestaanszekerheid meer.

Dat zeg ik ook een beetje richting Forum voor Democratie die geen vraag had aan het college maar het is toch een realiteit die ook speelt dus, ja, daarin verschillen we van mening maar u ziet ook dat VNO-NCW, ook groene organisaties, ja, hier heel hard op duwen los van overheden dat er een nieuwe economie ontstaat. Dan Gemeentebelangen voorzitter, ja, de financiën en de P&C-cyclus, die vraag heb ik al eerder beantwoord, die stelde u ook terecht. Ja, mooi punt ook met de participatie. Ik had gisteren ook de eer om nog even met de klimaatburgemeester te spreken, ook in de voorbereiding op dit maar ook met andere punten. Met enige regelmaat doe ik dat ook en ik denk dat dat een gezamenlijke zoektocht is: hoe kunnen wij onze inwoners bij die plannen nog meer betrekken dan dat we al doen? In Fluvius verband hebben we gezegd: we gaan dat doen met een doelgroep benadering, dus daar zien we bijvoorbeeld dat scholen, heel veel scholen in Hoogeveen maar ook in onze dorpen, ja, die vragen om een groen schoolplein en dat kan dus al vanuit die subsidie aanvraag, tienduizend euro per school kan daarvoor aangevraagd worden. Maar ook wat ik net tegen de heer Klok zei: het kan zijn dat een half jaar later

we echt dan een benadering doen voor bedrijven, weer een half jaar de communicatie wat meer zetten op onze inwoners, dat ze die regentonnen of die bomen kunnen krijgen vanuit die subsidie. Dus zo moet u dat zien. Maar ik denk dat die verbindende aanpak waar we als college en u zit ook natuurlijk in die werkgroep, dat dat een heel mooi thema is om hiermee aan de slag te gaan in de toekomst. Dus die oproep van Gemeentebelangen die onderstrepen wij ook als college. Inzicht in de plannen, nou, ook die valt weer onder de P&C-cyclus, ja, vanzelfsprekend. De inhoud is leidend, dat is voor dit college bij elk punt zo en daarna volgen de financiën, daar wijken wij ook met klimaat adaptatie niet vanaf. Dan de SP, nou, u noemt Sevilla, ik ben daar nog nooit geweest de heer Pomper, dus wie weet gaan we een keer samen die kant op. Maar zonder gekheid, ik denk dat we daar ook van kunnen leren. En we zien dat ook al bij stedenbouwkundige ontwikkelingen in ons centrumgebied, dat we steeds meer groen toepassen, nu ook de nieuwe situatie bij onze parkeergarage, daar pakken we echt veel meer groen aan. Dus dat wordt ook echt al die integrale benadering. En u heeft helemaal gelijk, dat doet iets met, een boom is tien airco's, dus dat principe steunen wij ook.

Ja en investeren in urgente gevallen en daarna integraal werken, ja, ook dat heb ik meerdere malen genoemd maar ik ben ook blij met de steun van de SP op dat punt. En dan als laatste, voorzitter, de vragen van de ChristenUnie. Hoe concreet wilt u omgaan met richtlijnen voor nieuwbouw? Nou, we zijn bezig met een nieuwe hemelwaterverordening, dus dat komt ook nog naar u toe. Maar bij nieuwbouwplannen stellen wij op dit moment ook al de eis dat 25 millimeter, dat daar capaciteit voor in die nieuwbouwwijken en plannen moet komen. Bijvoorbeeld ook de nieuwe woningbouwlocatie in Elim, dat is, wordt echt wel een heel mooi voorbeeld dat water en bodem ook sturende principes zijn. Dus ter gerust, dat doen we dus ook al in de praktijk, ja. En dat gaan we dus ook met de hemelwaterverordening nog weer, nou, ook aan het papier toevertrouwen. Ja en u, de hoogbouw, ja, dan kom ik toch bij het punt dat wij nog geen hoogbouwnotitie hebben. Is hij er wel? Oh, nou kijk, ga ik op het laatst toch nog de mist in, de laatste vraag. We hebben wel, ik kwam het te hoog. Wethouder Zwiers dank, we kunnen nu al niet zonder hem. Die hoogbouwnotitie dat, maar ik weet dat in de woonzorgvisie, dat weet u ook, dat dit zeg maar een van de leidende principes is en daarin geldt dat ook voor al die nieuwbouw die we doen, klimaat adaptatie en natuur inclusief. Dus dat, ook dat ter geruststelling.

En ik leer ook elke avond weer, dus ook dank daarvoor. Tot zover voorzitter, ik hoop dat ik alle vragen namens het college bij deze beantwoord heb. De voorzitter: Ja, we hebben mee gevinkt dus volgens mij heeft u alle vragen beantwoord. Roept de reactie van het college nog vragen op bij de raadsleden? Anders wil ik doorgaan naar debat. De VVD heeft een amendement aangekondigd over een eigen stukje grond van de inwoners, daar heeft de wethouder ook op gereageerd. Wilt u daar nog over in debat? De heer Klok. De heer Klok: Lijkt mij dat wij daar een amendement gaan opstellen in samenwerking met de wethouder om dat dan iets duidelijker op papier te krijgen dat daar geen sprake van is. De voorzitter: Oké, daar wilt u niet verder over in debat? Hoe staat de rest van de fracties tegenover het voorstel van de VVD of wacht u het voorstel van de VVD af? Prima, dan gaan we daar op 7 september over spreken. Daarnaast zijn een aantal punten aangedragen om te debatteren over de inwoners en participatie. Het CDA heeft erover gesproken, Gemeentebelangen en de SP. Ik wil deze amendement of deze debatpunten koppelen en dan wil ik beginnen bij de CDA, dan door naar de SP en dan door naar Gemeentebelangen om dat nog even af te trappen als het nodig is en dan vraag ik om reacties van de anderen. De heer Kreuze, aan u het woord, kort maar krachtig graag. De heer Kreuze: Ja, dank u wel.

Ja nou, niet per se participatie, het is meer inspiratie: hoe krijgen we nou die zeg maar middengroep die niet zo betrokken is en niet heel enthousiast nog misschien bezig is met dit

onderwerp, hoe krijgen we die nu in beweging. En wij kregen uit onze technische vragen terug dat het plafond 37.000 euro was. Ik zei al in de eerste termijn dat er 25.000 nog over is. Dat lijkt ons wel heel wat weinig als we mensen willen, een wortel willen voorhouden. Dus ik was eigenlijk benieuwd of we ter voorbereiding op dat zeg maar eventueel amendement van onze kant in het najaar door mijn collega's in te dienen eventueel dan zeg maar of daar nog meer behoefte aan was of dat bedrag door hun ook als gering werd gepercipieerd. De voorzitter: Dat is inderdaad toch wel wat anders dan de overige, dus ik wil eerst even vragen om de andere fracties daarop te reageren. De heer Van Rijn. De heer Van Rijn: Dank u wel voorzitter. Nou, ik begrijp het wel maar wat beoogt de heer Kreuze nu? Wil hij informatieavonden gaan organiseren om die mensen daarop meer bewustheid te geven of krijgen ze allemaal folder door de deur heen of. Ik moet even eerst zoeken naar wat kunnen wij doen om die middenmoot nou meer bewustheid te geven? De voorzitter: De heer Kreuze, aan u het woord.

De heer Kreuze: Ja, ik zal het concreter maken want ik geloof best dat in het plan voldoende communicatie en omgevingstafels, noem het allemaal maar op zit, het gaat me erom: als we de bewoners willen helpen met zeg maar het klimaat adaptief verbouwen, dus die bestaande bouw, hebben we dan niet meer geld nodig? Dat is mijn concrete vraag. De voorzitter: Helder. De heer Meesters van de ChristenUnie. De heer Meesters: Ja voorzitter, nou, ik vind dat de heer Kreuze een relevante vraag stelt, is daar dan niet meer geld voor nodig? Alleen ik vind hem moeilijk te beantwoorden en wel hierom, omdat vanuit de gemeente stellen we geld beschikbaar, maar er is ook vanuit waterschappen is geld beschikbaar voor vergroening. En dat, we lopen een beetje het risico en wellicht dat daar inderdaad nog wel een goed punt in zit, dat we door de vele subsidiemogelijkheden op de verschillende terreinen dat we op een gegeven moment, nou, ik zou bijna zeggen door de bomen het bos niet meer kunnen zien om in dit thema te blijven. En ja, inderdaad is het goed om ervoor te zorgen dat er voldoende financiële middelen beschikbaar zijn om die adaptatie ook mogelijk te maken. Maar inderdaad, de vraag is even: ja, wat is er nog meer en hoe zorgen we ervoor dat dat helder is? Maar terecht punt wat de heer Kreuze aansnijdt, dat maar eerst gezegd hebben.

De voorzitter: De heer Pomper van de SP wil er nog op reageren. De heer Pomper: Ja, ook aansluiten op de heer Meesters, er zijn nog meer middelen. Je kunt bijvoorbeeld ook een verduurzamingshypotheek afsluiten en ook daar zijn weer allemaal middeltjes voor om de rente en zo te drukken. Kijk, het zou natuurlijk ook heel mooi zijn en dat is ook nog wel even richting college, om hier ook echt aandacht aan te besteden op de gemeentelijke website natuurlijk inderdaad. Maar inderdaad, maak een infofolder of een bijlage in de krant om mensen in ieder geval te enthousiasmeren. Maar ik geloof ook wel de woorden van de wethouder: we moeten natuurlijk ook met de vervolgstappen samen gaan kijken hoe we daar verdere invulling aan geven. Kijk, ik zie dit natuurlijk ook wel als een beginpunt. De wethouder die vertelt ook wel: er komen nog meer ontwikkelingen aan, we gaan ook dingen of zaken integraal aanpakken. We hebben het overigens bijvoorbeeld ook met de zonneladder over gesproken en … De voorzitter: De heer Pomper, wilt u wat meer concreet richting de heer Kreuze reageren?

De heer Pomper: Dat is ook een overweging naar de heer Kreuze om een amendement te maken. Is dat wel zinvol op dit moment? Hebben we niet al genoeg andere middelen tot onze beschikking? De voorzitter: Dank u wel. De heer Van Eck van de Partij van de Arbeid wil ook nog reageren. De heer Van Eck: Ja, dank u voorzitter. We denken dat meer geld niet altijd de oplossing is, er is ook al gemeld er is veel geld, alleen waar vind je dat geld, dat is belangrijk om de mensen daar de weg in te wijzen. Daarnaast een goed voorbeeld doet volgen. En ik heb nog even de afbeelding teruggezocht dat mijn tijd dat ik op de middelbare school zat, dat is heel lang geleden maar dat is de afbeelding, je hebt de early adopters, mensen die vroeg iets overnemen. Je hebt de pragmatici die daarna volgen en de conservatieven die daarna volgen en uiteindelijk volgen ook de sceptici. Dus zoals we hier zitten, we komen allemaal aan de beurt en we gaan allemaal vergroenen vroeg of laat. De voorzitter: Dank u wel. De heer Vos van Forum wil nog reageren. De heer Vos: Ja, dank u voorzitter. Ja nee, inderdaad, de heer Kreuze aangeeft dat de middenklasse niet zo enthousiast is. En ja weet je, dat zien we wel vaker. Je ziet toch nog enig gezond verstand bij onze middenklasse. Dat zie je op heel veel onderwerpen natuurlijk.

Dus ja, het feit is gewoon dat het dus niet leeft omdat, ja, de propaganda organen van de groene klimaatmaffia die doen niet blijkbaar hard genoeg hun best om het te doen. Dus ja, dan wordt natuurlijk als oplossing neer gezegd dan moeten we er maar weer meer geld aan besteden om nog meer indoctrinatie toe en misschien meer indoctrinatie toe te passen. Maar ja, maar dat zien we eigenlijk wel, dan wordt veelvuldig gesproken over subsidieregelingen of zelfs ik hoorde net al dat u bijvoorbeeld had over een duurzaamheidshypotheek. Ja, dat is nou juist wat we niet moeten doen en dat is ook eigenlijk het punt wat ik ook probeerde te maken eerder al: we hebben straks bijvoorbeeld hebben we een debat over schuldhulpverlening en gaan mensen nog meer de schulden storten puur alleen maar om een bepaald ideaal op ze te forceren. Dus wij vinden dat niet wenselijk en we zouden het helemaal niet willen. De voorzitter: Duidelijk, geen steun vanuit Forum. De heer Walda van Gemeentebelangen wil nog reageren. De heer Walda: Dank u wel voorzitter. Ik ben wat gepuzzeld doordat participatie en middelen in één keer toch in een punt zijn terechtgekomen. En ik hoor het ook bij mijn vorige sprekers veel terugkomen dus ik beperk me een beetje tot participatie, want er wordt gesproken over de middengroep. De middengroep benaderen, dat zou je door middel van participatie kunnen doen.

Ik denk dat we onze wethouder voldoende hebben gehoord dat participatie in ieder geval een aandachtspunt heeft. En wij zijn eigenlijk van mening dat dit een prima punt is om dus in de communicatie mee te nemen en als aandachtspunt aan te houden. De voorzitter: De heer Walda, het punt van de heer Kreuze was wel of niet meer budget beschikbaar stellen voor deze groep. Dus nog los van de participatie. Kunt u daar nog even op reageren? De heer Walda: Ja, wij willen niet bepaalde doelgroepen voorzetten. Dus dat gaan we op voorhand gaan we dat niet toezeggen en daar zijn we het ook niet mee eens. De voorzitter: Oké. Volgens mij wil de heer Van Hoorn, zeg ik het goed nu, nog reageren en dan zijn we volgens mij klaar met dit debatpunt. De heer Van Hoorn: Nou, als ik dan zo de heer Kreuze hoor, dan hoor ik juist dat als het potje zo snel leeg gaat, dat er juist heel veel enthousiasme is onder mensen om dit aan te pakken, dat we daarin mensen juist zouden

moeten helpen. Dus ik kan best begrijpen wat de heer Kreuze ook benoemt: zou daar niet meer geld nu beschikbaar moeten maken nu mensen zo enthousiast dit willen aanpakken en om juist de mensen niet in de schulden te laten komen, kunnen we daar als gemeente mensen in meehelpen. Dus ik zou daar best over willen nadenken om daar misschien meer geld aan te besteden. De voorzitter: Dank u wel. Nog voor een laatste korte reflectie naar de heer Kreuze, wat doet u met deze inbreng? De heer Kreuze: Ja, dank u wel voorzitter. Nou, ik heb iedereen gehoord en ik zal natuurlijk een mooi verslagje maken voor Arnold, maar ik even op de ChristenUnie met name, de methode die we nu hanteren gaat via Platform Duurzaam Nederland en dat loopt via Fluvius, dus het is wel centraal geld waar we het over hebben. Dus ik zou ook willen pleiten voor omdat dan wel via de Fluvius verband ook aan te zwengelen. Er is nu twaalfduizend euro in drie maanden, dat is maar drieduizend per maand, vind ik heel weinig, heeft vermoedelijk te maken met pragmatici en conservatieven die er nog niet helemaal zo voor openstaan. Maar wie weet, wellicht komen er ook nog democraten van Forum, zeg maar, uiteindelijk toch dat ze zeggen, ja, het stroomt toch over mijn dak heen of het is bloedheet in mijn pand.

Ik heb daar zelf wel eens last van, dus ik doe het maar heel pragmatisch en ik hoop ook dat u dan zeg maar op 7 september daar wat leuks van maakt. De voorzitter: Helder, dank u wel, dat wachten we dan af. Dan gaan we echt door naar het onderwerp participatie, de betrokkenheid van inwoners. Is deze voldoende of niet? De heer Walda, aan u het woord om dat af te trappen als u daar behoefte aan heeft. De heer Walda: Ik denk dat dat weinig toelichting nodig heeft. Participatie, doen we dat voldoende met zoals het plan hier voorligt. En niet alleen de strategie maar ook de uitvoering. De voorzitter: Dank u wel. De heer Pomper had dit punt ook ingebracht. Wilt u nog aanvullen of is het helder zo? De heer Pomper: Nee, dat komt op hetzelfde neer. De voorzitter: Nou, de SGP staat te popelen om te reageren, aan u het woord. De heer Van Rijn: Nou, ook aan Gemeentebelangen en aan ook de SP, die had het ook. Wat ziet die voor ogen om meer participatie op dit terrein te bewerkstelligen? Want we praten altijd wel over participatie en we vinden het allemaal even belangrijk, maar hoe gaan we dat dan werkelijk echt concreet in uitvoering brengen? Daar ben ik altijd heel benieuwd naar. De voorzitter: Ja, de heer Walda, kunnen wij een concreet voorstel van u verwachten op 7 september, dat is eigenlijk de vraag. De heer Walda: Nou, dat is een hele directe vraag.

Ik wil hem eigenlijk even anders op reageren want participatie heeft natuurlijk, kent meerdere niveaus en ik denk dat het misschien wel goed is en de wethouder gaf het al aan, we zijn met een groep bezig met participatie om de verschillende niveaus van participatie te gaan bepalen voor misschien wel voor dit project. Het is een langdurig project en dat het daarmee wordt afgekaart en dan wordt het ook concreter. De voorzitter: Dank u wel. Dat roept reactie op bij de ChristenUnie, de heer Meesters.