RV HGV - Maatregelempakket energiearmoede en inflatie v2.docx

Gemeenteraad Onderwerp Lokaal maatregelenpakket bestrijding energiearmoede en inflatie Wij willen Een maatregelenpakket invoeren om financiële problematiek onder onze inwoners als gevolg van energiearmoede en inflatie te bestrijden Wij besluiten 1. Budget (ter hoogte van € 1.600.000) beschikbaar te stellen voor de uitvoering van het maatregelenpakket bestrijding energiearmoede en inflatie 2. Het openeindekarakter van de gewijzigde doelgroep energietoeslag te accepteren 3. De beschikbare middelen energietoeslag over te hevelen naar 2023 door middel van de resultaatbestemming Want 1. Op 6 oktober heeft de gemeenteraad unaniem de motie ‘lokaal maatregelenpakket bestrijding energie armoede en inflatie’ aangenomen. Met het aannemen van deze motie roept zij het college op om een aantal maatregelen te nemen ter bestrijding van de energiearmoede en hoge inflatie. Dit maatregelenpakket is op 8 november vastgesteld in het college. Voor de uitvoering van dit maatregelenpakket zijn echter middelen nodig. Gezien het budgetrecht van de raad is het noodzakelijk om toestemming te verlenen om geld uit te geven aan de bij het maatregelenpakket horende activiteiten. 2. Eén van de maatregelen betreft het uitbreiden van de doelgroep die heeft op de energietoeslag van 120% naar 130% van het sociaal minimum. De energietoeslag is een openeindemaatregel.

Dit betekent dat er geen beperking op het aantal aanvragen bestaat. De kosten van deze maatregel kunnen hierdoor hoger uitvallen dan het beschikbare budget. Dit risico wil het college gezien de situatie dragen. 3. Voor uitvoering van de energietoeslag heeft de gemeente Hoogeveen middelen ontvangen van de rijksoverheid. Deze middelen dienen te worden overgeheveld naar 2023 middels een resultaatbestemming om deze ook volgend te kunnen gebruiken. Maar •

•

Er valt vooraf niet exact te bepalen hoeveel extra aanvragen van de energietoeslag bij een verbreding van de doelgroep van 120% naar 130% van het sociaal minimum zou opleveren. Met een budget van € 1.000.000 is het mogelijk om 770 aanvragen toe te kennen. Zijn dit er meer dan wordt het budget overschreden. Op basis van diverse statistieken wordt de potentiële doelgroep bij verruiming van naar 130% van het sociaal minimum geschat op 1300 huishoudens. Bij een maximale toekenning van alle rechthebbende huishoudens zou het totaalbedrag neerkomen op € 1.690.000. Door de doelgroep tot 120% werden tot nu toe 2100 aanvragen ingediend. De extra aanvragen energietoeslag zijn met de huidige bezetting niet uitvoerbaar naast de reguliere werkzaamheden. De inschatting is dat er 3 Fte extra benodigd zijn voor de duur van 6 maanden vanaf het moment dat de energietoeslag tot 130% toegekend zal worden. Dit is noodzakelijk om alle aanvragen binnen de beoogde termijn van 3 weken af te handelen (de wettelijke termijn is 8 weken). De kosten worden geschat op € 108.000. Het tijdig in dienst nemen deze 3 Fte extra personeel is realististisch en haalbaar voor de organisatie. De maximale

Pagina 1 van 4

•

•

toekenning van alle aanvragen zou gecombineerd met deze uitvoeringskosten uitkomen op een bedrag van € 1.798.000. De beleidsregels die regelgeving betreffende het maatwerkfonds moeten vormgeven vragen verdere uitwerking omdat deze volledig nieuw zijn en juridische haken en ogen aan zitten. Deze beleidsregel zullen in een apart collegevoorstel terugkomen ter besluitvorming op 15 november. Er is de mogelijkheid om het aanvraagproces van de energietoeslag verder te digitaliseren. Hierbij wordt er gekeken naar een “slim” formulier met Digid koppeling en de mogelijkheid om de bewijsstukken te uploaden. Er zijn nog een aantal praktische zaken om op te lossen die implementatietijd vragen. De bestaande aanvraagmogelijkheid blijft ook in stand: het invullen van een formulier en daarna de stukken op te sturen of te mailen.

Achtergrond Op dit moment zien we dat steeds meer inwoners moeite hebben dan wel krijgen met het betalen van de vaste lasten. Inflatie en een grote stijging van de energielasten liggen hieraan ten grondslag. Het CBS meldt dat er in september sprake was inflatie van 17.1%. De stijgende energieprijzen leiden ertoe dat veel inwoners (56% van de huishoudens in Nederland heeft een variabel energiecontract) te maken krijgen met een verveelvoudiging van hun energielasten. Energielasten van tussen de € 500 en € 700 zijn hierbij geen uitzondering. Het Nibud gaf in juli van dit jaar al aan dat één op de drie gezinnen het huishoudboekje niet rond krijgt. De Rijksoverheid heeft getracht om de effecten voor de burger te dempen door middel van een energietoeslag voor de minima. Huishoudens in Hoogeveen die vallen onder het sociaal minimum van 120% hebben daarmee recht op € 1.300. Toch zijn er veel huishoudens die ondanks deze ondersteuning moeite hebben om financieel het hoofd boven water te houden. Ook zijn er veel huishoudens die onder de huidige voorwaarden niet in aanmerking komen voor deze toeslag. Deze ontwikkelingen geven samen met de signalen die vanuit de eigen gemeentelijke organisatie tot ons komen aanleiding tot actie.

De gemeente Hoogeveen is net als alle andere gemeenten in Nederland hierin voor een belangrijk deel afhankelijk van Rijksoverheid bij verdere bestrijding van deze problematiek. Toch zijn er mogelijkheden voor de gemeente om zelfstandig extra ondersteuning te bieden aan inwoners die door deze ontwikkelingen niet langer in staat zijn om rond te komen. Gezien de ernst van de situatie en het voor de gemeente beschikbare budget heeft de gemeenteraad op 6 oktober het college verzocht een lokaal maatregelenpakket in het leven te roepen. Het college heeft op 8 november besloten om deels uitvoering te gegeven aan deze motie door middel van een maatregelenpakket ter bestrijding van de energiearmoede en inflatie. Het onderdeel noodfonds is ook opgepakt maar vraagt meer tijd voor de uitwerking daarvan. Het maatregelenpakket bestaat uit de volgende onderdelen: 1. Extra financiële ondersteuning van vrijwilligersorganisaties Vrijwilligersorganisaties die zich bezighouden met financiële ondersteuning krijgen de mogelijk om extra subsidie te ontvangen. Dit in verband met de toename in omvang en complexiteit van hulpvragen die druk legt op de dienstverlening. 2. Inrichting van een maatwerkfonds Voor inwoners die financieel ernstig in de problemen komen als resultaat van de stijgende inflatie en energieprijzen zal een maatwerkfonds ingericht worden.

Op deze wijze kan de gemeente inwoners in bijzondere gevallen extra ondersteuning bieden in het geval zij financieel in knel komen door inflatie en stijgende energieprijzen.

Pagina 2 van 4

3. Inzet plegen op extra communicatie Het is belangrijk dat onze inwoners op de hoogte zijn van alle ondersteuningsmogelijkheden in het kader van energiearmoede en inflatie. Daarom zal het college extra inzet plegen op de communicatie richting onze inwoners. 4. Onderzoek verrichten naar de doorlooptermijnen Om het proces rondom de energietoeslag efficiënter te laten verlopen is het noodzakelijk om te onderzoeken of de doorlooptijden kunnen worden verkort. Met het verkorten van de doorlooptijden is het mogelijk de energietoeslag sneller toe te kennen. 5. Verruimen van de doelgroep energietoeslag tot 130% Door vaststelling van de gewijzigde Beleidsregels eenmalige energietoeslag 2022 is de doelgroep die recht heeft op de energietoeslag uitgebreid van 120% naar 130% het sociaal minimum. Naar aanleiding van de september circulaire is er een prognose gesteld waarbij de gemeente aan het eind van dit jaar naar verwachting € 1.600.000 overhoudt van de rijksmiddelen die zijn ontvangen in het kader van de energietoeslag. De gemeenteraad wordt voorgesteld om deze middelen aan te wenden voor de tijdelijke extra ondersteuning van haar inwoners.

Op deze wijze wordt het college in staat gesteld om het maatregelenpakket ter bestrijding van de energiearmoede en inflatie tot uitvoering te brengen Voor het gehele maatregelenpakket geldt dat het gaat om maatregelen van tijdelijke aard die weer opgeheven kunnen worden als de situatie voor de inwoners van Hoogeveen niet langer aanleiding geeft tot instandhouding hiervan. Ofwel door een daling van inflatie en energielasten, dan wel andere ontwikkelingen die de situatie minder acuut maken. Naast deze oplossingen van tijdelijk aard zal de armoedeconferentie die de gemeente op 9 december organiseert gebruikt worden om de speerpunten voor de lange termijn vorm te laten krijgen. De conferentie zal daarmee als startpunt gelden voor de vormgeving van een nieuwe armoedenota die in 2023 tot stand zal komen. De financiële gevolgen zijn Naar aanleiding van de september circulaire is er een prognose gesteld waarbij de gemeente aan het eind van dit jaar naar verwachting € 1.600.000 overhoudt van de rijksmiddelen die zijn ontvangen in het kader van de energietoeslag. Deze middelen worden als volgt ingezet: • Verbreden van doelgroep energietoeslag tot 130% van het sociaal minimum door middel van vaststelling van de gewijzigde beleidsregels (€ 1.000.000). Deze maatregel betreft een openeinderegeling waarbij er meer geld benodigd kan zijn om hier uitvoering aan te geven.

• Organisatiekosten bij de uitvoering van de energietoeslag (€ 108.000). Deze kosten zijn noodzakelijk voor de tijdelijke inzet van extra personeel. • Extra subsidiemogelijkheden vrijwilligersorganisaties armoede en schuldhulpverlening (€ 100.000). Deze maatregel kent een uitgaveplafond waarbij het begrote bedrag gelijk staat aan de maximale uitgaven. • Maatwerkfonds voor inwoners (€ 400.000). Deze maatregel kent een uitgaveplafond waarbij het begrote bedrag gelijk staat aan de maximale uitgaven. Doordat de energietoeslag een openeinderegeling betreft is het niet te garanderen dat de dekking van dit maatregelenpakket (€ 1.600.000) voldoende is. Alternatieven Het niet doorvoeren van deze besluiten, maar dan gaan wij als raad voorbij aan de door onszelf aangenomen motie.

Pagina 3 van 4

Bijlagen •

Collegebesluit wijziging energietoeslag

Hoogeveen, Burgemeester en Wethouders van Hoogeveen,

Jelmer Mulder gemeentesecretaris

Pagina 4 van 4

Karel Loohuis burgemeester