Reactienota Natuur en Milieufederatie Drentse Kei

Reactienota Ter inzage RES 1.0 RES-regio Drenthe Inleiding Op 29 november is de intentieovereenkomst vastgesteld waarin is afgesproken dat de betrokken overheden gezamenlijk een RES Drenthe 1.0 op gaan stellen. Vervolgens is op 26 september 2019 de Startnotitie vastgesteld. Hierin is een gezamenlijke ambitie, opgave, aanpak en proces van de RES-regio Drenthe beschreven. Hierna is op 25 juni 2019 de Concept RES vastgesteld. De RES 1.0 is een nadere specificatie en uitwerking van de Concept RES. De RES 1.0 biedt duidelijkheid over de hoeveelheid grootschalig op te wekken hernieuwbare elektriciteit uit zon en wind (hoe en waar), de aanwezigheid en verdeling van warmtebronnen en de hiervoor benodigde infrastructuur voor elektriciteit. Zelf regie houden op de energietransitie in Drenthe staat in alles centraal. In de RES 1.0. van de RES-regio Drenthe zijn de duurzaamheidsambities van de gemeente Hoogeveen opgenomen ten aanzien van het grootschalig opwekken van duurzame stroom. De verwachte opbrengst voor Hoogeveen is voor de periode tot 2030: 0,337 TWh. Tot nu toe gevolgde procedure De RES 1.0 heeft voor de inwoners van de gemeente Hoogeveen vier weken ter inzage gelegen. De ontvangen zienswijzen worden aan de raad voorgelegd. Op 20 mei gaat de raad over de RES 1.0 debat. De zienswijzen en de reactienota zullen tijdens het debat ook besproken worden.

Vervolgens wordt op donderdag 17 juni een besluit genomen over de RES 1.0. Reacties/Zienswijzen Tijdens de inzagetermijn zijn er 2 zienswijzen/reacties binnengekomen. Hieronder worden de zienswijzen/reacties samengevat weergegeven (voor de volledige tekst van de zienswijzen wordt verwezen naar de bijlagen) en vervolgens van de gemeentelijke reactie (cursief) voorzien. 1. Zienswijze 1: Natuur en Milieufederatie Drenthe (NMF Drenthe) De zienswijze betreft drie documenten. Twee documenten bevatten de algemene opmerkingen voor de gehele RES-regio Drenthe en één document is specifiek gericht tot de gemeente Hoogeveen. Met de documenten deelt NMF Drenthe hun visie op de RES 1.0. De zienswijze betreft hoofdzakelijk de vertaling van de RES naar het gemeentelijke beleid en de aanscherping en borging van de genoemde intenties. NMF Drenthe geeft de aanbeveling om de vertaling van de RES naar het gemeentelijke beleid en de aanscherping en borging van de in de RES opgenomen intenties te garanderen. En dan met name op gebied van ruimtelijke keuzes, randvoorwaarden en participatie. NMF Drenthe had graag een meer regionale visie gezien van de RES. Daarnaast wordt bepleit om extra investeringen in energiebesparing te doen.

De gezette ambitie in de RES 1.0 van 3,45 TWh wordt door de NMF omarmt. Ook omarmt NMF Drenthe de gekozen mix van zon-op-land, zon-op-dak en wind energie. Echter, geeft NMF aan in de zienswijze dat de uitwerking nog beter kan. De borging van het ruimtelijk beleid en regie op de ruimtelijke kwaliteit zijn hierin belangrijk. Aandachtspunten zijn het zuinig en meervoudig ruimtegebruik en de clustering van vraag en aanbod. NMF Drenthe ziet graag dat de gemeente bij vaststelling van de RES 1.0 aangeeft welke punten verder vertaald of aangescherpt moeten worden in haar eigen beleid. Ook vraagt NMF aandacht voor het verankeren van het energie- en klimaatbeleid van de gemeenten en in de ruimtelijke visie van de gemeenten. De gemeenten moet daarnaast haar verantwoordelijkheid in het participatieproces nemen en voortouw nemen om minimale burgerparticipatie te verkrijgen. NMF Drenthe doet ook de aanbeveling om de zonneladder toe te passen, de landschappelijke voorwaarden na te streven en de visie hierop als uitgangspunt te nemen. NMF adviseert daarnaast om de aanbevelingen van de netwerkbedrijven in het beleid van de gemeente op te nemen en natuurgebieden en waardevolle landschappen uit te sluiten als locatie voor energieprojecten en te zorgen voor goede landschappelijke inpassing.

De gemeente Hoogeveen specifiek wordt door NMF Drenthe aanbevolen om de ruimtelijke kaders aan te scherpen en vanaf nu alleen nog in te zetten op zonop-dak en zon-op-land alleen toe te staan in bestaand stedelijk gebied waarbij expliciet sprake is van meervoudig ruimtegebruik. Daarnaast wijst de NMF Drenthe op de noodzaak om draagvlak onder uw inwoners te versterken door extra inzet op 50% lokaal eigendom. De NMF ziet de RES 1.0 als eerste stap die een gedegen vertaling en aanscherping in het gemeentelijk beleid verdient. Reactie Wij onderschrijven de aanbeveling van NMF Drenthe om de intenties uit de RES te borgen in het gemeentelijke beleid. Hierbij wordt opgemerkt dat deze intenties aansluiten bij het huidige beleid. Zoals NMF Drenthe aangeeft heeft de gemeente Hoogeveen enige ervaring met het energie-opwek via zon-op-land. Hierbij is het Aangepast afwegingskader Zonne-Energie Hoogeveen als leidraad gebruikt. Hierin zijn duidelijke randvoorwaarden gesteld voor de landschappelijke inpassing. Ook hierin is het streven van minimaal 50% lokaal eigendom in opgenomen. Dit komt overeen met de intenties in de RES 1.0. Omdat een groot deel van de verwachte energieopbrengst van de gemeente is vervuld, zal de gemeente, samen met Ondernemend Hoogeveen, nu vooral inzetten op grootschalig zon-op-bedrijfsdaken en een deel kleinschalig wind bij bijvoorbeeld agrariërs op het land.

Dit sluit aan bij de aanbeveling die NMF Drenthe doet. Besparing is daarnaast ook een belangrijk punt dat de gemeente in de RES, maar voornamelijk in de Transitievisie Warmte Hoogeveen meeneemt.

Daarnaast staat lokaal eigendom hoog op de agenda. Zo biedt de gemeente ondersteuning aan de recent opgerichte energiecoöperatie Pesse Energie Neutraal (PEN). Bij dit project is ook Bronnen van Ons aangesloten. Van dit proces hopen we veel te leren. Zodat we dit elders in de gemeente, bij toekomstige energiecoöperaties en projecten, ook kunnen toepassen. Conclusie Deze reactie geeft ons geen aanleiding om het document niet vast te stellen. De genoemde punten zijn grotendeels al geborgd; de resterende punten nemen wij mee in de verdere uitwerking van de RES.

2. Zienswijze 2: Drentse Koepel van Energie Initiatieven (Drentse KEI) Met de zienswijze uit de Drentse KEI haar zorgen voornamelijk over inwonerparticipatie en de landschappelijke inpassing. De Drentse KEI geeft aan dat draagvlak essentieel is in de energietransitie en dat inwoners actief betrokken moeten worden. De Drentse KEI geeft aan dat het participatieproces niet voldoende is gegarandeerd in de RES 1.0. De gemeenten moeten vanaf het begin het participatieproces vormgeven. Daarnaast beveelt de Drentse Kei aan om hoge eigen te stellen aan landschappelijke inpassing. De Drentse KEI noemt daarnaast ook de oprichting van programma lokale initiatieven PLED. De uitvoering hiervan gebeurt door samenwerking tussen de Drentse KEI en het NMF Drenthe. Alle gemeenten worden hierbij opgeroepen om dit ook lokaal verder te ontwikkelen en (ook financieel) te ondersteunen. De Drentse KEI streeft naar een situatie van maximaal lokaal eigendom van de energievoorziening. De Drentse KEI ziet de energietransitie daarom ook als een kans voor de versterking van de lokale gemeenschap.

Aan de hand van zeven punten geeft de Drentse KEI de volgende aanbevelingen: ondersteun de coöperatieve beweging, elke gemeente een energiecoöperatie, minimaal 50% lokaal eigendom, energie besparen en ondersteuning bieden aan inwoners en bedrijven om hun energievraag te verminderen, verdere ontwikkeling en toepassing van private netten om de behoefte aan grote netverzwaringen te verminderen, toegankelijkheid, ook voor lagere inkomens en inwoners hierin ook ontzorgen door een mix van standaardoplossingen en maatwerk en tot slot een zorgvuldige inpassing en het voorstel om het manifest Zonneparken Noord-Nederland te hanteren en met de VanOns beweging gezamenlijk de energietransitie te realiseren. Reactie Wij onderschrijven de aanbeveling van de Drentse KEI om inwoners te betrekken en te ontzorgen en om zorg te dragen voor goede landschappelijke inpassing. Wij delen niet de opvatting dat het participatieproces onvoldoende is gegarandeerd in de RES 1.0. Participatie in de RES 1.0 is regionaal serieus en professioneel vormgegeven en inwoners van Hoogeveen hebben hier aan mee kunnen doen. Daarnaast vinden in de uitvoering van de RES lokaal eigendom en inwonersparticipatie belangrijk. De gemeente hanteert in de uitvoering van de RES, conform het klimaatakkoord, het streven naar 50% lokaal eigendom.

Daarnaast, zoals ook genoemd in de reactie op zienswijze 1, is energiebesparing een belangrijk punt dat in de RES en meer nog in de (uitvoering van de) Transitievisie Warmte Hoogeveen, wordt meegenomen. Dit geldt ook voor de aandacht voor het ontzorgen van inwoners die minder te besteden hebben. Door middel van een breed aanbod aan leningen en een overzicht van deze leningen en bijpassende subsidies en advies hierover via het Drents Energie Loket informeren en faciliteren wij inwoners zo goed mogelijk Omdat een groot deel van de verwachte energieopbrengst van de gemeente voor de RES is gerealiseerd, gaat de gemeente nu inzetten op zon-op-dak en een deel kleinschalig wind bij bijvoorbeeld agrariërs op het land Voor wat betreft lokaal eigendom biedt de gemeente ondersteuning aan de recent opgerichte energiecoöperatie Pesse Energie Neutraal (PEN). Bij dit project is ook Bronnen van Ons aangesloten. De aanbeveling om gezamenlijk met de VanOns beweging de energietransitie te realiseren sluit daarom ook volledig aan bij de lopende plannen. Van dit proces met een lokale coöperatie en Bronnen van Ons hopen we veel te leren. Zodat we dit elders in de gemeente, bij toekomstige energiecoöperaties, ook kunnen toepassen.

De ontwikkeling van private netten volgen wij en nemen we mee in uitwerking richting RES 2.0 Conclusie Deze reactie geeft ons geen aanleiding om het document niet vast te stellen. Het gros van de genoemde punten wordt momenteel aan gewerkt.