Ruimtelijke onderbouwing zonnepark Kerkweg 4, Pesse
Tekst van het document
OMGEVINGSVERGUNNING
Buitengebied Noord Hoogeveen zonnepark Kerkweg 4, Pesse
vastgesteld
10 juni 2021
Omgevingsvergunning Buitengebied Noord Hoogeveen, Zonnepark Kerkweg 4, Pesse Gemeente Hoogeveen Status: Vastgesteld Datum: 10 Juni 2021 IMRO-Idn: NL.IMRO.0118.2021PB9006006-VG01
Buitengebied Noord Hoogeveen, zonnepark Kerkweg 4, Pesse NL.IMRO.0118.2021PB9006006-VG01, Buitengebied Noord Hoogeveen, zonnepark Kerkweg 4, Pesse
__________________________________________________________________________________________ Status
datum besluit B&W / Raad
ontwerp vastgesteld onherroepelijk
publicatiedatum
inzagetermijn
4 febr 2021
__________________________________________________________________________________________
Vaststellingsbesluit
...........................................................................
Raad van State (onherroepelijk)
...........................................................................
Inhoudsopgave Toelichting
5
Hoofdstuk 1 1.1 1.2
Hoofdstuk 2
Inleiding
7
Aanleiding en doel van het project Locatiekeuze en -selectie
7 7
Huidige Situatie
11
Plangebied Vigerend bestemmingsplan Ruimtelijke structuur plangebied Functionele structuur plangebied
11 11 12 12
Hoofdstuk 3
Beleidskader
13
3.1 3.2 3.3 3.4 3.5
Inleiding Rijksbeleid Provinciaalbeleid Gemeentelijk beleid Conclusie
13 13 16 19 26
Gewenste ontwikkeling
27
Inleiding Ruimtelijke structuur Functionele structuur Conclusie
27 27 27 29
Omgevingsaspecten
31
Inleiding Bodem Archeologie en cultuurhistorie Water Natuur en ecologie Geluid Geur Bedrijven en milieuzonering MER Luchtkwaliteit Externe veiligheid Verkeer en Parkeren Kabels en leidingen Duurzaamheid Lichtreflectie Elektromagnetische straling Brandveiligheid
31 31 32 34 34 35 35 36 37 38 39 40 40 40 41 42 44
Maatvoorschriften
45
Technische maatvoorschriften voor het zonnepark Landschappelijkemaatvoorschriften voor het zonnepark
45 45
Uitvoerbaarheid
47
Economische en financiële haalbaarheid Handhaving Maatschappelijkeuitvoerbaarheid
47 47 47
2.1 2.2 2.3 2.4
Hoofdstuk 4 4.1 4.2 4.3 4.4
Hoofdstuk 5 5.1 5.2 5.3 5.4 5.5 5.6 5.7 5.8 5.9 5.10 5.11 5.12 5.13 5.14 5.15 5.16 5.17
Hoofdstuk 6 6.1 6.2
Hoofdstuk 7 7.1 7.2 7.3
Buitengebied Noord Hoogeveen, zonnepark Kerkweg 4, Pesse vastgesteld
NL.IMRO.0118.2021PB9006006-VG01 2
10 juni 2021
Hoofdstuk 8 Hoofdstuk 9 Bijlagen Bijlage 1 Bijlage 2 Bijlage 3 Bijlage 4 Bijlage 5 Bijlage 6 Bijlage 7 Bijlage 8 Bijlage 9
Inspraak en vooroverleg Afweging en eindconclusie Toelichting netaansluiting Inrichtingsplan Landschappelijkeinpassing Archeologisch onderzoek EcologischeQuickscan Aerius berekening Participatie overzicht Vooroverleg reactienota Reactienota zienswijzen zonnepark Kerkweg 4, Pesse
Buitengebied Noord Hoogeveen, zonnepark Kerkweg 4, Pesse vastgesteld
53 55 57 58 63 65 109 144 170 176 205 210
NL.IMRO.0118.2021PB9006006-VG01 3
10 juni 2021
Buitengebied Noord Hoogeveen, zonnepark Kerkweg 4, Pesse vastgesteld
NL.IMRO.0118.2021PB9006006-VG01 4
10 juni 2021
Toelichting
Buitengebied Noord Hoogeveen, zonnepark Kerkweg 4, Pesse vastgesteld
NL.IMRO.0118.2021PB9006006-VG01 5
10 juni 2021
Buitengebied Noord Hoogeveen, zonnepark Kerkweg 4, Pesse vastgesteld
NL.IMRO.0118.2021PB9006006-VG01 6
10 juni 2021
Hoofdstuk 1 1.1
Inleiding
Aanleiding en doel van het project
Kronos Solar is een toonaangevende internationale ontwikkelaar van grootschalige zonneparken. Als onafhankelijke ontwikkelaar combineert Kronos Solar de allerbeste locaties, technologieën en partners voor het creëren van verantwoorde en duurzame zonnepark projecten. Vanwege de complexiteit van de projecten kiest Kronos Solar ervoor om van A tot Z betrokken te zijn en daarbij veel aandacht te besteden aan samenwerking met lokale partijen en een duurzame landschappelijke inpassing zodat ook meerwaarde voor de omgeving ontstaat. Meer informatie over Kronos Solar is te vinden op www.kronos-solar.de. KS NL 9 B.V., dochteronderneming van Kronos Solar, beoogt op een tweede locatie in de gemeente Hoogeveen een zonnepark te ontwikkelen. Dit zonnepark wordt middels een onderlinge netkabel aan het eerste zonnepark nabij dorpskern Fluitenberg verbonden. Er is voldoende capaciteit beschikbaar, bewijs hiervan wordt nader toegelicht. Binnen de regels van het geldende bestemmingsplan is het niet toegestaan om een zonnepark op de beoogde locatie te realiseren. Er is daarom een uitgebreide omgevingsvergunning aangevraagd voor 25 jaar om af te wijken van het bestemmingsplan. Een omgevingsvergunning in strijd met een bestemmingsplan wordt alleen verleend als de activiteit niet in strijd is met een goede ruimtelijke ordening.
De motivering van het besluit moet dus een goede ruimtelijke onderbouwing bevatten. Deze onderbouwing is opgenomen in voorliggend document.
1.2
Locatiekeuze en -selectie
De eerste keuze die vooraf gaat aan het bouwen van een zonnepark is de wens om door middel van een grootschalig grondgebonden zonnepark schone energie op te wekken. Daarnaast gelden er natuurlijk ook verschillende criteria waar de gekozen locatie aan dient te voldoen. De keuze voor een grootschalig grondgebonden zonnepark wordt in de volgende paragraaf toegelicht. Daarna volgt een overzicht van de verschillende criteria en hoe de locatie in Hoogeveen aan deze criteria voldoet.
1.2.1
Waarom grootschalige, grondgebonden zonneparken?
Zonnestroom levert vooralsnog een relatief bescheiden bijdrage aan de productie van duurzame energie in Nederland. In Nederland zijn vooral toepassingen op daken en aan gevels bekent. Verdere opschaling van de technologie en de energietransitie vragen meer dan de beschikbare ruimte op en aan gebouwen. In omringende buurlanden is de ontwikkeling van zonneparken al langer praktijk. De laatste jaren zijn zonneparken (>1ha) echter ook steeds vaker te zien in Nederland. Eén van de redenen is de doelstelling om binnen Nederland in 2023 minimaal 16%1 aan duurzame energie te produceren. In 2030 zelfs 70%.2 Op dit moment is 7,4% van ons energieverbruik afkomstig uit hernieuwbare bronnen. 0,6% van het totale energieverbruik is in Nederland afkomstig uit zonne-energie (2019, Centraal Bureau voor de Statistiek)3 . Dit betekent dat de hoeveelheid duurzame energie met een 62,6% moet worden verhogen in tien jaar tijd; er is dus nog een lange weg te gaan. Om de ambitieuze doelstellingen te bereiken kunnen we niet om het grootschalige zonnepark heen. Grootschalige zonneparken leveren hiertoe op een relatief korte termijn een grote bijdrage. De plaatsing van zonnepanelen op daken heeft in nationaal- en regionaal beleid een grote voorkeur. Echter zijn PV-dak installaties verhoudingsgewijs circa 30% duurder dan grondgebonden zonneparken.
De energieproductie van deze kleinschaliger PV-installaties is daarnaast veel Buitengebied Noord Hoogeveen, zonnepark Kerkweg 4, Pesse vastgesteld
NL.IMRO.0118.2021PB9006006-VG01 7
10 juni 2021
geringer dan een zonnepark. Waar vroeger grootschalige zonneparken vaak niet rendabel waren, heeft de huidige Nederlandse subsidieregeling hier verandering in gebracht. Door gebruik te maken van het SDE+, en in het vervolg van 2020 het SDE++ programma, zijn nu ook grootschalige projecten rendabel. De realisatie van zonneparken betekent ook dat voor veel burgers de energietransitie ook letterlijk zichtbaar wordt door veranderingen in het bestaande landschap. Tenslotte levert een grondgebonden zonnepark in korte tijd een veel grotere bijdrage aan de bovengenoemde energiedoelstellingen dan 'roof-topinstallaties', maar met een minder grote ruimtelijke en visuele impact dan bijvoorbeeld windmolens. Het is bovendien de verwachting dat tegen de tijd dat de eerste grondgebonden zonneparken ontmanteld zullen moeten worden i.v.m. de levensduur van de panelen (na circa 25 jaar), er een onuitputtelijke, circulaire oplossing voor grootschalige, duurzame energie-opwek gevonden is.
1.2.2
Locatie criteria
Onderstaand zijn de criteria benoemd die bij het selecteren van de locatie doorslaggevend zijn. Deze criteria hebben vooral betrekking op de technische en fysieke aspecten van het zonnepark. De gemeente heeft hier, middels het Afwegingskader Zonneparken eveneens een bindende rol in. Naast deze criteria is het natuurlijk ook van belang dat het zonnepark goed wordt ingepast in het landschap en dat de ruimte die het park in beslag neemt voor meerdere doeleinden gebruikt wordt. Zonuren Voor het opwekken van energie door middel van de zon is het van belang dat de locatie voldoende zonuren ontvangt. Op basis van onderstaande kaart van Solargis is te zien dat op de locatie in Hoogeveen te rekenen valt met een zonne-bestraling van ca 1025 kWh/m2. De hoeveelheid zonne-bestraling in combinatie met de SDE+ stimulus creëert een solide business case. Conclusie: de locatie leent zich zeer goed voor een zonnepark door de zonne-bestraling per m2.
Buitengebied Noord Hoogeveen, zonnepark Kerkweg 4, Pesse vastgesteld
NL.IMRO.0118.2021PB9006006-VG01 8
10 juni 2021
afbeelding 1: Zonkaart Nederland (Solargis) Schaduw De locatie wordt aan de westkant geflankeerd door een bos blok. Er is rekening gehouden met eventuele lagere opbrengst door schaduwwerking. Conclusie: De schaduw vormt geen belemmering voor het realiseren van het project. Bereikbaarheid De bereikbaarheid van de locatie en de aanwezigheid van eventuele toegangswegen alsmede in/uitritten zijn een belangrijk criterium. De locatie is zeer goed te bereiken vanaf de Kerkweg. Conclusie: de bereikbaarheid van de locatie is zeer goed. Beschikbaarheid Voor de bouw van het zonnepark is toestemming van de landeigenaar nodig en verkregen. Daarnaast is het ook van belang dat er gekeken wordt naar de rechten van derde partijen die wellicht op het land rusten (kabels, riool, etc.). In dit geval zijn er rechten van derden aangetroffen. Er is middels een KLIC oriëntatieverzoek en contactopname met de betreffende partijen duidelijk geworden dat deze leidingen/tracés geen belemmering vormen. Conclusie: de locatie is beschikbaar voor de bouw van een zonnepark. Netaansluiting Wellicht de belangrijkste vereiste is dat er voldoende capaciteit beschikbaar is om het zonnepark aan te sluiten, wat in dit geval voorhanden is. Een tweede punt is de afstand van het zonnepark tot de dichtstbijzijnde aansluiting op het stroomnet.
In het geval van de locatie aan de Kerkweg te Pesse is sprake van een onderlinge netaansluiting op het zonnepark van KS NL 9 aan de Buitengebied Noord Hoogeveen, zonnepark Kerkweg 4, Pesse vastgesteld
NL.IMRO.0118.2021PB9006006-VG01 9
10 juni 2021
Fluitenbergseweg noordelijk van Hoogeveen. Er is voldoende capaciteit beschikbaar omdat er een 20 MW omvormer geplaatst wordt bij het zonnepark aan de Fluitenbergseweg. Deze omvormer heeft de capaciteit om elke 1,5 MW input aan te sluiten tot 1 MW. Dat betekent dat er 30 MW input capaciteit is. Uitgebreide toelichting is toegevoegd in Bijlage 1 Toelichting netaansluiting. Zonnepark Fluitenbergseweg maximale opbrengst: 20 MW Zonnepark Kerkweg maximale opbrengst: 10 MW
Conclusie: de afstand tot het dichtstbijzijnde aansluitpunt is haalbaar en er is voldoende capaciteit beschikbaar om het zonnepark aan te sluiten. Duurzaam ruimtegebruik Onder duurzaam ruimtegebruik wordt het gebruik van het land voor meerdere doeleinden verstaan. Voor de locatie in de Gemeente Hoogeveen is gepland dat het terrein door schapen wordt begraasd en gemaaid. Daarnaast is via de eigenaar contact met een lokale imker (dhr. Smits) om bijenkasten te plaatsen op het terrein. Deze is erg enthousiast en wil graag mee werken. Om dit te stimuleren worden de randen van het zonnepark ingezaaid met een kruidenmengsel voor bijen en vlinders. Conclusie: Door bovenstaand extensief beheer ontstaat een gebied met kruidig grasland dat ruimte biedt voor meervoudig ruimtegebruik.
1.2.3
Conclusie en leeswijzer
Bovenstaande en hoofdstuk 2 vormt een inleiding op de ruimtelijke onderbouwing voor het zonnepark aan de Kerkweg ten zuiden van Pesse. In hoofdstuk 3 wordt ingegaan op het rijks, provinciaal en gemeentelijk beleid voor de ontwikkeling van zonneparken en de gekoppelde voorwaarden voor het voorliggende projectvoorstel. Hoofdstuk 4 en 6 behandelen een gedetailleerd overzicht van het beoogde project. De relevante omgevings- en sectorale aspecten worden in hoofdstuk 5 uiteengezet, waarna in hoofdstuk 7 wordt ingegaan op de uitvoerbaarheid van het project.
Buitengebied Noord Hoogeveen, zonnepark Kerkweg 4, Pesse vastgesteld
NL.IMRO.0118.2021PB9006006-VG01 10
10 juni 2021
Hoofdstuk 2 2.1
Huidige Situatie
Plangebied
De beoogde locatie voor het zonnepark ligt ten zuidoosten van Pesse in de gemeente Hoogeveen. De beoogde percelen zijn gelegen langs de Kerkweg en op kleine afstand van de A28. Kadastraal gaat het om gemeente Hoogeveen, Sectie V, Nummer 727 en 729.
afbeelding 2: ligging van het plangebied
2.2
Vigerend bestemmingsplan
Op dit moment geldt voor het noordelijke gebied in de gemeente Hoogeveen het de beheers verordening Hoogeveen Noord 2017 (vastgesteld op 28-06-2018).
Afbeelding 3: uitsnede ruimtelijkeplannen.nl, plangebied in geel Op de locatie ligt de enkelbestemming "Agrarisch-1" en de planlocatie valt onder een hydrologisch aandachtsgebied. De uit het bestemmingplan Hoogeveen Noord 2017 voortvloeiende Buitengebied Noord Hoogeveen, zonnepark Kerkweg 4, Pesse vastgesteld
NL.IMRO.0118.2021PB9006006-VG01 11
10 juni 2021
aandachtspunten bij ontwikkeling van het zonnepark project zijn: Aangezien een zonnepark strijdig is met de geldende bestemmingen, is het aldus verboden op de beoogde locatie een zonnepark te realiseren. De volgende uit het bestemmingsplan voortvloeiende aandachtspunten zijn van kracht: De gronden zijn mede bestemd voor het behoud en herstel van de aldaar voorkomende landschapswaarden. Deze gronden zijn ook bestemd voor het behoud, de bescherming, de ontwikkeling en/of het herstel van de desbetreffende cultuurhistorische, landschappelijke en natuurlijke waarden. Deze aspecten zullen nader worden toegelicht in hoofdstuk 2, paragraaf Het i s verboden om op de gronden zonder of in afwijking van een schriftelijke vergunning van Burgemeester en Wethouders bepaalde werken, geen bouwwerken zijnde, of werkzaamheden, geen normale onderhoudswerkzaamheden, uit te voeren. ter plaatse van eventuele leidingen of tracés gelden er beperkingen t.a.v. bouwen en gebruik.
Cultuurhistorische status Binnen de projectlocatie ligt geen rijksmonument of gemeentelijk monument. De locatie heeft wel een archeologische waarde. In hoofdstuk 5.3 wordt nader op dit punt ingegaan. Eventueel eerder verleende omgevingsvergunningen voor bouwwerken zijn met de aanleg van het zonnepark niet in het geding.
2.3
Ruimtelijke structuur plangebied
De voorliggende projectlocatie kenmerkt zich als een locatie in het agrarisch gebied noordelijk van de kern Hoogeveen, nabij Pesse. Het is gelegen achter een bos blok welke parallel aan de verderop gelegen A28 doorloopt. De noordgrens van het plangebied wordt natuurlijk begrenst door de Kerkweg, westelijk door het bos blok en oostelijk door een kadastergrens. Ten noorden van het plangebied is het woon-werk terrein van betreffend grondeigenaar gelegen. Verderop rondom het plangebied verspreid zijn enkele woon- en werkboerderijen gelegen. Aan de noord- en oostgrens van de beoogde projectpercelen opent zich een halfopen bos- en akkerlandschap opgebouwd uit een rechtlijnig kavelpatroon en afgewisseld met bosblokken, houtwallen en kleinere landschapselementen. Over het algemeen betreft het een grootschaliger, lineair landschap.
2.4
Functionele structuur plangebied
Momenteel wordt de projectlocatie, grotendeels gesitueerd op zandgronden, gebruikt als landbouwgrond. In het afgelopen jaar werden hier aardappels verbouwd. De omringende landen worden eveneens grotendeels voor landbouwdoeleinden gebruikt, maar worden nadrukkelijk door de A28 doorkruist. Verderop ten oosten van het plangebied is een groter natuurgebied Zwartewater gelegen welke wordt beheerd door het Stichting Drents Landschap. Ook het kleinere bos blok ten westen van de planlocatie is in beheer van het Stichting Drents Landschap.
Buitengebied Noord Hoogeveen, zonnepark Kerkweg 4, Pesse vastgesteld
NL.IMRO.0118.2021PB9006006-VG01 12
10 juni 2021
Hoofdstuk 3 3.1
Beleidskader
Inleiding
In dit hoofdstuk wordt ingegaan op het relevante rijks, provinciaal, regionaal en gemeentelijk beleid dat van toepassing is op de beoogde activiteit aan de Kerkweg. In sectie 3.6 volgt de conclusie.
3.2
Rijksbeleid
3.2.1
Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte
De Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (SVIR) is op 13 maart 2012 vastgesteld en vervangt verschillende nota's, waaronder de Nota Ruimte. In de SVIR staan de plannen voor ruimte en mobiliteit. Het kabinet beschrijft hierin, in welke infrastructuurprojecten het de komende jaren wil investeren. Provincies en gemeenten krijgen meer bevoegdheden bij ruimtelijke ordening. De Rijksoverheid richt zich op nationale belangen. De voorgenomen uitbreiding is niet in strijd met de SVIR. Toetsing van de ontwikkeling Het zonnepark is een lokale ontwikkeling waarbij geen nationale belangen uit de SVIR in het geding zijn. Aan de algemene voorwaarden van zorgvuldige afweging en transparante besluitvorming wordt net als bij alle andere ruimtelijke plannen voldaan door te voldoen aan de wettelijke vereisten.
3.2.2
Besluit algemene regels ruimtelijke ordening
De juridische borging van de realisatie van de nationale belangen ligt in het Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (Barro). Het Barro is in werking sinds 2011 en bevat onderwerpen die van rijks belang zijn, zoals defensie, de ecologische hoofdstructuur, ruimte voor de rivier, kustverdediging, de elektriciteitsvoorziening en toekomstige uitbreiding van het hoofd(spoor)wegennet. Per onderwerp bevat het Barro regels waaraan bestemmingsplannen moeten voldoen. In het plangebied zijn geen belangen aanwezig die op basis van het Barro geborgd moeten worden. Toetsing van de ontwikkeling In het plangebied zijn geen nationale belangen aanwezig die op basis van het Barro geborgd moeten worden. Ladder duurzame verstedelijking De Ladder voor Duurzame Verstedelijking is vastgelegd in het Besluit ruimtelijke ordening (Bro, artikel 3.1.6 lid 2). Doel hiervan is dat er een goede ruimtelijke ordening plaatsvindt door optimale benutting van ruimte in stedelijk gebied en dat er een zorgvuldige afweging plaatsheeft in een transparant proces voor nieuwe stedelijke ontwikkelingen. Hiernaast heeft de provincie Drenthe haar eigen Ladder opgenomen in de Provinciale Omgevingsverordening Drenthe (POV). Toetsing van de ontwikkeling Trede 0: Voorafgaand aan de laddertoets dient te worden bepaald of er sprake is van een nieuwe stedelijke ontwikkeling.
Een stedelijke ontwikkeling wordt gedefinieerd als een 'ruimtelijke ontwikkeling van een bedrijventerrein of zeehaventerrein, of van kantoren, detailhandel, woningbouwlocaties of andere stedelijke voorzieningen' (artikel 1.1.1 onder i, Bro).
Buitengebied Noord Hoogeveen, zonnepark Kerkweg 4, Pesse vastgesteld
NL.IMRO.0118.2021PB9006006-VG01 13
10 juni 2021
Het aanleggen van een zonnepark op de huidige agrarische percelen wordt niet als nieuwe stedelijke ontwikkeling beschouwd. Op basis van eerdere uitspraken van de Raad van State blijkt dat soortgelijke projecten die niet tot leegstand van bestaande bebouwing leiden, niet als een nieuwe stedelijke ontwikkeling in de zin van het Bro worden aangemerkt. Voorbeelden hiervan zijn de aanleg van een weg, windpark of een hoogspanningsleiding. Een toets aan de Ladder voor deze ontwikkeling is daarom niet van toepassing is. Echter wordt voor de volledigheid toch kort de laddertoets doorlopen. Trede 1: Is er een regionale behoefte? De behoefte moet worden bepaald binnen het ruimtelijk verzorgingsgebied van de ontwikkeling. In het geval van het zonnepark voorziet het in een behoefte waar circa 2.500 huishoudens van groene energie worden voorzien. Daarnaast wordt in de wijdere omgeving van het zonnepark meegeprofiteerd d.m.v. financiële participatie (toegelicht in hoofdstuk 7.3). Ook voorziet het in de duurzaamheidsbehoefte binnen de gemeente Hoogeveen, en daaruit voortvloeiend binnen de provincie Drenthe. Deze behoefte bestaat in de vorm van klimaatdoelstellingen gesteld door gemeente en provincie en uiteindelijk op nationaal niveau vanuit het Rijk.
Hoogeveen huist daarbij het regionaal bedrijventerrein De Wieken, een 400ha bedrijventerrein dat de op één na grootste werkplek van Noord-Nederland vormt. Dit gebied heeft een extra grote behoefte aan een gedegen energievoorziening. Bovendien levert een zonnepark van de beoogde omvang schaalvoordelen op waardoor de kosten per eenheid geleverde stroom dalen. Dit geeft de mogelijkheid om met minder subsidie het zonnepark te bouwen, wat de haalbaarheid vergroot. Inzetten op grootschaligheid geeft daarnaast meer ruimte om iets terug te doen voor de omgeving, bijvoorbeeld door meervoudig ruimtegebruik (natuurontwikkeling, schapen en inzet imker) of door duurzame initiatieven te steunen. Tegelijkertijd geeft de tijdelijke aard van het project ruimte om de percelen na ontmanteling van de percelen mogelijkheden terug te stappen op traditioneler, agrarisch landgebruik met een mogelijkheid tot biologisch-ecologische landbouw.
Trede 2: Is (een deel van) de regionale behoefte op te vangen binnen bestaand stedelijk gebied? Bestaand stedelijk gebied wordt in artikel 1.1.1 lid 1 sub h Bro gedefinieerd als 'bestaand stedenbouwkundig samenstel van bebouwing ten behoeve van wonen, dienstverlening, bedrijvigheid, detailhandel of horeca, alsmede de daarbij behorende openbare of sociaal culturele voorzieningen, stedelijk groen en infrastructuur.' In de Omgevingsverordening Drenthe wordt dezelfde definitie gehanteerd. Daarnaast blijkt uit jurisprudentie dat gronden waarop een agrarische bestemming rust, en die overeenkomstig die bestemming worden gebruikt, geen onderdeel vormen van bestaand stedelijk gebied (ABRvS 29 april 2015; ECLI:NL:RVS:2015:1340). De Provincie Drenthe wil in 2025 volledig energieneutraal zijn (Energieagenda Drenthe 2016-2020). Om deze ambitie te halen is niet alleen besparing van energie een noodzaak, ook zijn veel nieuwe voorzieningen nodig. De beoogde provinciale strategie om allereerst zoveel mogelijk daken van zonnepanelen te voorzien vormt een stap in die richting, maar is allerminst voldoende om aan de ambitieuze doelstellingen te voldoen. Hiervoor zijn grootschaligere energie-opwek projecten nodig (bijv. windmolens, zonneparken).
Veel van deze projecten kunnen vanwege hun omvang niet binnen de bestaande bebouwing opgelost worden en zullen dus in het buitengebied van de Drentse gemeenten moeten worden ingepast. Hiermee is duidelijk dat er geen mogelijkheid bestaat deze behoefte op te vangen binnen bestaand stedelijk gebied. Het feit dat de Gemeente Hoogeveen specifiek voor zonneparken extra beleidsregels opgenomen heeft (Afwegingskader zonne-energie), onderschrijft het feit dat de gemeente de potentie van grootschalige opwek met behulp van zonneparken inziet, ook op plekken buiten het bestaand stedelijk gebied. Trede 3: Is er sprake van multimodale ontsluiting? Het idee achter de vraag om multimodale ontsluiting is, dat de ontwikkeling via meerdere toegangswegen bereikbaar is. In het geval van een zonnepark is de toegang vooral van belang Buitengebied Noord Hoogeveen, zonnepark Kerkweg 4, Pesse vastgesteld
NL.IMRO.0118.2021PB9006006-VG01 14
10 juni 2021
gedurende de constructiefase. Hierna wordt het park slechts eenmaal per maand bezocht voor beheer en onderhoud. Om die reden is ervoor gekozen aan te sluiten op bestaande infrastructuur. Het park wordt ontsloten met behulp van een eenvoudige, rechtstreeks te bereiken weg direct aangesloten op de bestaande infrastructuur via de Kerkweg. De ontsluiting past qua schaal bij de beoogde ontwikkeling. Conclusie: Uit bovenstaande redenatie wordt hiermee duidelijk dat het beoogde project aan de Ladder voor Duurzame Verstedelijking voldoet.
3.2.3
Energieakkoord 2013
Het energieakkoord voor duurzame groei bevat afspraken over energiebesparing, meer duurzame energie en extra werkgelegenheid. Het kabinet heeft deze afspraken gemaakt met onder meer werkgevers, vakbonden en milieuorganisaties. Het kabinet beschouwt het akkoord als een belangrijke stap op weg naar een 100% duurzame energievoorziening. Toetsing van de ontwikkeling De beoogde ontwikkeling sluit aan bij de doelstellingen rondom duurzame energieopwekking.
3.2.4
Subsidie Duurzame Energie (SDE+)
Bedrijven en (non-profit) instellingen die hernieuwbare energie (gaan) produceren, kunnen gebruik maken van de subsidieregeling SDE+. De subsidieregeling is bedoeld voor hernieuwbare energietechnieken en is onderverdeeld in de categorieën Biomassa, Geothermie, Water, Wind (land, meer en dijk) en Zon. Met de SDE+ stimuleert het ministerie van Economische Zaken de ontwikkeling van een duurzame energievoorziening in Nederland. Duurzame energie is beter voor het milieu, maakt Nederland minder afhankelijk van fossiele brandstoffen en is goed voor de economie. Toetsing van de ontwikkeling Doel van dit project is om voor het najaar van 2020 een aanvraag in te dienen voor een SDE++ subsidie. Streven is dat er voor die tijd een omgevingsvergunning verleend is.
3.2.5
Klimaatakkoord 2019
Het Klimaatakkoord is een onderdeel van het Nederlandse klimaatbeleid. Het is een overeenkomst tussen veel organisaties en bedrijven in Nederland om de uitstoot van broeikasgassen tegen te gaan. Daarmee wordt de opwarming van de aarde beperkt. Het kabinet beschouwt het akkoord als een belangrijke stap om de CO2-uitstoot in 2030 met 49% te verminderen. Toetsing van de ontwikkeling De beoogde ontwikkeling sluit aan bij de doelstellingen rondom duurzame energieopwekking.
Buitengebied Noord Hoogeveen, zonnepark Kerkweg 4, Pesse vastgesteld
NL.IMRO.0118.2021PB9006006-VG01 15
10 juni 2021
3.3
Provinciaal beleid
3.3.1
Omgevingsvisie en Omgevingsverordening Provincie Drenthe
In 2018 heeft de Provincie Drenthe een geactualiseerde Omgevingsvisie opgesteld, waarin enkele richtlijnen voor de ontwikkeling van zonneparken zijn aangegeven. Hierin neemt zij onder andere een zonneladder op, waarin gesteld wordt dat dak-installaties prioriteit verkrijgen boven de ontwikkeling van grondgebonden zonneparken. Grondgebonden zonneparken worden, volgens de tweede lat van de zonneladder, toegestaan in bestaand stedelijk gebied. Grondgebonden zonneparken buiten het bestaand stedelijk gebied worden als derde optie mogelijk beschouwd, maar kunnen wel op positieve steun van de Provincie Drenthe rekenen zodra het bestaan van een breed maatschappelijk draagvlak en betrokkenheid vanuit de directe omgeving aangetoond wordt. Ook wordt opgemerkt dat er sprake moet zijn van een combinatiemodel, waarin bedoeld wordt dat er bij gebruik van agrarische gronden een tweede functie of een integrale meerwaarde op de planlocatie aantoonbaar moet zijn. Zoals verderop wordt aangegeven vormt het huidige initiatief daar een voorbeeld van. Er wordt dus in het algemeen uitgegaan van een ja-mits benadering voor zonnepanelen in veldopstellingen. Met name het behoud van cultuurhistorische, landschappelijke en natuurlijke waarden spelen een rol bij de ontwikkeling van zonneparken.
Hierdoor kan juist ook bij zonneparken nagedacht worden over ecologische verbeteringrepen, of combinaties met wateropgaven van het waterschap. Tenslotte zal middels participatie de mogelijkheid gegeven moeten worden aan omwonenden om te kunnen meeprofiteren van de opwek van het zonnepark. Voor de ontwikkeling van zonne-energie is binnen de omgevingsvisie dan ook een aantal aandachtspunten opgenomen in de vorm van een zonneladder. Op de eerste trede van deze zogenaamde zonneladder staat, in het kader van duurzaam en meervoudig ruimtegebruik, de plaatsing van zonnepanelen op bebouwing (dak-installaties). In tweede instantie komen gronden op industriegebied of braakliggende gronden in stedelijk gebied in aanmerking. Hier stelt de provincie voor dat terreinen die op de middellange termijn onbenut blijven met name voor tijdelijke ontwikkeling tot zonnepark interessant zouden zijn. Aangezien de provincie zelf inziet dat met deze twee mogelijkheden het behalen van duurzaamheidsdoelstellingen nog allerminst eenvoudig is, en tevens door de aantrek van de economie ook woningbouw en industrieontwikkeling weer volop onder de aandacht is, staat de provincie Drenthe ook zonnevelden in het buitengebied toe. Hierbij gaat het om projecten die breed gedragen zijn door de Drentse maatschappij, en tevens een lokaal belang leveren aan omwonenden en betrokkenen.
Voorwaarde hiervoor is dat wordt aangetoond dat er met het project sprake is van maatschappelijke meerwaarde. Bijvoorbeeld door meervoudig ruimtegebruik, maatregelen die getroffen worden om de impact van het project te beperken of te verkleinen, aansluiting op karakteristieken van de omgeving en de bijdrage aan maatschappelijke doelen of instellingen middels het project. In de omgevingsverordening is opgenomen op welke manier ruimtelijke ontwikkelingen uitgevoerd en ingepast mogen worden. Door de complexiteit van de ruimtelijke ontwikkeling van een zonnepark, is een extra beleidsdocument opgesteld. In dit document zijn ruimtelijke voorwaarden en inpassingsmogelijkheden opgenomen die de ontwikkeling van zonneparken structureren. In de omgevingsvisie wordt naar dit beleidsdocument, het beleidskader zonne-akkers, verwezen. Voor de verdere uitwerking, uitvoering en sturing van de strategie van het beleid als voorgesteld in de omgevingsvisie wordt verwezen naar de Omgevingsverordening Drenthe (2014). In de omgevingsverordening Drenthe worden de ideeën en kaders van de omgevingsvisie op een praktische manier benaderbaar gemaakt. Voor de ontwikkeling van zonneparken geldt, dat hierbij aan drie belangrijke aspecten gedacht moet worden. Zonneparken kunnen ontwikkeld worden indien: Buitengebied Noord Hoogeveen, zonnepark Kerkweg 4, Pesse vastgesteld
NL.IMRO.0118.2021PB9006006-VG01 16
10 juni 2021
dit gebeurt op een wijze die passend i s binnen het landschap, en; er sprake i s van een combinatie met andere functies, en/of er sprake i s van een meerwaarde voor andere provinciale doelen en belangen. geborgd i s dat op de gebruikte locatie de installatie(s) na uit gebruik name worden verwijderd.
Toetsing van de ontwikkeling Het huidige initiatief past binnen de doelstellingen van de Provincie Drenthe in 2020 en 2023 om een aanzienlijke bijdrage te leveren aan de opwek van duurzame energie. Qua participatie wordt er kort gezegd meerdere zonnepanelen geschonken aan direct omwonenden, daarnaast zijn verschillende participatie mogelijkheden als optie. Door omwonenden is nog geen directe voorkeur aangegeven. In een volgende bijeenkomst zal een participatievorm gekozen worden. Dat 50% beschikbaar wordt voor participatie is echter de afspraak en vastgelegd in overeenkomsten.
3.3.2
Ruimtelijke verkenning zonne-akkers in de Provincie Drenthe
Het ruimtelijk kader voor de visie en verordening is in datzelfde jaar (2014) opgesteld. Hierin wordt duidelijk dat de provincie strenge, doch haalbare eisen stelt aan het ontwikkelen van een zonnepark. Het speelt vooral in op de ruimtelijke impact van een zonneveld en de daaraan verbonden impact op leefomgeving. Met voorbeelden wordt duidelijk gemaakt op welke manier zonneparken in verschillende landschappelijke situaties ingepast en vormgegeven zouden kunnen worden. Zo vormt multifunctioneel ruimtegebruik één van de aandachtspunten bij de ontwikkeling van een zonnepark in het buitengebied, maar ook de landschappelijke inpassing en technische aspecten van een zonnepark worden uitgediept. Afgeleid van deze aspecten wordt met behulp van verschillende (ruimtelijke) kernkwaliteiten vervolgens aangegeven waar wél (en op welke manier), en waar geen ontwikkeling van zonnevelden mogelijk is. Leidend bij de vormgeving en ontwikkeling van zonneparken zijn vervolgens de ruimtelijke kernkwaliteiten, als opgenomen in de provinciale omgevingsvisie. Vanuit Landschappelijkoogpunt, wordt voorkeur gegeven aan coulisselandschappen of landschappen ingebed in de randen van open gebieden, in plaats van open landschappen waar met behulp van groenstroken of houtwallen gedeeltelijke afscherming plaats moet vinden.
Gebieden met een kernkwaliteit Natuur lijken op voorhand voor de ontwikkeling van zonneparken uitgesloten. Gebieden waar de kernkwaliteit Rust (Stilte en Duisternis) op rust, zijn voor zonneparken niet direct van invloed op de realisatie ervan. Voor de laatste drie kernwaarden, Archeologie, Aardkundige Waarden en Cultuurhistorie geldt integraal dat aldaar gelegen waarden gerespecteerd moeten worden. Voor gebieden met een hoge verwachting heeft de provincie daarom in eerste instantie geen voorkeur. Deze provinciale aanpak leidt uiteindelijk tot een ´ja, mits´ benadering voor zonneparken buiten het stedelijk gebied in combinatie met infrastructuur en urbane karakters. Een ´nee, tenzij´ benadering geldt voor de agrarische gebieden en natuurgebieden. Als laatste wordt benadrukt dat participatie in de vorm van bijvoorbeeld een energiecoöperatie een uitstekende insteek zou kunnen zijn voor het creëren van een groot maatschappelijk draagvlak. Hieruit is uiteindelijk op te maken dat de provincie Drenthe, mits aan de voorwaarden wordt voldaan, de ontwikkeling van zonneparken buiten het bestaand stedelijk gebied toestaat. Omdat momenteel de vraag naar duurzame energie stijgende is, zal dan ook via deze insteek gehoor gegeven moeten worden aan deze vraag. Toetsing van de ontwikkeling Het beleidskader als hierboven voorgesteld is een kader stellend, doch advies gevend beleidsdocument.
Er worden geen harde eisen en regels gesteld, en met name de voorbeeld-georiënteerde benadering schept veel ruimte voor een individuele aanpak en uitvoering. Concreet wordt er wel getoetst op de locatievoorwaarden van het huidige initiatief aan de kernwaarden van de Omgevingsvisie Drenthe: Buitengebied Noord Hoogeveen, zonnepark Kerkweg 4, Pesse vastgesteld
NL.IMRO.0118.2021PB9006006-VG01 17
10 juni 2021
Landschap – de locatie bevindt zich in het esdorpenlandschap, specifiek in een jong heideontginningsgebied. Het esdorpenlandschap is cultuurhistorisch gezien opgebouwd uit essen, ontginningsgebieden, het beekdal en het dorp. Deze samen vormen een agrarisch cultuurlandschap, waarin elk onderdeel van het landschap zijn eigen agrarische functie heeft. De systematische ontginning van het heidegebied tot ver in de 20e eeuw maakt dat het oorspronkelijk karakter van het landschap grotendeels verloren is gegaan. Deze ruimte werd veelal gebruikt om schapen te laten weiden. Concreet stelt de Provincie Drenthe voor locaties in een esdorpenlandschap dat open ruimte behouden behoort te blijven. Daarnaast dient het behoud en de versterking van landschappelijke waarden middels karakteristieke beekdal(rand)beplanting gewaarborgd te worden. Natuur – de locatie bevindt zich niet in een door de provincie aangemerkte natuurzone als opgenomen in de kernkwaliteit natuur (natuurgebieden en vennen, beekdalen, sloten en wijken, bosjes en houtwallen, geleidelijke overgangen en vogelgebieden). Het betreft een locatie die in een puur agrarisch gedomineerd gebied gelegen is en heeft binnen dat karakter geen hoge natuurlijke waarden. De locatie vormt daarnaast geen onderdeel van een NNN (voorheen EHS) of Natura 2000 gebied. Rust – de locatie bevindt zich niet in een zone bedoeld voor stilte of duisternis.
Tevens vormt het huidige initiatief geen bedreiging voor dergelijke zones. Archeologie – op basis van de in de omgevingsverordening opgenomen beleidskaarten wordt opgemaakt dat de locatie zich op gronden bevindt met een archeologische verwachting (beekdal). In hoofdstuk 5.3 wordt nader worden ingegaan op het gemeentelijk archeologisch beleid en het hiervoor uitgevoerde archeologisch onderzoek. Aardkundige waarden – de locatie bevindt zich niet op een grond met een hoge aardkundige waarde. Cultuurhistorie – de locatie bevindt zich niet op een grond met een hoge cultuurhistorische waarde. Op de locatie heerst de waarde respecteren, wat inzet op het waarborgen van cultuurhistorische samenhang voor de toekomst. Daar het zonnepark voor een periode van 25 jaar de beoogde percelen "vast zet", en er voorts niet tot nauwelijks grondroering plaatsvindt, is deze waarde gewaarborgd. De toetsing aan de verschillende kernwaardes van de Provinciale Omgevingsvisie laat zien dat er geen bezwaarlijke belemmeringen op het planperceel liggen die de ontwikkeling van een zonnepark tegen gaan. Op het gebied van archeologie blijkt dat met de kleine ingreep van een zonnepark geen nader onderzoek nodig is, toelichting in hoofdstuk 5.3.
3.3.3
Brochure Ruimte voor zonne-energie in Drenthe
Zowel de ideeën van de omgevingsvisie, alsmede de concrete aanpak voor zonne-parken in het ruimtelijk kader, zijn vervolgens in januari 2017 opnieuw samengevoegd in de brochure ´Ruimte voor zonne-energie in Drenthe´, die het voor initiatiefnemers overzichtelijk maakt hoe en op welke manier zonneparken mogelijk zijn in de Provincie Drenthe. Kernpunten uit deze brochure zijn de aansluiting op bestaande stedelijke gebieden of infrastructuur (in het kader van meervoudig ruimtegebruik, iconische uitstraling of koppeling aan eindgebruikers) en de omvang en de ruimtelijke inpassing. Toetsing van de ontwikkeling Het huidig initiatief voldoet aan het beleidskader voor de ontwikkelingsmogelijkheden van een zonnepark in de Provincie Drenthe. Het project voorziet circa 2.500 huishoudens van groene energie en draagt bij aan een uiteindelijk energie neutrale gemeente. De ruimtelijke inpassing van het project wordt aan de hand van onderstaand gemeentelijk beleid nader toegelicht. Buitengebied Noord Hoogeveen, zonnepark Kerkweg 4, Pesse vastgesteld
NL.IMRO.0118.2021PB9006006-VG01 18
10 juni 2021
3.4
Gemeentelijk beleid
3.4.1
Doelstellingen gemeente ten aanzien van energie en klimaat
De gemeente Hoogeveen wil een bijdrage leveren aan het overgangsproces naar een duurzame energiehuishouding. Daartoe is ten aanzien van energie en duurzaamheid door de gemeente de doelstelling gesteld energieneutraal te zijn in 2040. Om deze doelstelling te behalen is naast energiebesparing ook duurzame energieopwekking nodig. Daartoe heeft de Gemeente Hoogeveen een energieloket waar initiatiefnemers voor duurzame energieprojecten en bewoners van Hoogeveen hun initiatief kunnen toetsen en uitwerken. Omdat de gemeente echter ook veel concretere vragen ontvangt over de ontwikkeling van grondgebonden zonneparken in haar gemeente, heeft zij in 2017 besloten tot het opstellen van een afwegingskader voor zonne-energie in Hoogeveen (vastgesteld december 2017). Dit afwegingskader baseert zich grotendeels op de provinciale zonneladder en geeft daarom prioriteit aan zonnepanelen op dakoppervlakken en industriële gronden alvorens over te gaan op gronden in het buitengebied. Hier wordt echter duidelijk aangegeven dat om uiteindelijk energieneutraliteit te behalen, gronden in het buitengebied wel degelijk gebruikt zullen moeten worden voor de ontwikkeling van zonneparken. Het afwegingskader laat zien op welke plekken en op welke manieren een zonnepark in de gemeente Hoogeveen ontwikkeld kan worden.
Zo zijn essen, beekdalen, natuurgebieden en komgebieden van de dorpen op voorhand uitgesloten van ontwikkeling. Voor andere gebieden in het buitengebied geldt dat aan kerncriteria zoals meervoudig ruimtegebruik, landschappelijke inpassing en het creëren van een breed maatschappelijk draagvlak voldaan moet worden. In aanvulling op dit afwegingskader is een herziende versie van het beleidsdocument vastgesteld in het voorjaar van 2019 (maart 2019). Dit document is vooral bedoeld als evaluatiedocument op de projecten die voortgevloeid zijn uit het afwegingskader van 2017 en eventueel noodzakelijke aanscherping en stimulans voor nieuwe projecten. Specifieke randvoorwaarden voor het ontwikkelen van een zonnepark in het buitengebied zullen hieronder in sectie 3.4.2 besproken worden. Toetsing van de ontwikkeling Het initiatief past binnen de doelstellingen van de gemeente om energieneutraal te zijn in 2040 en geeft gehoor aan de vraag, binnen de gestelde beleidskaders, de opwek van zonne-energie binnen Hoogeveen op te wekken.
3.4.2
Aangepast afwegingskader zonne-energie
In december 2017 heeft de gemeente Hoogeveen een Afwegingskader zonne-energie vastgesteld, in maart 2019 is deze aangepast. Op basis daarvan zijn diverse initiatieven voor zonneparken bij de gemeente ingediend en vergund. De bouwvoorbereidingen voor deze zonne-parken op dit moment in volle gang. Tegelijkertijd wordt er continue nagedacht over zonne-energie projecten. De lessen en ervaringen die met de eerste vergunde projecten opgedaan zijn, zijn daarom gebruikt en opgenomen in een actualisatie van het oorspronkelijk afwegingskader. Het aangepaste Afwegingskader is momenteel het vigerend beleid van de gemeente Hoogeveen, en is op 14 maart 2019 door de gemeenteraad van Hoogeveen vastgesteld. Het Afwegingskader Zonneparken gaat in op diverse locatiemogelijkheden binnen het gemeentelijk gebied voor zonneparken. Er komen volgens het afwegingskader diverse opties en landschapstypen in aanmerking. De gemeente Hoogeveen hanteert - in lijn met de provincie Drenthe - een driesporenbeleid. Spoor 1 komen daken in aanmerking voor zonnepanelen. Spoor 2 biedt ruimte voor zonne-projecten binnen bebouwd gebied. Spoor 3 biedt tenslotte de mogelijkheid om zonne-projecten in het buitengebied te realiseren. Buitengebied Noord Hoogeveen, zonnepark Kerkweg 4, Pesse vastgesteld
NL.IMRO.0118.2021PB9006006-VG01 19
10 juni 2021
Voorliggend initiatief wordt in Spoor 3 gerealiseerd. Ondanks de voorkeur voor sporen 1 en 2, gezien de urgentie van de energietransitie, wordt Spoor 3 door de gemeente gestimuleerd. Het is immers onvermijdelijk dat ook grootschaliger projecten in het buitengebied geplaatst moeten worden. Dat kan op verschillende manieren: Gekoppeld aan infrastructuur Gekoppeld worden aan dorpen Zonneparken vrij liggend in het buitengebied
Het voorliggend initiatief is vrij liggend in het buitengebied Voor zonneparken in het buitengebied wordt op individueel niveau bekeken of er koppelkansen zijn met andere opgaven in het gebied (combinatiemodel). Daarbij komt dat met name in deze gebieden de landschappelijke inpassing, het aanbieden van participatiemogelijkheden en het creëren van draagvlak voor het project in de omgeving van groot belang zijn. Alle drie de aspecten hangen met elkaar samen, de betrokkenheid van buurtbewoners bij het project staat dan ook centraal. Om de omvang en aantallen van projecten aan de voorkant in te kaderen, is voor elk landschapstype in het buitengebied berekend hoeveel hectares maximaal voor de opwek van zonne-energie gebruikt mogen worden. Daarnaast verplicht de initiatiefnemer zich tot het doen van aanzienlijke inspanningen om het maximale resultaat te bereiken in het betrekken van de directe omgeving in de fase van planvorming. Het is aan de initiatiefnemer om de omgeving te betrekken bij het ontwerp van het zonnepark en de landschappelijke inpassing. De gemeente toetst of de dialoog tussen initiatiefnemer en zijn omgeving goed verloopt. Om dat te borgen worden voorwaarden gesteld waaraan de initiatiefnemer minimaal moet voldoen. Toetsing van de ontwikkeling Maat en schaal Te zien in afbeelding 4 is dat het voorliggend initiatief is gelegen in "zand, jonge veldontginningen".
Deze gronden beslaan in totaal 1820 hectare in de gemeente Hoogeveen, maximaal 20% van dit totaal mag voor zonneparken gebruikt worden. De hoogte van de panelen mag niet meer dan 1,80 meter bedragen. Het beoogde zonnepark is 10 ha en valt daarmee binnen het totale maximum gebied van 364 ha wat voor zonneparken gebruikt mag worden en voldoet aan de minimale grootte van een zonnepark in het buitengebied wat door de gemeente Hoogeveen gehanteerd wordt.
Buitengebied Noord Hoogeveen, zonnepark Kerkweg 4, Pesse vastgesteld
NL.IMRO.0118.2021PB9006006-VG01 20
10 juni 2021
Afbeelding 4: uitsnede beleidskaart afwegingskader zonne-energie gemeente Hoogeveen Aanzicht en inpassing Analyse van bestaande kavelstructuur Het gebied was altijd in gebruik als onontwikkeld gebied. Vanaf de jaren '50 is het in gebruik genomen als agrarisch gebied en is de bebouwing in de omgeving veelal met agrarische bestemming steeds verder ontwikkeld. De percelen ter plaatse van de projectlocatie zijn momenteel nog steeds in gebruik als agrarisch perceel. Leidend bij de keuze voor de landschappelijke inpassing zijn de Visie Landelijk Gebied en de algemene aanduiding regels uit het bestemmingsplan. Er wordt uitgegaan van behoud, bescherming, ontwikkeling en herstel van cultuurhistorische, landschappelijke en natuurlijke waarden. Zoals besproken in voorgaande hoofdstukken is de projectlocatie onderdeel van een groter heideontginningsgebied (afb. 5) ten noorden van Hoogeveen (esdorpenlandschap).
Afbeelding 5: Lanschappenkaart Geoportaal Drenthe Het oorspronkelijke heideontginningsgebied waarin het esdorpenlandschap gelegen is, is cultuurhistorisch gezien opgebouwd uit essen, ontginningsgebieden, het beekdal en het dorp. De projectlocatie zelf vormt een integraal onderdeel van het ontginningsgebied op een zandige bodem. Het oorspronkelijke heidegebied is door recente ontginningsactiviteit grotendeels verloren gegaan. Hierdoor hebben rechtlijnigheid en openheid, afgewisseld met bomenclusters en kleine bosjes, de Buitengebied Noord Hoogeveen, zonnepark Kerkweg 4, Pesse vastgesteld
NL.IMRO.0118.2021PB9006006-VG01 21
10 juni 2021
overhand gekregen. Het verkavelingspatroon is in en rondom de projectlocatie hierdoor eveneens lineair en wordt hier en daar afgeschermd door bosgebieden. De A28 loopt als een grote verkeersader dwars door dit oorspronkelijke, normaalgesproken rustige landbouwgebied. Opzet en inrichting De panelen worden reliëfvolgend geplaats zodat de structuur van het oorspronkelijke maaiveld intact blijft. Ook de watergang die door het perceel loopt blijft in zijn huidige vorm behouden. Het oorspronkelijke maaiveldniveau van de projectlocatie is iets lager gelegen dan de omringende gebieden. Dit berust vooral op het gegeven dat wegen en bewoning op de wat hoger gelegen delen van het landschap liggen. Daarnaast is het behoorlijk aan het zicht onttrokken, in ieder geval aan de kant van het bos blok westelijk van het plangebied. De hoogte van het zonnepark is zoveel mogelijk in het landschap ingepast door gebruik te maken van zorgvuldig gekozen struweelbeplanting die soorteigen is.
Afbeelding 6: Hoogtekaart van het plangebied, groen-geel-rood, waarbij rood=hoog en groen=laag Landschappelijkeinpassing Voor de landschappelijke inpassing van het zonnepark is een voorzet gegeven in de vorm van een inpassingsplan door Ton Thus Landschapsarchitectuur & Stedenbouw. Dit plan maakt onderdeel uit van de aanvraag. Omwonenden en belanghebbenden hebben hierop hun suggesties en wensen aan gegeven tijdens een bijeenkomst op 15 januari jl. Bij de uitwerking van het inpassingsplan wordt gehoor gegeven aan bijvoorbeeld de wens van de plaatselijke vogelvereniging door ecologische ruimte en meerwaarde te creëren ten behoeve van de verbetering van leefgebied voor (weide)vogels. Uitgangspunten bij de uitwerking van het landschappelijk inpassingsplan vormen enkele principes, die in het kort beschreven worden: 1. 2.
Landschappelijke inpassingsmaatregelen en groenstroken zijn erop gericht ecologische meerwaarde voor omgeving te creëren, onderdeel hiervan i s de bosrand ten westen van het zonnepark met een brede natuurlijke wateroever; Er i s een gedegen afweging gemaakt te worden tussen het zien en niet-zien van het zonnepark. In het ontwerp i s zicht vanaf de Kerkweg op het zonnepark gesloten, evenals zicht vanaf het zuiden op het zonnepark middels meidoornbeplanting van 3 meter breed. Aan de oostzijde van het park wordt het zicht onttrokken middels gemengd struweel van 10 meter
Buitengebied Noord Hoogeveen, zonnepark Kerkweg 4, Pesse vastgesteld
NL.IMRO.0118.2021PB9006006-VG01 22
10 juni 2021
3. 4. 5. 6. 7. 8.
breed. De westzijde sluit aan op de bestaande bosrand. Bestaande bosblokken en landschapselementen blijven behouden; Tussen de panelenopstelling en het hekwerk wordt een minimaal 5 meter brede kruidenrijke zone aangelegd; Het hekwerk wordt begroeid met kamperfoelie en braam. Er wordt ingezet op extensief beheer middels schapenbegrazing voor de grond onder de panelen; Beplanting en soortenkeuze i s afgestemd op het soortenbeeld van de omgeving en beschreven in het landschapsplan; Recreatieve natuurpad wordt weer aangesloten en uitgebreid.
Afbeelding 7: karakter plangebied
Het zonnepark sluit door haar semi-industrieel karakter aan bij de (bij)gebouwen van grootschaligere agrarische bedrijven die in het gebied gelegen zijn. Het volgt de bestaande perceelgrenzen. Het lineaire karakter is in de bijgevoegde lay-out te onderscheiden, en is één van de belangrijkste dragers van de blijvende landschappelijke impuls van het zonnepark. Tegelijkertijd wordt een onderbroken wandel/recreatieroute (natuurpad) die in het gebied aanwezig is opnieuw verbonden. Deze is direct aan de westzijde van het zonnepark gelegen, tussen het boscomplex van Stichting het Drents Landschap en het zonnepark. In combinatie met de natuurlijke water oever is dit tevens een blijvende inpassing. Rondom het zonnepark, in een 5 meter zone tussen de panelenopstelling en het hekwerk, wordt een kruiden/bloemenmengsel ingezaaid. Deze zone fungeert als voedingsrijke habitat voor verschillende kleine insecten en wilde bijen en doen een bijdrage aan het herstel van de biodiversiteit in en rondom de projectlocatie.
Buitengebied Noord Hoogeveen, zonnepark Kerkweg 4, Pesse vastgesteld
NL.IMRO.0118.2021PB9006006-VG01 23
10 juni 2021
Afbeelding 8: Voorbeeld hekwerk, trafostation, wilde natuurlijke haag en kruidenbeplanting De nieuw aan te leggen poel dient enerzijds als drinkwaterplek voor schapen, anderzijds is dit ook een attractieve plek voor amfibieën om zich te vestigen. Daarmee wordt de algemene ecologische meerwaarde rondom deze poel aanzienlijk vergroot. De poel wordt niet aangesloten op de bestaande waterstroom.
Afbeelding 9: Ree-vriendelijk hekwerk Duurzame energie maakt een integraal onderdeel uit van het Nederlandse landschap en de Nederlandse samenleving, en dit wordt in de toekomst alleen maar groter. Zichtbaarheid vergroot de acceptatie van dit nieuwe landschappelijke element. Er wordt ingezet op meervoudig ruimtegebruik met vooral ecologische meerwaarde. Door extensief beheer met behulp van schapen ontstaat een gebied met kruidig grasland en de randen worden ingezaaid met een kruidenrijk mengsel wat een aantrekkingskracht heeft voor bijen en vlinders. Vormgeving Hekwerken zijn vanwege de veiligheid noodzakelijk. Er wordt gekozen om een hoogwaardig hekwerk, opgebouwd uit een combinatie van ruwe houten palen en gaas toe te plaatsen. Deze hekwerken voorkomen tevens afschrikking van reeën. Het gebruik van hout in het hekwerk vindt aansluiting bij de vele bossen, houtwallen en singels die in de directe omgeving te vinden zijn. Het gaas is open en transparant. Het hekwerk wordt niet pal op de erfgrens geplaats maar op enkele meters ervandaan. De noodzakelijke installaties (netwerkstation, omvormers e.d.) worden uitgevoerd in gedekte kleuren met als hoofdtoon Dennengroen (RAL6009) en staan in een strak grid tussen de panelen en zo ver mogelijk van bestaande bewoning af.
Hierdoor gaan ze op in de structuur van de rest van het Buitengebied Noord Hoogeveen, zonnepark Kerkweg 4, Pesse vastgesteld
NL.IMRO.0118.2021PB9006006-VG01 24
10 juni 2021
zonnepark. De landschappelijke inpassing berust op een aantal basisprincipes. In het volgend hoofdstuk 4 wordt hier nader op ingegaan. In relatie tot het gemeentelijk afwegingskader wordt gesteld dat de maximumhoogte van 1,80 meter gehanteerd wordt en de hoofdvorm van het zonnepark eenvoudig en rechtlijnig in opzet is. De landschappelijke inpassing rondom bestaat uit een voortzetting, versterking en overloop van het bosgebied ten westen van de planlocatie. Door het aanplanten van berk en eik, alsmede het bieden van ruimte voor over- en uitloop van het bosgebied en natuurvegetatie ten westen van het park. In hoofdstuk 7 wordt ingegaan op maatschappelijk draagvlak en participatie. Samenvattend wordt gesteld dat in samenspraak met de buurtbewoners gezocht is, om samen met hen tot een breed gedragen plan te komen. De grondeigenaar zelf heeft daarin ook een rol gespeeld, door in een vroeg stadium reeds omwonenden op individuele basis te informeren over het initiatief. Tenslotte is er ook contact geweest met de Stichting het Drentse Landschap, eigenaar en beheerder van het bos blok ten westen van de planlocatie. Dit met als doel de koppelkansen van landschappelijke inpassing en eventuele recreatiemogelijkheden van het zonnepark in combinatie met het bos blok in te vullen.
De stichting geeft aan zich te kunnen vinden in de opzet en het extensieve karakter maar niet actief mee te willen werken. Beheerparagraaf De bloei van de bloemenrijke ruigte (de kruidenzones rondom het park tussen panelen en hekwerk) start in mei en loopt door tot het eind van de zomer. Kenmerkende soorten die in deze stroken opgenomen worden zijn zowel bosrandplanten zoals look-zonder-look alsmede planten van droge tot vochtige ruigte, waaronder boerenwormkruid en engelwortel. De ruigte is van groot belang voor dagvlinders, libellen en andere insectengroepen, maar ook voor kleine zoogdieren. Het beheer van de ruigte wordt gevormd door een extensief beheer waarbij wordt ingezet op een zo natuurlijk mogelijke groei. Het maaien wordt afgestemd op de vegetatie. Bij een (matig) rijke bodem wordt in de herfst gemaaid (okt-nov), dit wordt later bij een schrale bodem aangepast naar de winter (feb-mrt). Het eindbeeld van het grasland (onder de panelen) bestaat uit kort gras met lokaal wat hoger, kruidenrijk gras. Er vindt voorafgaand aan de begrazing, bijvoorbeeld gedurende de bouwperiode van het zonnepark, geen wijziging van de bodemopbouw plaats en evenmin grondverzet (enkel minimaal lokaal i.v.m. het aanleggen van kabelstroken).
Het grasland en behorend eindbeeld wordt op natuurlijke wijze in stand gehouden door een in eerste instantie vrij intensieve begrazing, die op termijn extensiveert. De schapenbegrazing wordt beheerd door de grondeigenaar welke zelf schapenhouder is. Rondom het zonnepark wordt een houtwal aangeplant, die wordt aangezet en bijgemengd met struweel. Voor het struweel rondom het zonnepark wordt het snoeibeheer gestart in jaar 6, gefaseerd in cycli van 6 jaar. In jaar 10 en 20 wordt de noodzaak van eventueel dunnen gecontroleerd. Vanaf jaar 10 wordt gekeken naar het afzetten van hakhout in verband met verjonging van de struiklaag, dit gebeurt selectief en gefaseerd. Inspanningsverplichting In een vroeg stadium is contact geweest met de gemeente over het initiatief van dit zonnepark. Daarna zijn omwonenden en de gemeenteraad persoonlijk uitgenodigd en is middels een bijeenkomst contact geweest met omwonenden. Verslaglegging hiervan is toegevoegd als separaat document. Hoe de belanghebbenden betrokken blijven bij de ontwikkeling van het zonnepark en de participatie mogelijkheden wordt beschreven in hoofdstuk 7.3.
Buitengebied Noord Hoogeveen, zonnepark Kerkweg 4, Pesse vastgesteld
NL.IMRO.0118.2021PB9006006-VG01 25
10 juni 2021
3.5
Conclusie
De ontwikkeling van het zonnepark op de beoogde locatie is niet in strijd met de beleidskaders van de verschillende overheden. Ten aanzien van de aanleg van zonneparken worden initiatieven met name getoetst op de bijdrage aan de duurzaamheidsdoelstellingen en de ruimtelijke inpassing, welke hierboven beschreven en toegelicht zijn. Een groot onderdeel hiervan vormt uiteraard de landschappelijke inpassing van het zonnepark waarmee rekening is gehouden in het plan ontwerp. Participatie mogelijkheden zijn er en worden toegelicht in hoofdstuk 7.3
Buitengebied Noord Hoogeveen, zonnepark Kerkweg 4, Pesse vastgesteld
NL.IMRO.0118.2021PB9006006-VG01 26
10 juni 2021
Hoofdstuk 4 4.1
Gewenste ontwikkeling
Inleiding
In dit hoofdstuk worden zowel het gebied waar de ontwikkeling plaats gaat vinden als het project zelf beschreven. Daarnaast wordt ingegaan op de landschappelijke inpassing van het plan.
4.2
Ruimtelijke structuur
Het landbouwgebied tussen Hoogeveen en Pesse, ten oosten van de A28, is onderdeel van een ontginningslandschap gelegen op zandgronden. Door de aanwezigheid van bomengroepen, bomenlanen en bosjes, laat het zich als halfopen kenmerken. De specifieke locatie markeert daarnaast een overgang van een verdicht stuk bosgebied naar een opener karakter. Het zonnepark ondersteund dit halfopen overgangsgebied, door bij de landschappelijke inpassing gebruik te maken van het bestaande landschap en deze mogelijk te versterken. Het plangebied voor het beoogde zonnepark is, zoals reeds beschreven, momenteel in gebruik als landbouwgrond. Dit gebruik is door de realisatie van het zonnepark uitgesloten, maar door het tijdelijke karakter van de ontwikkeling is volledig landbouwgebruik na afloop van het project weer mogelijk. Tevens heeft het voorliggende initiatief geen invloed op de landbouwactiviteit op aangelegen percelen. De beoogde gestructureerde rijopstelling van de zonnepanelen past daarbij in het bestaande rechtlijnige karakter van het landschap. De toegangsweg wordt aangesloten op een bestaande wegenstructuur (Kerkweg ten noorden van de planlocatie) waardoor enkel binnen het plangebied nieuwe (half verharde) wegen aangelegd worden.
Het project blijft kortom binnen de grenzen van de eigen percelen, en na afloop van de projectduur zullen de percelen weer teruggebracht worden naar de oorspronkelijke staat.
4.3
Functionele structuur
Het projectgebied is 10,0 hectare groot (afbeelding 10) waarbij uit een eerste studie blijkt dat er de volgende technische mogelijkheden zijn: Constructiegebied: 10,000 m2 Aantal modules: 17.580 Aantal transformatorstations: 3
In afbeelding 10 is in een impressie opgenomen hoe dit gesitueerd wordt binnen het plangebied. Voor meer detailinformatie zie Bijlage 2 Inrichtingsplan. Door de gangbare landbouwpraktijken (sterke bemesting gecombineerd met periodiek doodspuiten van de grasmat en opnieuw inzaaien met hoog productieve grasvariëteiten) is het areaal de laatste veertig jaar enorm afgenomen. De meeste overgebleven kruidenrijke graslanden liggen in overhoekjes van het agrarische gebied of komen voor in natuurgebieden. Daar kan kruidenrijk grasland een tijdelijk fase zijn als de benodigde abiotische omstandigheden voor schraallanden niet of nog niet gerealiseerd kan worden. De graslanden in dit plangebied worden niet bemest of doodgespoten en versterken daarmee het natuurbeheer.
Buitengebied Noord Hoogeveen, zonnepark Kerkweg 4, Pesse vastgesteld
NL.IMRO.0118.2021PB9006006-VG01 27
10 juni 2021
Afbeelding 10: Inrichtingstekening van het zonnepark Zoals te zien wordt circa 8 ha benut door zonnepanelen, de overige 2 ha in het zuiden wordt ingezet als kruiden- en faunarijk grasland waar ruimte is voor een schapenweide. Tijdens de bijeenkomst met omwonenden werd aangeven graag het zichtveld open te houden vanuit woonkern Santbrincke en er met de komst van een zonnepark geen stank overlast van bemesting is. Daarnaast is er meer ruimte voor biodiversiteit / ecologie en wordt de grond onttrokken aan intensieve landbouw omdat er geen bemesting plaatsvindt voor 25 jaar. D.m.v. deze inpassing worden dus meerdere doelen bereikt. Verder zorgt het opnemen van dit kruidenrijk grasland in de vergunning ervoor dat er zekerheid wordt geboden dat er geen toekomstige uitbreiding plaats zal vinden. Voor een beter inzicht in (de ontwikkeling van) de natuur- en landschapskwaliteit is de Index Natuur en Landschap ontwikkeld. Hierbij wordt natuurtype N12.02 Rijke graslanden en akkers als doelstelling genomen voor de 2 hectare zuidelijk. Onderdeel hiervan zijn: a. b. c.
Zorgen voor een kruidenrijke vegetaties en tegengaan van strooiselophoping, verruiging en verbossing; Zorgen voor kleinschalige structuurvariatie, om ruimte te bieden aan allerlei diergroepen (dagvlinders en andere insecten, reptielen, vogels e.d.); In gebieden die belangrijk zijn voor weidevogels zorgen voor een gunstige vegetatiestructuur en voldoende voedselaanbod voor deze groep.